໒໑. ມຫານິປາໂຕ

໑. ວງ຺ຄີສຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສຕ຺ຕຕິນິປາເຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ວຕ ມໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ວງ຺ຄີສຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍໍ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣພຸທ຺ຘກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ມຫາໂຠຄກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ປຸຣິມນເຍເນວ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຏິຠານວນ຺ຕານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ອຘິກາຣກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ – ‘‘ອຫມ຺ປິ ອນາຄເຕ ປຏິຠານວນ຺ຕານໍ ອຄ຺ໂຄ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ກຕ຺ວາ, ສຕ຺ຖາຣາ ພ຺ຍາກໂຕ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວງ຺ຄີໂສຕິ ລທ຺ຘນາໂມ ຕໂຍ ເພເທ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອາຈຣິຍໍ ອາຣາເຘຕ຺ວາ, ຉວສີສມນ຺ຕໍ ນາມ ສິກ຺ຂິຕ຺ວາ ຉວສີສໍ ນເຂນ ອາໂກເຏຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ສຕ຺ໂຕ ອສຸກໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຊານາຕິ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘‘ອຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ຊີວິຕມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ວງ຺ຄີສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຍາເນ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຄາມນິຄມຣາຊຘານິໂຍ ວິຈຣນ຺ຕິ. ວງ຺ຄີໂສປິ ຕິວສ຺ສມຕ຺ຖເກ ມຕານມ຺ປິ ສີສໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ນເຂນ ອາໂກເຏຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ສຕ຺ໂຕ ອສຸກໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ມຫາຊນສ຺ສ ກງ຺ຂຈ຺ເຉທນຕ຺ຖໍ ເຕ ເຕ ຊເນ ອາວາເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຄຕິໍ ກຖາເປຕິ. ເຕນ ຕສ຺ມິໍ ມຫາຊໂນ ອຠິປ຺ປສີທຕິ. ໂສ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ມຫາຊນສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ສຕມ຺ປິ ສຫສ຺ສມ຺ປິ ລຠຕີຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວງ຺ຄີສມາທາຍ ຍຖາຣຸຈິໍ ວິຈຣິຕ຺ວາ ປຸນ ສາວຕ຺ຖິໍ ອຄມໍສຸ. ວງ຺ຄີໂສ ສຕ຺ຖຸ ຄຸເຓ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸກາໂມ ອໂຫສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ມາຍາຍ ຕໍ ອາວຏ຺ເຏສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິໍສຸ. ວງ຺ຄີໂສ ເຕສໍ ວຈນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຘຸຣປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ.

ຕໍ ສຕ຺ຖາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ວງ຺ຄີສ, ກິຎ຺ຈິ ສິປ຺ປໍ ຊານາສີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຉວສີສມນ຺ຕໍ ນາມ ຊານາມິ. ເຕນ ຕິວສ຺ສມຕ຺ຖເກ ມຕານມ຺ປິ ສີສໍ ນເຂນ ອາໂກເຏຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ຊານາມີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ເອກໍ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ສີສໍ ທສ຺ເສສິ, ເອກໍ ມນຸສ຺ເສສຸ, ເອກໍ ເທເວສຸ, ເອກໍ ປຣິນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ສີສໍ ທສ຺ເສສິ. ໂສ ປຐມໍ ສີສໍ ອາໂກເຏຕ຺ວາ, ‘‘ໂຠ ໂຄຕມ, ອຍໍ ສຕ຺ໂຕ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ສາຘຸ, ວງ຺ຄີສ, ສຸຏ຺ຐຸ ຕຍາ ທິຏ຺ຐໍ. ອຍໍ ສຕ຺ໂຕ ກຸຫິໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ມນຸສ຺ສໂລເກ’’ຕິ. ‘‘ອຍໍ ກຸຫິ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເທວໂລເກ’’ຕິ ຕິຓ຺ຓນ຺ນມ຺ປິ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ກເຖສິ. ປຣິນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ປນ ສີສໍ ນເຂນ ອາໂກເຏນ຺ໂຕ ເນວ ອນ຺ຕໍ ນ ໂກຏິໍ ປສ຺ສິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ ສກ຺ໂກສິ ວງ຺ຄີສາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອຸປປຣິກ຺ຂາມິ ຕາວາ’’ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອາໂກເຏນ຺ໂຕປິ ພາຫິຣກມນ຺ເຕນ ຂີຓາສວສ຺ສ ຄຕິໍ ກຖໍ ຊານິສ຺ສຕິ, ອຖສ຺ສ ມຕ຺ຖກໂຕ ເສໂທ ມຸຈ຺ຈິ. ໂສ ລຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠູໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ – ‘‘ກິລມສິ, ວງ຺ຄີສາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອາມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອິມສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນຏ຺ຐານໍ ຊານິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມິ, ສເຈ ຕຸມ຺ເຫ ຊານາຖ, ກເຖຖາ’’ຕິ. ‘‘ວງ຺ຄີສ, ອຫໍ ເອຕມ຺ປິ ຊານາມິ, ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣມ຺ປິ ຊານາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ –

