໑໔. ຕິໍສນິປາໂຕ

໑. ສຸຠາຊີວກມ຺ພວນິກາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ຕິໍສນິປາເຕ ຊີວກມ຺ພວນໍ ຣມ຺ມນ຺ຕິອາທິກາ ສຸຠາຍ ຊີວກມ຺ພວນິກາຍ ເຖຣິຍາ ຄາຖາ. ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາຣາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນນ຺ຕີ, ສມ຺ຠາວິຕກຸສລມູລາ ອນຸກ຺ກເມນ ປຣິພ຺ຣູຫິຕວິໂມກ຺ຂສມ຺ຠາຣາ ປຣິປກ຺ກຎາຓາ ຫຸຕ຺ວາ, ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຣາຊຄເຫ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ສຸຠາຕິສ຺ສາ ນາມມໂຫສິ. ຕສ຺ສາ ກິຣ ສຣີຣາວຍວາ ໂສຠນວຓ຺ຓຍຸຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ, ຕສ຺ມາ ສຸຠາຕິ ອນ຺ວຕ຺ຖເມວ ນາມໍ ຊາຕໍ. ສາ ສຕ຺ຖຸ ຣາຊຄຫປ຺ປເວສເນ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ຘາ ອຸປາສິກາ ຫຸຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ສໍສາເຣ ຊາຕສໍເວຄາ ກາເມສຸ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ເນກ຺ຂມ຺ມຎ຺ຈ ເຂມໂຕ ສລ຺ລກ຺ຂນ຺ຕີ ມຫາປຊາປຕິຍາ ໂຄຕມິຍາ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕີ ກຕິປາເຫເນວ ອນາຄາມິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາສິ.

ອຖ ນໍ ເອກທິວສໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຣາຊຄຫວາສີ ຘຸຕ຺ຕປຸຣິໂສ ຕຣຸໂຓ ປຐມໂຍພ຺ພເນ ຐິໂຕ ຊີວກມ຺ພວເນ ທິວາວິຫາຣາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ໂອວຣນ຺ໂຕ ກາເມຫິ ນິມນ຺ເຕສິ. ສາ ຕສ຺ສ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ກາມານໍ ອາທີນວໍ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ເນກ຺ຂມ຺ມຊ຺ຌາສຍໍ ປເວເທນ຺ຕີ ຘມ຺ມໍ ກເຖສິ. ໂສ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາປິ ນ ປຏິກ຺ກມຕິ, ນິພນ຺ຘຕິເຍວ. ເຖຣີ ນໍ ອຕ຺ຕໂນ ວຈເນ ອຕິຏ຺ຐນ຺ຕໍ ອກ຺ຂິມ຺ຫິ ຈ ອຠິຣຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ຫນ຺ທ, ຕຍາ ສມ຺ຠາວິຕໍ ອກ຺ຂິ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ເອກໍ ອກ຺ຂິໍ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອຸປເນສິ. ຕໂຕ ໂສ ປຸຣິໂສ ສນ຺ຕາໂສ ສໍເວຄຊາໂຕ ຕຕ຺ຖ ວິຄຕຣາໂຄວ ຫຸຕ຺ວາ ເຖຣິໍ ຂມາເປຕ຺ວາ ຄໂຕ. ເຖຣີ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ສຕ຺ຖຸໂນ ສຫ ທສ຺ສເນເນວສ຺ສາ ອກ຺ຂິ ປຏິປາກຕິກໍ ອໂຫສິ. ຕໂຕ ສາ ພຸທ຺ຘຄຕາຍ ປີຕິຍາ ນິຣນ຺ຕຣໍ ຜຸຏາ ຫຸຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສາ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄຕ຺ຖາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ສາ ປີຕິໍ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ຕາວເທວ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ຜລສຸເຂນ ນິພ຺ພານສຸເຂນ ວິຫຣນ຺ຕີ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ເຕນ ຈ ຘຸຕ຺ຕປຸຣິເສນ ວຸຕ຺ຕຄາຖາ ອຸທານວເສນ –

໓໖໘. ‘‘ຊີວກມ຺ພວນໍ ຣມ຺ມໍ, ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ສຸຠໍ;

ຘຸຕ຺ຕໂກ ສນ຺ນິວາເຣສິ, ຕເມນໍ ອພ຺ຣວີ ສຸຠາ.

໓໖໙. ‘‘ກິໍ ເຕ ອປຣາຘິຕໍ ມຍາ, ຍໍ ມໍ ໂອວຣິຍານ ຕິຏ຺ຐສິ;

ນ ຫິ ປພ຺ພຊິຕາຍ ອາວຸໂສ, ປຸຣິໂສ ສມ຺ຜຸສນາຍ ກປ຺ປຕິ.

໓໗໐. ‘‘ຄຣຸເກ ມມ ສຕ຺ຖຸສາສເນ, ຍາ ສິກ຺ຂາ ສຸຄເຕນ ເທສິຕາ;

ປຣິສຸທ຺ຘປທໍ ອນງ຺ຄຓໍ, ກິໍ ມໍ ໂອວຣິຍານ ຕິຏ຺ຐສິ.

໓໗໑. ‘‘ອາວິລຈິຕ຺ໂຕ ອນາວິລໍ, ສຣໂຊ ວີຕຣຊໍ ອນງ຺ຄຓໍ;

ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິມຸຕ຺ຕມານສໍ, ກິໍ ມໍ ໂອວຣິຍານ ຕິຏ຺ຐສິ.

໓໗໒. ‘‘ທຫຣາ ຈ ອປາປິກາ ຈສິ, ກິໍ ເຕ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ກຣິສ຺ສຕິ;

ນິກ຺ຂິປ ກາສາຍຈີວຣໍ, ເອຫິ ຣມາມ ສຸປຸປ຺ຜິເຕ ວເນ.

໓໗໓. ‘‘ມຘຸຣຎ຺ຈ ປວນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ, ກຸສຸມຣເຊນ ສມຸຏ຺ຐິຕາ ທຸມາ;

ປຐມວສນ຺ໂຕ ສຸໂຂ ອຸຕຸ, ເອຫິ ຣມາມ ສຸປຸປ຺ຜິເຕ ວເນ.

໓໗໔. ‘‘ກຸສຸມິຕສິຂຣາ ຈ ປາທປາ, ອຠິຄຊ຺ຊນ຺ຕິວ ມາລຸເຕຣິຕາ;

ກາ ຕຸຍ຺ຫໍ ຣຕິ ຠວິສ຺ສຕິ, ຍທິ ເອກາ ວນໂມຄຫິສ຺ສສິ.

໓໗໕. ‘‘ວາຬມິຄສງ຺ຆເສວິຕໍ, ກຸຎ຺ຊຣມຕ຺ຕກເຣຓຸໂລຬິຕໍ;

ອສຫາຍິກາ ຄນ຺ຕຸມິຈ຺ຉສິ, ຣຫິຕໍ ຠິໍສນກໍ ມຫາວນໍ.

໓໗໖. ‘‘ຕປນີຍກຕາວ ຘີຕິກາ, ວິຈຣສິ ຈິຕ຺ຕລເຕວ ອຈ຺ຉຣາ;

ກາສິກສຸຂຸເມຫິ ວຄ຺ຄຸຠິ, ໂສຠສີ ສຸວສເນຫິ ນູປເມ.

໓໗໗. ‘‘ອຫໍ ຕວ ວສານຸໂຄ ສິຍໍ, ຍທິ ວິຫເຣມເສ ການນນ຺ຕເຣ;

ນ ຫິ ມຕ຺ຖິ ຕຍາ ປິຍຕ຺ຕໂຣ, ປາໂຓ ກິນ຺ນຣິມນ຺ທໂລຈເນ.

