໑໓. ວີສຕິນິປາໂຕ

໑. ອມ຺ພປາລີເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ວີສຕິນິປາເຕ ກາຬກາ ຠມຣວຓ຺ຓສາທິສາຕິອາທິກາ ອມ຺ພປາລິຍາ ເຖຣິຍາ ຄາຖາ. ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາຣາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນນ຺ຕີ ສິຂິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ ຫຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນິສິກ຺ຂາປທໍ ສມາທາຍ ວິຫຣນ຺ຕີ, ເອກທິວສໍ ສມ຺ພຫຸລາຫິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກໂຣນ຺ຕີ ປຸເຣຕຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ ຂີຓາສວຕ຺ເຖຣິຍາ ຂິປນ຺ຕິຍາ ສຫສາ ເຂຬປິຓ຺ຑໍ ເຈຕິຍງ຺ຄເຓ ປຕິຕໍ, ຂີຓາສວຕ຺ເຖຣິຍາ ອປສ຺ສິຕ຺ວາ ຄຕາຍ ອຍໍ ປຈ຺ຉໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ຕໍ ເຂຬປິຓ຺ຑໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກາ ນາມ ຄຓິກາ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ເຂຬປິຓ຺ຑໍ ປາເຕສີ’’ຕິ ອກ຺ໂກສິ. ສາ ຠິກ຺ຂຸນິກາເລ ສີລໍ ຣກ຺ຂນ຺ຕີ ຄພ຺ຠວາສໍ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ໂອປປາຕິກຕ຺ຕຠາເວ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປສິ. ເຕນ ຈຣິມຕ຺ຕຠາເວ ເວສາລິຍໍ ຣາຊຸຍ຺ຍາເນ ອມ຺ພຣຸກ຺ຂມູເລ ໂອປປາຕິກາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານປາໂລ ນຄຣໍ ອຸປເນສິ. ອມ຺ພຣຸກ຺ຂມູເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສາ ອມ຺ພປາລີຕ຺ເວວ ໂວຫຣີຍິຕ຺ຖ. ອຖ ນໍ ອຠິຣູປໍ ທສ຺ສນີຍໍ ປາສາທິກໍ ວິລາສກນ຺ຕຕາທິຄຸຓວິເສສສມຸທິຕໍ ທິສ຺ວາ ສມ຺ພຫຸລາ ຣາຊກຸມາຣາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຄ຺ຄຫໍ ກາຕຸກາມາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກລຫໍ ອກໍສຸ. ເຕສໍ ກລຫວູປສມຕ຺ຖໍ ຕສ຺ສາ ກມ຺ມສຎ຺ໂຈທິຕາ ໂວຫາຣິກາ ‘‘ສພ຺ເພສໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ຄຓິກາຏ຺ຐາເນ ຐເປສຸໍ. ສາ ສຕ຺ຖຣິ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ຘາ ອຕ຺ຕໂນ ອຸຍ຺ຍາເນ ວິຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິມລໂກຓ຺ຑຎ຺ຎຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕີ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣສ຺ສ ຊຣາຊິຓ຺ຓຠາວໍ ນິສ຺ສາຍ ສໍເວຄຊາຕາ ສງ຺ຂາຣານໍ ອນິຈ຺ຈຕໍ ວິຠາເວນ຺ຕີ –

໒໕໒. ‘‘ກາຬກາ ຠມຣວຓ຺ຓສາທິສາ, ເວລ຺ລິຕຄ຺ຄາ ມມ ມຸທ຺ຘຊາ ອຫຸໍ;

ເຕ ຊຣາຍ ສາຓວາກສາທິສາ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໕໓. ‘‘ວາສິໂຕວ ສຸຣຠີ ກຣຓ຺ຑໂກ, ປຸປ຺ຜປູຣ ມມ ອຸຕ຺ຕມງ຺ຄໂຊ;

ຕໍ ຊຣາຍຖ ສໂລມຄນ຺ຘິກໍ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໕໔. ‘‘ການນໍວ ສຫິຕໍ ສຸໂຣປິຕໍ, ໂກຈ຺ຉສູຈິວິຈິຕຄ຺ຄໂສຠິຕໍ;

ຕໍ ຊຣາຍ ວິຣລໍ ຕຫິໍ ຕຫິໍ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໕໕. ‘‘ກຓ຺ຫຂນ຺ຘກສຸວຓ຺ຓມຓ຺ຑິຕໍ, ໂສຠເຕ ສຸເວຓີຫິລງ຺ກຕໍ;

ຕໍ ຊຣາຍ ຂລິຕໍ ສິຣໍ ກຕໍ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໕໖. ‘‘ຈິຕ຺ຕກາຣສຸກຕາວ ເລຂິກາ, ໂສຠເຣ ສຸ ຠມຸກາ ປຸເຣ ມມ;

