໖. ອຸປສີວມາຓວສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໘. ຉຏ຺ເຐ ອຸປສີວສຸຕ຺ເຕ – ມຫນ຺ຕໂມຆນ຺ຕິ ມຫນ຺ຕໍ ໂອຆໍ. ອນິສ຺ສິໂຕຕິ ປຸຄ຺ຄລໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ວາ ອນລ຺ລີໂນ. ໂນ ວິສຫາມີຕິ ນ ສກ຺ໂກມິ. ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ນິສ຺ສຍໍ. ຍໍ ນິສ຺ສິໂຕຕິ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ວາ ປຸຄ຺ຄລໍ ວາ ນິສ຺ສິໂຕ.

ນິທ຺ເທເສ ກາໂມຆນ຺ຕິ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ກາໂມຆໍ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ຠໂວຆໍ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ທິຏ຺ໂຐຆໍ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ອວິຊ຺ໂຊຆໍ ຕເຣຍ຺ຍໍ. ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ຠຄວໂຕ ອຸຈ຺ຈາກຸລປຣິທີປນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາລມ຺ພຓນ຺ຕິ ອວຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຐານໍ. ນິສ຺ສຍນ຺ຕິ ອລ຺ລີຍນໍ. ອຸປນິສ຺ສຍນ຺ຕິ ອປສ຺ສຍນໍ.

໓໙. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນລາຠີ ຕຎ຺ຈ ສນ຺ຕມ຺ປິ ນິສ຺ສຍໍ ນ ຊານາຕິ. ເຕນສ຺ສ ຠຄວາ ຕຎ຺ຈ ນິສ຺ສຍໍ ອຸຕ຺ຕຣິຎ຺ຈ ນິຍ຺ຍານປຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເປກ຺ຂມາໂນຕິ ຕໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ສໂຕ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຈ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ປສ຺ສມາໂນ. ນຕ຺ຖີຕິ ນິສ຺ສາຍາຕິ ຕໍ ‘‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ ປວຕ຺ຕໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ. ຕຣສ຺ສຸ ໂອຆນ຺ຕິ ຕໂຕ ປຠຸຕິ ປວຕ຺ຕາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ຍຖານຸຣູປໍ ຈຕຸພ຺ພິຘມ຺ປິ ໂອຆໍ ຕຣສ຺ສຸ. ກຖາຫີຕິ ກຖໍກຖາຫິ. ຕຓ຺ຫກ຺ຂຍໍ ນຕ຺ຕມຫາຠິປສ຺ສາຕິ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ນິພ຺ພານໍ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ປສ຺ສ. ເອເຕນສ຺ສ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣໍ ກເຖສິ.

ນິທ຺ເທເສ ຕຎ຺ເຎວ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຠາເວຕີຕິ ອາກາສາລມ຺ພຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມຫຄ຺ຄຕວິຎ຺ຎາຓໍ ອຠາເວຕິ ອຠາວໍ ຄເມຕິ. ວິຠາເວຕີຕິ ວິວິຘາ ອຠາວໍ ຄເມຕິ. ອນ຺ຕຣຘາເປຕີຕິ ອທສ຺ສນໍ ຄເມຕິ. ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີຕິ ປສ຺ສຕີຕິ ອນ຺ຕມໂສ ຠງ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ປສ຺ສຕິ.

໔໐. ອິທານິ ‘‘ກາເມ ປຫາຍາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ອຕ຺ຕນາ ປຫີເນ ກາເມ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ‘‘ສພ຺ເພສູ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຫິຕ຺ວາ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຎ຺ຎໍ ຕໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ຉພ຺ພິຘມ຺ປິ ສມາປຕ຺ຕິໍ ຫິຕ຺ວາ. ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ເຂ ປຣເມຕິ ສຕ຺ຕສຸ ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ເຂສຸ ອຸຕ຺ຕເມ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ. ຕິຏ຺ເຐ ນຸ ໂສ ຕຕ຺ຖ ອນານຸຍາຍີຕິ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຕ຺ຖ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອວິຄຈ຺ຉມາໂນ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ນູຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ.