໓໗໘. ‘‘ຍທິ ເມ ວຈນໍ ກຣິສ຺ສສິ, ສຸຂິຕາ ເອຫິ ອຄາຣມາວສ;

ປາສາທນິວາຕວາສິນີ, ປຣິກມ຺ມໍ ເຕ ກໂຣນ຺ຕຸ ນາຣິໂຍ.

໓໗໙. ‘‘ກາສິກສຸຂຸມານິ ຘາຣຍ, ອຠິໂຣເປຫິ ຈ ມາລວຓ຺ຓກໍ;

ກຎ຺ຈນມຓິມຸຕ຺ຕກໍ ພຫຸໍ, ວິວິຘໍ ອາຠຣຓໍ ກໂຣມິ ເຕ.

໓໘໐. ‘‘ສຸໂຘຕຣຊປຈ຺ຉທໍ ສຸຠໍ, ໂຄນກຕູລິກສນ຺ຖຕໍ ນວໍ;

ອຠິຣຸຫ ສຍນໍ ມຫາຣຫໍ, ຈນ຺ທນມຓ຺ຑິຕສາຣຄນ຺ຘິກໍ.

໓໘໑. ‘‘ອຸປ຺ປລໍ ຈຸທກາ ສມຸຄ຺ຄຕໍ, ຍຖາ ຕໍ ອມນຸສ຺ສເສວິຕໍ;

ເອວໍ ຕ຺ວໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິນີ, ສເກສງ຺ເຄສຸ ຊຣໍ ຄມິສ຺ສສິ.

໓໘໒. ‘‘ກິໍ ເຕ ອິຘ ສາຣສມ຺ມຕໍ, ກຸຓປປູຣມ຺ຫິ ສຸສານວຑ຺ຒເນ;

ເຠທນຘມ຺ເມ ກເຬວເຣ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ວິມໂນ ອຸທິກ຺ຂສິ.

໓໘໓. ‘‘ອກ຺ຂີນິ ຈ ຕູຣິຍາຣິວ, ກິນ຺ນຣິຍາຣິວ ປພ຺ພຕນ຺ຕເຣ;

ຕວ ເມ ນຍນານິ ທກ຺ຂິຍ, ຠິຍ຺ໂຍ ກາມຣຕີ ປວຑ຺ຒຕິ.

໓໘໔. ‘‘ອຸປ຺ປລສິຂໂຣປມານິ ເຕ, ວິມເລ ຫາຏກສນ຺ນິເຠ ມຸເຂ;

ຕວ ເມ ນຍນານິ ທກ຺ຂິຍ, ຠິຍ຺ໂຍ ກາມຄຸໂຓ ປວຑ຺ຒຕິ.

໓໘໕. ‘‘ອປິ ທູຣຄຕາ ສຣມ຺ຫເສ, ອາຍຕປມ຺ເຫ ວິສຸທ຺ຘທສ຺ສເນ;

ນ ຫິ ມຕ຺ຖິ ຕຍາ ປິຍຕ຺ຕໂຣ, ນຍນາ ກິນ຺ນຣິມນ຺ທໂລຈເນ.

໓໘໖. ‘‘ອປເຖນ ປຍາຕຸມິຈ຺ຉສິ, ຈນ຺ທໍ ກີຬນກໍ ຄເວສສິ;

ເມຣຸໍ ລງ຺ເຆຕຸມິຈ຺ຉສິ, ໂຍ ຕ຺ວໍ ພຸທ຺ຘສຸຕໍ ມຄ຺ຄຍສິ.

໓໘໗. ‘‘ນຕ຺ຖິ ຫິ ໂລເກ ສເທວເກ, ຣາໂຄ ຍຕ຺ຖປິ ທານິ ເມ ສິຍາ;

ນປິ ນໍ ຊານາມິ ກີຣິໂສ, ອຖ ມຄ຺ເຄນ ຫໂຕ ສມູລໂກ.

໓໘໘. ‘‘ອິງ຺ຄາລກຸຍາວ ອຸຊ຺ຌິໂຕ, ວິສປຕ຺ໂຕຣິວ ອຄ຺ຄິໂຕ ກໂຕ;

ນປິ ນໍ ປສ຺ສາມິ ກີຣິໂສ, ອຖ ມຄ຺ເຄນ ຫໂຕ ສມູລໂກ.

໓໘໙. ‘‘ຍສ຺ສາ ສິຍາ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕໍ, ສຕ຺ຖາ ວາ ອນຸປາສິໂຕ ສິຍາ;

ຕ຺ວໍ ຕາທິສິກໍ ປໂລຠຍ, ຊານນ຺ຕິໍ ໂສ ອິມໍ ວິຫຎ຺ຎສິ.

໓໙໐. ‘‘ມຍ຺ຫຎ຺ຫິ ອກ຺ກຸຏ຺ຐວນ຺ທິເຕ, ສຸຂທຸກ຺ເຂ ຈ ສຕີ ອຸປຏ຺ຐິຕາ;

ສງ຺ຂຕມສຸຠນ຺ຕິ ຊານິຍ, ສພ຺ພຕ຺ເຖວ ມໂນ ນ ລິມ຺ປຕິ.

໓໙໑. ‘‘ສາຫໍ ສຸຄຕສ຺ສ ສາວິກາ, ມຄ຺ຄຏ຺ຐງ຺ຄິກຍານຍາຍິນີ;

ອຸທ຺ຘຏສລ຺ລາ ອນາສວາ, ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄຕາ ຣມາມຫໍ.

໓໙໒. ‘‘ທິຏ຺ຐາ ຫິ ມຍາ ສຸຈິຕ຺ຕິຕາ, ໂສມ຺ຠາ ທາຣຸກປິລ຺ລການິ ວາ;

ຕນ຺ຕີຫິ ຈ ຂີລເກຫິ ຈ, ວິນິພທ຺ຘາ ວິວິຘໍ ປນຈ຺ຈກາ.

໓໙໓. ‘‘ຕມ຺ຫຸທ຺ຘເຏ ຕນ຺ຕິຂີລເກ, ວິສ຺ສຏ຺ເຐ ວິກເລ ປຣິກ຺ຣິເຕ;

ນ ວິນ຺ເທຍ຺ຍ ຂຓ຺ຑໂສ ກເຕ, ກິມ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ມນໍ ນິເວສເຍ.

໓໙໔. ‘‘ຕຖູປມາ ເທຫການິ ມໍ, ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ວິນາ ນ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ;

ຘມ຺ເມຫິ ວິນາ ນ ວຕ຺ຕຕິ, ກິມ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ມນໍ ນິເວສເຍ.

໓໙໕. ‘‘ຍຖາ ຫຣິຕາເລນ ມກ຺ຂິຕໍ, ອທ຺ທສ ຈິຕ຺ຕິກໍ ຠິຕ຺ຕິຍາ ກຕໍ;

ຕມ຺ຫິ ເຕ ວິປຣີຕທສ຺ສນໍ, ສຎ຺ຎາ ມານຸສິກາ ນິຣຕ຺ຖິກາ.

໓໙໖. ‘‘ມາຍໍ ວິຍ ອຄ຺ຄໂຕ ກຕໍ, ສຸປິນນ຺ເຕວ ສຸວຓ຺ຓປາທປໍ;

ອຸປຄຈ຺ຉສິ ອນ຺ຘ ຣິຕ຺ຕກໍ, ຊນມຊ຺ເຌຣິວ ຣຸປ຺ປຣູປກໍ.

