ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ຂຸທ຺ທກນິກາເຍ

ຈູຬນິທ຺ເທສ-ອຏ຺ຐກຖາ

ປາຣາຍນວຄ຺ຄນິທ຺ເທໂສ

໑. ອຊິຕມາຓວສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

ປາຣາຍນວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ອຊິຕສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທເສ –

໑. ‘‘ເກນສ຺ສຸ ນິວຸໂຕ ໂລໂກ, (ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ອຊິໂຕ,)

ເກນສ຺ສຸ ນປ຺ປກາສຕິ;

ກິສ຺ສາຠິເລປນໍ ພ຺ຣູສິ, ກິໍສຸ ຕສ຺ສ ມຫພ຺ຠຍ’’ນ຺ຕິ. –

ອຊິຕມາຓວສ຺ສ ປຸຈ຺ຉິເຕ ປຐມປຎ຺ເຫ ຈ ອຸປຣູປຣິປຎ຺ເຫ ຈ ນິທ຺ເທເສສຸ ຈ ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຸຕ຺ຕານຎ຺ຈ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ວິເສສເມວ ວກ຺ຂາມ. ຕຕ຺ຖ ນິວຸໂຕຕິ ປຏິຈ຺ຉາທິໂຕ. ກິສ຺ສາຠິເລປນໍ ພ຺ຣູສີຕິ ກິໍ ອສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອຠິເລປນໍ ວເທສິ?

ອາວຸໂຕຕິ ອາວຣິໂຕ. ນິວຸໂຕຕິ ປຏິຈ຺ຉາທິໂຕ. ໂອວຸໂຕຕິ ເຫຏ຺ຐາ ປຏິຈ຺ຉາທິໂຕ. ປິຫິໂຕຕິ ອຸປຣິຠາເຄນ ຉາທິໂຕ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນຕິ ອວິວໂຏ. ປຏິກຸຊ຺ຊິໂຕຕິ ອໂຘມຸຂໍ ຉາທິໂຕ.

ນປ຺ປກາສຕີຕິ ນປ຺ປກາໂສ ໂຫຕິ. ນປ຺ປຠາສຕີຕິ ຎາຓປ຺ປຠາສໍ ນ ກໂຣຕິ. ນ ຕປຕີຕິ ຎາຓຕປໍ ນ ກໂຣຕິ. ນ ວິໂຣຈຕີຕິ ຎາຓວິໂຣຈນໍ ນ ກໂຣຕິ. ນ ຎາຍຕີຕິ ນ ຊານີຍຕິ. ນ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ນປ຺ປຎ຺ຎາຍເຕ.

ເກນ ລິຕ຺ໂຕຕິ ເກນ ລິມ຺ປິໂຕ. ສໍລິຕ຺ໂຕ ອຸປລິຕ຺ໂຕຕິ ອຸປສຄ຺ເຄນ ປທໍ ວຑ຺ຒິຕໍ. ອາຈິກ຺ຂສິ ນິທ຺ເທສວເສນ. ເທເສສິ ປຏິນິທ຺ເທສວເສນ. ປຎ຺ຎເປສິ ເຕນ ເຕນ ປກາເຣນ. ອຕ຺ຖໍ ໂພເຘນ຺ໂຕ ປຏ຺ຐເປສິ. ຕສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ວິວຣສິ. ພ຺ຍຎ຺ຊນຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ວິຠຊສິ. ນິກຸຊ຺ຊິຕຠາວໍ ຄມ຺ຠີຣຠາວຎ຺ຈ ຫຣິຕ຺ວາ ໂສຕູນໍ ຎາຓສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐໍ ຊນຍນ຺ໂຕ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣສິ. ສພ຺ເພຫິປິ ອິເມຫິ ອາກາເຣຫິ ໂສຕູນໍ ອຎ຺ຎາຓນ຺ຘກາຣໍ ວິຘເມນ຺ໂຕ ປກາເສສີຕິ ເອວໍ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໒. ເວວິຈ຺ຉາ ປມາທາ ນປ຺ປກາສຕີຕິ ມຈ຺ຉຣິຍເຫຕຸ ຈ ປມາທເຫຕຸ ຈ ນປ຺ປກາສຕິ. ມຈ຺ຉຣິຍໍ ຫິສ຺ສ ທານາທີຫິ ຄຸເຓຫິ ປກາສິຕຸໍ ນ ເທຕິ, ປມາໂທ ສີລາທີຫິ. ຊປ຺ປາຠິເລປນນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາ ອສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ມກ຺ກຏເລໂປ ວິຍ ມກ຺ກຏສ຺ສ ອຠິເລປນໍ. ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຊາຕິອາທິກໍ ທຸກ຺ຂໍ.

ເຍສໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເຍສໍ ຣູປາທິຘມ຺ມານໍ. ອາທິໂຕ ສມຸທາຄມນໍ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ປຐມໂຕ ອຸປ຺ປາໂທ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ອຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ນິໂຣໂຘ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ຠງ຺ຄໂຕ ນິຣຸຊ຺ຌນໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ກມ຺ມສນ຺ນິສ຺ສິໂຕ ວິປາໂກຕິ ກຸສລາກຸສລວິປາໂກ ກມ຺ມໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນໂຕ ກມ຺ມສນ຺ນິສ຺ສິໂຕ ວິປາໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິປາກສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ກຸສລາກຸສລໍ ກມ຺ມໍ ວິປາກສ຺ສ ໂອກາສໍ ກຕ຺ວາ ຐິຕຕ຺ຕາ ວິປາກສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນາມສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ຣູປນ຺ຕິ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ຣູປໍ ນາມໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນໂຕ ນາມສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ຣູປນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຣູປສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ນາມນ຺ຕິ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ນາມໍ ຣູປໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນໂຕ ຣູປສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ນາມນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໓. ສວນ຺ຕິ ສພ຺ພຘິ ໂສຕາຕິ ສພ຺ເພສຸ ຣູປາທິອາຍຕເນສຸ ຕຓ຺ຫາທິກາ ໂສຕາ ສນ຺ທນ຺ຕິ. ກິໍ ນິວາຣຓນ຺ຕິ ເຕສໍ ກິໍ ອາວຣຓໍ ກາ ຣກ຺ຂາ. ສໍວຣໍ ພ຺ຣູຫີຕິ ຕໍ ເຕສໍ ນິວາຣຓສງ຺ຂາຕໍ ສໍວຣໍ ພ຺ຣູຫິ. ເອເຕນ ສາວເສສປ຺ປຫານໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເກນ ໂສຕາ ປິຘີຍເຣຕິ ເກນ ຘມ຺ເມນ ເອເຕ ໂສຕາ ປິຘີຍນ຺ຕິ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອເຕນ ອນວເສສປ຺ປຫານໍ ປຸຈ຺ຉຕິ.

ສວນ຺ຕີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອາສວນ຺ຕີຕິ ອໂຘຄາມິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ສວນ຺ຕິ. ສນ຺ທນ຺ຕີຕິ ນິຣນ຺ຕຣຄາມິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ສນ຺ທມານາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

໔. ສຕິ ເຕສໍ ນິວາຣຓນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາຍຸຕ຺ຕາ ກຸສລາກຸສລຘມ຺ມານໍ ຄຕິໂຍ ສມນ຺ເວສມານາ ສຕິ ເຕສໍ ໂສຕານໍ ນິວາຣຓໍ. ໂສຕານໍ ສໍວຣໍ ພ຺ຣູມີຕິ ຕເມວາຫໍ ສຕິໍ ໂສຕານໍ ສໍວຣໍ ພ຺ຣູມີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຎ຺ຎາເຍເຕ ປິຘີຍເຣຕິ ຣູປາທີສຸ ປນ ອນິຈ຺ຈຕາທິປຏິເວຘສາຘິກາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ເອເຕ ໂສຕາ ສພ຺ພໂສ ປິຘີຍນ຺ຕິ.

ປຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ສມຸທຍຎ຺ຈາຕິ ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ. ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈາຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອຠາວຄມນຎ຺ຈ, ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອນຸປ຺ປາທໍ ວາ. ອສ຺ສາທຎ຺ຈາຕິ ອານິສໍສຎ຺ຈ. ອາທີນວຎ຺ຈາຕິ ໂທສຎ຺ຈ. ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈາຕິ ນິກ຺ຂມນຎ຺ຈ.

໕. ປຎ຺ຎາ ເຈວາຕິ ປຎ຺ຫາຄາຖາຍ ຍາ ຈາຍໍ ຕຍາ ວຸຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາ, ຍາ ຈ ສຕິ, ຍຎ຺ຈ ຕທວເສສໍ ນາມຣູປໍ, ເອຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ກຕ຺ຖ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ເອຕໍ ເມ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປພ຺ຣູຫີຕິ ເອວໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ກຕ຺ເຖຕໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ເອຕໍ ນາມຣູປໍ ກຕ຺ຖ ນ ຠວຕິ. ວູປສມ຺ມຕີຕິ ນິພ຺ພາຕິ. ອຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕີຕິ ສນ຺ນິສີທຕິ.

໖. ວິສ຺ສຊ຺ຊນຄາຖາຍ ປນສ຺ສ ຍສ຺ມາ ປຎ຺ຎາສຕິໂຍ ນາເມເນວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕາ ວິສຸໍ ນ ວຸຕ຺ຕາ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຍໍ ມໍ ຕ຺ວໍ, ອຊິຕ, ເອຕໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກຕ຺ເຖຕໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ, ຕເທຕໍ ຍຕ຺ຖ ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ອເສສໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕໍ ເຕ ວທາມິ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຫິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນ ສເຫວ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ເອຕ຺ເຖຕໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕິ, ເອຕ຺ເຖວ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣເຘນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ເອຕໍ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ, ຕໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຎາເຓນ ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນາຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຎ຺ຎາຍ ກຸສລາກຸສລເຈຕນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກວເສນ ນິຣຸຊ຺ຌເນນ. ຕຕ຺ຖ ທຸວິໂຘ ນິໂຣໂຘ ອນຸປາທິນ຺ນກນິໂຣໂຘ ອຸປາທິນ຺ນກນິໂຣໂຘຕິ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ວິຈິກິຈ຺ຉາສຫຄຕນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕານິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕານິ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ຕໍ ອນຸປາທິນ຺ນກຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຕານິ ຈິຕ຺ຕານິ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣາ ຕໂຍ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາ. ຕຕ຺ຖ ສເຈ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ອຠາວິໂຕ ອຠວິສ຺ສາ, ຕານິ ປຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕານິ ຉສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍຸໍ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ປນ ເນສໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ວາຣຍມາໂນ ເສຕຸສມຸຄ຺ຆາຕໍ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກຠາວໍ ກຸຣຸມາໂນ ອນຸປາທິນ຺ນກໍ ນິໂຣເຘຕິ ນາມ. ສກທາຄາມິມຄ຺ເຄນ ຈຕ຺ຕາຣິ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ທ຺ເວ ໂທມນສ຺ສສຫຄຕານີຕິ ໂອຬາຣິກກາມຣາຄພ຺ຍາປາທວເສນ ຉ ຈິຕ຺ຕານິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ອຓຸສຫຄຕກາມຣາຄພ຺ຍາປາທວເສນ ຕານິ ເອວ ຉ ຈິຕ຺ຕານິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ຈຕ຺ຕາຣິ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕຎ຺ຈາຕິ ປຎ຺ຈ ອກຸສລຈິຕ຺ຕານິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສເຈ ເຕສໍ ອຣິຍານໍ ເຕ ມຄ຺ຄາ ອຠາວິຕາ ອສ຺ສຸ, ຕານິ ຈິຕ຺ຕານິ ຉສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍຸໍ. ເຕ ປນ ເຕສໍ ມຄ຺ຄາ ປຣິຍຸຏ຺ຐານຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ວາຣຍມານາ ເສຕຸສມຸຄ຺ຆາຕໍ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກຠາວໍ ກຸຣຸມານາ ອນຸປາທິນ຺ນກໍ ນິໂຣເຘນ຺ຕິ ນາມ. ເອວໍ ອນຸປາທິນ຺ນກນິໂຣໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສເຈ ປນ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ອຠາວິໂຕ ອຠວິສ຺ສາ, ຐເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ຠເວ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາຣວຏ຺ເຏ ອຸປາທິນ຺ນກກ຺ຂນ຺ຘປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ກສ຺ມາ? ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຍາ ເຫຕູນໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ. ຕີຓິ ສໍໂຍຊນານິ ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສໂຍຕິ ອິເມ ປນ ປຎ຺ຈ ກິເລເສ ໂສ ມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນວ ສມຸຄ຺ຆາເຕຕິ. ອິທານິ ກຸໂຕ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ສຕ຺ຕ ຠເວ ຐເປຕ຺ວາ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາຣວຏ຺ເຏ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ກຸຣຸມາໂນ ອຸປາທິນ຺ນກໍ ນິໂຣເຘຕິ ນາມ.