‘‘ຈຸຕິໍ ໂຍ ເວທິ ສຕ຺ຕານໍ, ອຸປປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ສພ຺ພໂສ;

ອສຕ຺ຕໍ ສຸຄຕໍ ພຸທ຺ຘໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ.

‘‘ຍສ຺ສ ຄຕິໍ ນ ຊານນ຺ຕິ, ເທວາ ຄນ຺ຘພ຺ພມານຸສາ;

ຂີຓາສວໍ ອຣຫນ຺ຕໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໔໑໙-໔໒໐; ສຸ. ນິ. ໖໔໘-໖໔໙) –

ອິມາ ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຠາສິ. ວງ຺ຄີໂສ ‘‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຕໍ ວິຊ຺ຊໍ ເມ ເທຖາ’’ຕິ ອປຈິຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອມ຺ເຫຫິ ສມານລິງ຺ຄສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ອາຫ. ວງ຺ຄີໂສ ‘‘ຍໍກິຎ຺ຈິ ກຕ຺ວາ ມຍາ ອິມໍ ມນ຺ຕໍ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ອາຫ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ມຍິ ປພ຺ພຊນ຺ເຕ ມາ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ຖ, ອຫໍ ມນ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ເຊຏ຺ຐໂກ ຠວິສ຺ສາມິ, ຕຸມ຺ຫາກມ຺ປິ ເຕນ ຠທ຺ທກເມວ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ມນ຺ຕຕ຺ຖາຍ ສຕ຺ຖຸສນ຺ຕິກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິ. ຕທາ ຈ ເຖໂຣ ນິຄ຺ໂຣຘກປ຺ໂປ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ຕໍ ຠຄວາ ອາຓາເປສິ – ‘‘ນິຄ຺ໂຣຘກປ຺ປ, ອິມໍ ປພ຺ພາເຊຫີ’’ຕິ. ໂສ ສຕ຺ຖຸ ອາຓາຍ ຕໍ ປພ຺ພາເຊສິ. ອຖສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ‘‘ມນ຺ຕປຣິວາຣໍ ຕາວ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອາຈິກ຺ຂິ. ໂສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ໂຕວ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວງ຺ຄີສໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ, ໂຠ ວງ຺ຄີສ, ສມຓສ຺ມ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສິປ຺ປໍ ສິກ຺ຂິຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ‘‘ກິໍ ສິປ຺ປສິກ຺ຂເນນ, ຄຈ຺ຉຖ ຕຸມ຺ເຫ, ນ ມຍ຺ຫໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘‘ຕ຺ວມ຺ປິ ທານິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວສໍ ອາປນ຺ໂນ, ມາຍາຍ ອາວຏ຺ຏິໂຕ, ກິໍ ມຍໍ ຕວ ສນ຺ຕິເກ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຄຕມຄ຺ເຄເນວ ປກ຺ກມິໍສຸ. ວງ຺ຄີສຕ຺ເຖໂຣ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉາກາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໕.໙໖-໑໔໒) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນ, ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ຈກ຺ຂຸມາ;

ອິໂຕ ສຕສຫສ຺ສມ຺ຫິ, ກປ຺ເປ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ນາຍໂກ.

‘‘ຍຖາປິ ສາຄເຣ ອູມິ, ຄຄເນ ວິຍ ຕາຣກາ;

ເອວໍ ປາວຈນໍ ຕສ຺ສ, ອຣຫນ຺ເຕຫິ ຈິຕ຺ຕິຕໍ.