ຕາ ຊຣາຍ ວລິຠິປ຺ປລມ຺ພິຕາ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໕໗. ‘‘ຠສ຺ສຣາ ສຸຣຸຈິຣາ ຍຖາ ມຓີ, ເນຕ຺ຕເຫສຸມຠິນີລມາຍຕາ;

ເຕ ຊຣາຍຠິຫຕາ ນ ໂສຠເຣ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໕໘. ‘‘ສຓ຺ຫຕຸງ຺ຄສທິສີ ຈ ນາສິກາ, ໂສຠເຕ ສຸ ອຠິໂຍພ຺ພນໍ ປຕິ;

ສາ ຊຣາຍ ອຸປກູລິຕາ ວິຍ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໕໙. ‘‘ກງ຺ກຓໍວ ສຸກຕໍ ສຸນິຏ຺ຐິຕໍ, ໂສຠເຣ ສຸ ມມ ກຓ຺ຓປາຬິໂຍ;

ຕາ ຊຣາຍ ວລິຠິປ຺ປລມ຺ພິຕາ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໖໐. ‘‘ປຕ຺ຕລີມກຸລວຓ຺ຓສາທິສາ, ໂສຠເຣ ສຸ ທນ຺ຕາ ປຸເຣ ມມ;

ເຕ ຊຣາຍ ຂຓ຺ຑິຕາ ຈາສິຕາ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໖໑. ‘‘ການນມ຺ຫິ ວນສຓ຺ຑຈາຣິນີ, ໂກກິລາວ ມຘຸຣໍ ນິກູຊິຫໍ;

ຕໍ ຊຣາຍ ຂລິຕໍ ຕຫິໍ ຕຫິໍ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໖໒. ‘‘ສຓ຺ຫກມ຺ພຸຣິວ ສຸປ຺ປມຊ຺ຊິຕາ, ໂສຠເຕ ສຸ ຄີວາ ປຸເຣ ມມ;

ສາ ຊຣາຍ ຠຄ຺ຄາ ວິນາມິຕາ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໖໓. ‘‘ວຏ຺ຏປລິຆສທິໂສປມາ ອຸໂຠ, ໂສຠເຣ ສຸ ພາຫາ ປຸເຣ ມມ;

ຕາ ຊຣາຍ ຍຖາ ປາຏລິພ຺ພລິຕາ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໖໔. ‘‘ສຓ຺ຫມຸທ຺ທິກສຸວຓ຺ຓມຓ຺ຑິຕາ, ໂສຠເຣ ສຸ ຫຕ຺ຖາ ປຸເຣ ມມ;

ເຕ ຊຣາຍ ຍຖາ ມູລມູລິກາ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໖໕. ‘‘ປີນວຏ຺ຏສຫິຠຸຄ຺ຄຕາ ອຸໂຠ, ໂສຠເຣ ສຸ ຖນກາ ປຸເຣ ມມ;

ເຖວິກີວ ລມ຺ພນ຺ຕິ ໂນທກາ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໖໖. ‘‘ກຎ຺ຈນສ຺ສ ຜລກໍວ ສມ຺ມຏ຺ຐໍ, ໂສຠເຕ ສຸ ກາໂຍ ປຸເຣ ມມ;

ໂສ ວລີຫິ ສຸຂຸມາຫິ ໂອຕໂຕ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໖໗. ‘‘ນາຄໂຠຄສທິໂສປມາ ອຸໂຠ, ໂສຠເຣ ສຸ ອູຣູ ປຸເຣ ມມ;

ເຕ ຊຣາຍ ຍຖາ ເວຬຸນາຬິໂຍ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໖໘. ‘‘ສຓ຺ຫນູປຸຣສຸວຓ຺ຓມຓ຺ຑິຕາ, ໂສຠເຣ ສຸ ຊງ຺ຆາ ປຸເຣ ມມ;

ຕາ ຊຣາຍ ຕິລທຓ຺ຑກາຣິວ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໖໙. ‘‘ຕູລປຸຓ຺ຓສທິໂສປມາ ອຸໂຠ, ໂສຠເຣ ສຸ ປາທາ ປຸເຣ ມມ;

ເຕ ຊຣາຍ ຜຸຏິຕາ ວລີມຕາ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

໒໗໐. ‘‘ເອທິໂສ ອຫຸ ອຍໍ ສມຸສ຺ສໂຍ, ຊຊ຺ຊໂຣ ພຫຸທຸຂານມາລໂຍ;