໓໙໗. ‘‘ວຏ຺ຏນິຣິວ ໂກຏໂຣຫິຕາ, ມຊ຺ເຌ ປຸພ຺ພຸຬກາ ສອສ຺ສຸກາ;

ປີຬໂກຬິກາ ເຈຕ຺ຖ ຊາຍຕິ, ວິວິຘາ ຈກ຺ຂຸວິຘາ ຈ ປິຓ຺ຑິຕາ.

໓໙໘. ‘‘ອຸປ຺ປາຏິຍ ຈາຣຸທສ຺ສນາ, ນ ຈ ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ ອສງ຺ຄມານສາ;

ຫນ຺ທ ເຕ ຈກ຺ຂຸໍ ຫຣສ຺ສຸ ຕໍ, ຕສ຺ສ ນຣສ຺ສ ອທາສິ ຕາວເທ.

໓໙໙. ‘‘ຕສ຺ສ ຈ ວິຣມາສິ ຕາວເທ, ຣາໂຄ ຕຕ຺ຖ ຂມາປຍີ ຈ ນໍ;

ໂສຕ຺ຖິ ສິຍາ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິນີ, ນ ປຸໂນ ເອທິສກໍ ຠວິສ຺ສຕິ.

໔໐໐. ‘‘ອາສາທິຍ ເອທິສໍ ຊນໍ, ອຄ຺ຄິໍ ປຊ຺ຊລິຕໍວ ລິງ຺ຄິຍ;

ຄຓ຺ຫິຍ ອາສີວິສໍ ວິຍ, ອປິ ນຸ ໂສຕ຺ຖິ ສິຍາ ຂເມຫິ ໂນ.

໔໐໑. ‘‘ມຸຕ຺ຕາ ຈ ຕໂຕ ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ, ອຄມີ ພຸທ຺ຘວຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ;

ປສ຺ສິຍ ວຣປຸຎ຺ຎລກ຺ຂຓໍ, ຈກ຺ຂຸ ອາສິ ຍຖາ ປຸຣາຓກ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາ ຄາຖາ ປຈ຺ຈຸທາຫາສິ.

ຕຕ຺ຖ ຊີວກມ຺ພວນນ຺ຕິ ຊີວກສ຺ສ ໂກມາຣຠຈ຺ຈສ຺ສ ອມ຺ພວນໍ. ຣມ຺ມນ຺ຕິ ຣມຓີຍໍ. ຕໍ ກິຣ ຠູມິຠາຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຉາຍູທກສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ຣຸກ຺ຂານໍ ໂຣປິຕາກາເຣນ ອຕິວິຍ ມນຸຎ຺ຎໍ ມໂນຣມໍ. ຄຈ຺ຉນ຺ຕິນ຺ຕິ ອມ຺ພວນໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຄຕໍ, ທິວາວິຫາຣາຍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ. ສຸຠນ຺ຕິ ເອວໍນາມິກໍ. ຘຸຕ຺ຕໂກຕິ ອິຕ຺ຖິຘຸຕ຺ໂຕ. ຣາຊຄຫວາສີ ກິເຣໂກ ມຫາວິຠວສ຺ສ ສຸວຓ຺ຓກາຣສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຍຸວາ ອຠິຣູໂປ ອິຕ຺ຖິຘຸຕ຺ໂຕ ປຸຣິໂສ ມຕ຺ໂຕ ວິຈຣຕິ. ໂສ ຕໍ ປຏິປເຖ ທິສ຺ວາ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ມຄ຺ຄໍ ອຸປຣຸນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຘຸຕ຺ຕໂກ ສນ຺ນິວາເຣສີ’’ຕິ, ມມ ຄມນໍ ນິເສເຘສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕເມນໍ ອພ຺ຣວີ ສຸຠາຕິ ຕເມນໍ ນິວາເຣຕ຺ວາ ຐິຕໍ ຘຸຕ຺ຕໍ ສຸຠາ ຠິກ຺ຂຸນີ ກເຖສິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ສຸຠໍ, ອພ຺ຣວິ ສຸຠາ’’ຕິ ຈ ອຕ຺ຕານເມວ ເຖຣີ ອຎ຺ຎໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ວທຕິ. ເຖຣິຍາ ວຸຕ຺ຕຄາຖານໍ ສມ຺ພນ຺ຘທສ຺ສນວເສນ ສງ຺ຄີຕິກາເຣຫິ ອຍໍ ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາ.

‘‘ອພ຺ຣວີ ສຸຠາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ວຸຕ຺ຕາກາຣທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອາຫ ‘‘ກິໍ ເຕ ອປຣາຘິຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ກິໍ ເຕ ອປຣາຘິຕໍ ມຍາຕິ ກິໍ ຕຸຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ມຍາ ອປຣທ຺ຘໍ. ຍໍ ມໍ ໂອວຣິຍານ ຕິຏ຺ຐສີຕິ ເຍນ ອປຣາເຘນ ມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ໂອວຣິຕ຺ວາ ຄມນໍ ນິເສເຘຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐສິ, ໂສ ນຕ຺ເຖວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຖ ອິຕ຺ຖີຕິສຎ຺ຎາຍ ເອວໍ ປຏິປຊ຺ຊສິ, ເອວມ຺ປິ ນ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ຕີ ອາຫ – ‘‘ນ ຫິ ປພ຺ພຊິຕາຍ, ອາວຸໂສ, ປຸຣິໂສ ສມ຺ຜຸສນາຍ ກປ຺ປຕີ’’ຕິ, ອາວຸໂສ ສຸວຓ຺ຓກາຣປຸຕ຺ຕ, ໂລກິຍຈາຣິຕ຺ເຕນປິ ປຸຣິສສ຺ສ ປພ຺ພຊິຕານໍ ສມ຺ຜຸສນາຍ ນ ກປ຺ປຕິ, ປພ຺ພຊິຕາຍ ປນ ປຸຣິໂສ ຕິຣຈ຺ຉານຄໂຕປິ ສມ຺ຜຸສນາຍ ນ ກປ຺ປຕິ, ຕິຏ຺ຐຕຸ ຕາວ ປຸຣິສຜຸສນາ, ຣາຄວເສນສ຺ສາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິເຍນ ປຸຣິສສ຺ສ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍສ຺ສາປິ ຜຸສນາ ນ ກປ຺ປເຕວ.

ເຕນາຫ ‘‘ຄຣຸເກ ມມ ສຕ຺ຖຸສາສເນ’’ຕິອາທິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຄຣຸເກ ປາສາຓຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ວິຍ ຄຣຸກາຕພ຺ເພ ມຍ຺ຫໍ ສຕ຺ຖຸ ສາສເນ ຍາ ສິກ຺ຂາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ສຸຄເຕນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ເທສິຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ. ຕາຫິ ປຣິສຸທ຺ຘປທໍ ປຣິສຸທ຺ຘກຸສລໂກຏ຺ຐາສໍ, ຣາຄາທິອງ຺ຄຓານໍ ສພ຺ພໂສ ອຠາເວນ ອນງ຺ຄຓໍ, ເອວໍຠູຕໍ ມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ ເກນ ກາຣເຓນ ອາວຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐສີຕິ.

ອາວິລຈິຕ຺ໂຕຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາວິລຠາວກຣານໍ ກາມວິຕກ຺ກາທີນໍ ວເສນ ອາວິລຈິຕ຺ໂຕ, ຕ຺ວໍ ຕທຠາວໂຕ ອນາວິລໍ, ຣາຄຣຊາທີນໍ ວເສນ ສຣໂຊ, ສາງ຺ຄໂຓ ຕທຠາວໂຕ ວີຕຣຊໍ ອນງ຺ຄຓໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈເກ ສມຸຈ຺ເຉທວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວິມຸຕ຺ຕມານສໍ, ມໍ ກສ຺ມາ ໂອວຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐສີຕິ?