‘‘ສເທວາສຸຣນາເຄຫິ, ມນຸເຊຫິ ປຸຣກ຺ຂໂຕ;

ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາກິຓ຺ເຓ, ຊນມຊ຺ເຌ ຊິນຸຕ຺ຕໂມ.

‘‘ປຠາຫິ ອນຸຣຎ຺ຊນ຺ໂຕ, ໂລເກ ໂລກນ຺ຕຄູ ຊິໂນ;

ວຈເນນ ວິໂພເຘນ຺ໂຕ, ເວເນຍ຺ຍປທຸມານິ ໂສ.

‘‘ເວສາຣຊ຺ເຊຫິ ສມ຺ປນ຺ໂນ, ຈຕູຫິ ປຸຣິສຸຕ຺ຕໂມ;

ປຫີນຠຍສາຣຊ຺ໂຊ, ເຂມປ຺ປຕ຺ໂຕ ວິສາຣໂທ.

‘‘ອາສຠໍ ປວຣໍ ຐານໍ, ພຸທ຺ຘຠູມິຎ຺ຈ ເກວລໍ;

ປຏິຊານາຕິ ໂລກຄ຺ໂຄ, ນຕ຺ຖິ ສຎ຺ໂຈທໂກ ກ຺ວຈິ.

‘‘ສີຫນາທມສມ຺ຠີຕໍ, ນທໂຕ ຕສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ເທວາ ນໂຣ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມາ ວາ, ປຏິວຕ຺ຕາ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ເທເສນ຺ໂຕ ປວຣໍ ຘມ຺ມໍ, ສນ຺ຕາເຣນ຺ໂຕ ສເທວກໍ;

ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ, ປຣິສາສຸ ວິສາຣໂທ.

‘‘ປຏິຠານວຕໍ ອຄ຺ຄໍ, ສາວກໍ ສາຘຸສມ຺ມຕໍ;

ຄຸຓໍ ພຫຸໍ ປກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ, ເອຕທຄ຺ເຄ ຐເປສິ ຕໍ.

‘‘ຕທາຫໍ ຫໍສວຕິຍໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ;

ສພ຺ພເວທວິທູ ຊາໂຕ, ວາຄີໂສ ວາທິສູທໂນ.

‘‘ອຸເປຈ຺ຈ ຕໍ ມຫາວີຣໍ, ສຸຕ຺ວາຫໍ ຘມ຺ມເທສນໍ;

ປີຕິວຣໍ ປຏິລຠິໍ, ສາວກສ຺ສ ຄຸເຓ ຣໂຕ.

‘‘ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາວ ສຸຄຕໍ, ສສງ຺ຆໍ ໂລກນນ຺ທນໍ;

ສຕ຺ຕາຫໍ ໂຠຊຍິຕ຺ວາຫໍ, ທຸສ຺ເສຫຈ຺ຉາທຍິໍ ຕທາ.

‘‘ນິປຈ຺ຈ ສິຣສາ ປາເທ, ກໂຕກາໂສ ກຕຎ຺ຊລີ;

ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ຫຏ຺ໂຐ, ສນ຺ຖວິໍ ຊິນມຸຕ຺ຕມໍ.

‘‘ນໂມ ເຕ ວາທິມທ຺ທນ, ນໂມ ເຕ ອິສິສຕ຺ຕມ;

ນໂມ ເຕ ສພ຺ພໂລກຄ຺ຄ, ນໂມ ເຕ ອຠຍໍ ກຣ.

‘‘ນໂມ ເຕ ມາຣມຖນ, ນໂມ ເຕ ທິຏ຺ຐິສູທນ;

ນໂມ ເຕ ສນ຺ຕິສຸຂທ, ນໂມ ເຕ ສຣຓໍ ກຣ.

‘‘ອນາຖານໍ ຠວໍ ນາໂຖ, ຠີຕານໍ ອຠຍປ຺ປໂທ;

ວິສ຺ສາມຠູມິ ສນ຺ຕານໍ, ສຣຓໍ ສຣເຓສິນໍ.

‘‘ເອວມາທີຫິ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ສນ຺ຖວິຕ຺ວາ ມຫາຄຸຓໍ;

ອໂວຈໍ ວາທິສູທສ຺ສ, ຄຕິໍ ປປ຺ໂປມິ ຠິກ຺ຂຸໂນ.

‘‘ຕທາ ອໂວຈ ຠຄວາ, ອນນ຺ຕປຏິຠານວາ;

ໂຍ ໂສ ພຸທ຺ຘໍ ອໂຠເຊສິ, ສຕ຺ຕາຫໍ ສຫສາວກໍ.