ໂສປເລປປຕິໂຕ ຊຣາຆໂຣ, ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ’’ຕິ. –

ອິມາ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ກາຬກາຕິ ກາຬກວຓ຺ຓາ. ຠມຣວຓ຺ຓສາທິສາຕິ ກາຬກາ ໂຫນ຺ຕາປິ ຠມຣສທິສວຓ຺ຓາ, ສິນິທ຺ຘນີລາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເວລ຺ລິຕຄ຺ຄາຕິ ກຸຎ຺ຈິຕຄ຺ຄາ, ມູລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອຄ຺ຄາ ກຸຎ຺ຈິຕາ ເວລ຺ລິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຸທ຺ຘຊາຕິ ເກສາ. ຊຣາຍາຕິ ຊຣາເຫຕຸ ຊຣາຍ ອຸປຫຕໂສຠາ. ສາຓວາກສາທິສາຕິ ສາຓສທິສາ ວາກສທິສາ ຈ, ສາຓວາກສທິສາ ເຈວ ມກຈິວາກສທິສາ ຈາຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ສຈ຺ຈວາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາຕິ ສຈ຺ຈວາທິໂນ ອວິຕຖວາທິໂນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ‘‘ສພ຺ພໍ ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໍ ຊຣາຠິຠູຕ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ ຍຖາຠູຕເມວ, ນ ຕຕ຺ຖ ວິຕຖໍ ອຕ຺ຖີຕິ.

ວາສິໂຕວ ສຸຣຠີ ກຣຓ຺ຑໂກຕິ ປຸປ຺ຜຄນ຺ຘວາສຈຸຓ຺ຓາທີຫິ ວາສິໂຕ ວາສໍ ຄາຫາປິໂຕ ປສາຘນສມຸຄ຺ໂຄ ວິຍ ສຸຄນ຺ຘິ. ປຸປ຺ຜປູຣ ມມ ອຸຕ຺ຕມງ຺ຄໂຊຕິ ຈມ຺ປກສຸມນມລ຺ລິກາທີຫິ ປຸປ຺ເຜຫິ ປູຣິໂຕ ປຸພ຺ເພ ມມ ເກສກລາໂປ ນິມ຺ມໂລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມງ຺ຄຊໍ. ອຖ ປຈ຺ຉາ ເອຕຣຫິ ສໂລມຄນ຺ຘິກໍ ປາກຕິກໂລມຄນ຺ຘເມວ ຊາຕໍ. ອຖ ວາ ສໂລມຄນ຺ຘິກນ຺ຕິ ເມຓ຺ຑກໂລເມຫິ ສມານຄນ຺ຘໍ. ‘‘ເອຬກໂລມຄນ຺ຘ’’ນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ.

ການນໍວ ສຫິຕໍ ສຸໂຣປິຕນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ໂຣປິຕໍ ສຫິຕໍ ຆນສນ຺ນິເວສໍ ອຸທ຺ຘເມວ ອຸຏ຺ຐິຕໍ ອຸຊຸກທີຆສາຂໍ ອຸປວນໍ ວິຍ. ໂກຈ຺ຉສູຈິວິຈິຕຄ຺ຄໂສຠິຕນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ໂກຈ຺ເຉນ ສຸວຓ຺ຓສູຈິຍາ ຈ ເກສຊຏາວິຊຏເນນ ວິຈິຕຄ຺ຄໍ ຫຸຕ຺ວາ ໂສຠິຕໍ, ຆນຠາເວນ ວາ ໂກຈ຺ຉສທິສໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຓທນ຺ຕສູຈີຫິ ວິຈິຕຄ຺ຄຕາຍ ໂສຠິຕໍ. ຕນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມງ຺ຄຊໍ. ວິຣລໍ ຕຫິໍ ຕຫິນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິຣລໍ ວິລູນເກສໍ.

ກຓ຺ຫຂນ຺ຘກສຸວຓ຺ຓມຓ຺ຑິຕນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓວຊິຣາທີຫິ ວິຠູສິຕໍ ກຓ຺ຫເກສປຸຎ຺ຊກໍ. ເຍ ປນ ‘‘ສຓ຺ຫກຓ຺ຑກສຸວຓ຺ຓມຓ຺ຑິຕ’’ນ຺ຕິ ປຐນ຺ຕິ, ເຕສໍ ສຓ຺ຫາຫິ ສຸວຓ຺ຓສູຈີຫິ ຊຏາວິຊຏເນນ ມຓ຺ຑິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສຠເຕ ສຸເວຓີຫິລງ຺ກຕນ຺ຕິ ສຸນ຺ທເຣຫິ ຣາຊຣຸກ຺ຂມາລາ ສທິເສຫິ ເກສເວຓີຫິ ອລງ຺ກຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ວິຣາຊເຕ. ຕໍ ຊຣາຍ ຂລິຕໍ ສິຣໍ ກຕນ຺ຕິ ຕໍ ຕຖາ ໂສຠິຕໍ ສິຣໍ ອິທານິ ຊຣາຍ ຂລິຕໍ ຂຓ຺ຑິຕາຂຓ຺ຑິຕໍ ວິລູນເກສໍ ກຕໍ.