ສເຈ ສກທາຄາມິສ຺ສ ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄ ອຠາວິໂຕ ອຠວິສ຺ສາ, ຐເປຕ຺ວາ ທ຺ເວ ຠເວ ປຎ຺ຈສຸ ຠເວສຸ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ກສ຺ມາ? ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຍາ ເຫຕູນໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ. ໂອຬາຣິການິ ກາມຣາຄປຏິຆສໍໂຍຊນານິ ໂອຬາຣິໂກ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ປຏິຆານຸສໂຍຕິ ອິເມ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກິເລເສ ໂສ ມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນວ ສມຸຄ຺ຆາເຕຕິ. ອິທານິ ກຸໂຕ ສກທາຄາມິສ຺ສ ທ຺ເວ ຠເວ ຐເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຸ ຠເວສຸ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ກຸຣຸມາໂນ ອຸປາທິນ຺ນກໍ ນິໂຣເຘຕິ ນາມ.

ສເຈ ອນາຄາມິສ຺ສ ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ອຠາວິໂຕ ອຠວິສ຺ສາ, ຐເປຕ຺ວາ ເອກໍ ຠວໍ ທຸຕິຍຠເວ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ກສ຺ມາ? ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຍາ ເຫຕູນໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ. ອຓຸສຫຄຕານິ ກາມຣາຄປຏິຆສຎ຺ໂຎຊນານິ ອຓຸສຫຄໂຕ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ປຏິຆານຸສໂຍຕິ ອິເມ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກິເລເສ ໂສ ມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນວ ສມຸຄ຺ຆາເຕຕິ. ອິທານິ ກຸໂຕ ອນາຄາມິສ຺ສ ເອກໍ ຠວໍ ຐເປຕ຺ວາ ທຸຕິຍຠເວ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ກຸຣຸມາໂນ ອຸປາທິນ຺ນກໍ ນິໂຣເຘຕິ ນາມ.

ສເຈ ອຣຫໂຕ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ອຠາວິໂຕ ອຠວິສ຺ສາ, ຣູປາຣູປຠເວສຸ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ກສ຺ມາ? ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຍາ ເຫຕູນໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ. ຣູປຣາໂຄ ອຣູປຣາໂຄ ມາໂນ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອວິຊ຺ຊາ ມານານຸສໂຍ ຠວຣາຄານຸສໂຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍຕິ ອິເມ ປນ ອຏ຺ຐ ກິເລເສ ໂສ ມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນວ ສມຸຄ຺ຆາເຕຕິ. ອິທານິ ກຸໂຕ ຂີຓາສວສ຺ສ ປຸນພ຺ຠເວ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ? ເອວໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ອຸປາທິນ຺ນກປ຺ປວຕ຺ຕໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ກຸຣຸມາໂນ ອຸປາທິນ຺ນກໍ ນິໂຣເຘຕິ ນາມ.

ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ເຈຕ຺ຖ ອປາຍຠວໍ ນິໂຣເຘຕິ. ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄ ສຸຄຕິກາມຠເວກເທສໍ. ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ກາມຠວໍ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ຣູປາຣູປຠວໍ, ສພ຺ພຠເວປິ ນິໂຣເຘຕິ ເອວາຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວໍ ອຸປາທິນ຺ນກນິໂຣໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນາ’’ຕິ ເອເຕນ ອນຸປາທິນ຺ນກນິໂຣຘໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ, ເອຕ຺ເຖເຕ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ປນ ອຸປາທິນ຺ນກນິໂຣຘໍ ທສ຺ເສຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕ ຠເວ ຐເປຕ຺ວາຕິ ກາມຠວໂຕ ກາມຠວໍ ສໍສຣນ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕ ຠເວ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ. ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາເຣຕິ –

‘‘ຂນ຺ຘານຎ຺ຈ ປຏິປາຏິ, ຘາຕຸອາຍຕນານ ຈ;

ອພ຺ໂພຈ຺ຉິນ຺ນໍ ວຕ຺ຕມານາ, ‘ສໍສາໂຣ’ຕິ ປວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໖໑໙; ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ນິທານກຖາ; ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໔.໑໙໙; ປຏິ. ມ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑.໑໑໗; ອິຕິວຸ. ອຏ຺ຐ. ໑໔, ໕໘; ອຸທາ. ອຏ຺ຐ. ໓໙) –

ເອວໍ ວຓ຺ຓິເຕ ສໍສາຣວຏ຺ເຏ. ເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈາຕິ ນມນລກ຺ຂຓໍ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຕໍ ນາມຎ຺ຈ ຣຸປ຺ປນລກ຺ຂຓໍ ຠູໂຕປາທາຍສງ຺ຂາຕໍ ຣູປຎ຺ຈ ເອເຕ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ. ເອຕ຺ເຖເຕ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄ ເອເຕ ນາມຣູປຘມ຺ມາ ອຠພ຺ພຸປ຺ປຕ຺ຕິກວເສນ ນິໂຣຘໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ສກທາຄາມິມຄ຺ຄຎາເຓນາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ສກິໍເຍວ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ສກທາຄາມີ, ຕສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄ. ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຎາເຓນ. ທ຺ເວ ຠເວ ຐເປຕ຺ວາຕິ ກາມຘາຕຸຍາເຍວ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ທ຺ເວ ຠເວ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ. ປຎ຺ຈສຸ ຠເວສູຕິ ຕທວສິຏ຺ເຐສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຠເວສຸ. ເອຕ຺ເຖເຕ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສກທາຄາມິມຄ຺ເຄ ເອເຕ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເອກໍ ຠວໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐວເສນ ຣູປຘາຕຸຍາ ວາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ວາ ເອກໍ ຠວໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ. ຣູປຘາຕຸຍາ ວາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ວາຕິ ທຸຕິຍກຠເວ ຣູປຘາຕຸຍາ ເຈວ ອຣູປຘາຕຸຍາ ຈ. ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຣູປຠເວ ນາມຣູປໍ, ອຣູປຠເວ ນາມເມວ. ເອຕ຺ເຖເຕ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄ ເອເຕ ນາມຣູປຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ.

ອຣຫໂຕຕິ ກິເລເສຫິ ອາຣກຕ຺ຕາ ‘‘ອຣຫາ’’ຕິ ລທ຺ຘນາມສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ. ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາຕິ ທຸວິຘາ ຫິ ນິພ຺ພານຘາຕຸ ສອຸປາທິເສສາ ຈ ອນຸປາທິເສສາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ອຸປາທີຍຕິ ‘‘ອຫໍ ມມາ’’ຕິ ຠຸສໍ ຄຓ຺ຫີຍຕີຕິ ອຸປາທິ, ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອຸປາທິເຍວ ເສໂສ ອວສິຏ຺ໂຐ ອຸປາທິເສໂສ, ສຫ ອຸປາທິເສເສນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ສອຸປາທິເສສາ. ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ອຸປາທິເສໂສຕິ ອນຸປາທິເສສາ. ຕາຍ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ. ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕສ຺ສາຕິ ນິຣິນ຺ຘນສ຺ສ ວິຍ ຊາຕເວທສ຺ສ ນິພ຺ພາຍນ຺ຕສ຺ສ ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ປວິສນ຺ຕສ຺ສ. ຈຣິມວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນາຕິ ເອຕ຺ຖ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ນິໂຣຘວເສນ. ຕໂຍ ຈຣິມາ ຠວຈຣິໂມ ຌານຈຣິໂມ ຈຸຕິຈຣິໂມຕິ. ຠເວສຸ ຫິ ກາມຠເວ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຣູປາຣູປຠເວສຸ ນປ຺ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສ ຠວຈຣິໂມ. ຌາເນສຸ ປຸຣິມຌານຕ຺ຕເຍວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຈຕຸຕ຺ເຖ ນປ຺ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສ ຌານຈຣິໂມ. ເຍ ປນ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຣໂຕ ໂສຬສເມນ ຈິຕ຺ເຕນ ສຫຸປ຺ປນ຺ນາ, ເຕ ຈຸຕິຈິຕ຺ເຕນ ສຫ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ໂສ ຈຸຕິຈຣິໂມ ນາມ. ອຍໍ ອິຘ ຈຣິໂມຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ເຍ ຫິ ເກຈິ ພຸທ຺ຘາ ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ວາ ອຣິຍສາວກາ ວາ ອນ຺ຕມໂສ ກຸນ຺ຖກິປິລ຺ລິກໍ ອຸປາທາຍ ສພ຺ເພ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ເຕເນວ ອພ຺ຍາກເຕນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ເຈນ ກາລໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຈຣິມວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນາຕິ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ນິໂຣເຘນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຎ຺ຎາ ຈ ສຕິ ຈ ນາມຎ຺ຈາຕິ ເອເຕຫິ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘານໍ ຄຫຓໍ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພໍ. ຣູປຎ຺ຈາຕິ ເອເຕນ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ຈຕຸວີສຕິອຸປາທາຣູປານຎ຺ຈ ຄຫຓໍ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພໍ. ອິທານິ ຕສ຺ສ ນິຣຸຊ຺ຌນູປາຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນ, ເອຕ຺ເຖຕໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຈຣິມວິຎ຺ຎາຓມ຺ປິ ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓມ຺ປິ. ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປຫີນນິໂຣເຘນ ເອຕ຺ເຖຕໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕິ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ທີປສິຂາ ວິຍ ອປຓ຺ຓຕ຺ຕິກຠາວໍ ຍາຕິ, ຈຣິມວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອນຸປ຺ປາທປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣເຘນ ອນຸປ຺ປາທວເສເນວ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕີຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໔໙໙).

໗. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ‘‘ທຸກ຺ຂມສ຺ສ ມຫພ຺ຠຍ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປກາສິຕໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ, ‘‘ຍານິ ໂສຕານີ’’ຕິ ອິມິນາ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ, ‘‘ປຎ຺ຎາເຍເຕ ປິຘີຍເຣ’’ຕິ ອິມິນາ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ, ‘‘ອເສສໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ນິໂຣຘສຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ສຸຕ຺ວາປິ ອຣິຍຠູມິໍ ອນຘິຄໂຕ ປຸນ ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂປຏິປທໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ເຍ ຈ ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມາເສ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມາຕິ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ປຣິວີມໍສິຕຘມ຺ມາ, ອຣຫນ຺ຕານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເສກ຺ຂາຕິ ສີລາທີນິ ສິກ຺ຂມານາ ອວເສສາ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ. ປຸຖູຕິ ພຫູ ສຕ຺ຕຊນາ. ເຕສໍ ເມ ນິປໂກ ອິຣິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປພ຺ຣູຫີຕິ ເຕສໍ ເມ ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂານໍ ນິປໂກ ປຓ຺ຑິໂຕ ຕ຺ວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ພ຺ຣູຫີຕິ.