‘‘ຄຸຓຎ຺ຈ ເມ ປກິຕ຺ເຕສິ, ປສນ຺ໂນ ເສຫິ ປາຓິຠິ;

ເອໂສ ປຕ຺ຖຍເຕ ຐານໍ, ວາທິສູທສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ.

‘‘ອນາຄຕມ຺ຫິ ອທ຺ຘາເນ, ລຈ຺ຉເສ ຕໍ ມໂນຣຖໍ;

ເທວມານຸສສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ອນຸໂຠຕ຺ວາ ອນປ຺ປກໍ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສິໂຕ ກປ຺ເປ, ໂອກ຺ກາກກຸລສມ຺ຠໂວ;

ໂຄຕໂມ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ຘມ຺ເມສຸ ທາຍາໂທ, ໂອຣໂສ ຘມ຺ມນິມ຺ມິໂຕ;

ວງ຺ຄີໂສ ນາມ ນາເມນ, ເຫສ຺ສຕິ ສຕ຺ຖຸ ສາວໂກ.

‘‘ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຸທິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ, ຍາວຊີວໍ ຕທາ ຊິນໍ;

ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐາສິໍ, ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ຕຖາຄຕໍ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຸກເຕນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕຸສິຕໍ ອຄມາສຫໍ.

‘‘ປຈ຺ຉິເມ ຈ ຠເວ ທານິ, ຊາໂຕ ວິປ຺ປກຸເລ ອຫໍ;

ປຈ຺ຈາຊາໂຕ ຍທາ ອາສິໍ, ຊາຕິຍາ ສຕ຺ຕວສ຺ສິໂກ.

‘‘ສພ຺ພເວທວິທູ ຊາໂຕ, ວາທສຕ຺ຖວິສາຣໂທ;

ວາທິສ຺ສໂຣ ຈິຕ຺ຕກຖີ, ປຣວາທປ຺ປມທ຺ທໂນ.

‘‘ວງ຺ເຄ ຊາໂຕຕິ ວງ຺ຄີໂສ, ວຈເນ ອິສ຺ສໂຣຕິ ວາ;

ວງ຺ຄີໂສ ອິຕິ ເມ ນາມໍ, ອຠວີ ໂລກສມ຺ມຕໍ.

‘‘ຍທາຫໍ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ, ຐິໂຕ ປຐມໂຍພ຺ພເນ;

ຕທາ ຣາຊຄເຫ ຣມ຺ເມ, ສາຣິປຸຕ຺ຕມຫທ຺ທສໍ.

‘‘ປິຓ຺ຑາຍ ວິຈຣນ຺ຕໍ ຕໍ, ປຕ຺ຕປາຓິໍ ສຸສໍວຸຕໍ;

ອໂລລກ຺ຂິໍ ມິຕຠາຓິໍ, ຍຸຄມຕ຺ຕໍ ນິທກ຺ຂິຕໍ.

‘‘ຕໍ ທິສ຺ວາ ວິມ຺ຫິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ, ອໂວຈໍ ມມນຸຈ຺ຉວໍ;

ກຓິກາຣໍວ ນິຈິຕໍ, ຈິຕ຺ຕໍ ຄາຖາປທໍ ອຫໍ.

‘‘ອາຈິກ຺ຂິ ໂສ ເມ ສຕ຺ຖາຣໍ, ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ໂລກນາຍກໍ;

ຕທາ ໂສ ປຓ຺ຑິໂຕ ວີໂຣ, ອຸຕ຺ຕຣິໍ ສມໂວຈ ເມ.

‘‘ວິຣາຄສໍຫິຕໍ ວາກ຺ຍໍ, ກຕ຺ວາ ທຸທ຺ທສມຸຕ຺ຕມໍ;

ວິຈິຕ຺ຕປຏິຠາເນຫິ, ໂຕສິໂຕ ເຕນ ຕາທິນາ.

‘‘ນິປຈ຺ຈ ສິຣສາ ປາເທ, ປພ຺ພາເຊຫີຕິ ມໍ ພ຺ຣວິ;

ຕໂຕ ມໍ ສ ມຫາປຎ຺ໂຎ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐມຸປານຍິ.

‘‘ນິປຈ຺ຈ ສິຣສາ ປາເທ, ນິສີທິໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ;

ມມາຫ ວທຕໍ ເສຏ຺ໂຐ, ກຈ຺ຈິ ວງ຺ຄີສ ຊານາສິ.