ຈິຕ຺ຕກາຣສຸກຕາວ ເລຂິກາຕິ ຈິຕ຺ຕກາເຣນ ສິປ຺ປິນາ ນີລາຍ ວຓ຺ຓຘາຕຸຍາ ສຸຏ຺ຐຸ ກຕາ ເລຂາ ວິຍ ໂສຠເຕ. ສຸ ຠມຸກາ ປຸເຣ ມມາຕິ ສຸນ຺ທຣາ ຠມຸກາ ປຸພ຺ເພ ມມ ໂສຠນໍ ຄຕາ. ວລິຠິປ຺ປລມ຺ພິຕາຕິ ນລາຏນ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນາຫິ ວລີຫິ ປລມ຺ພນ຺ຕາ ຐິຕາ.

ຠສ຺ສຣາຕິ ຠາສຸຣາ. ສຸຣຸຈິຣາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຣຸຈິຣາ. ຍຖາ ມຓີຕິ ມຓິມຸທ຺ທິກາ ວິຍ. ເນຕ຺ຕເຫສຸນ຺ຕິ ສຸເນຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ. ອຠິນີລມາຍຕາຕິ ອຠິນີລາ ຫຸຕ຺ວາ ອາຍຕາ. ເຕຕິ ເນຕ຺ຕາ. ຊຣາຍຠິຫຕາຕິ ຊຣາຍ ອຠິຫຕາ.

ສຓ຺ຫຕຸງ຺ຄສທິສີ ຈາຕິ ສຓ຺ຫາ ຕຸງ຺ຄາ ເສສມຸຂາວຍວານໍ ອນຸຣູປາ ຈ. ໂສຠເຕຕິ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຐປິຕຫຣິຕາລວຏ຺ຏິ ວິຍ ມມ ນາສິກາ ໂສຠເຕ. ສຸ ອຠິໂຍພ຺ພນໍ ປຕີຕິ ສຸນ຺ທເຣ ອຠິນວໂຍພ຺ພນກາເລ ສາ ນາສິກາ ອິທານິ ຊຣາຍ ນິວາຣິຕໂສຠຕາຍ ປຣິເສທິຕາ ວິຍ ວຣຕ຺ຕາ ວິຍ ຈ ຊາຕາ.

ກງ຺ກຓໍວ ສຸກຕໍ ສຸນິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ສຸປຣິກມ຺ມກຕໍ ສຸວຓ຺ຓກງ຺ກຓໍ ວິຍ ວຏ຺ຏຸລຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ໂສຠເຣຕິ ໂສຠນ຺ເຕ. ‘‘ໂສຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ. ສຸອິຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ກຓ຺ຓປາຬິໂຍຕິ ກຓ຺ຓຄນ຺ຘາ. ວລິຠິປ຺ປລມ຺ພິຕາຕິ ຕຫິໍ ຕຫິໍ ອຸປ຺ປນ຺ນວລີຫິ ວລິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ວຏ຺ຏນິຍາ ປຓາມິຕວຕ຺ຖຂນ຺ຘາ ວິຍ ຠສ຺ສນ຺ຕາ ໂອລມ຺ພນ຺ຕິ.

ປຕ຺ຕລີມກຸລວຓ຺ຓສາທິສາຕິ ກທລິມກຸລສທິສວຓ຺ຓສຓ຺ຐານາ. ຂຓ຺ຑິຕາຕິ ເຠທນປຕເນຫິ ຂຓ຺ຑິຕາ ຂຓ຺ຑຠາວໍ ຄຕາ. ອສິຕາຕິ ວຓ຺ຓເຠເທນ ອສິຕຠາວໍ ຄຕາ.

ການນມ຺ຫິ ວນສຓ຺ຑຈາຣິນີ, ໂກກິລາວ ມຘຸຣໍ ນິກູຊິຫນ຺ຕິ ວນສຓ຺ເຑ ໂຄຈຣຈຣເຓນ ວນສຓ຺ຑຈາຣິນີ ການເນ ອນຸສໍຄີຕນິວາສິນີ ໂກກິລາ ວິຍ ມຘຸຣາລາປໍ ນິກູຊິຫໍ. ຕນ຺ຕິ ນິກູຊິຕໍ ອາລາປໍ. ຂລິຕໍ ຕຫິໍ ຕຫິນ຺ຕິ ຂຓ຺ຑທນ຺ຕາທິຠາເວນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປກ຺ຂລິຕໍ ຊາຕໍ.

ສຓ຺ຫກມ຺ພຸຣິວ ສຸປ຺ປມຊ຺ຊິຕາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ປມຊ຺ຊິຕາ ສຓ຺ຫາ ສຸວຓ຺ຓສງ຺ຂາ ວິຍ. ຠຄ຺ຄາ ວິນາມິຕາຕິ ມໍສປຣິກ຺ຂເຍນ ວິຠູຕສິຣາຊາລຕາຍ ຠຄ຺ຄາ ຫຸຕ຺ວາ ວິນຕາ.

