໒. ມຸຕ຺ຕາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ

໒. ‘‘ມຸຕ຺ເຕ ມຸຈ຺ຈສ຺ສຸ ໂຍເຄຫິ, ຈນ຺ໂທ ຣາຫຸຄ຺ຄຫາ ອິວ;

ວິປ຺ປມຸຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ, ອນຓາ ຠຸຎ຺ຊ ປິຓ຺ຑກ’’ນ຺ຕິ. –

ອຍໍ ມຸຕ຺ຕາຍ ນາມ ສິກ຺ຂມານາຍ ຄາຖາ. ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາຣາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນນ຺ຕີ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ຣຖິຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນມານສາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປີຕິເວເຄນ ສຕ຺ຖຸ ປາທມູເລ ອວກຸຊ຺ຊາ ນິປຊ຺ຊິ. ສາ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ສຸຄຕີສຸເຍວ ສໍສຣນ຺ຕີ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ມຸຕ຺ຕາຕິສ຺ສາ ນາມໍ ອໂຫສິ. ສາ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ນຕາຍ ວີສຕິວສ຺ສກາເລ ມຫາປຊາປຕິໂຄຕມິຍາ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສິກ຺ຂມານາວ ຫຸຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກຖາເປຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ສາ ເອກທິວສໍ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ເຖຣີນໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ທິວາຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣໂຫ ນິສິນ຺ນາ ວິປສ຺ສນາຍ ມນສິກາຣໍ ອາຣຠິ. ສຕ຺ຖາ ສຸຣຠິຄນ຺ຘກຸຏິຍາ ນິສິນ຺ໂນວ ໂອຠາສໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ປຸຣໂຕ ນິສິນ຺ໂນ ວິຍ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ມຸຕ຺ເຕ ມຸຈ຺ຈສ຺ສຸ ໂຍເຄຫີ’’ຕິ ອິມໍ ຄາຖມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ມຸຕ຺ເຕຕິ ຕສ຺ສາ ອາລປນໍ. ມຸຈ຺ຈສ຺ສຸ ໂຍເຄຫີຕິ ມຄ຺ຄປຏິປາຏິຍາ ກາມໂຍຄາທີຫິ ຈຕູຫິ ໂຍເຄຫິ ມຸຈ຺ຈ, ເຕຫິ ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ໂຫຫິ. ຍຖາ ກິໍ? ຈນ຺ໂທ ຣາຫຸຄ຺ຄຫາ ອິວາຕິ ຣາຫຸສງ຺ຂາໂຕ ຄຫໂຕ ຈນ຺ໂທ ວິຍ ອຸປກ຺ກິເລສໂຕ ມຸຈ຺ຈສ຺ສຸ. ວິປ຺ປມຸຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນາຕິ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ສມຸຈ຺ເຉທວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສຸຏ຺ຐຸ ວິມຸຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ, ອິຕ຺ຖໍ ຠູຕລກ຺ຂເຓ ເຈຕໍ ກຣຓວຈນໍ. ອນຓາ ຠຸຎ຺ຊ ປິຓ຺ຑກນ຺ຕິ ກິເລສອິຓໍ ປຫາຍ ອນຓາ ຫຸຕ຺ວາ ຣຏ຺ຐປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາສິ. ໂຍ ຫິ ກິເລເສ ອປ຺ປຫາຍ ສຕ຺ຖາຣາ ອນຸຎ຺ຎາຕປຈ຺ຈເຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ໂສ ສາໂຓ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ນາມ. ຍຖາຫ ອາຍສ຺ມາ ພາກຸໂລ – ‘‘ສຕ຺ຕາຫເມວ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ສາໂຓ ຣຏ຺ຐປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊິ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໒໑໑). ຕສ຺ມາ ສາສເນ ປພ຺ພຊິເຕນ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທິອິຓໍ ປຫານາຍ ອນເຓນ ຫຸຕ຺ວາ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ປິຓ຺ຑກນ຺ຕິ ເທສນາສີສເມວ, ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ປຈ຺ຈເຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຠິຓ຺ຫໍ ໂອວທຕີຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຸປກ຺ກິເລເສ ວິໂສເຘນ຺ໂຕ ພຫຸໂສ ໂອວາທໍ ເທຕິ.

ສາ ຕສ຺ມິໍ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣີ ໒.໑.໓໑-໓໖) –

‘‘ວິປສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ, ໂລກເຊຏ຺ຐສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ຣຖິຍໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ, ຕາຣຍນ຺ຕສ຺ສ ປາຓິໂນ.

‘‘ຆຣໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວານ, ອວກຸຊ຺ຊາ ນິປຊ຺ຊຫໍ;

ອນຸກມ຺ປໂກ ໂລກນາໂຖ, ສິຣສິ ອກ຺ກມີ ມມ.

‘‘ອກ຺ກມິຕ຺ວານ ສິຣສິ, ອຄມາ ໂລກນາຍໂກ;

ເຕນ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາເທນ, ຕຸສິຕໍ ອຄມາສຫໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ສາ ຕເມວ ຄາຖໍ ອຸທາເນສິ. ປຣິປຸຓ຺ຓສິກ຺ຂາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ປຣິນິພ຺ພານກາເລປິ ຕເມວ ຄາຖໍ ປຈ຺ຈຠາສີຕິ.

ມຸຕ຺ຕາເຖຣີຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.