ເອວໍ ເຖຣິຍາ ວຸຕ຺ເຕ ຘຸຕ຺ຕໂກ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາຍໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ທຫຣາ ຈາ’’ຕິອາທິນາ ທສ ຄາຖາ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ທຫຣາຕິ ຕຣຸຓີ ປຐເມ ໂຍພ຺ພເນ ຐິຕາ. ອປາປິກາ ຈສີຕິ ຣູເປນ ອລາມິກາ ຈ ອສິ, ອຸຕ຺ຕມຣູປຘຣາ ຈາໂຫສີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກິໍ ເຕ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ ເອວໍ ປຐມວເຍ ຐິຕາຍ ຣູປສມ຺ປນ຺ນາຍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ກິໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ວຸຑ຺ຒາຍ ພີຠຈ຺ຉຣູປາຍ ວາ ປພ຺ພຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ວທຕິ. ນິກ຺ຂິປາຕິ ຉຑ຺ເຑຫິ. ‘‘ອຸກ຺ຂິປາ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ, ອປເນຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ມຘຸຣນ຺ຕິ ສຸຠໍ, ສຸຄນ຺ຘນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປວນ຺ຕີຕິ ວາຍນ຺ຕິ. ສພ຺ພໂສຕິ ສມນ຺ຕໂຕ. ກຸສຸມຣເຊນ ສມຸຏ຺ຐິຕາ ທຸມາຕິ ອິເມ ຣຸກ຺ຂາ ມນ຺ທວາເຕນ ສມຸຏ຺ຐຫມານກຸສຸມເຣຓຸຊາເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ກຸສຸມຣເຊນ ສຍໍ ສມຸຏ຺ຐິຕາ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ສມນ຺ຕໂຕ ສຸຣຠີ ວາຍນ຺ຕິ. ປຐມວສນ຺ໂຕ ສຸໂຂ ອຸຕູຕິ ອຍໍ ປຐໂມ ວສນ຺ຕມາໂສ ສຸຂສມ຺ຜສ຺ໂສ ຈ ອຸຕຸ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ກຸສຸມິຕສິຂຣາຕິ ສຸປຸປ຺ຜິຕຄ຺ຄາ. ອຠິຄຊ຺ຊນ຺ຕິວ ມາລຸເຕຣິຕາຕິ ວາເຕນ ສຎ຺ຈລິຕາ ອຠິຄຊ຺ຊນ຺ຕິວ ອຠິຕ຺ຖນິຕາ ວິຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ຍທິ ເອກາ ວນໂມຄຫິສ຺ສສີຕິ ສເຈ ຕ຺ວໍ ເອກິກາ ວນໂມຄາຫິສ຺ສສິ, ກາ ນາມ ເຕ ຕຕ຺ຖ ຣຕິ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ຕນາ ພທ຺ຘສຸຂາຠິຣຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວມາຫ.

ວາຬມິຄສງ຺ຆເສວິຕນ຺ຕິ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທິວາຬມິຄສມູເຫຫິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຸປເສວິຕໍ. ກຸຎ຺ຊຣມຕ຺ຕກເຣຓຸໂລຬິຕນ຺ຕິ ມຕ຺ຕກຸຎ຺ຊເຣຫິ ຫຕ຺ຖິນີຫິ ຈ ມິຄານໍ ຈິຕ຺ຕຕາປເນນ ຣຸກ຺ຂຄຈ຺ຉາທີນໍ ສາຂາຠຎ຺ຊເນນ ຈ ອາໂລຬິຕປເທສໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ຕສ຺ມິໍ ວເນ ອີທິສໍ ຕທາ ນຕ຺ຖິ, ວນໍ ນາມ ເອວຣູປນ຺ຕິ ຕໍ ຠິໍສາເປຕຸກາໂມ ເອວມາຫ. ຣຫິຕນ຺ຕິ ຊນຣຫິຕໍ ວິຊນໍ. ຠິໍສນກນ຺ຕິ ຠຍຊນກໍ.

ຕປນີຍກຕາວ ຘີຕິກາຕິ ຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ເຓນ ວິຈຣິຕາ ຘີຕລິກາ ວິຍ ສຸກຸສເລນ ຍນ຺ຕາຈຣິເຍນ ຍນ຺ຕໂຍຄວເສນ ສຊ຺ຊິຕາ ສຸວຓ຺ຓປຏິມາ ວິຍ ວິຈຣສິ, ອິທາເນວ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ສຎ຺ຈຣສິ. ຈິຕ຺ຕລເຕວ ອຈ຺ຉຣາຕິ ຈິຕ຺ຕລຕານາມເກ ອຸຍ຺ຍາເນ ເທວຈ຺ຉຣາ ວິຍ. ກາສິກສຸຂຸເມຫີຕິ ກາສິຣຏ຺ເຐ ອຸປ຺ປນ຺ເນຫິ ອຕິວິຍ ສຸຂຸເມຫິ. ວຄ຺ຄຸຠີຕິ ສິນິທ຺ຘມຏ຺ເຐຫິ. ໂສຠສີ ສຸວສເນຫິ ນູປເມຕິ ນິວາສນປາຣຸປນວຕ຺ເຖຫິ ອນຸປເມ ອຸປມາຣຫິເຕ ຕ຺ວໍ ອິທານິ ເມ ວສານຸໂຄ ໂສຠສີຕິ ຠາວິນໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາຍວເສນ ເອກນ຺ຕິກໍ ວຕ຺ຕມານໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ວທຕິ.

ອຫໍ ຕວ ວສານຸໂຄ ສິຍນ຺ຕິ ອຫມ຺ປິ ຕຸຍ຺ຫໍ ວສານຸໂຄ ກິໍກາຣປຏິສ຺ສາວີ ຠເວຍ຺ຍໍ. ຍທິ ວິຫເຣມເສ ການນນ຺ຕເຣຕິ ຍທິ ມຍໍ ອຸໂຠປິ ວນນ຺ຕເຣ ສຫ ວສາມ ຣມາມ. ນ ຫິ ມຕ຺ຖິ ຕຍາ ປິຍຕ຺ຕໂຣຕິ ວສານຸຄຠາວສ຺ສ ກາຣຓມາຫ. ປາໂຓຕິ ສຕ຺ໂຕ, ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິປິ ສຕ຺ໂຕ ຕຍາ ປິຍຕໂຣ ມຍ຺ຫໍ ນ ຫິ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ປາໂຓຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ, ມຍ຺ຫໍ ຊີວິຕໍ ຕຍາ ປິຍຕຣໍ ນ ຫິ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິນ຺ນຣິມນ຺ທໂລຈເນຕິ ກິນ຺ນຣິຍາ ວິຍ ມນ຺ທປຸຖຸວິໂລຈເນ.

ຍທິ ເມ ວຈນໍ ກຣິສ຺ສສິ, ສຸຂິຕາ ເອຫິ ອຄາຣມາວສາຕິ ສເຈ ຕ຺ວໍ ມມ ວຈນໍ ກຣິສ຺ສສິ, ເອກາສນໍ ເອກເສຍ຺ຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍທຸກ຺ຂໍ ປຫາຍ ເອຫິ ກາມໂຠເຄຫິ ສຸຂິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສ. ‘‘ສຸຂິຕາ ເຫຕິ ອຄາຣມາວສນ຺ຕີ’’ຕິ ເກຈິ ປຐນ຺ຕິ, ເຕສໍ ສຸຂິຕາ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາສາທນິວາຕວາສິນີຕິ ນິວາເຕສຸ ປາສາເທສຸ ວາສິນີ. ‘‘ປາສາທວິມານວາສິນີ’’ຕິ ຈ ປາໂຐ, ວິມານສທິເສສຸ ປາສາເທສຸ ວາສິນີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິກມ຺ມນ຺ຕິ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ.