ວຏ຺ຏປລິຆສທິໂສປມາຕິ ວຏ຺ເຏນ ປລິຆທຓ຺ເຑນ ສມສມາ. ຕາຕິ ຕາ ອຸໂຠປິ ພາຫາໂຍ. ຍຖາ ປາຏລິພ຺ພລິຕາຕິ ຊຊ຺ຊຣຠາເວນ ປລິຕປາຏລິສາຂາສທິສາ.

ສຓ຺ຫມຸທ຺ທິກສຸວຓ຺ຓມຓ຺ຑິຕາຕິ ສຸວຓ຺ຓມຍາຫິ ມຏ຺ຐຠາສຸຣາຫິ ມຸທ຺ທິກາຫິ ວິຠູສິຕາ. ຍຖາ ມູລມູລິກາຕິ ມູລກກຓ຺ຑສທິສາ.

ປີນວຏ຺ຏສຫິຕຸຄ຺ຄຕາຕິ ປີນາ ວຏ຺ຏາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຫິຕາວ ຫຸຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄຕາ ອຸທ຺ຘມຸຂາ. ໂສຠເຕ ສຸ ຖນກາ ປຸເຣ ມມາຕິ ມມ ອຸໂຠປິ ຖນາ ຍຖາວຸຕ຺ຕຣູປາ ຫຸຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓກລສິໂຍ ວິຍ ໂສຠິໍສຸ. ປຸຖຸຕ຺ເຕ ຫິ ອິທໍ ເອກວຈນໍ, ອຕີຕຕ຺ເຖ ຈ ວຕ຺ຕມານວຈນໍ. ເຖວິກີວ ລມ຺ພນ຺ຕິ ໂນທກາຕິ ເຕ ອຸໂຠປິ ເມ ຖນາ ໂນທກາ ຄລິຕຊລາ ເວຓຸທຓ຺ຑເກ ຐປິຕອຸທກຠສ຺ມາ ວິຍ ລມ຺ພນ຺ຕິ.

ກຎ຺ຈນຜລກໍວ ສມ຺ມຏ຺ຐນ຺ຕິ ຊາຕິຫິງ຺ຄຸລເກນ ມກ຺ຂິຕ຺ວາ ຈິຣປຣິມຊ຺ຊິຕໂສວຓ຺ຓຜລກໍ ວິຍ ໂສຠເຕ. ໂສ ວລີຫິ ສຸຂຸມາຫິ ໂອຕໂຕຕິ ໂສ ມມ ກາໂຍ ອິທານິ ສຸຂຸມາຫິ ວລີຫິ ຕຫິໍ ຕຫິໍ ວິຕໂຕ ວລິຕ຺ຕຈຕໍ ອາປນ຺ໂນ.

ນາຄໂຠຄສທິໂສປມາຕິ ຫຕ຺ຖິນາຄສ຺ສ ຫຕ຺ເຖນ ສມສມາ. ຫຕ຺ໂຖ ຫິ ອິຘ ຠຸຎ຺ຊຕິ ເອເຕນາຕິ ໂຠໂຄຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕຕິ ອູຣຸໂຍ. ຍຖາ ເວຬຸນາຬິໂຍຕິ ອິທານິ ເວຬຸປພ຺ພສທິສາ ອເຫສຸໍ.

ສຓ຺ຫນູປຸຣສຸວຓ຺ຓມຓ຺ຑິຕາຕິ ສິນິທ຺ຘມຏ຺ເຐຫິ ສຸວຓ຺ຓນູປຸເຣຫິ ວິຠູສິຕາ. ຊງ຺ຆາຕິ ອຏ຺ຐິຊງ຺ຆາໂຍ. ຕາຕິ ຕາ ຊງ຺ຆາໂຍ. ຕິລທຓ຺ຑກາຣິວາຕິ ອປ຺ປມໍສໂລຫິຕຕ຺ຕາ ກິສຠາເວນ ລູນາວສິຏ຺ຐວິສຸກ຺ຂຕິລທຓ຺ຑກາ ວິຍ ອເຫສຸໍ. ຣ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ.

ຕູລປຸຓ຺ຓສທິໂສປມາຕິ ມຸທຸສິນິທ຺ຘຠາເວນ ສິມ຺ພລິຕູລປຸຓ຺ຓປລິຄຸຓ຺ຐິຕອຸປາຫນສທິສາ. ເຕ ມມ ປາທາ ອິທານິ ຜຸຏິຕາ ຜລິຕາ, ວລີມຕາ ວລິມນ຺ໂຕ ຊາຕາ.