ເຕສໍ ຂນ຺ຘາ ສງ຺ຂາຕາຕິ ເຕສໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກໍ ກຕ຺ວາ ເທສິຕາ, ສງ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ຐປິຕາ ວາ. ຘາຕຸອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຣິຍນ຺ຕິ ປໂຍຄໍ. ຈຣິຍນ຺ຕິ ກິຣິຍໍ. ວຸຕ຺ຕິນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕິໍ. ອາຈຣນ຺ຕິ ຈຣຓໍ. ໂຄຈຣນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍໍ. ວິຫາຣນ຺ຕິ ອິຣິຍາປຖປວຕ຺ຕນໍ. ປຏິປທນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນໍ.

໘. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຍສ຺ມາ ເສກ຺ເຂນ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພກິເລສາ ປຫາຕພ຺ພາ ເອວ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກາເມສູຕິ ອຸປຑ຺ຒຄາຖາຍ ເສກ຺ຂປຏິປທໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ວຕ຺ຖຸກາເມສຸ ກິເລສກາເມນ ນາຠິຄິຊ຺ເຌຍ຺ຍ, ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທໂຍ ຈ ມນໂສ ອາວິລຠາວກເຣ ຘມ຺ເມ ປຊຫນ຺ໂຕ ມນສານາວິໂລ ສິຍາຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອເສກ຺ໂຂ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣາທີນໍ ປຣິຕຸລິຕຕ຺ຕາ ກຸສໂລ ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ກາຍານຸປສ຺ສນາສຕິອາທີຫິ ຈ ສໂຕ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິອາທີນໍ ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸຠາວໍ ປຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສພ຺ພອິຣິຍາປເຖສຸ ປຣິພ຺ພຊຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກຸສໂລ’’ຕິ ອຸປຑ຺ຒຄາຖາຍ ອເສກ຺ຂປຏິປທໍ ທສ຺ເສຕິ.

ນາຠິຄິຊ຺ເຌຍ຺ຍາຕິ ເຄຘໍ ນາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ນ ປລິຄິຊ຺ເຌຍ຺ຍາຕິ ໂລຠໍ ນາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ນ ປລິພຸນ຺ເຘຍ຺ຍາຕິ ໂລຠວເສນ ນ ອລ຺ລີເຍຍ຺ຍ.

ອາວິລກເຣ ກິເລເສ ຊເຫຍ຺ຍາຕິ ຈິຕ຺ຕາລຸຬກເຣ ອຸປຕາປສງ຺ຂາເຕ ກິເລເສ ຊເຫຍ຺ຍ.

ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາຕິ ນິພ຺ພານໍ ອນ຺ໂຕກຣິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມນ຺ຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສປ຺ປຈ຺ຈຍສຠາວໍ.

ສຫ ຄາຖາປຣິໂຍສານາຕິ ຄາຖາວສາເນເນວ ສທ຺ຘິໍ. ເຍເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ສທ຺ຘິໍ ເອກຈ຺ຉນ຺ທາຕິ ເຍ ເອເຕ ອຊິຕມາຓເວນ ກລ຺ຍາຓຉນ຺ເທນ ເອກຊ຺ຌາສຍາ. ເອກປ຺ປໂຍຄາຕິ ກາຍວຈີມໂນປໂຍເຄຫິ ເອກປ຺ປໂຍຄາ. ເອກາຘິປ຺ປາຍາຕິ ເອໂກ ອຘິປ຺ປາໂຍ ຣຸຈິ ເອເຕສນ຺ຕິ ເອກາຘິປ຺ປາຍາ, ເອກຣຸຈິກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກວາສນວາສິຕາຕິ ອຕີຕພຸທ຺ຘສາສເນ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຠາວິຕຠາວນາ. ອເນກປາຓສຫສ຺ສານນ຺ຕິ ອເນເກສໍ ເທວມນຸສ຺ສສງ຺ຂາຕານໍ ປາຓສຫສ຺ສານໍ. ວິຣຊໍ ວີຕມລນ຺ຕິ ຣາຄາທິຣຊວິຣຫິຕໍ ຣາຄາທິມລວິຣຫິຕຎ຺ຈ.

ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸນ຺ຕິ ອິຘ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາມຄ຺ຄຕ຺ຕຍໍ. ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕຎ຺ຫິ ນິໂຣຘໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ກິຈ຺ຈວເສນ ເອວໍ ສພ຺ພສງ຺ຂຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈີຕິ ຕສ຺ສ ຈ ອຊິຕພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອນ຺ເຕວາສິກສຫສ຺ສານຎ຺ຈ ຕຓ຺ຫາທີຫິ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກາມາສວາທີຫິ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈມານໍ ຜລກ຺ຂເຓ ວິມຸຈ຺ຈິ. ສຫ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ສເຫວ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຊິຕສ຺ສ ຈ ອນ຺ເຕວາສິກສຫສ຺ສສ຺ສ ຈ ອຊິນຊຏາວາກຈີຣຕິທຓ຺ຑກມຓ຺ຑລຸອາທໂຍ ອນ຺ຕຣຘາຍິໍສຸ. ສພ຺ເພວ ອິທ຺ຘິມຍປຕ຺ຕຈີວຣຘຣາ ທ຺ວງ຺ຄຸລເກສາ ເອຫິຠິກ຺ຂູ ຫຸຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ນມສ຺ສມານາ ປຎ຺ຊລິກາ ນິສີທິໍສຸ. ປາຬິຍໍ ປນ ອຊິຕຕ຺ເຖໂຣວ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນ຺ວຕ຺ຖປຏິປຕ຺ຕິຍາຕິ ສຍໍ ປຈ຺ຈາສີສິຕລທ຺ຘປຏິປຕ຺ຕິຍາ, ນິພ຺ພານລທ຺ຘຠາເວນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ. ເອວໍ ຠຄວາ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສີຕິ.

ສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຊ຺ໂຊຕິກາຍ ຈູຬນິທ຺ເທສ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ອຊິຕມາຓວສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ຕິສ຺ສເມຕ຺ເຕຍ຺ຍມາຓວສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໙. ທຸຕິເຍ ຕິສ຺ສເມຕ຺ເຕຍ຺ຍສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທເສ – ໂກຘ ສນ຺ຕຸສິໂຕຕິ ນິຏ຺ຐິເຕ ປນ ອຊິຕສຸຕ຺ເຕ ‘‘ກຖໍ ໂລກໍ ອເວກ຺ຂນ຺ຕໍ, ມຈ຺ຈຸຣາຊາ ນ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໑໑໒໔; ຈູຬນິ. ໂມຆຣາຊມາຓວປຸຈ຺ຉາ ໑໔໓) ເອວໍ ໂມຆຣາຊາ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ອາຣຠິ. ‘‘ນ ຕາວສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຣິປາກໍ ຄຕານີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຠຄວາ ‘‘ຕິຏ຺ຐ ຕ຺ວໍ, ໂມຆຣາຊ, ອຎ຺ໂຎ ປຸຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິ. ຕໂຕ ຕິສ຺ສເມຕ຺ເຕຍ຺ໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ສໍສຍໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ໂກຘາຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂກຘ ສນ຺ຕຸສິໂຕຕິ ໂກ ອິຘ ສຕ຺ໂຕ ຕຸຏ຺ໂຐ. ອິຎ຺ຊິຕາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວິປ຺ຜນ຺ທິຕານິ. ອຸຠນ຺ຕມຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອຠິຊານິຕ຺ວາ. ມນ຺ຕາ ນ ລິປ຺ປຕີຕິ ປຎ຺ຎາຍ ນ ລິປ຺ປຕິ.

ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ໂປຕິ ເນກ຺ຂມ຺ມາທິວິຕກ຺ເກຫິ ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ປຕ຺ຕາ ປຣິປຸຓ຺ຓມໂນຣໂຖ.

ຕຓ຺ຫິຎ຺ຊິຕນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ຈລິຕໍ. ທິຏ຺ຐິຎ຺ຊິຕາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກາມິຎ຺ຊິຕນ຺ຕິ ກິເລສກາເມຫິ ອິຎ຺ຊິຕໍ ຜນ຺ທິຕໍ. ‘‘ກມ຺ມິຎ຺ຊິຕ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ຕໍ ນ ສຸນ຺ທຣໍ.

ມຫນ຺ໂຕ ປຸຣິໂສຕິ ມຫາປຸຣິໂສ. ອຸຕ຺ຕໂມ ປຸຣິໂສຕິ ອຄ຺ຄປຸຣິໂສ. ປຘາໂນ ປຸຣິໂສຕິ ເສຏ຺ຐປຸຣິໂສ. ອລາມໂກ ປຸຣິໂສຕິ ວິສິຏ຺ຐປຸຣິໂສ. ເຊຏ຺ຐໂກ ປຸຣິໂສຕິ ປາໂມກ຺ຂປຸຣິໂສ. ນ ເຫຏ຺ຐິມໂກ ປຸຣິໂສຕິ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ. ປຸຣິສານໍ ໂກຏິປ຺ປຕ຺ໂຕ ປຸຣິໂສຕິ ປຘານປຸຣິໂສ. ສພ຺ເພສໍ ອິຈ຺ຉິໂຕ ປຸຣິໂສຕິ ປວຣປຸຣິໂສ.

ສິພ຺ພິນິມຈ຺ຈຄາຕິ ຕຓ຺ຫໍ ອຕິອຄາ, ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ອຸປຈ຺ຈຄາຕິ ຠຸສໍ ອຕິອຄາ.

໑໐. ຕສ຺ເສຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວາ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ກາເມສູ’’ຕິ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກາເມສຸ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາຕິ ກາມນິມິຕ຺ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາ, ກາເມສຸ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ສນ຺ຕຸສິຕຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ວີຕຕຓ຺ໂຫ’’ຕິອາທີຫິ ອນິຎ຺ຊິຕຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຍ ນິພ຺ພຸໂຕຕິ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ຘມ຺ເມ ວີມໍສິຕ຺ວາ ຣາຄາທິນິພ຺ພາເນນ ນິພ຺ພຸໂຕ.

ອສທ຺ຘມ຺ມສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ ນີຈຘມ຺ມສມາໂຍຄໂຕ. ອາຣຕີຕິ ອາຣກາ ຣມນໍ. ວິຣຕີຕິ ຕາຍ ວິນາ ຣມນໍ. ປຏິວິຣຕີຕິ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕາຍ ວິນາ ຣມນໍ. ເວຣມຓີຕິ ເວຣວິນາສນໍ. ອກິຣິຍາຕິ ກິຣິຍາປຈ຺ຉິນ຺ທນໍ. ອກຣຓນ຺ຕິ ກຣຓປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນໍ. ອນຊ຺ຌາປຕ຺ຕີຕິ ອນາປຊ຺ຊນຕາ. ເວລາອນຕິກ຺ກໂມຕິ ສີມາອນຕິກ຺ກໂມ. ເສສໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ປາກຏເມວ.

ເອວໍ ຠຄວາ ອິທມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ເທເສສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ອຍມ຺ປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາສິ ສທ຺ຘິໍ ອນ຺ເຕວາສິກສຫສ຺ເສນ, ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ອເນກສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທິ. ເສສໍ ປຸພ຺ພສທິສເມວ.

ສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຊ຺ໂຊຕິກາຍ ຈູຬນິທ຺ເທສ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ຕິສ຺ສເມຕ຺ເຕຍ຺ຍມາຓວສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ປຸຓ຺ຓກມາຓວສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໒. ຕຕິເຍ ປຸຓ຺ຓກສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທເສ – ອເນຊນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ປຸຣິມນເຍເນວ ໂມຆຣາຊານໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມູລທສ຺ສາວິນ຺ຕິ ອກຸສລມູລາທິທສ຺ສາວິໍ. ອິສໂຍຕິ ອິສິນາມກາ ຊຏິລາ. ຍຎ຺ຎນ຺ຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ. ອກປ຺ປຍິໍສູຕິ ປຣິເຍສິໍສຸ.

ເຫຕຸທສ຺ສາວີຕິອາທີນິ ສພ຺ພານິ ກາຣຓເວວຈນາເນວ. ກາຣຓຎ຺ຫິ ຍສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ຜລຕ຺ຖາຍ ຫິໂນຕິ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ເຫຕູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍສ຺ມາ ຕໍ ຜລໍ ນິເທຕິ ‘ຫນ຺ທ, ຄຓ຺ຫຖ ນ’ນ຺ຕິ ອປ຺ເປຕິ ວິຍ, ຕສ຺ມາ ນິທານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສມ຺ຠວທສ຺ສາວີຕິອາທີນິ ປຎ຺ຈ ປທານິ ເຫຏ຺ຐາ ທສ຺ສິຕນຍານິ ເອວ. ຍສ຺ມາ ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ເອຕິ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕຎ຺ຈ ຜລໍ ຕໂຕ ສມຸເທຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ຈ ສມຸທໂຍຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຍາ ວາ ປນຎ຺ຎາປິ ກາຈິ ສຸຄຕິໂຍຕິ ຈຕຸອປາຍວິນິມຸຕ຺ຕກາ ອຸຕ຺ຕຣມາຕາທໂຍ ອປ຺ເປສກ຺ຂາ ກປຓມນຸສ຺ສາ ຈ ທຸລ຺ລຠຆາສຈ຺ຉາທນາ ທຸກ຺ຂປີຬິຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍາ ວາ ປນຎ຺ຎາປິ ກາຈິ ທຸຄ຺ຄຕິໂຍຕິ ຍມຣາຊນາຄສຸປຓ຺ຓເປຕມຫິທ຺ຘິກາທໂຍ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພາ. ອຕ຺ຕຠາວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາຕິ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ. ຊານາຕີຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາເຓນ ຊານາຕິ. ປສ຺ສຕີຕິ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕິ.

ອກຸສລາຕິ ອໂກສລ຺ລສມ຺ຠູຕາ. ອກຸສລໍ ຠຊນ຺ຕີຕິ ອກຸສລຠາຄິຍາ. ອກຸສລປກ຺ເຂ ຠວາຕິ ອກຸສລປກ຺ຂິກາ. ສພ຺ເພ ເຕ ອວິຊ຺ຊາ ມູລໍ ກາຣຓໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ອວິຊ຺ຊາມູລກາ. ອວິຊ຺ຊາຍ ສໂມສຣນ຺ຕິ ສມ຺ມາ ໂອສຣນ຺ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາສໂມສຣຓາ. ອວິຊ຺ຊາສມຸຄ຺ຆາຕາຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ອວິຊ຺ຊາຍ ຫຕາຍ. ສພ຺ເພ ເຕ ສມຸຄ຺ຆາຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ ອກຸສລຘມ຺ມາ, ເຕ ສພ຺ເພ ຫຕຠາວໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ.

ອປ຺ປມາທມູລກາຕິ ສຕິອວິປ຺ປວາໂສ ອປ຺ປມາໂທ ມູລໍ ກາຣຓໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ອປ຺ປມາທມູລກາ. ອປ຺ປມາເທສຸ ສມ຺ມາ ໂອສຣນ຺ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອປ຺ປມາທສໂມສຣຓາ. ອປ຺ປມາໂທ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີຕິ ສຍໍ ກາມາວຈໂຣປິ ສມາໂນ ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມານໍ ປຕິຏ຺ຐາຠາເວນ ອຄ຺ໂຄ ນາມ ຊາໂຕ.

ອລມຕ຺ໂຕຕິ ສມຕ຺ຖຈິຕ຺ໂຕ. ມຍາ ປຸຈ຺ຉິຕນ຺ຕິ ມຍາ ປຸຏ຺ຐໍ. ວຫສ຺ເສຕໍ ຠາຣນ຺ຕິ ເອຕໍ ອາຠຕຠາຣໍ ວຫສ຺ສຸ. ເຍ ເກຈິ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕາ. ‘‘ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊາ ປພ຺ພຊິຕາ’’ຕິປິ ປາໂຐ.

ອາຊີວກສາວການໍ ອາຊີວກາ ເທວຕາຕິ ເຍ ອາຊີວກວຈນໍ ສຸຓນ຺ຕິ ສຸສ຺ສຸສນ຺ຕິ, ເຕ ອາຊີວກສາວກາ, ເຕສໍ ອາຊີວກສາວການໍ. ອາຊີວກາ ຈ ເຕສໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ເຕ ເອວ ອາຊີວກາ ເທວຕາ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ເຍ ເຍສໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາຕິ ເຍ ອາຊີວກາທໂຍ ທິສາປຣິໂຍສານາ ເຍສໍ ຂຕ຺ຕິຍາທີນໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມານຸຈ຺ຉວິກາ. ເຕ ເຕສໍ ເທວຕາຕິ ເຕ ອາຊີວກາທໂຍ ເຕສໍ ຂຕ຺ຕິຍາທີນໍ ເທວຕາ.

ເຍປິ ຍຎ຺ຎໍ ເອສນ຺ຕີຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຄເວສນ຺ຕີຕິ ໂອໂລເກນ຺ຕິ. ປຣິເຍສນ຺ຕີຕິ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕິ. ຍຎ຺ຎາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູຕິ ຍຎ຺ຎາ ເອວ ວາ ເອເຕ ປຸຖຸກາ. ຍຎ຺ຎຍາຊກາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ຍາຊນກາ ເອວ ວາ ເອເຕ ປຸຖຸກາ. ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມານຸຈ຺ຉວິກາ ເອວ ວາ ເອເຕ ປຸຖຸກາ. ເຕ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກຖໍ ຍຎ຺ຎາ ວາ ເອເຕ ປຸຖູ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວິຕ຺ຖາເຣນ ທສ຺ເສຕິ.

໑໓. ອາສີສມານາຕິ ຣູປາທີນິ ປຕ຺ຖຍມານາ. ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖຠາວຎ຺ຈ ປຕ຺ຖຍມານາ, ມນຸສ຺ສາທິຠາວໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຊຣໍ ສິຕາຕິ ຊຣໍ ນິສ຺ສິຕາ. ຊຣາມຸເຂນ ເຈຕ຺ຖ ສພ຺ພໍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂນິສ຺ສິຕາ ຕໂຕ ອປຣິມຸຈ຺ຈມານາເຍວ ກປ຺ປຍິໍສູຕິ ທີເປຕິ.

ຣູປປຏິລາຠໍ ອາສີສມານາຕິ ວຓ຺ຓາຍຕນສມ຺ປຕ຺ຕິລາຠໍ ປຕ຺ຖຍມານາ. ສທ຺ທາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລກຸເລ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠນ຺ຕິ ສາຣປ຺ປຕ຺ເຕ ຂຕ຺ຕິຍານໍ ມຫາສາລກຸເລ ອຕ຺ຕຠາວລາຠໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ປຕ຺ຖຍມານາ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຸລາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິເກສຸ ເທເວສູຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸພ຺ພຠວໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຂຕ຺ຕິຍກຸລາທີສຸ.

ຊຣານິສ຺ສິຕາຕິ ຊຣໍ ອສ຺ສິຕາ. ພ຺ຍາຘິນິສ຺ສິຕາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອເຕຫິ ສພ຺ພໍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ.

໑໔. ກຈ຺ຈິສຸ ເຕ ຠຄວາ ຍຎ຺ຎປເຖ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ, ອຕາຣຸ ຊາຕິຎ຺ຈ ຊຣຎ຺ຈ ມາຣິສາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຎ຺ໂຎ ເອວ ຍຎ຺ຎປໂຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ກຈ຺ຈິ ເຕ ຍຎ຺ເຎ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຍຎ຺ຎໍ ກປ຺ປຍນ຺ຕາ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂມຸຕ຺ຕຣິໍສູຕິ.

ເຍປິ ຍຎ຺ຎໍ ເທນ຺ຕິ ຍຊນ຺ຕີຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມທານວເສນ ຍຊນ຺ຕິ. ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ຕີຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕິ.

໑໕. ອາສີສນ຺ຕີຕິ ຣູປປຏິລາຠາທໂຍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ. ໂຖມຍນ຺ຕີຕິ ‘‘ສຸຈິໍ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຍຎ຺ຎາທີນິ ປສໍສນ຺ຕິ. ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕີຕິ ຣູປາທິປຏິລາຠາຍ ວາຈໍ ຄີຣນ຺ຕິ. ຊຸຫນ຺ຕີຕິ ເທນ຺ຕິ. ກາມາຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຈ ລາຠນ຺ຕິ ຣູປາທິລາຠໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກາເມ ເອວ ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕິ, ‘‘ອໂຫ ວຕ ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ສິຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕຓ຺ຫຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ວຑ຺ເຒນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍາຊໂຍຄາຕິ ຍາຄາຘິມຸຕ຺ຕາ. ຠວຣາຄຣຕ຺ຕາຕິ ເອວມິເມຫິ ອາສີສນາທີຫິ ຠວຣາເຄເນວ ຣຕ຺ຕາ, ຠວຣາຄຣຕ຺ຕາ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ເອຕານິ ອາສີສນາທີນິ ກໂຣນ຺ຕາ ນາຕຣິໍສຸ ຊາຕິອາທິວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ນ ອຸຕ຺ຕຣິໍສຸ.

ຍຎ຺ຎໍ ວາ ໂຖເມນ຺ຕີຕິ ທານໍ ວາ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ. ຜລໍ ວາຕິ ຣູປາທິປຏິລາຠໍ. ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ ວາຕິ ຊາຕິສມ຺ປນ຺ນາທີສຸ. ສຸຈິໍ ທິນ຺ນນ຺ຕິ ສຸຈິໍ ກຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ. ມນາປນ຺ຕິ ມນວຑ຺ຒນກໍ. ປຓີຕນ຺ຕິ ໂອຊວນ຺ຕໍ. ກາເລນາຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປຕ຺ຕກາເລ. ກປ຺ປິຍນ຺ຕິ ອກປ຺ປິຍໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ. ອນວຊ຺ຊນ຺ຕິ ນິທ຺ໂທສໍ. ອຠິຓ຺ຫນ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ. ທທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາທິຕນ຺ຕິ ທທໂຕ ມຸຎ຺ຈນຈິຕ຺ຕໍ ປສາທິຕນ຺ຕິ. ໂຖເມນ຺ຕິ ກິຕ຺ເຕນ຺ຕີຕິ ຄຸຓໍ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ວຓ຺ເຓນ຺ຕີຕິ ວຓ຺ຓໍ ຠຓນ຺ຕິ. ປສໍສນ຺ຕີຕິ ປສາທໍ ປາເປນ຺ຕິ.