ຘາຣຍາຕິ ປຣິທຫ, ນິວາເສຫິ ເຈວ ອຸຕ຺ຕຣິຍຎ຺ຈ ກໂຣຫິ. ອຠິໂຣເປຫີຕິ ມຓ຺ຑນວິຠູສນວເສນ ວາ ສຣີຣໍ ອາໂຣປຍ, ອລງ຺ກໂຣຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມາລວຓ຺ຓກນ຺ຕິ ມາລຎ຺ເຈວ ຄນ຺ຘວິເລປນຎ຺ຈ. ກຎ຺ຈນມຓິມຸຕ຺ຕກນ຺ຕິ ກຎ຺ຈເນນ ມຓິມຸຕ຺ຕາຫິ ຈ ຍຸຕ຺ຕໍ, ສຸວຓ຺ຓມຍມຓິມຸຕ຺ຕາຫິ ຂຈິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພຫຸນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖູປຄາທິເຠທໂຕ ພຫຸປ຺ປກາຣໍ. ວິວິຘນ຺ຕິ ກຣຓວິກຕິຍາ ນານາວິຘໍ.

ສຸໂຘຕຣຊປຈ຺ຉທນ຺ຕິ ສຸໂຘຕຕາຍ ປວາຫິຕຣຊໍ ອຸຕ຺ຕຣຈ຺ຉທໍ. ສຸຠນ຺ຕິ ໂສຠນໍ. ໂຄນກຕູລິກສນ຺ຖຕນ຺ຕິ ທີຆໂລມກາຬໂກຊເວນ ເຈວ ຫໍສໂລມາທິປຸຓ຺ຓາຍ ຕູລິກາຍ ຈ ສນ຺ຖຕໍ. ນວນ຺ຕິ ອຠິນວໍ. ມຫາຣຫນ຺ຕິ ມຫຄ຺ຆໍ. ຈນ຺ທນມຓ຺ຑິຕສາຣຄນ຺ຘິກນ຺ຕິ ໂຄສີສກາທິສາຣຈນ຺ທເນນ ມຓ຺ຑິຕຕາຍ ສຸຣຠິຄນ຺ຘິກໍ, ເອວຣູປໍ ສຍນມາຣຸຫ, ຕໍ ອາຣຸຫິຕ຺ວາ ຍຖາສຸຂໍ ສຍາຫິ ເຈວ ນິສີທ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຸປ຺ປລໍ ຈຸທກາ ສມຸຄ຺ຄຕນ຺ຕິ ຈ-ກາໂຣ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ອຸທກໂຕ ອຸຄ຺ຄຕໍ ອຸຏ຺ຐິຕໍ ອຈ຺ຈຸຄ຺ຄມ຺ມ ຐິຕໍ ສຸຜຸລ຺ລມຸປ຺ປລໍ. ຍຖາ ຕໍ ອມນຸສ຺ສເສວິຕນ຺ຕິ ຕຎ຺ຈ ຣກ຺ຂສປຣິຄ຺ຄຫິຕາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຊາຕຕ຺ຕາ ນິມ຺ມນຸສ຺ເສຫິ ເສວິຕໍ ເກນຈິ ອປຣິຠຸຕ຺ຕເມວ ຠເວຍ຺ຍ. ເອວໍ ຕ຺ວໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິນີຕິ ເອວເມວ ຕໍ ສຸຏ຺ຐຸ ຜຸລ຺ລມຸປ຺ປລໍ ວິຍ ຕຸວໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິນີ. ສເກສງ຺ເຄສຸ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣາວຍເວສຸ ເກນຈິ ອປຣິຠຸຕ຺ເຕສຸເຍວ ຊຣໍ ຄມິສ຺ສສິ, ມຸຘາເຍວ ຊຣາຊິຓ຺ຓາ ຠວິສ຺ສສິ.

ເອວໍ ຘຸຕ຺ຕເກນ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາເຍ ປກາສິເຕ ເຖຣີ ສຣີຣສຠາວວິຠາວເນນ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ວິຈ຺ຉິນ຺ເທນ຺ຕີ ‘‘ກິໍ ເຕ ອິຘາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ອາວຸໂສ ສຸວຓ຺ຓກາຣປຸຕ຺ຕ, ເກສາທິກຸຓປປູເຣ ເອກນ຺ເຕນ ເຠທນຘມ຺ເມ ສຸສານວຑ຺ຒເນ, ອິຘ ອິມສ຺ມິໍ ກາຍສຎ຺ຎິເຕ ອສຸຈິກເຬວເຣ ກິໍ ນາມ ຕວ ສາຣນ຺ຕິ ສມ຺ມຕໍ ສມ຺ຠາວິຕໍ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ວິມໂນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ວິຄຕມນສງ຺ກປ຺ໂປ, ເອຕ຺ເຖວ ວາ ອວິມໂນ ໂສມນສ຺ສິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ອຸທິກ຺ຂສິ, ຕໍ ມຍ຺ຫໍ ກເຖຫີຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຘຸຕ຺ຕໂກ ກິຎ຺ຈາປິ ຕສ຺ສາ ຣູປໍ ຈາຕຸຣິຍໂສຠິຕໍ, ປຐມທສ຺ສນໂຕ ປນ ປຏ຺ຐາຍ ຍສ຺ມິໍ ທິຏ຺ຐິປາເຕ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ, ຕເມວ ອປທິສນ຺ໂຕ ‘‘ອກ຺ຂີນິ ຈ ຕູຣິຍາຣິວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ກາມຎ຺ຈາຍໍ ເຖຣີ ສຸຏ຺ຐຸ ສໍຍຕຕາຍ ສນ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ, ຕາຍ ຖິຣວິປ຺ປສນ຺ນໂສມ຺ມສນ຺ຕນຍນນິປາເຕສຸ ກມ຺ມານຸຠາວນິປ຺ຜນ຺ເນສຸ ປສນ຺ນປຎ຺ຈປ຺ປສາທປຏິມຓ຺ຑິເຕສຸ ນຍເນສຸ ລພ຺ຠມາເນ ປຠາວິສິຏ຺ຐຈາຕຸຣິເຍ ທິຏ຺ຐິປາເຕ, ຍສ຺ມາ ສຍໍ ຈຣິຕຫາວຠາວວິລາສາທິປຣິກປ຺ປວຎ຺ຈິໂຕ ໂສ ຘຸຕ຺ໂຕ ຊາໂຕ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ທິຏ຺ຐິຣາໂຄ ສວິເສສໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອຄມາສິ. ຕຕ຺ຖ ອກ຺ຂີນິ ຈ ຕູຣິຍາຣິວາຕິ ຕູຣິ ວຸຈ຺ຈຕິ ມິຄີ, ຈ-ສທ຺ໂທ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ມິຄຈ຺ຉາປາຍ ວິຍ ເຕ ອກ຺ຂີນີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ໂກຣິຍາຣິວາ’’ຕິ ວາ ປາຬິ, ກຸຎ຺ຈກາຣກຸກ຺ກຸຏິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກິນ຺ນຣິຍາຣິວ ປພ຺ພຕນ຺ຕເຣຕິ ປພ຺ພຕກຸຈ຺ຉິຍໍ ວິຈຣມານາຍ ກິນ຺ນຣິວນິຕາຍ ວິຍ ຈ ເຕ ອກ຺ຂີນີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕວ ເມ ນຍນານິ ທກ຺ຂິຍາຕິ ຕວ ວຸຕ຺ຕຄຸຓວິເສສານິ ນຍນານິ ທິສ຺ວາ, ຠິຍ຺ໂຍ ອຸປຣູປຣິ ເມ ກາມາຠິຣຕິ ປວຑ຺ຒຕິ.