‘‘ກິຎ຺ຈິ ສິປ຺ປນ຺ຕິ ຕສ຺ສາຫໍ, ຊານາມີຕິ ຈ ອພ຺ຣວິໍ;

ມຕສີສໍ ວນຈ຺ຉຸທ຺ຘໍ, ອປິ ພາຣສວສ຺ສິກໍ;

ຕວ ວິຊ຺ຊາວິເສເສນ, ສເຈ ສກ຺ໂກສິ ວາຈຍ.

‘‘ອາໂມຕິ ເມ ປຏິຎ຺ຎາເຕ, ຕີຓິ ສີສານິ ທສ຺ສຍິ;

ນິຣຍນຣເທເວສຸ, ອຸປປນ຺ເນ ອວາຈຍິໍ.

‘‘ຕທາ ຂີຓາສວສ຺ເສວ, ສີສໍ ທສ຺ເສສິ ນາຍໂກ;

ຕໂຕຫໍ ວິຫຕາຣພ຺ໂຠ, ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ສມຍາຈິສໍ.

‘‘ປພ຺ພຊິຕ຺ວານ ສຸຄຕໍ, ສນ຺ຖວາມິ ຕຫິໍ ຕຫິໍ;

ຕໂຕ ມໍ ກພ຺ພວິຕ຺ໂຕສິ, ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິຫ ຠິກ຺ຂໂວ.

‘‘ຕໂຕ ວີມໍສນຕ຺ຖໍ ເມ, ອາຫ ພຸທ຺ໂຘ ວິນາຍໂກ;

ຕກ຺ກິກາ ປນິມາ ຄາຖາ, ຐານໂສ ປຏິຠນ຺ຕິ ຕໍ.

‘‘ນ ກພ຺ພວິຕ຺ໂຕຫໍ ວີຣ, ຐານໂສ ປຏິຠນ຺ຕິ ມໍ;

ເຕນ ຫິ ທານິ ວງ຺ຄີສ, ຐານໂສ ສນ຺ຖວາຫິ ມໍ.

‘‘ຕທາຫໍ ສນ຺ຖວິໍ ວີຣໍ, ຄາຖາຫິ ອິສິສຕ຺ຕມໍ;

ຐານໂສ ເມ ຕທາ ຕຸຏ຺ໂຐ, ຊິໂນ ອຄ຺ເຄ ຐເປສິ ມໍ.

‘‘ປຏິຠາເນນ ຈິຕ຺ເຕນ, ອຎ຺ເຎສມຕິມຎ຺ຎຫໍ;

ເປສເລ ເຕນ ສໍວິຄ຺ໂຄ, ອຣຫຕ຺ຕມປາປຸຓິໍ.

‘‘ປຏິຠານວຕໍ ອຄ຺ໂຄ, ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ຍຖາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ວງ຺ຄີໂສ, ເອວໍ ຘາເຣຖ ຠິກ຺ຂໂວ.

‘‘ສຕສຫສ຺ເສ ກຕໍ ກມ຺ມໍ, ຜລໍ ທສ຺ເສສິ ເມ ອິຘ;

ສຸມຸຕ຺ໂຕ ສຣເວໂຄວ, ກິເລເສ ຌາປຍິໍ ມມ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ, ຠວາ ສພ຺ເພ ສມູຫຕາ;

ນາໂຄວ ພນ຺ຘນໍ ເຉຕ຺ວາ, ວິຫຣາມິ ອນາສໂວ.

‘‘ສ຺ວາຄຕໍ ວຕ ເມ ອາສິ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໍ.

‘‘ປຏິສມ຺ຠິທາ ຈຕສ຺ໂສ, ວິໂມກ຺ຂາປິ ຈ ອຏ຺ຐິເມ;

ຉຬຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫາ ປນ ຫຸຕ຺ວາ ເຖໂຣ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຈກ຺ຂຸປຖໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈນ຺ເທນ, ສູຣິເຍນ, ອາກາເສນ, ມຫາສມຸທ຺ເທນ, ສິເນຣຸນາ ປພ຺ພຕຣາເຊນ, ສີເຫນ ມິຄຣຎ຺ຎາ, ຫຕ຺ຖິນາເຄນາຕິ ເຕນ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປເມນ຺ໂຕ ອເນເກຫິ ປທສເຕຫິ ສຕ຺ຖາຣໍ ວຓ຺ເຓນ຺ໂຕວ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ. ເຕນ ຕໍ ສຕ຺ຖາ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນ ປຏິຠານວນ຺ຕານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ອຖ ເຖເຣນ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຸພ຺ເພ ຈ ປຈ຺ຉາ ຈ ຕໍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ຠາສິຕາ. ເຖຣໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣາທີຫິ ຠາສິຕາ ຈ –