ນິທ຺ເທເສ ອວິຈ຺ຈມາໂນຕິ ອວິຍຸຊ຺ຊມາໂນ. ອວິຄຈ຺ຉມາໂນຕິ ວິໂຍຄໍ ອນາປຊ຺ຊມາໂນ. ອນນ຺ຕຣຘາຍມາໂນຕິ ອນ຺ຕຣຘານໍ ອນາປຊ຺ຊມາໂນ. ອປຣິຫາຍມາໂນຕິ ອນນ຺ຕຣາ ປຣິຫານໍ ອນາປຊ຺ຊມາໂນ.

໔໑-໒. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ສຏ຺ຐິກປ຺ປສຫສ຺ສມຕ຺ຕກໍເຍວ ຐານໍ ອນຸຊານນ຺ໂຕ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຄາຖມາຫ. ເອວໍ ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ຐານໍ ສຸຕ຺ວາ ອິທານິສ຺ສ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທຠາວໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ຕິຏ຺ເຐ ເຈ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປູຄມ຺ປິ ວສ຺ສານນ຺ຕິ ອເນກສງ຺ຂ຺ຍມ຺ປິ ວສ຺ສານໍ, ຄຓນຣາສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ປູຄມ຺ປິ ວສ຺ສານີ’’ຕິປິ ປາໂຐ. ຕຕ຺ຖ ວິຠຕ຺ຕິພ຺ຍຕ຺ຕເຍນ ສາມິວຈນສ຺ສ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ ກາຕພ຺ພໍ, ປູຄນ຺ຕິ ວາ ເອຕສ຺ສ ພຫູນີຕິ ອຕ຺ໂຖ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ‘‘ປູຄານີ’’ຕິ ວາປິ ປຐນ຺ຕິ, ປຸຣິມປາໂຐເຍວ ສພ຺ພສຸນ຺ທໂຣ. ຕຕ຺ເຖວ ໂສ ສີຕິ ສິຍາ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຕ຺ເຖວາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ນານາທຸກ຺ເຂຫິ ວິມຸຕ຺ໂຕ ສີຕິຠາວປ຺ປຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍ, ນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ໂຕ ສສ຺ສໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຈເວຖ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕຖາວິຘສ຺ສາຕິ ‘‘ອຸທາຫຸ ຕຖາວິຘສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຸປາທາຍ ປຣິນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ ອຸຈ຺ເຉທໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ‘‘ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ວາປິ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ປຏິສນ຺ຘິມ຺ປິ ຕສ຺ສ ປຸຈ຺ຉຕິ.

ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຈເວຍ຺ຍາຕິ ຕສ຺ສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຈຸຕິໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ. ອຸຈ຺ຉິຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຸຈ຺ເຉທໍ ຠເວຍ຺ຍ. ວິນສ຺ເສຍ຺ຍາຕິ ວິນາສໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ. ນ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຠາວໍ ຄເມຍ຺ຍ. ອຸປປນ຺ນສ຺ສາຕິ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອຸປປນ຺ນສ຺ສ.

໔໓. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ອຸຈ຺ເຉທສສ຺ສຕໍ ອນຸປຄມ຺ມ ຕຕ຺ຖຸປປນ຺ນສ຺ສ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອນຸປາທາຍ ປຣິນິພ຺ພານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຈ຺ຈີ ຍຖາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໍ ປເລຕີຕິ ອຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ນ ອຸເປຕິ ສງ຺ຂນ຺ຕິ ‘‘ອສຸກໍ ນາມ ທິສໍ ຄໂຕ’’ຕິ ໂວຫາຣໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ມຸນີ ນາມກາຍາ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ເສກ຺ຂມຸນິ ປກຕິຍາ ປຸພ຺ເພວ ຣູປກາຍາ ວິມຸຕ຺ໂຕ, ຕຕ຺ຖ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຘມ຺ມກາຍສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ປຸນ ນາມກາຍາປິ ວິມຸຕ຺ໂຕ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ຂີຓາສໂວ ຫຸຕ຺ວາ ອນຸປາທານິພ຺ພານສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຖໍ ປເລຕິ ນ ອຸເປຕິ ສງ຺ຂໍ ‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ’’ຕິ ເອວມາທິກໍ.