ອຸປ຺ປລສິຂໂຣປມານິ ເຕຕິ ຣຕ຺ຕຸປ຺ປລອຄ຺ຄສທິສານິ ປມ຺ຫານິ ຕວ. ວິມເລຕິ ນິມ຺ມເລ. ຫາຏກສນ຺ນິເຠຕິ ກຎ຺ຈນຣູປກສ຺ສ ມຸຂສທິເສ ເຕ ມຸເຂ, ນຍນານິ ທກ຺ຂິຍາຕິ ໂຍຊນາ.

ອປິ ທູຣຄຕາຕິ ທູຣໍ ຐານໍ ຄຕາປິ. ສຣມ຺ຫເສຕິ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ອຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕວ ນຍນານິ ເອວ ອນຸສ຺ສຣາມິ. ອາຍຕປມ຺ເຫຕິ ທີຆປຂຸເມ. ວິສຸທ຺ຘທສ຺ສເນຕິ ນິມ຺ມລໂລຈເນ. ນ ຫິ ມຕ຺ຖິ ຕຍາ ປິຍຕ຺ຕໂຣ ນຍນາຕິ ຕວ ນຍນໂຕ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ມຍ຺ຫໍ ປິຍຕໂຣ ນຕ຺ຖິ. ຕຍາຕິ ຫິ ສາມິອຕ຺ເຖ ເອວ ກຣຓວຈນໍ.

ເອວໍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຸມ຺ມາທິຕສ຺ສ ວິຍ ຕໍ ຕໍ ວິປ຺ປລປໂຕ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ມໂນຣຖໍ ວິປຣິວຕ຺ເຕນ຺ຕີ ເຖຣີ ‘‘ອປເຖນາ’’ຕິອາທິນາ ທ຺ວາທສ ຄາຖາ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ອປເຖນ ປຍາຕຸມິຈ຺ຉສີຕິ, ອາວຸໂສ ສຸວຓ຺ຓກາຣປຸຕ຺ຕ, ສນ຺ເຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອິຕ຺ຖິຊເນ ໂຍ ຕ຺ວໍ ພຸທ຺ຘສຸຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ໂອຣສຘີຕຣໍ ມໍ ມຄ຺ຄຍສິ ປຕ຺ເຖສິ, ໂສ ຕ຺ວໍ ສນ຺ເຕ ເຂເມ ອຸຊຸມຄ຺ເຄ ອປເຖນ ກຓ຺ຏກນິວຸເຕນ ສຠເຍນ ກຸມ຺ມຄ຺ເຄນ ປຍາຕຸມິຈ຺ຉສິ ປຏິປຊ຺ຊິຕຸກາໂມສິ, ຈນ຺ທໍ ກີຬນກໍ ຄເວສສິ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ກີຬາໂຄຬກໍ ກາຕຸກາໂມສິ, ເມຣຸໍ ລງ຺ເຆຕຸມິຈ຺ຉສິ ຈຕຸຣາສີຕິໂຍຊນສຫສ຺ສຸພ຺ເພຘໍ ສິເນຣຸປພ຺ພຕຣາຊໍ ລງ຺ຆຍິຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ຐາຕຸກາໂມສິ, ໂສ ຕ຺ວໍ ມໍ ພຸທ຺ຘສຸຕໍ ມຄ຺ຄຍສີຕິ ໂຍຊນາ.

ອິທານິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອວິສຍຠາວໍ ປຕ຺ຖນາຍ ຈ ວິຆາຕາວຫຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຣາໂຄ ຍຕ຺ຖປິ ທານິ ເມ ສິຍາຕິ ຍຕ຺ຖ ອິທານິ ເມ ຣາໂຄ ສິຍາ ຠເວຍ຺ຍ, ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ສເທວເກ ໂລເກ ນຕ຺ຖິ ເອວ. ນປິ ນໍ ຊານາມິ ກີຣິໂສຕິ ນໍ ຣາຄໍ ກີຣິໂສຕິປິ ນ ຊານາມິ. ອຖ ມຄ຺ເຄນ ຫໂຕ ສມູລໂກຕິ ອຖາຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ອໂຍນິໂສມນສິກາຣສງ຺ຂາເຕນ ມູເລນ ສມູລໂກ ຣາໂຄ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ຫໂຕ ສມຸຄ຺ຆາຕິໂຕ.

ອິງ຺ຄາລກຸຍາຕິ ອງ຺ຄາຣກາສຸຍາ. ອຸຊ຺ຌິໂຕຕິ ວາຕຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວິຍ ໂຍ ໂກຈິ, ທຫນິຍາ ອິນ຺ຘນໍ ວິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິສປຕ຺ໂຕຣິວາຕິ ວິສຄຕຠາຊນໍ ວິຍ. ອຄ຺ຄິໂຕ ກໂຕຕິ ອຄ຺ຄິໂຕ ອງ຺ຄາຣໂຕ ອປຄໂຕ ກໂຕ, ວິສສ຺ສ ເລສມ຺ປິ ອເສເສຕ຺ວາ ອປນີໂຕ ວິນາສິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍສ຺ສາ ສິຍາ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕນ຺ຕິ ຍສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ອິທໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ຎາເຓນ ອປ຺ປຏິເວກ຺ຂິຕໍ ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ສິຍາ. ສຕ຺ຕາ ວາ ອນຸສາສິໂຕ ສິຍາຕິ ສຕ຺ຕາ ວາ ຘມ຺ມສຣີຣສ຺ສ ອທສ຺ສເນນ ຍສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ອນນຸສາສິໂຕ ສິຍາ. ຕ຺ວໍ ຕາທິສິກໍ ປໂລຠຍາຕິ, ອາວຸໂສ, ຕ຺ວໍ ຕຖາຣູປໍ ອປຣິມທ຺ທິຕສງ຺ຂາຣໍ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ກາເມຫິ ປໂລຠຍ ອຸປຄຈ຺ຉ. ຊານນ຺ຕິໍ ໂສ ອິມໍ ວິຫຎ຺ຎສີຕິ ໂສ ຕ຺ວໍ ປວຕ຺ຕິໍ ນິວຕ຺ຕິຎ຺ຈ ຍາຖາວໂຕ ຊານນ຺ຕິໍ ປຏິວິທ຺ຘສຈ຺ຈໍ ອິມໍ ສຸຠໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອາຄມ຺ມ ວິຫຎ຺ຎສິ, ສມ຺ປຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ວິຆາຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ອາປຊ຺ຊສິ.