໑໒໑໘. ‘‘ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ວຕ ມໍ ສນ຺ຕໍ, ອຄາຣສ຺ມານຄາຣິຍໍ;

ວິຕກ຺ກາ ອຸປຘາວນ຺ຕິ, ປຄພ຺ຠາ ກຓ຺ຫໂຕ ອິເມ.

໑໒໑໙. ‘‘ອຸຄ຺ຄປຸຕ຺ຕາ ມຫິສ຺ສາສາ, ສິກ຺ຂິຕາ ທຬ຺ຫຘມ຺ມິໂນ;

ສມນ຺ຕາ ປຣິກິເຣຍ຺ຍຸໍ, ສຫສ຺ສໍ ອປລາຍິນໍ.

໑໒໒໐. ‘‘ສເຈປິ ເອຕ຺ຕກາ ຠິຍ຺ໂຍ, ອາຄມິສ຺ສນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖິໂຍ;

ເນວ ມໍ ພ຺ຍາຘຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ຘມ຺ເມ ສມ຺ຫິ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ.

໑໒໒໑. ‘‘ສກ຺ຂີ ຫິ ເມ ສຸຕໍ ເອຕໍ, ພຸທ຺ຘສ຺ສາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸໂນ;

ນິພ຺ພານຄມນໍ ມຄ຺ຄໍ, ຕຕ຺ຖ ເມ ນິຣໂຕ ມໂນ.

໑໒໒໒. ‘‘ເອວຎ຺ເຈ ມໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ, ປາປິມ ອຸປຄຈ຺ຉສິ;

ຕຖາ ມຈ຺ຈຸ ກຣິສ຺ສາມິ, ນ ເມ ມຄ຺ຄມ຺ປິ ທກ຺ຂສິ.

໑໒໒໓. ‘‘ອຣຕິຎ຺ຈ ຣຕິຎ຺ຈ ປຫາຍ, ສພ຺ພໂສ ເຄຫສິຕຎ຺ຈ ວິຕກ຺ກໍ;

ວນຖໍ ນ ກເຣຍ຺ຍ ກຸຫິຎ຺ຈິ, ນິພ຺ພນໂຖ ອວນໂຖ ສ ຠິກ຺ຂຸ.

໑໒໒໔. ‘‘ຍມິຘ ປຖວິຎ຺ຈ ເວຫາສໍ, ຣູປຄຕໍ ຊຄໂຕຄຘໍ ກິຎ຺ຈິ;

ປຣິຊີຍຕິ ສພ຺ພມນິຈ຺ຈໍ, ເອວໍ ສເມຈ຺ຈ ຈຣນ຺ຕິ ມຸຕຕ຺ຕາ.

໑໒໒໕. ‘‘ອຸປຘີສຸ ຊນາ ຄຘິຕາເສ, ທິຏ຺ຐສຸເຕ ປຏິເຆ ຈ ມຸເຕ ຈ;

ເອຕ຺ຖ ວິໂນທຍ ຉນ຺ທມເນໂຊ, ໂຍ ເຫຕ຺ຖ ນ ລິມ຺ປຕິ ມຸນິ ຕມາຫຸ.

໑໒໒໖. ‘‘ອຖ ສຏ຺ຐິສິຕາ ສວິຕກ຺ກາ, ປຸຖຸຊ຺ຊນຕາຍ ອຘມ຺ມາ ນິວິຏ຺ຐາ;

ນ ຈ ວຄ຺ຄຄຕສ຺ສ ກຸຫິຎ຺ຈິ, ໂນ ປນ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລຄາຫີ ສ ຠິກ຺ຂຸ.

໑໒໒໗. ‘‘ທພ຺ໂພ ຈິຣຣຕ຺ຕສມາຫິໂຕ, ອກຸຫໂກ ນິປໂກ ອປິຫາລຸ;

ສນ຺ຕໍ ປທໍ ອຊ຺ຌຄມາ ມຸນິ, ປຏິຈ຺ຈ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ກງ຺ຂຕິ ກາລໍ.