ເອທິໂສຕິ ເອວຣູໂປ. ອຫຸ ອໂຫສິ ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປກາໂຣ. ອຍໍ ສມຸສ຺ສໂຍຕິ ອຍໍ ມມ ກາໂຍ. ຊຊ຺ຊໂຣຕິ ສິຖິລາພນ຺ໂຘ. ພຫຸທຸຂານມາລໂຍຕິ ຊຣາທິເຫຕຸການໍ ພຫູນໍ ທຸກ຺ຂານໍ ອາລຍຠູໂຕ. ໂສປເລປປຕິໂຕຕິ ໂສ ອຍໍ ສມຸສ຺ສໂຍ ອປເລປປຕິໂຕ ອຠິສງ຺ຂາຣາເລປປຣິກ຺ຂເຍນ ປຕິໂຕ ປາຕາຠິມຸໂຂຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສປິ ອເລປປຕິໂຕຕິ ວາ ປທວິຠາໂຄ, ໂສ ເອວຕ຺ໂຖ. ຊຣາຆໂຣຕິ ຊິຓ຺ຓຆຣສທິໂສ. ຊຣາຍ ວາ ຆຣຠູໂຕ ອໂຫສິ. ຕສ຺ມາ ສຈ຺ຈວາທິໂນ ຘມ຺ມານໍ ຍຖາຠູຕໍ ສຠາວໍ ສມ຺ມເທວ ຎຕ຺ວາ ກຖນໂຕ ອວິຕຖວາທິໂນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ມມ ສຕ຺ຖຸວຈນໍ ອນຎ຺ຎຖາ.

ເອວໍ ອຍໍ ເຖຣີ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕຠາເວ ອນິຈ຺ຈຕາຍ ສລ຺ລກ຺ຂຓມຸເຂນ ສພ຺ເພສຸປິ ເຕຠູມກຘມ຺ເມສຸ ອນິຈ຺ຈຕໍ ອຸປຘາເຣຕ຺ວາ ຕທນຸສາເຣນ ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓໍ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓຎ຺ຈ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປນ຺ຕີ ມຄ຺ຄປຏິປາຏິຍາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣີ ໒.໔.໒໐໔-໒໑໙) –

‘‘ໂຍ ຣໍສິຜຸສິຕາເວໂຬ, ຜຸສ຺ໂສ ນາມ ມຫາມຸນິ;

ຕສ຺ສາຫໍ ຠຄິນີ ອາສິໍ, ອຊາຍິໍ ຂຕ຺ຕິເຍ ກຸເລ.

‘‘ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິຕ຺ວາຫໍ, ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ;

ມຫາທານໍ ທທິຕ຺ວານ, ປຕ຺ຖຍິໍ ຣູປສມ຺ປທໍ.

‘‘ເອກຕິໍເສ ອິໂຕ ກປ຺ເປ, ສິຂີ ໂລກຄ຺ຄນາຍໂກ;

ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂລກປຊ຺ໂຊໂຕ, ຕິໂລກສຣໂຓ ຊິໂນ.

‘‘ຕທາຣຸຓປຸເຣ ຣມ຺ເມ, ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎກຸລສມ຺ຠວາ;

ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ກຸປິຕາ, ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຠິສາປຍິໍ.

‘‘ເວສິກາວ ອນາຈາຣາ, ຊິນສາສນທູສິກາ;

ເອວໍ ອກ຺ໂກສຍິຕ຺ວານ, ເຕນ ປາເປນ ກມ຺ມຸນາ.

‘‘ທາຣຸຓໍ ນິຣຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ມຫາທຸກ຺ຂສມປ຺ປິຕາ;

ຕໂຕ ຈຸຕາ ມນຸສ຺ເສສຸ, ອຸປປນ຺ນາ ຕປສ຺ສິນີ.

‘‘ທສຊາຕິສຫສ຺ສານິ, ຄຓິກຕ຺ຕມກາຣຍິໍ;

ຕມ຺ຫາ ປາປາ ນ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສໍ, ຠຸຕ຺ວາ ທຸຏ຺ຐວິສໍ ຍຖາ.

‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍມເສວິສ຺ສໍ, ກສ຺ສເປ ຊິນສາສເນ;

ເຕນ ກມ຺ມວິປາເກນ, ອຊາຍິໍ ຕິທເສ ປຸເຣ.

‘‘ປຈ຺ຉິເມ ຠເວ ສມ຺ປຕ຺ເຕ, ອໂຫສິໍ ໂອປປາຕິກາ;

ອມ຺ພສາຂນ຺ຕເຣ ຊາຕາ, ອມ຺ພປາລີຕິ ເຕນຫໍ.

‘‘ປຣິວຸຕາ ປາຓໂກຏີຫິ, ປພ຺ພຊິໍ ຊິນສາສເນ;

ປຕ຺ຕາຫໍ ອຈລໍ ຐານໍ, ຘີຕາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂອຣສາ.