ອິທານິສ຺ສ ວິຆາຕາປຕ຺ຕິຕໍ ກາຣຓວິຠາວເນນ ທສ຺ເສນ຺ຕີ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຫີຕິ ເຫຕຸອຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ອກ຺ກຸຏ຺ຐວນ຺ທິເຕຕິ ອກ຺ໂກເສ ວນ຺ທນາຍ ຈ. ສຸຂທຸກ຺ເຂຕິ ສຸເຂ ຈ ທຸກ຺ເຂ ຈ, ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐວິສຍສມາໂຍເຄ ວາ. ສຕີ ອຸປຏ຺ຐິຕາຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຍຸຕ຺ຕາ ສຕິ ສພ຺ພກາລໍ ອຸປຏ຺ຐິຕາ. ສງ຺ຂຕມສຸຠນ຺ຕິ ຊານິຍາຕິ ເຕຠູມກໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ກິເລສາສຸຈິປຄ຺ຆຣເຓນ ອສຸຠນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ. ສພ຺ພຕ຺ເຖວາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍເຍວ ຠວຕ຺ຕເຍ ມຍ຺ຫໍ ມໂນ ຕຓ຺ຫາເລປາທິນາ ນ ອຸປລິມ຺ປຕິ.

ມຄ຺ຄຏ຺ຐງ຺ຄິກຍານຍາຍິນີຕິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກມຄ຺ຄສງ຺ຂາເຕນ ອຣິຍຍາເນນ ນິພ຺ພານປຸຣໍ ຍາຍິນີ ອຸປຄຕາ. ອຸທ຺ຘຏສລ຺ລາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕານໂຕ ສມຸທ຺ຘຏຣາຄາທິສລ຺ລາ.

ສຸຈິຕ຺ຕິຕາຕິ ຫຕ຺ຖປາທມຸຂາທິອາກາເຣນ ສຸຏ຺ຐຸ ຈິຕ຺ຕິຕາ ວິຣຈິຕາ. ໂສມ຺ຠາຕິ ສຸມ຺ຠກາ. ທາຣຸກປິລ຺ລການິ ວາຕິ ທາຣຸທຓ຺ຑາທີຫິ ອຸປຣຈິຕຣູປການິ. ຕນ຺ຕີຫີຕິ ນ຺ຫາຣຸສຸຕ຺ຕເກຫິ. ຂີລເກຫີຕິ ຫຕ຺ຖປາທປິຏ຺ຐິກຓ຺ຓາທິອຕ຺ຖາຍ ຐປິຕທຓ຺ເຑຫິ. ວິນິພທ຺ຘາຕິ ວິວິເຘນາກາເຣນ ພທ຺ຘາ. ວິວິຘໍ ປນຈ຺ຈກາຕິ ຍນ຺ຕສຸຕ຺ຕາທີນໍ ອຎ຺ຉນວິສ຺ສຊ຺ຊນາທິນາ ປຏ຺ຐປິຕນຈ຺ຈກາ, ປນຈ຺ຈນ຺ຕາ ວິຍ ທິຏ຺ຐາຕິ ໂຍຊນາ.

ຕມ຺ຫຸທ຺ຘເຏ ຕນ຺ຕິຂີລເກຕິ ສນ຺ນິເວສວິສິຏ຺ຐຣຈນາວິເສສຍຸຕ຺ຕໍ ອຸປາທາຍ ຣູປກສມຎ຺ຎາ ຕມ຺ຫິ ຕນ຺ຕິມ຺ຫິ ຂີລເກ ຈ ຐານໂຕ ອຸທ຺ຘເຏ ພນ຺ຘນ຺ໂຕ ວິສ຺ສຏ຺ເຐ, ວິສຸໍ ກຣເຓນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິກເລ, ຕຫິໍ ຕຫິໍ ຂິປເນນ ປຣິກ຺ຣິເຕ ວິກິຣິເຕ. ນ ວິນ຺ເທຍ຺ຍ ຂຓ຺ຑໂສ ກເຕຕິ ໂປຕ຺ຖກຣູປສ຺ສ ອວຍເວ ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑິເຕ ກເຕ ໂປຕ຺ຖກຣູປໍ ນ ວິນ຺ເທຍ຺ຍ, ນ ອຸປລເຠຍ຺ຍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ກິມ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ມນໍ ນິເວສເຍ ຕສ຺ມິໍ ໂປຕ຺ຖກຣູປາວຍເວ ກິມ຺ຫິ ກິໍ ຂາຓຸເກ, ອຸທາຫຸ ຣຊ຺ຊຸເກ, ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ຑາທິເກ ວາ ມນໍ ມນສຎ຺ຎໍ ນິເວເສຍ຺ຍ, ວິສງ຺ຂາເຣ ອວຍເວ ສາ ສຎ຺ຎາ ກທາຈິປິ ນປເຕຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕຖູປມາຕິ ຕໍສທິສາ ເຕນ ໂປຕ຺ຖກຣູເປນ ສທິສາ. ກິນ຺ຕິ ເຈ ອາຫ ‘‘ເທຫການີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ເທຫການີຕິ ຫຕ຺ຖປາທມຸຂາທິເທຫາວຍວາ. ມນ຺ຕິ ເມ ປຏິພທ຺ຘາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫີຕິ ເຕຫິ ປຖວິອາທີຫິ ຈ ຈກ຺ຂາທີຫິ ຈ ຘມ຺ເມຫິ. ວິນາ ນ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ນ ຫິ ຕຖາ ຕຖາ ສນ຺ນິວິຏ຺ເຐ ປຖວິອາທິຘມ຺ເມ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ເທຫາ ນາມ ສນ຺ຕິ. ຘມ຺ເມຫິ ວິນາ ນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ເທໂຫ ອວຍເວຫິ ອວຍວຘມ຺ເມຫິ ວິນາ ນ ວຕ຺ຕຕິ ນ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ກິມ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ມນໍ ນິເວສເຍຕິ ກິມ຺ຫິ ກິໍ ປຖວິຍໍ, ອຸທາຫຸ ອາປາທິເກ ເທໂຫຕິ ວາ ຫຕ຺ຖປາທາທີນີຕິ ວາ ມນໍ ມນສຎ຺ຎໍ ນິເວເສຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ປຖວິອາທິປສາທຘມ຺ມມຕ຺ເຕ ເອສາ ສມຎ຺ຎາ, ຍທິທໍ ເທໂຫຕິ ວາ ຫຕ຺ຖປາທາທີນີຕິ ວາ ສຕ຺ໂຕຕິ ວາ ອິຕ຺ຖີຕິ ວາ ປຸຣິໂສຕິ ວາ, ຕສ຺ມາ ນ ເອຕ຺ຖ ຊານໂຕ ໂກຈິ ອຠິນິເວໂສ ໂຫຕີຕິ.