໑໒໒໘. ‘‘ມານໍ ປຊຫສ຺ສຸ ໂຄຕມ, ມານປຖຎ຺ຈ ຊຫສ຺ສຸ ອເສສໍ;

ມານປຖມ຺ຫິ ສ ມຸຈ຺ຉິໂຕ, ວິປ຺ປຏິສາຣີຫຸວາ ຈິຣຣຕ຺ຕໍ.

໑໒໒໙. ‘‘ມກ຺ເຂນ ມກ຺ຂິຕາ ປຊາ, ມານຫຕາ ນິຣຍໍ ປປຕນ຺ຕິ;

ໂສຈນ຺ຕິ ຊນາ ຈິຣຣຕ຺ຕໍ, ມານຫຕາ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ.

໑໒໓໐. ‘‘ນ ຫິ ໂສຈຕິ ຠິກ຺ຂຸ ກທາຈິ, ມຄ຺ຄຊິໂນ ສມ຺ມາ ປຏິປນ຺ໂນ;

ກິຕ຺ຕິຎ຺ຈ ສຸຂຎ຺ຈານຸໂຠຕິ, ຘມ຺ມທໂສຕິ ຕມາຫຸ ຕຖຕ຺ຕໍ.

໑໒໓໑. ‘‘ຕສ຺ມາ ອຂິໂລ ອິຘ ປຘານວາ, ນີວຣຓານິ ປຫາຍ ວິສຸທ຺ໂຘ;

ມານຎ຺ຈ ປຫາຍ ອເສສໍ, ວິຊ຺ຊາຍນ຺ຕກໂຣ ສມິຕາວີ.

໑໒໓໒. ‘‘ກາມຣາເຄນ ຑຍ຺ຫາມິ, ຈິຕ຺ຕໍ ເມ ປຣິຑຍ຺ຫຕິ;

ສາຘຸ ນິພ຺ພາປນໍ ພ຺ຣູຫິ, ອນຸກມ຺ປາຍ ໂຄຕມ.

໑໒໓໓. ‘‘ສຎ຺ຎາຍ ວິປຣິເຍສາ, ຈິຕ຺ຕໍ ເຕ ປຣິຑຍ຺ຫຕິ;

ນິມິຕ຺ຕໍ ປຣິວຊ຺ເຊຫິ, ສຸຠໍ ຣາຄູປສໍຫິຕໍ.

໑໒໓໔. ‘‘ອສຸຠາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາເວຫິ, ເອກຄ຺ຄໍ ສຸສມາຫິຕໍ;

ສຕິ ກາຍຄຕາ ຕ຺ຍຕ຺ຖຸ, ນິພ຺ພິທາພຫຸໂລ ຠວ.

໑໒໓໕. ‘‘ອນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຠາເວຫິ, ມານານຸສຍມຸຊ຺ຊຫ;

ຕໂຕ ມານາຠິສມຍາ, ອຸປສນ຺ໂຕ ຈຣິສ຺ສສິ.

໑໒໓໖. ‘‘ຕເມວ ວາຈໍ ຠາເສຍ຺ຍ, ຍາຍຕ຺ຕານໍ ນ ຕາປເຍ;

ປເຣ ຈ ນ ວິຫິໍເສຍ຺ຍ, ສາ ເວ ວາຈາ ສຸຠາສິຕາ.

໑໒໓໗. ‘‘ປິຍວາຈເມວ ຠາເສຍ຺ຍ, ຍາ ວາຈາ ປຏິນນ຺ທິຕາ;

ຍໍ ອນາທາຍ ປາປານິ, ປເຣສໍ ຠາສເຕ ປິຍໍ.

໑໒໓໘. ‘‘ສຈ຺ຈໍ ເວ ອມຕາ ວາຈາ, ເອສ ຘມ຺ໂມ ສນນ຺ຕໂນ;

ສຈ຺ເຈ ອຕ຺ເຖ ຈ ຘມ຺ເມ ຈ, ອາຫຸ ສນ຺ໂຕ ປຕິຏ຺ຐິຕາ.

໑໒໓໙. ‘‘ຍໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠາສຕິ ວາຈໍ, ເຂມໍ ນິພ຺ພານປຕ຺ຕິຍາ;

ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກິຣິຍາຍ, ສາ ເວ ວາຈານມຸຕ຺ຕມາ.