‘‘ອິທ຺ຘີສຸ ຈ ວສີ ໂຫມິ, ໂສຕຘາຕຸວິສຸທ຺ຘິຍາ;

ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ, ວສີ ໂຫມິ ມຫາມຸນິ.

‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ຊານາມິ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ວິໂສຘິຕໍ;

ສພ຺ພາສວປຣິກ຺ຂີຓາ, ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວ.

‘‘ອຕ຺ຖຘມ຺ມນິຣຸຕ຺ຕີສຸ, ປຏິຠາເນ ຕເຖວ ຈ;

ຎາຓໍ ເມ ວິມລໍ ສຸທ຺ຘໍ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສ ວາຫສາ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ, ຠວາ ສພ຺ເພ ສມູຫຕາ;

ນາຄີວ ພນ຺ຘນໍ ເຉຕ຺ວາ, ວິຫຣາມິ ອນາສວາ.

‘‘ສ຺ວາຄຕໍ ວຕ ເມ ອາສິ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໍ.

‘‘ປຏິສມ຺ຠິທາ ຈຕສ຺ໂສ, ວິໂມກ຺ຂາປິ ຈ ອຏ຺ຐິເມ;

ຉຬຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ອຸທານວເສນ ຕາ ເອວ ຄາຖາ ປຈ຺ຈຸທາຫາສີຕິ.

ອມ຺ພປາລີເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ໂຣຫິນີເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສມຓາຕິ ໂຠຕິ ສຸປີຕິອາທິກາ ໂຣຫິນິຍາ ເຖຣິຍາ ຄາຖາ. ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາຣາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນນ຺ຕີ ອິໂຕ ເອກນວຸຕິກປ຺ເປ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ, ເອກທິວສໍ ພນ຺ຘຸມຕີນຄເຣ ຠຄວນ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປູວສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ທຕ຺ວາ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາຕາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິ. ສາ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ຕີ ອນຸກ຺ກເມນ ອຸປຈິຕວິໂມກ຺ຂສມ຺ຠາຣາ ຫຸຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ເວສາລິຍໍ ມຫາວິຠວສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂຣຫິນີຕິ ລທ຺ຘນາມາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ, ສຕ຺ຖຣິ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣນ຺ເຕ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສຕາປນ຺ນາ ຫຸຕ຺ວາ ມາຕາປິຕູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ສາສເນ ປສາທໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ເຕ ອນຸຊານາເປຕ຺ວາ ສຍໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕີ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ນຄເຣ ພນ຺ຘຸມຕິຍາ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ມເຫສິໂນ;

ປິຓ຺ຑາຍ ວິຈຣນ຺ຕສ຺ສ, ປູເວທາສິມຫໍ ຕທາ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຸກເຕນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ, ຕາວຕິໍສມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ຉຕ຺ຕິໍສເທວຣາຊູນໍ, ມເຫສິຕ຺ຕມກາຣຍິໍ;

ປຎ຺ຎາສຈກ຺ກວຕ຺ຕີນໍ, ມເຫສິຕ຺ຕມກາຣຍິໍ.

‘‘ມນສາ ປຕ຺ຖິຕາ ນາມ, ສພ຺ພາ ມຍ຺ຫໍ ສມິຊ຺ຌຖ;

ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸໂຠຕ຺ວານ, ເທເວສຸ ມນຸເຊສຸ ຈ.

‘‘ປຈ຺ຉິເມ ຠວສມ຺ປຕ຺ເຕ, ຊາໂຕ ວິປ຺ປກຸເລ ອຫໍ;

ໂຣຫິນີ ນາມ ນາເມນ, ຎາຕເກຫິ ປິຍາຍິຕາ.

‘‘ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຍຖາຕຖໍ;

ສໍວິຄ຺ຄມານສາ ຫຸຕ຺ວາ, ປພ຺ພຊິໍ ອນຄາຣິຍໍ.

‘‘ໂຍນິໂສ ປທຫນ຺ຕີນໍ, ອຣຫຕ຺ຕມປາປຸຓິໍ;

ເອກນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ທານມທທິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ປູວທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ໂສຕາປນ຺ນກາເລ ປິຕຣາ ອຕ຺ຕນາ ຈ ວຈນປຏິວຈນວເສນ ວຸຕ຺ຕຄາຖາ ອຸທານວເສນ ຠາສນ຺ຕີ –

໒໗໑. ‘‘ສມຓາຕິ ໂຠຕິ ສຸປິ, ສມຓາຕິ ປພຸຊ຺ຌສິ;

ສມຓາເນວ ກິຕ຺ເຕສິ, ສມຓີ ນູນ ຠວິສ຺ສສິ.

໒໗໒. ‘‘ວິປຸລໍ ອນ຺ນຎ຺ຈ ປານຎ຺ຈ, ສມຓານໍ ປເວຈ຺ຉສິ;

ໂຣຫິນີ ທານິ ປຸຈ຺ຉາມິ, ເກນ ເຕ ສມຓາ ປິຍາ.