ອິໂຕ ນິທານນ຺ຕິ ອິໂຕ ມນຸສ຺ສໂລກໂຕ ທິນ຺ນກາຣຓາ. ອຊ຺ຌາຍກາຕິ ມນ຺ເຕ ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ຕາ. ມນ຺ຕຘຣາຕິ ມນ຺ເຕ ຘາເຣນ຺ຕາ. ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານນ຺ຕິ ອິຣຸເວທຍຊຸເວທສາມເວທານໍ. ໂອຏ຺ຐປຫຏກຣຓວເສນ ປາຣໍ ຄຕາຕິ ປາຣຄູ. ສຫ ນິຆຓ຺ຑຸນາ ຈ ເກຏຸເຠນ ຈ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ. ນິຆຓ຺ຑູຕິ ນິຆຓ຺ຑຸຣຸກ຺ຂາທີນໍ ເວວຈນປ຺ປກາສກໍ ສຕ຺ຖໍ. ເກຏຸຠນ຺ຕິ ກິຣິຍາກປ຺ປວິກປ຺ໂປ ກວີນໍ ອຸປກາຣາວຫໍ ສຕ຺ຖໍ. ສຫ ອກ຺ຂຣປ຺ປເຠເທນ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ. ອກ຺ຂຣປ຺ປເຠໂທຕິ ສິກ຺ຂາ ຈ ນິຣຸຕ຺ຕິ ຈ. ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານນ຺ຕິ ອາຖພ຺ພຓເວທໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອິຕິຫ ອາສ, ອິຕິຫ ອາສາ’’ຕິ ອີທິສວຈນປຏິສໍຍຸຕ຺ຕປຸຣາຓກຖາສງ຺ຂາໂຕ ອິຕິຫາໂສ ປຎ຺ຈໂມ ເອເຕສນ຺ຕິ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມາ, ເຕສໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ ເວທານໍ.

ປທໍ ຕທວເສສຎ຺ຈ ພ຺ຍາກຣຓໍ ອຘິຍນ຺ຕິ, ເວເທນ຺ຕິ ວາຕິ ປທກາ ເວຍ຺ຍາກຣຓາ. ໂລກາຍຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວິຕຓ຺ຑວາທສຕ຺ຖໍ. ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ມຫາປຸຣິສານໍ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ລກ຺ຂຓທີປກໍ ທ຺ວາທສສຫສ຺ສຄນ຺ຖປ຺ປມາຓໍ ສຕ຺ຖໍ. ຍຕ຺ຖ ໂສຬສສຫສ຺ສຄາຖາປທປຣິມາຓາ ພຸທ຺ຘມນ຺ຕາ ນາມ ອເຫສຸໍ. ເຍສໍ ວເສນ ‘‘ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ສມນ຺ນາຄຕາ ພຸທ຺ຘາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ອິມິນາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ, ອຄ຺ຄສາວກາ, ອສີຕິມຫາສາວກາ (ເຖຣຄາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑໒໘໘), ພຸທ຺ຘມາຕາ, ພຸທ຺ຘປິຕາ, ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາໂກ, ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາຍິກາ, ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ’’ຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ ຎາຍຕິ. ອນວຍາຕິ ອິເມສຸ ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນູນາ ປຣິປູຣກາຣິໂນ, ອວຍາ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອວຍາ ນາມ ເຍ ຕານິ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ຄນ຺ຖໂຕ ຈ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ວີຕຣາຄາຕິ ປຫີນຣາຄາ. ເອເຕນ ອຣຫຕ຺ຕຜລຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາ. ຣາຄວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາຕິ ເອເຕນ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຏ຺ຐາ. ວີຕໂທສາຕິ ອນາຄາມິຜລຏ຺ຐາ. ໂທສວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາຕິ ເອເຕນ ອນາຄາມິມຄ຺ຄຏ຺ຐາ. ວີຕໂມຫາຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລຏ຺ຐາ. ໂມຫວິນຍາຍ ວາ ປຏິປນ຺ນາຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຏ຺ຐາ. ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ນາຕິ ເອເຕຫິ ຈຕູຫິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສເກຫິ ສີລາທີຫິ ສມ຺ປນ຺ນາ. ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນາຕິ ເອເຕນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓສມ຺ປນ຺ນາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ຎາຕພ຺ພໍ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ໂລກິຍເມວ. ອຠິຊປ຺ປນ຺ຕີຕິ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິ. ຊປ຺ປນ຺ຕີຕິ ປຈ຺ຈາສີສນ຺ຕິ. ປຊປ຺ປນ຺ຕີຕິ ອຕີວ ປຈ຺ຈາສີສນ຺ຕິ. ຍາຊໂຍເຄສຸ ຍຸຕ຺ຕາຕິ ອນຸໂຍເຄ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ ທິຍ຺ຍມາເນ ອຠິໂຍຄວເສນ ຍຸຕ຺ຕາ.

໑໖. ອຖ ໂກ ຈຣຫີຕິ ອຖ ອິທານິ ໂກ ອຎ຺ໂຎ ອຕາຣິ.

໑໗. ສງ຺ຂາຍາຕິ ຎາເຓນ ວີມໍສິຕ຺ວາ. ປໂຣປຣານີຕິ ປຣານິ ຈ ໂອປຣານິ ຈ, ປຣຕ຺ຕຠາວສກຕ຺ຕຠາວາທີນິ ປຣານິ ຈ ໂອປຣານິ ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວິຘູໂມຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິຘູມວິຣຫິໂຕ. ອນີໂຆຕິ ຣາຄາທິອີຆວິຣຫິໂຕ. ອຕາຣິ ໂສຕິ ໂສ ເອວຣູໂປ ອຣຫາ ຊາຕິຊຣໍ ອຕາຣິ.

ສກຣູປາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຣູປາ. ປຣຣູປາຕິ ປເຣສໍ ຣູປາ. ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ວິຘູມິຕນ຺ຕິ ຕິວິຘກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ວິຘູມໍ ກຕໍ. ວິຘມິຕນ຺ຕິ ນາສິຕໍ.

ມາໂນ ຫິ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຂາຣິຠາໂຣຕິ ຍຖາ ຂາຣິຠາໂຣ ຂນ຺ເຘນ ວຍ຺ຫມາໂນ ອຸປຣິຏ຺ຐິໂຕປິ ອກ຺ກນ຺ຕກ຺ກນ຺ຕຏ຺ຐານໍ ປຖວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ຜສ຺ເສຕິ ວິຍ, ເອວໍ ຊາຕິໂຄຕ຺ຕກຸລາທີນິ ມານວຕ຺ຖູນິ ນິສ຺ສາຍ ອຸສ຺ສາປິໂຕ ມາໂນ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອິສ຺ສໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ຈຕູສຸ ອປາເຍສຸ ສໍສີທາເປຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ມາໂນ ຫິ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຂາຣິຠາໂຣ’’ຕິ. ໂກໂຘ ຘູໂມຕິ ຕວ ຎາຓຄ຺ຄິສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສຏ຺ເຐນ ໂກໂຘ ຘູໂມ. ເຕນ ຫິ ເຕ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ໂຐ ຎາຓຄ຺ຄິ ນ ວິໂຣຈຕິ. ຠສ຺ມນິ ໂມສວຊ຺ຊນ຺ຕິ ນິໂຣຊຏ຺ເຐນ ມຸສາວາໂທ ຉາຣິກາ ນາມ. ຍຖາ ຫິ ຉາຣິກາຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ ອຄ຺ຄິ ນ ໂຊຕຕິ, ເອວໍ ເຕ ມຸສາວາເທນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຎາຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຊິວ຺ຫາ ສຸຊາຕິ ຍຖາ ຕຸຍ຺ຫໍ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕໂລຫກຏ຺ຐມຕ຺ຕິກາສຸ ອຎ຺ຎຕຣມຍາ ຍາຄຍຊນຕ຺ຖາຍ ສຸຊາ ໂຫຕິ, ເອວໍ ມຍ຺ຫໍ ຘມ຺ມຍາຄຍຊນຕ຺ຖາຍ ປຫຸຕຊິວ຺ຫາ ສຸຊາຕິ ວທຕິ. ຍຖາ ຕຸຍ຺ຫໍ ນທີຕີເຣ ຍຊນຏ຺ຐານໍ, ເອວໍ ຘມ຺ມຍາຄຍຊນຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ຫທຍໍ ໂຊຕິຏ຺ຐານໍ. ອຕ຺ຕາຕິ ຈິຕ຺ຕໍ.

ຊາຕີຕິ ຊາຍນກວເສນ ຊາຕິ. ອິທເມຕ຺ຖ ສຠາວປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ. ສຎ຺ຊາຍນວເສນ ສຎ຺ຊາຕິ, ອຸປສຄ຺ເຄນ ປທໍ ວຑ຺ຒິຕໍ. ໂອກ຺ກມນວເສນ ໂອກ຺ກນ຺ຕິ. ຊາຍນຏ຺ເຐນ ວາ ຊາຕິ. ສາ ອປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນວເສນ ຍຸຕ຺ຕາ. ສຎ຺ຊາຍນຏ຺ເຐນ ສຎ຺ຊາຕິ. ສາ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນວເສນ ຍຸຕ຺ຕາ. ໂອກ຺ກມນຏ຺ເຐນ ໂອກ຺ກນ຺ຕິ. ສາ ອຓ຺ຑຊຊລາພຸຊວເສນ ຍຸຕ຺ຕາ. ເຕ ຫິ ອຓ຺ຑໂກສຎ຺ຈ ວຕ຺ຖິໂກສຎ຺ຈ ໂອກ຺ກມນ຺ຕິ ປວິສນ຺ຕິ ໂອກ຺ກມນ຺ຕາ ປວິສນ຺ຕາ ວິຍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສາ ສໍເສທຊໂອປປາຕິກວເສນ ຍຸຕ຺ຕາ. ເຕ ຫິ ປາກຏາ ເອວ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອຍໍ ຕາວ ສມ຺ມຸຕິກຖາ.

ອິທານິ ປຣມຕ຺ຖກຖາ ໂຫຕິ. ຂນ຺ຘາ ເອວ ຫິ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ, ນ ສຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຈ ຂນ຺ຘານນ຺ຕິ ເອກໂວກາຣຠເວ ເອກສ຺ສ, ຈຕຸໂວກາຣຠເວ ຈຕຸນ຺ນໍ, ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ຄຫຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປາຕຸຠາໂວຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ອາຍຕນານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ອຸປປຊ຺ຊມານາຍຕນານໍ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຏິລາໂຠຕິ ສນ຺ຕຕິຍາ ປາຕຸຠາໂວເຍວ. ປາຕຸຠວນ຺ຕາເນວ ຫິ ຕານິ ປຏິລທ຺ຘານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ສາ ປເນສາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຐມາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິລກ຺ຂຓາ ຊາຕິ, ນິຍ຺ຍາຕນຣສາ, ອຕີຕຠວໂຕ ອິຘ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ຜລວເສນ ທຸກ຺ຂວິຈິຕ຺ຕຕາປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ ວາ.