ຍຖາ ຫຣິຕາເລນ ມກ຺ຂິຕໍ, ອທ຺ທສ ຈິຕ຺ຕິກໍ ຠິຕ຺ຕິຍາ ກຕນ຺ຕິ ຍຖາ ກຸສເລນ ຈິຕ຺ຕກາເຣນ ຠິຕ຺ຕິຍໍ ຫຣິຕາເລນ ມກ຺ຂິຕໍ ລິຕ຺ຕໍ ເຕນ ເລປໍ ທຕ຺ວາ ກຕໍ ອາລິຂິຕໍ ຈິຕ຺ຕິກໍ ອິຕ຺ຖິຣູປໍ ອທ຺ທສ ປສ຺ເສຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຖ ຍາ ອຸປຖມ຺ຠນເຂປນາທິກິຣິຍາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ມານຸສິກາ ນຸ ໂຂ ອຍໍ ຠິຕ຺ຕິ ອປສ຺ສາຍ ຐິຕາຕິ ສຎ຺ຎາ, ສາ ນິຣຕ຺ຖກາ ມນຸສ຺ສຠາວສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ອຠາວໂຕ, ມານຸສີຕິ ປນ ເກວລໍ ຕຫິໍ ຕສ຺ສ ຈ ວິປຣີຕທສ຺ສນໍ, ຍາຖາວໂຕ ຄຫຓໍ ນ ໂຫຕິ, ຘມ຺ມປຸຎ຺ຊມຕ຺ເຕ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາທິຄຫຓມ຺ປິ ເອວໍ ສມ຺ປທມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ມາຍໍ ວິຍ ອຄ຺ຄໂຕ ກຕນ຺ຕິ ມາຍາກາເຣນ ປຸຣໂຕ ອຸປຏ຺ຐາປິຕໍ ມາຍາສທິສໍ. ສຸປິນນ຺ເຕວ ສຸວຓ຺ຓປາທປນ຺ຕິ ສຸປິນເມວ ສຸປິນນ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ອຸປຏ຺ຐິຕສຸວຓ຺ຓມຍຣຸກ຺ຂໍ ວິຍ. ອຸປຄຈ຺ຉສິ ອນ຺ຘ ຣິຕ຺ຕກນ຺ຕິ ອນ຺ຘພາລ ຣິຕ຺ຕກໍ ຕຸຈ຺ຉກໍ ອນ຺ໂຕສາຣຣຫິຕໍ ອິມໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ‘‘ເອຕໍ ມມາ’’ຕິ ສາຣວນ຺ຕໍ ວິຍ ອຸປຄຈ຺ຉສິ ອຠິນິວິສສິ. ຊນມຊ຺ເຌຣິວ ຣຸປ຺ປຣູປກນ຺ຕິ ມາຍາກາເຣນ ມຫາຊນມຊ຺ເຌ ທສ຺ສິຕໍ ຣູປິຍຣູປສທິສໍ ສາຣໍ ວິຍ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕໍ, ອສາຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ວຏ຺ຏນິຣິວາຕິ ລາຂາຍ ຄຸຬິກາ ວິຍ. ໂກຏໂຣຫິຕາຕິ ໂກຏເຣ ຣຸກ຺ຂສຸສິເຣ ຐປິຕາ. ມຊ຺ເຌ ປຸພ຺ພຸຬກາຕິ ອກ຺ຂິທລມຊ຺ເຌ ຐິຕຊລປຸພ຺ພຸຬສທິສາ. ສອສ຺ສຸກາຕິ ອສ຺ສຸຊລສຫິຕາ. ປີຬໂກຬິກາຕິ ອກ຺ຂິຄູຖໂກ. ເອຕ຺ຖ ຊາຍຕີຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອກ຺ຂິມຓ຺ຑເລ ອຸໂຠສຸ ໂກຏີສຸ ວິສຄນ຺ຘໍ ວາຍນ຺ໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ປີຬໂກຬິກາຕິ ວາ ອກ຺ຂິທເລສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕນກາ ປີຬກາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິວິຘາຕິ ເສຕນີລມຓ຺ຑລານຎ຺ເຈວ ຣຕ຺ຕປີຕາທີນໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ປຏລານຎ຺ຈ ວເສນ ອເນກວິຘາ. ຈກ຺ຂຸວິຘາຕິ ຈກ຺ຂຸຠາຄາ ຈກ຺ຂຸປ຺ປກາຣາ ວາ ຕສ຺ສ ອເນກກລາປຄຕຠາວໂຕ. ປິຓ຺ຑິຕາຕິ ສມຸທິຕາ.

ເອວໍ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ສາຣຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຈກ຺ຂຸໂນ ອສຸຠຕໍ ອນວຏ຺ຐິຕຕາຍ ອນິຈ຺ຈຕຎ຺ຈ ວິຠາເວສິ. ວິຠາເວຕ຺ວາ ຈ ຍຖາ ນາມ ໂກຈິ ໂລຠນີຍໍ ຠຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂຈຣກນ຺ຕາຣໍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ໂຈເຣຫິ ປລິພຸທ຺ໂຘ ຕໍ ໂລຠນີຍຠຓ຺ຑໍ ທຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວເມວ ຈກ຺ຂຸມ຺ຫິ ສາຣຕ຺ເຕນ ເຕນ ປຸຣິເສນ ປລິພຸທ຺ຘາ ເຖຣີ ອຕ຺ຕໂນ ຈກ຺ຂຸໍ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອທາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸປ຺ປາຏິຍ ຈາຣຸທສ຺ສນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາຏິຍາຕິ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຈກ຺ຂຸກູປໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ. ຈາຣຸທສ຺ສນາຕິ ປິຍທສ຺ສນາ ມໂນຫຣທສ຺ສນາ. ນ ຈ ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ສງ຺ຄໍ ນາປຊ຺ຊິ. ອສງ຺ຄມານສາຕິ ກຕ຺ຖຈິປິ ອາຣມ຺ມເຓ ອນາສຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ. ຫນ຺ທ ເຕ ຈກ຺ຂຸນ຺ຕິ ຕຍາ ກາມິຕໍ ຕໂຕ ເອວ ມຍາ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ເຕ ຈກ຺ຂຸສຎ຺ຎິຕໍ ອສຸຈິປິຓ຺ຑໍ ຄຓ຺ຫ, ຄເຫຕ຺ວາ ຫຣສ຺ສຸ ປສາທຍຸຕ຺ຕໍ ອິຈ຺ຉິຕໍ ຐານໍ ເນຫິ.

ຕສ຺ສ ຈ ວິຣມາສິ ຕາວເທຕິ ຕສ຺ສ ຘຸຕ຺ຕປຸຣິສສ຺ສ ຕາວເທວ ອກ຺ຂິມ຺ຫິ ອຸປ຺ປາຏິຕກ຺ຂເຓ ເອວ ຣາໂຄ ວິຄຈ຺ຉິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອກ຺ຂິມ຺ຫິ, ຕສ຺ສໍ ວາ ເຖຣິຍໍ. ອຖ ວາ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ. ຂມາປຍີຕິ ຂມາເປສິ. ໂສຕ຺ຖິ ສິຍາ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິນີຕິ ເສຏ຺ຐຈາຣິນິ ມເຫສິເກ ຕຸຍ຺ຫໍ ອາໂຣຄ຺ຍເມວ ຠເວຍ຺ຍ. ນ ປຸໂນ ເອທິສກໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອິໂຕ ປຣໍ ເອວຣູປໍ ອນາຈາຣຈຣຓໍ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ນ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາສາທິຍາຕິ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ. ເອທິສນ຺ຕິ ເອວຣູປໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວີຕຣາຄໍ. ອຄ຺ຄິໍ ປຊ຺ຊລິຕໍວ ລິງ຺ຄິຍາຕິ ປຊ຺ຊລິຕໍ ອຄ຺ຄິໍ ອາລິງ຺ເຄຕ຺ວາ ວິຍ.

ຕໂຕຕິ ຕສ຺ມາ ຘຸຕ຺ຕປຸຣິສາ. ສາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ ສາ ສຸຠາ ຠິກ຺ຂຸນີ. ອຄມີ ພຸທ຺ຘວຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກນ຺ຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປຄຈ຺ຉິ ອຸປສງ຺ກມິ. ປສ຺ສິຍ ວຣປຸຎ຺ຎລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕເມຫິ ປຸຎ຺ຎສມ຺ຠາເຣຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓໍ ທິສ຺ວາ. ຍຖາ ປຸຣາຓກນ຺ຕິ ໂປຣາຓໍ ວິຍ ອຸປ຺ປາຏນໂຕ ປຸພ຺ເພ ວິຍ ຈກ຺ຂຸ ປຏິປາກຕິກໍ ອໂຫສິ. ຍເມຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ສຸຠາຊີວກມ຺ພວນິກາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຕິໍສນິປາຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.