໒໗໓. ‘‘ອກມ຺ມກາມາ ອລສາ, ປຣທຕ຺ຕູປຊີວິໂນ;

ອາສໍສຸກາ ສາທຸກາມາ, ເກນ ເຕ ສມຓາ ປິຍາ.

໒໗໔. ‘‘ຈິຣສ຺ສໍ ວຕ ມໍ ຕາຕ, ສມຓານໍ ປຣິປຸຈ຺ຉສິ;

ເຕສໍ ເຕ ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ, ປຎ຺ຎາສີລປຣກ຺ກມໍ.

໒໗໕. ‘‘ກມ຺ມກາມາ ອນລສາ, ກມ຺ມເສຏ຺ຐສ຺ສ ກາຣກາ;

ຣາຄໍ ໂທສໍ ປຊຫນ຺ຕິ, ເຕນ ເມ ສມຓາ ປິຍາ.

໒໗໖. ‘‘ຕີຓິ ປາປສ຺ສ ມູລານິ, ຘຸນນ຺ຕິ ສຸຈິກາຣິໂນ;

ສພ຺ພໍ ປາປໍ ປຫີເນສໍ, ເຕນ ເມ ສມຓາ ປິຍາ.

໒໗໗. ‘‘ກາຍກມ຺ມໍ ສຸຈິ ເນສໍ, ວຈີກມ຺ມຎ຺ຈ ຕາທິສໍ;

ມໂນກມ຺ມໍ ສຸຈິ ເນສໍ, ເຕນ ເມ ສມຓາ ປິຍາ.

໒໗໘. ‘‘ວິມລາ ສງ຺ຂມຸຕ຺ຕາວ, ສຸທ຺ຘາ ສນ຺ຕຣພາຫິຣາ;

ປຸຓ຺ຓາ ສຸກ຺ການ ຘມ຺ມານໍ, ເຕນ ເມ ສມຓາ ປິຍາ.

໒໗໙. ‘‘ພຫຸສ຺ສຸຕາ ຘມ຺ມຘຣາ, ອຣິຍາ ຘມ຺ມຊີວິໂນ;

ອຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ເທເສນ຺ຕິ, ເຕນ ເມ ສມຓາ ປິຍາ.

໒໘໐. ‘‘ພຫຸສ຺ສຸຕາ ຘມ຺ມຘຣາ, ອຣິຍາ ຘມ຺ມຊີວິໂນ;

ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ຕາ ສຕິມນ຺ໂຕ, ເຕນ ເມ ສມຓາ ປິຍາ.

໒໘໑. ‘‘ທູຣງ຺ຄມາ ສຕິມນ຺ໂຕ, ມນ຺ຕຠາຓີ ອນຸທ຺ຘຕາ;

ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ປຊານນ຺ຕິ, ເຕນ ເມ ສມຓາ ປິຍາ.

໒໘໒. ‘‘ຍສ຺ມາ ຄາມາ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ນ ວິໂລເກນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈນໍ;

ອນເປກ຺ຂາວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕນ ເມ ສມຓາ ປິຍາ.

໒໘໓. ‘‘ນ ເຕ ສໍ ໂກຏ຺ເຐ ໂອເປນ຺ຕິ, ນ ກຸມ຺ຠິໍ ນ ຂໂຬປິຍໍ;

ປຣິນິຏ຺ຐິຕເມສານາ, ເຕນ ເມ ສມຓາ ປິຍາ.

໒໘໔. ‘‘ນ ເຕ ຫິຣຎ຺ຎໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ນ ສຸວຓ຺ຓໍ ນ ຣູປິຍໍ;

ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນ ຍາເປນ຺ຕິ, ເຕນ ເມ ສມຓາ ປິຍາ.

໒໘໕. ‘‘ນານາກຸລາ ປພ຺ພຊິຕາ, ນານາຊນປເທຫິ ຈ;

ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປິຫຍນ຺ຕິ, ເຕນ ເມ ສມຓາ ປິຍາ.

໒໘໖. ‘‘ອຕ຺ຖາຍ ວຕ ໂນ ໂຠຕິ, ກຸເລ ຊາຕາສິ ໂຣຫິນີ;

ສທ຺ຘາ ພຸທ຺ເຘ ຈ ຘມ຺ເມ ຈ, ສງ຺ເຆ ຈ ຕິພ຺ພຄາຣວາ.

໒໘໗. ‘‘ຕຸວຎ຺ເຫຕໍ ປຊານາສິ, ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ;

ອມ຺ຫມ຺ປິ ເອເຕ ສມຓາ, ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ທກ຺ຂິຓໍ.

໒໘໘. ‘‘ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ເຫຕ຺ຖ ຍຎ຺ໂຎ, ວິປຸໂລ ໂນ ຠວິສ຺ສຕິ;