ຊຣາຕິ ສຠາວປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ. ຊີຣຓຕາຕິ ອາກາຣຠາວນິທ຺ເທໂສ. ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທໂຍ ຕໂຍ ກາລາຕິກ຺ກເມ ກິຈ຺ຈນິທ຺ເທສາ, ປຈ຺ຉິມາ ທ຺ເວ ປກຕິນິທ຺ເທສາ. ອຍຎ຺ຫິ ຊຣາຕິ ອິມິນາ ປເທນ ສຠາວໂຕ ທີປິຕາ. ເຕນສ຺ສາ ອິທໍ ສຠາວປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ. ຊີຣຓຕາຕິ ອິມິນາ ອາກາຣໂຕ, ເຕນສ຺ສາຍໍ ອາກາຣນິທ຺ເທໂສ. ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈນ຺ຕິ ອິມິນາ ກາລາຕິກ຺ກເມ ທນ຺ຕນຂານໍ ຂຓ຺ຑິຕຠາວກຣຓກິຈ຺ຈໂຕ. ປາລິຈ຺ຈນ຺ຕິ ອິມິນາ ເກສໂລມານໍ ປລິຕຠາວກຣຓກິຈ຺ຈໂຕ. ວລິຕ຺ຕຈຕາຕິ ອິມິນາ ມໍສໍ ມິລາເປຕ຺ວາ ຕເຈ ວລິຠາວກຣຓກິຈ຺ຈໂຕ. ເຕນສ຺ສາ ອິເມ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທໂຍ ຕໂຍ ກາລາຕິກ຺ກເມ ກິຈ຺ຈນິທ຺ເທສາ. ເຕຫິ ອິເມສໍ ວິກາຣານໍ ທສ຺ສນວເສນ ປາກຏີຠູຕາ ປາກຏຊຣາ ທສ຺ສິຕາ. ຍເຖວ ຫິ ອຸທກສ຺ສ ວາ ວາຕສ຺ສ ວາ ອຄ຺ຄິໂນ ວາ ຕິຓຣຸກ຺ຂາທີນໍ ສໍຠຄ຺ຄປລິຠຄ຺ຄຕາຍ ວາ ຌາມຕາຍ ວາ ຄຕມຄ຺ໂຄ ປາກໂຏ ໂຫຕິ, ນ ຈ ໂສ ຄຕມຄ຺ໂຄ ຕາເນວ ອຸທກາທີນິ, ເອວເມວ ຊຣາຍ ທນ຺ຕາທີນໍ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈາທິວເສນ ຄຕມຄ຺ໂຄ ປາກໂຏ, ຈກ຺ຂຸໍ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາປິ ຄຍ຺ຫຕິ, ນ ຈ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈາທີເນວ ຊຣາ. ນ ຫິ ຊຣາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຫຕິ.

ອາຍຸໂນ ສໍຫານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣິປາໂກຕິ ອິເມຫິ ປນ ປເທຫິ ກາລາຕິກ຺ກເມເຍວ ອຠິພ຺ຍຕ຺ຕາຍ ອາຍຸກ຺ຂຍຈກ຺ຂາທິອິນ຺ທ຺ຣິຍປຣິປາກສງ຺ຂາຕາຍ ປກຕິຍາ ທີປິຕາ, ເຕນສ຺ສິເມ ປຈ຺ຉິມາ ທ຺ເວ ປກຕິນິທ຺ເທສາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຊຣໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອາຍຸ ຫາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ຊຣາ ‘‘ອາຍຸໂນ ສໍຫານີ’’ຕິ ຜລູປຈາເຣນ ວຸຕ຺ຕາ. ຍສ຺ມາ ຈ ທຫຣກາເລ ສຸປ຺ປສນ຺ນານິ ສຸຂຸມມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ວິສຍໍ ສຸເຂເນວ ຄຓ຺ຫນສມຕ຺ຖານິ ຈກ຺ຂາທີນິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຊຣໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິປກ຺ການິ ອາລຸຬິຕານິ ອວິສທານິ, ໂອຬາຣິກມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ວິສຍໍ ຄເຫຕຸໍ ອສມຕ຺ຖານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣິປາໂກ’’ຕິ ຜລູປຈາເຣເນວ ວຸຕ຺ຕາ.

ສາ ປເນສາ ເອວໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ສພ຺ພາປິ ຊຣາ ປາກຏາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ທຸວິຘາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທນ຺ຕາທີສຸ ຂຓ຺ຑາທິຠາວທສ຺ສນໂຕ ຣູປຘມ຺ເມສຸ ຊຣາ ປາກຏຊຣາ ນາມ. ອຣູປຘມ຺ເມສຸ ປນ ຊຣາ ຕາທິສສ຺ສ ວິກາຣສ຺ສ ອທສ຺ສນໂຕ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຊຣາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ຍ຺ວາຍໍ ຂຓ຺ຑາທິຠາໂວ ທິສ຺ສຕິ, ໂສ ຕາທິສານໍ ທນ຺ຕາທີນໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ວຓ຺ໂຓເຍວ. ຕຎ຺ຈ ຈກ຺ຂຸນາ ທິສ຺ວາ ມໂນທ຺ວາເຣນ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ອິເມ ທນ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຫຏາ’’ຕິ ຊຣໍ ຊານາຕິ. ອຸທກຏ຺ຐາເນ ພທ຺ຘານິ ໂຄສິງ຺ຄາທີນິ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ອຸທກສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາວຊານນໍ ວິຍ.

ປຸນ ອວີຈິ ສວີຈີຕິ ເອວມ຺ປິ ອຍໍ ຊຣາ ທຸວິຘາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ມຓິກນກຣຊຕປວາຬຈນ຺ທສູຣິຍາທີນໍ ມນ຺ທທສກາທີສຸ ປາຓີນໍ ວິຍ ຈ ປຸປ຺ຜຜລປລ຺ລວາທີສຸ ອປາຓີນໍ ວິຍ ຈ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວຓ຺ຓວິເສສາທີນໍ ທຸພ຺ພິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ຊຣາ ອວີຈິຊຣາ ນາມ, ນິຣນ຺ຕຣຊຣາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ອຎ຺ເຎສຸ ປນ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວຓ຺ຓວິເສສາທີນໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ຊຣາ ສວີຈິຊຣາ ນາມ.

ຕຕ຺ຖ ສວີຈິຊຣາ ອຸປາທິນ຺ນກອນຸປາທິນ຺ນກວເສນ ເອວໍ ທີເປຕພ຺ພາ – ທຫຣກຸມາຣການຎ຺ຫິ ປຐມເມວ ຂີຣທນ຺ຕາ ນາມ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ນ ເຕ ຖິຣາ. ເຕສຸ ປນ ປຕິເຕສຸ ປຸນ ທນ຺ຕາ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ເຕ ປຐມເມວ ເສຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຊຣາວາເຕນ ປນ ປຫຏກາເລ ກາຬກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເກສາ ປນ ປຐມເມວ ຕມ຺ພາປິ ໂຫນ຺ຕິ ກາຬກາປິ ເສຕກາປິ. ຉວິ ປນ ສໂລຫິຕກາ ໂຫຕິ. ວຑ຺ຒນ຺ຕານໍ ວຑ຺ຒນ຺ຕານໍ ໂອທາຕານໍ ໂອທາຕຠາໂວ, ກາຬການໍ ກາຬກຠາໂວ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ຊຣາວາເຕນ ປຫຏກາເລ ຈ ວລິໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ສພ຺ພມ຺ປິ ສສ຺ສໍ ວປິຕກາເລ ເສຕໍ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉາ ນີລໍ. ຊຣາວາເຕນ ປນ ປຫຏກາເລ ປຓ຺ຑຣໍ ໂຫຕິ. ອມ຺ພງ຺ກຸເຣນາປິ ທີເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ເອວ. ສາ ປເນສາ ຂນ຺ຘປຣິປາກລກ຺ຂຓາ ຊຣາ, ມຣຓູປນຍນຣສາ, ໂຍພ຺ພນວິນາສປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ. ເອວໍ ຠຄວາ ອິທມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ເທເສສິ, ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ອຍມ຺ປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາສິ ສທ຺ຘິໍ ອນ຺ເຕວາສິກສຫສ຺ເສນ. ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ອເນກສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວ.

ສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຊ຺ໂຊຕິກາຍ ຈູຬນິທ຺ເທສ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ປຸຓ຺ຓກມາຓວສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ເມຕ຺ຕຄູມາຓວສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໘. ຈຕຸຕ຺ເຖ ເມຕ຺ຕຄູສຸຕ຺ເຕ – ມຎ຺ຎາມິ ຕໍ ເວທຄູ ຠາວິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ອຍໍ ເວທຄູ’’ຕິ ຈ ‘‘ຠາວິຕຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຈ ເອວໍ ຕໍ ມຎ຺ຎາມິ.

ອປຣິຕ຺ໂຕຕິ ນ ອປ຺ໂປ. ມຫນ຺ໂຕຕິ ນ ຂຸທ຺ທໂກ. ຄມ຺ຠີໂຣຕິ ນ ອຸຕ຺ຕາໂນ. ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍຕິ ມິນິຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ໂຍ. ທຸປ຺ປຣິໂຍຄາຬ຺ໂຫຕິ ອວຄາຫິຕຸໍ ໂອຕຣິຕຸໍ ທຸກ຺ໂຂ. ພຫຸຣຕໂນ ສາຄຣູປໂມຕິ ພຫູນໍ ຘມ຺ມຣຕນານໍ ອາກຣຕ຺ຕາ ອເນກວິຘຣຕນສມ຺ປນ຺ໂນ ມຫາສມຸທ຺ໂທ ວິຍ ພຫຸຣຕໂນ ສາຄຣສທິໂສ.

ນ ມງ຺ກຸ ໂຫຕີຕິ ນ ວິກຸຓິຕມຸໂຂ ໂຫຕິ. ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕຕິ ໂທສວເສນ ນ ຆນີຠູຕຈິຕ຺ໂຕ. ອລີນມນໂສຕິ ນ ສງ຺ກຸຈິຕຈິຕ຺ໂຕ. ອພ຺ຍາປນ຺ນເຈຕໂສຕິ ນ ປູຕິຈິຕ຺ໂຕ.

ທິຏ຺ເຐ ທິຏ຺ຐມຕ຺ໂຕຕິ ຈກ຺ຂຸວິສເຍ ຣູປາຣມ຺ມເຓ ທິຏ຺ຐມຕ຺ໂຕເຍວ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ກຕ຺ຕາ ວາ ກາເຣຕາ ວາ ນຕ຺ຖິ. ຍໍ ຈກ຺ຂຸນາ ທິຏ຺ຐໍ ວຓ຺ຓາຍຕນເມວ. ສຸຕາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອປິ ຈ ທິຏ຺ເຐຕິ ທສ຺ສນໂຍເຄນ ວຓ຺ຓາຍຕນໍ, ສວນໂຍເຄນ ສທ຺ທາຍຕນໍ, ມຸຕໂຍເຄນ ຆານຊິວ຺ຫາກາຍາຍຕນານິ ທສ຺ເສຕິ. ຆານສ຺ສ ຄນ຺ຘາຍຕນໍ, ຊິວ຺ຫາຍ ຣສາຍຕນໍ, ກາຍສ຺ສ ປຖວີ ເຕໂຊ ວາຍູຕິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ, ວິຎ຺ຎາຕໂຍເຄນ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ທສ຺ເສຕິ. ທິຏ຺ເຐ ອນູປໂຍຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ທິຏ຺ເຐ ຣາຄູປຍວິຣຫິໂຕ. ອນປາໂຍຕິ ໂກຘວິຣຫິໂຕ ອປ຺ປຏິໂຆ. ອນິສ຺ສິໂຕຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ອນລ຺ລີໂນ. ອປ຺ປຏິພທ຺ໂຘຕິ ມາເນນ ນ ພທ຺ໂຘ. ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕຕິ ສພ຺ພາຣມ຺ມຓໂຕ ມຸຕ຺ໂຕ. ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕຕິ ກິເລເສຫິ ວິຍຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຐິໂຕ.

ສໍວິຊ຺ຊຕິ ຠຄວໂຕ ຈກ຺ຂູຕິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ປກຕິມໍສຈກ຺ຂຸ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ປສ຺ສຕີຕິ ທກ຺ຂຕິ ໂອໂລເກຕິ. ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ. ຉນ຺ທຣາໂຄຕິ ຕຓ຺ຫາຉນ຺ໂທ.