ນິທ຺ເທເສ ຂິຕ຺ຕາຕິ ຈລິຕາ. ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕາຕິ ອຕິຈລິຕາ. ນຸນ຺ນາຕິ ປປ຺ໂຜຏິຍາ. ປຓຸນ຺ນາຕິ ທູຣີກຕາ. ຂມ຺ຠິຕາຕິ ປຏິກ຺ກມາປິຕາ. ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕາຕິ ນ ສນ຺ຕິເກ ກຕາ.

໔໔. ອິທານິ ‘‘ອຕ຺ຖໍ ປເລຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ໂຍນິໂສ ອຕ຺ຖມສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖງ຺ຄໂຕ ໂສ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂຕ ອຸທາຫຸ ນຕ຺ຖິ, ອຸທາຫຸ ເວ ສສ຺ສຕິຍາ ສສ຺ສຕຠາເວນ ອໂຣໂຄ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ ໂສຕິ ເອວໍ ຕໍ ເມ ມຸນີ ສາຘຸ ພ຺ຍາກໂຣຫິ. ກິໍກາຣຓາ? ຕຖາ ຫິ ເຕ ວິທິໂຕ ເອສ ຘມ຺ໂມຕິ.

ນິທ຺ເທເສ ນິຣຸທ຺ໂຘຕິ ນິໂຣຘໍ ປຕ຺ໂຕ. ອຸຈ຺ຉິນ຺ໂນຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນສນ຺ຕາໂນ. ວິນຏ຺ໂຐຕິ ວິນາສໍ ປຕ຺ໂຕ.

໔໕. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕຖາ ອວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖງ຺ຄຕສ຺ສາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖງ຺ຄຕສ຺ສາຕິ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພຸຕສ຺ສ. ນ ປມາຓມຕ຺ຖີຕິ ຣູປາທິປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ. ເຍນ ນໍ ວຊ຺ຊຸນ຺ຕິ ເຍນ ຣາຄາທິນາ ນໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ. ສພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ສພ຺ເພສຸ ຂນ຺ຘາທິຘມ຺ເມສຸ.

ນິທ຺ເທເສ ອຘິວຈນານິ ຈາຕິ ສິຣິວຑ຺ຒໂກ ຘນວຑ຺ຒໂກຕິອາທໂຍ ຫິ ວຈນມຕ຺ຕໍເຍວ ອຘິກາຣໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕາ ອຘິວຈນາ ນາມ. ອຘິວຈນານໍ ປຖາ ອຘິວຈນປຖາ ນາມ. ‘‘ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕີຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ມາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໗໙) ເອວໍ ນິທ຺ຘາຣິຕ຺ວາ ສເຫຕຸກໍ ກຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈມານາ ອຠິລາປາ ນິຣຸຕ຺ຕິ ນາມ. ນິຣຸຕ຺ຕີນໍ ປຖາ ນິຣຸຕ຺ຕິປຖາ ນາມ. ‘‘ຕກ຺ໂກ ວິຕກ຺ໂກ ສງ຺ກປ຺ໂປ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໗) ເອວໍ ເຕນ ເຕນ ປກາເຣນ ປຎ຺ຎາປນໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ ປຖາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິປຖາ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑໐໑-໑໐໘) ນາມ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ເອວໍ ຠຄວາ ອິທມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ເທເສສິ, ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ຈ ວຸຕ຺ຕສທິໂສວ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສີຕິ.

ສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຊ຺ໂຊຕິກາຍ ຈູຬນິທ຺ເທສ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ອຸປສີວມາຓວສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.