ທນ຺ຕໍ ນຍນ຺ຕິ ສມິຕິນ຺ຕິ ອຸຍ຺ຍານກີຬາມຓ຺ຑລາທີສຸ ຫິ ມຫາຊນມຊ຺ຌໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ທນ຺ຕເມວ ໂຄຓໍ ວາ ທນ຺ຕໍ ອສ຺ສາຊານີຍໍ ວາ ຍາເນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ນຍນ຺ຕິ. ຣາຊາຕິ ຕຖາຣູປາເນວ ຐານານິ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຣາຊາປິ ທນ຺ຕເມວ ອຠິຣຸຫຕິ. ມນຸສ຺ເສສູຕິ ມນຸສ຺ເສສຸປິ ຈຕູຫິ ອຣິຍມຄ຺ເຄຫິ ທນ຺ໂຕ ນິພ຺ພິເສວໂນວ ເສຏ຺ໂຐ. ໂຍຕິວາກ຺ຍນ຺ຕິ ເອວຣູປໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມວຈນໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວຸຈ຺ຈມານມ຺ປິ ຕິຕິກ຺ຂຕິ ນປ຺ປຕິປ຺ຜຣຕິ ນ ວິຫຎ຺ຎຕິ, ເອວຣູໂປ ທນ຺ໂຕ ເສຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອສ຺ສຕຣາຕິ ວຬວາຍ ຄທ຺ຣເຠນ ຊາຕາ. ອາຊານີຍາຕິ ຍໍ ອສ຺ສທມ຺ມສາຣຖິ ກາຣຓໍ ກາເຣຕິ, ຕສ຺ສ ຂິປ຺ປໍ ຊານນສມຕ຺ຖາ. ສິນ຺ຘວາຕິ ສິນ຺ຘວຣຏ຺ເຐ ຊາຕາ ອສ຺ສາ. ມຫານາຄາຕິ ກຸຎ຺ຊຣສງ຺ຂາຕາ ມຫາຫຕ຺ຖິໂນ. ອຕ຺ຕທນ຺ໂຕຕິ ເອເຕ ອສ຺ສຕຣາ ວາ ສິນ຺ຘວາ ວາ ກຸຎ຺ຊຣາ ວາ ທນ຺ຕາວ, ນ ອທນ຺ຕາ. ໂຍ ປນ ຈຕຸມຄ຺ຄສງ຺ຂາເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ທນ຺ຕຕາຍ ອຕ຺ຕທນ຺ໂຕ ນິພ຺ພິເສວໂນ, ອຍໍ ຕໂຕປິ ວຣໍ, ສພ຺ເພຫິປິ ເອເຕຫິ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ນ ຫິ ເອເຕຫິ ຍາເນຫີຕິ ຍານິ ເອຕານິ ຫຕ຺ຖິຍານາທີນິ ອຸຕ຺ຕມຍານານິ, ເອເຕຫິ ຍາເນຫິ ໂກຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຸປິນນ຺ເຕນປິ ອຄຕປຸພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອຄຕ’’ນ຺ຕິ ສງ຺ຂາຕໍ ນິພ຺ພານທິສໍ ຕຖາ ນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ຍຖາ ປຸພ຺ພຠາເຄ ອິນ຺ທ຺ຣິຍທເມນ ທນ຺ເຕນ, ອປຣຠາເຄ ອຣິຍມຄ຺ຄຠາວນາຍ ສຸທນ຺ເຕນ ທນ຺ໂຕ ນິພ຺ພິເສວໂນ ສປ຺ປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕໍ ອຄຕປຸພ຺ພໍ ທິສໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ທນ຺ຕຠູມິໍ ປາປຸຓາຕິ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຕທມນເມວ ວຣຕຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ (ຘ. ປ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓໒໒; ມຫານິ. ອຏ຺ຐ. ໙໐).

ວິຘາສຸ ນ ວິກມ຺ປນ຺ຕີຕິ ນວວິຘມານໂກຏ຺ຐາເສສຸ ນ ຈລນ຺ຕິ ນ ເວເຘນ຺ຕິ. ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕາ ປຸນພ຺ຠວາຕິ ກມ຺ມກິເລສໂຕ ສມຸຈ຺ເຉທວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສຸຏ຺ຐຸ ມຸຕ຺ຕາ. ທນ຺ຕຠູມິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ຐິຕາ. ເຕ ໂລເກ ວິຊິຕາວິໂນຕິ ເຕ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ ຂີຓາສວາ ສຕ຺ຕໂລເກ ວິຊິຕວິຊຍາ ນາມ (ສໍ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓.໗໖; ມຫານິ. ອຏ຺ຐ. ໙໐).

ຍສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຕານີຕິ ຍສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ສທ຺ຘາທິປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ປາເປຕ຺ວາ ວຑ຺ຒິຕານິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ພຫິທ຺ຘາ ຈາຕິ ຈກ຺ຂາທິອຊ຺ຌຕ຺ຕາຍຕນານິ ຈ ຣູປາທິພຫິທ຺ຘາຍຕນານິ ຈ ນິພ຺ພິເສວນານິ ກຕານິ. ສພ຺ພໂລເກຕິ ສກລເຕຘາຕຸເກ ໂລເກ ຈ. ນິພ຺ພິຊ຺ຌ ອິມໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກນ຺ຕິ ອິມຎ຺ຈ ອຕ຺ຕຠາວໍ ປຣໂລເກ ຈ ອຕ຺ຕຠາວໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ຂີຓາສໂວ. ກາລໍ ກງ຺ຂຕິ ຠາວິໂຕ ສ ທນ຺ໂຕຕິ ໂສ ຂີຓາສໂວ ຈກ຺ຂາທິໂຕ ທນ຺ໂຕ ວຑ຺ຒິຕຈິຕ຺ໂຕ ມຣຓກາລໍ ປຕ຺ເຖຕິ (ສຸ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໕໒໒; ມຫານິ. ອຏ຺ຐ. ໙໐).

ເຍສໍ ຘມ຺ມານໍ ອາທິໂຕ ສມຸທາຄມນໍ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ເຍສໍ ຂນ຺ຘາທິຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ອຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ນິໂຣໂຘຕິ ອຕ຺ຖງ຺ຄມນວເສນ ເຕສໍເຍວ ອຠາໂວ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ກມ຺ມສນ຺ນິສ຺ສິໂຕ ວິປາໂກຕິ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມນິສ຺ສິໂຕ ວິປາໂກ ກມ຺ມໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນໂຕ ວິປາໂກປິ ກມ຺ມສນ຺ນິສ຺ສິໂຕວ ນາມ. ນາມສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ຣູປນ຺ຕິ ສພ຺ພຣູປໍ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນໂຕ ນາມສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ນາມ ຊາຕໍ. ຊາຕິຍາ ອນຸຄຕນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ກມ຺ມາທິກໍ ຊາຕິຍາ ອນຸປວິຏ຺ຐໍ. ຊຣາຍ ອນຸສຏນ຺ຕິ ຊຣາຍ ປຕ຺ຖຏໍ. ພ຺ຍາຘິນາ ອຠິຠູຕນ຺ຕິ ພ຺ຍາຘິທຸກ຺ເຂນ ອຠິມທ຺ທິຕໍ. ມຣເຓນ ອພ຺ຠາຫຕນ຺ຕິ ມຈ຺ຈຸນາ ອຠິຫຏໍ ປຫຏໍ. ອຕາຓນ຺ຕິ ປຸຕ຺ຕາທີຫິປິ ຕາຍນສ຺ສ ອຠາວໂຕ ອຕາຍນໍ ອນາຣກ຺ຂໍ ອລພ຺ຠເຓຍ຺ຍໍ ເຂມໍ ວາ. ອເລຓນ຺ຕິ ອລ຺ລີຍິຕຸໍ ນິສ຺ສຍິຕຸໍ ອນຣຫໍ, ອລ຺ລີນານມ຺ປິ ນ ເລຓກິຈ຺ຈກຣຓໍ. ອສຣຓນ຺ຕິ ນິສ຺ສິຕານໍ ນ ຠຍຫາຣກໍ, ນ ຠຍວິນາສກໍ. ອສຣຓີຠູຕນ຺ຕິ ປຸເຣ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຕໂນ ອຠາເວເນວ ອສຣຓໍ, ອຸປ຺ປຕ຺ຕິສມກາລເມວ ອສຣຓຠູຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໙. ອປຸຈ຺ຉສີຕິ ເອຕ຺ຖ ອ-ອິຕິ ປທປູຣຓມຕ຺ເຕ ນິປາໂຕ, ປຸຈ຺ຉສິຕ຺ເວວ ອຕ຺ໂຖ. ປວກ຺ຂາມິ ຍຖາ ປຊານນ຺ຕິ ຍຖາ ປຊານນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂຕິ, ເອວໍ ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສາມິ. ອຸປຘິນິທານາ ປຠວນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂາຕິ ຕຓ຺ຫາທິອຸປຘິນິທານາ ຊາຕິອາທິທຸກ຺ຂວິເສສາ ປຠວນ຺ຕິ.

ຕຓ຺ຫູປຘີຕິ ຕຓ຺ຫາ ເອວ ຕຓ຺ຫູປຘິ. ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ເອວ ທິຏ຺ຐູປຘິ. ຣາຄາທິກິເລສາ ເອວ ກິເລສູປຘິ. ປຸຎ຺ຎາທິກມ຺ມານິ ເອວ ກມ຺ມູປຘິ. ຕິວິຘທຸຈ຺ຈຣິຕານິເຍວ ທຸຈ຺ຈຣິຕູປຘິ. ກພຬີກາຣາທໂຍ ອາຫາຣາ ເອວ ອາຫາຣູປຘິ. ໂທສປຏິໂຆ ເອວ ປຏິຆູປຘິ. ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານາ ກມ຺ເມເນວ ຄຫິຕາ ປຖວາທໂຍ ຈຕສ຺ໂສ ຘາຕຸໂຍວ ຈຕສ຺ໂສ ອຸປາທິນ຺ນຘາຕຸໂຍ ອຸປຘີ. ຈກ຺ຂາທິຉອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອາຍຕນານິ ເອວ ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອາຍຕນານິ ອຸປຘີ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິຉວິຎ຺ຎາຓກາຍາວ ຉ ວິຎ຺ຎາຓກາຍາ ອຸປຘີ. ສພ຺ພມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂມນຏ຺ເຐນາຕິ ສພ຺ພເຕຠູມກໍ ທຸກ຺ຂໍ ທຸສ຺ສຫນຏ຺ເຐນ ອຸປຘິ.

໒໐. ເອວໍ ອຸປຘິນິທານໂຕ ປຠວນ຺ເຕສຸ ທຸກ຺ເຂສຸ – ໂຍ ເວ ອວິທ຺ວາຕິ ຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ປຊານນ຺ຕິ ສງ຺ຂາເຣ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ຊານນ຺ໂຕ. ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຊາຕິປ຺ປຠວານຸປສ຺ສີຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ຊາຕິກາຣຓໍ ‘‘ອຸປຘີ’’ຕິ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ. ອິມິສ຺ສາ ຄາຖາຍ ນິທ຺ເທເສ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ.

໒໑. ໂສກປຣິທ຺ທວຎ຺ຈາຕິ ໂສກຎ຺ຈ ປຣິເທວຎ຺ຈ. ຕຖາ ຫິ ເຕ ວິທິໂຕ ເອສ ຘມ຺ໂມຕິ ຍຖາ ຍຖາ ສຕ຺ຕາ ຊານນ຺ຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ຎາປນວເສນ ວິທິໂຕ ເອສ ຕຍາ ຘມ຺ໂມຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຕຣນ຺ຕີຕິ ປຐມມຄ຺ເຄນ ທິຏ຺ໂຐຆໍ ຕຣນ຺ຕິ. ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕີຕິ ທຸຕິຍມຄ຺ເຄນ ກາໂມຆໍ ຕນຸກຣຓວເສນ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຣນ຺ຕິ. ປຕຣນ຺ຕີຕິ ຕເມວ ນິຣວເສສປ຺ປຫານວເສນ ຕຕິຍມຄ຺ເຄນ ວິເສເສນ ຕຣນ຺ຕິ. ສມຕິກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ຠໂວຆອວິຊ຺ໂຊຆປ຺ປຫານວເສນ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ເຄນ ສມ຺ມາ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕິ. ວີຕິວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ຜລໍ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ.

໒໒. ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ ເຕ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ນິພ຺ພານຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພານຄາມິນິປຏິປທາຘມ຺ມຎ຺ຈ ເຕ ເທສຍິສ຺ສາມິ. ທິຏ຺ເຐ ຘມ຺ເມຕິ ທິຏ຺ເຐວ ທຸກ຺ຂາທິຘມ຺ເມ, ອິມສ຺ມິໍເຍວ ວາ ອຕ຺ຕຠາເວ. ອນີຕິຫນ຺ຕິ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂໍ. ຍໍ ວິທິຕ຺ວາຕິ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິນາ (ຘ. ປ. ໒໗໗; ເຖຣຄາ. ໖໗໖; ກຖາ. ໗໕໓) ນເຍນ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ວິທິຕ຺ວາ.

ຕຕ຺ຖ ອາທິກລ຺ຍາຓນ຺ຕິ ຫິຕ຺ວາປິ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວິເວກສຸຂໍ ຘມ຺ມໍ ຕວ ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ອປ຺ປໍ ວາ ພຫຸໍ ວາ ກິຕ຺ຕຍນ຺ໂຕ ອາທິກລ຺ຍາຓາທິປ຺ປກາຣເມວ ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ. ອາທິມ຺ຫິ ກລ຺ຍາຓໍ ຠທ຺ທກໍ ອນວຊ຺ຊເມວ ກຕ຺ວາ ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ. ມຊ຺ເຌປິ. ປຣິໂຍສາເນປິ ຠທ຺ທກໍ ອນວຊ຺ຊເມວ ກຕ຺ວາ ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ຠຄວາ ເອກຄາຖມ຺ປິ ເທເສສິ, ສາ ສມນ຺ຕຠທ຺ທກຕ຺ຕາ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຐມປາເທນ ອາທິກລ຺ຍາຓາ, ທຸຕິຍຕຕິຍປາເທຫິ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓາ, ປຈ຺ຉິມປາເທນ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓາ. ເອການຸສນ຺ຘິກໍ ສຸຕ຺ຕໍ ນິທາເນນ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ, ນິຄມເນນ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ, ເສເສນ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ. ນານານຸສນ຺ຘິກໍ ສຸຕ຺ຕໍ ປຐມານຸສນ຺ຘິນາ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ, ປຈ຺ຉິເມນ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ, ເສເສຫິ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ.

ອປິ ຈ ສນິທານອຸປ຺ປຕ຺ຕິຕ຺ຕາ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ, ເວເນຍ຺ຍານໍ ອນຸຣູປໂຕ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອວິປຣີຕຕາຍ ຈ ເຫຕຸທາຫຣຓຍຸຕ຺ຕໂຕ ຈ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ, ໂສຕູນໍ ສທ຺ຘາປຏິລາຠຊນເນນ ນິຄມເນນ ຈ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ.

ສກໂລ ຫິ ສາສນຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖຠູເຕນ ສີເລນ ອາທິກລ຺ຍາໂຓ, ສມຖວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຜເລຫິ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາໂຓ, ນິພ຺ພາເນນ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາໂຓ. ສີລສມາຘີຫິ ວາ ອາທິກລ຺ຍາໂຓ, ວິປສ຺ສນາມຄ຺ເຄຫິ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາໂຓ, ຜລນິພ຺ພາເນຫິ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາໂຓ. ພຸທ຺ຘສຸໂພຘິຕາຍ ວາ ອາທິກລ຺ຍາໂຓ, ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕາຍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາໂຓ, ສງ຺ຆສຸປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາໂຓ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຖຕ຺ຕາຍ ປຏິປນ຺ເນນ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພາຍ ອຠິສມ຺ໂພຘິຍາ ວາ ອາທິກລ຺ຍາໂຓ, ປຈ຺ເຈກໂພຘິຍາ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາໂຓ, ສາວກໂພຘິຍາ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາໂຓ.

ສຸຍ຺ຍມາໂນ ເຈສ ນີວຣຓວິກ຺ຂມ຺ຠນໂຕ ຠວເນນປິ ກລ຺ຍາຓເມວ ອາວຫຕີຕິ ອາທິກລ຺ຍາໂຓ, ປຏິປຊ຺ຊິຍມາໂນ ສມຖວິປສ຺ສນາສຸຂາວຫນໂຕ ປຏິປຕ຺ຕິຍາປິ ກລ຺ຍາຓເມວ ອາວຫຕີຕິ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາໂຓ, ຕຖາປຏິປນ຺ໂນ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑) ຈ ປຏິປຕ຺ຕິຜເລ ນິຏ຺ຐິເຕ ຕາທິຠາວາວຫນໂຕ ປຏິປຕ຺ຕິຜເລນປິ ກລ຺ຍາຓເມວ ອາວຫຕີຕິ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາໂຓຕິ.

ຍໍ ປເນສ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ສາສນພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍຎ຺ຈ ປກາເສຕິ, ນານານເຍຫິ ທີເປຕິ. ຕໍ ຍຖານຸຣູປໍ ອຕ຺ຖສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສາຕ຺ຖໍ. ພ຺ຍຎ຺ຊນສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ. ສງ຺ກາສນປກາສນວິວຣຓວິຠຊນອຸຕ຺ຕານີກຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິອຕ຺ຖປທສມາໂຍຄໂຕ ສາຕ຺ຖໍ. ອກ຺ຂຣປທພ຺ຍຎ຺ຊນາກາຣນິຣຸຕ຺ຕິນິທ຺ເທສສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ. ອຕ຺ຖຄມ຺ຠີຣຕາປຏິເວຘຄມ຺ຠີຣຕາຫິ ສາຕ຺ຖໍ. ຘມ຺ມຄມ຺ຠີຣຕາເທສນາຄມ຺ຠີຣຕາຫິ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ. ອຕ຺ຖປຏິຠານປຏິສມ຺ຠິທາວິສຍໂຕ ສາຕ຺ຖໍ. ຘມ຺ມນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາວິສຍໂຕ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ. ປຓ຺ຑິຕເວທນີຍໂຕ ສຣິກ຺ຂກຊນປ຺ປສາທກນ຺ຕິ ສາຕ຺ຖໍ. ສທ຺ເຘຍ຺ຍໂຕ ໂລກິຍຊນປ຺ປສາທກນ຺ຕິ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ. ຄມ຺ຠີຣາຘິປ຺ປາຍໂຕ ສາຕ຺ຖໍ. ອຸຕ຺ຕານປທໂຕ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ. ອຸປເນຕພ຺ພສ຺ສ ອຠາວໂຕ ສກລປຣິປຸຓ຺ຓຠາເວນ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ. ອປເນຕພ຺ພສ຺ສ ອຠາວໂຕ ນິທ຺ໂທສຠາເວນ ປຣິສຸທ຺ຘໍ.

ອປິ ຈ – ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອຘິຄມພ຺ຍຕ຺ຕິໂຕ ສາຕ຺ຖໍ. ປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ອາຄມພ຺ຍຕ຺ຕິໂຕ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ. ສີລາທິປຎ຺ຈຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘຍຸຕ຺ຕໂຕ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ. ນິຣຸປກ຺ກິເລສໂຕ ນິຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ ປວຕ຺ຕິໂຕ ໂລກາມິສນິຣເປກ຺ຂໂຕ ຈ ປຣິສຸທ຺ຘໍ. ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍປຣິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຠູເຕຫິ ເສຏ຺ເຐຫິ ຈຣິຕພ຺ພໂຕ, ເຕສຎ຺ຈ ຈຣິຍຠາວໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑).

ເອວໍ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຕຕິໍສໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ເມ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນິພ຺ພານຎ຺ຈາ’’ຕິ ອາຫ. ນິພ຺ພານຄາມິນິຎ຺ຈ ປຏິປທນ຺ຕິ ປຸພ຺ພຠາຄສີລສມາຘິວິປສ຺ສນາຘມ຺ມຎ຺ຈ ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ.

ທຸກ຺ເຂ ທິຏ຺ເຐຕິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ເຈ ສຣສລກ຺ຂເຓນ ທິຏ຺ເຐ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ປກາເສສ຺ສາມິ. ສມຸທຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໒໓. ຕຎ຺ຈາຫໍ ອຠິນນ຺ທາມີຕິ ຕໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣຘມ຺ມໂຊຕກໍ ຕວ ວຈນໍ ອຫໍ ປຕ຺ຖຍາມິ. ຘມ຺ມມຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ຕຎ຺ຈ ຘມ຺ມມຸຕ຺ຕມໍ ອຠິນນ຺ທາມິ.

ຕຕ຺ຖ ມຫໂຕ ຕໂມກາຍສ຺ສ ປທາລນນ຺ຕິ ມຫໂຕ ອວິຊ຺ຊາຣາສິສ຺ສ ເຉທນໍ. ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓວເສນ ເອສີ. ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓວເສນ ຄເວສີ. ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓວເສນ ສມນ຺ຕໂຕ ປຣິເຍສີ. ມຫໂຕ ວິປລ຺ລາສສ຺ສ ປເຠທນນ຺ຕິ ມຫນ຺ຕສ຺ສ ອສຸເຠ ສຸຠນ຺ຕິອາທິທ຺ວາທສວິຘສ຺ສ ວິປລ຺ລາສສ຺ສ ເຠທນໍ. ມຫໂຕ ຕຓ຺ຫາສລ຺ລສ຺ສ ອພ຺ພຫນນ຺ຕິ ມຫນ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕຕຸທນຏ຺ເຐນ ຕຓ຺ຫາກຓ຺ຏກສ຺ສ ລຸຎ຺ຈນໍ. ທິຏ຺ຐິສງ຺ຆາຏສ຺ສ ວິນິເວຐນນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິເຍວ ອພ຺ໂພຈ຺ຉິນ຺ນປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ສງ຺ຆຏິຕຏ຺ເຐນ ສງ຺ຆາໂຏ, ຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐິສງ຺ຆາຏສ຺ສ ນິວຕ຺ຕນໍ. ມານຘຊສ຺ສ ປາຕນນ຺ຕິ ອຸສ຺ສິຕຏ຺ເຐນ ອຸນ຺ນຕິລກ຺ຂຓສ຺ສ ມານທ຺ຘຊສ຺ສ ປາຕນໍ. ອຠິສງ຺ຂາຣສ຺ສ ວູປສມນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎາທິອຠິສງ຺ຂາຣສ຺ສ ອຸປສມນໍ. ໂອຆສ຺ສ ນິຕ຺ຖຣຓນ຺ຕິ ວຏ຺ເຏ ໂອສີທາປນສ຺ສ ກາໂມຆາທິໂອຆສ຺ສ ນິຕ຺ຖຣຓໍ ນິກ຺ຂມນໍ. ຠາຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂປນນ຺ຕິ ຣູປາທິປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘຠາຣສ຺ສ ຂິປນໍ ຉຑ຺ຑນໍ. ສໍສາຣວຏ຺ຏສ຺ສ ອຸປຈ຺ເຉທນ຺ຕິ ຂນ຺ຘາທິປຏິປາຏິສໍສາຣວຏ຺ຏສ຺ສ ເຫຕຸນສ຺ສເນນ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນໍ. ສນ຺ຕາປສ຺ສ ນິພ຺ພາປນນ຺ຕິ ກິເລສສນ຺ຕາປສ຺ສ ນິພ຺ພຸຕິໍ. ປຣິຬາຫສ຺ສ ປຏິປສ຺ສທ຺ຘນ຺ຕິ ກິເລສປຣິຬາຫສ຺ສ ວູປສມໍ ປຏິປສ຺ສມ຺ຠນໍ. ຘມ຺ມຘຊສ຺ສ ອຸສ຺ສາປນນ຺ຕິ ນວວິຘໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມສ຺ສ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ຐປນໍ. ປຣມຕ຺ຖໍ ອມຕໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມຏ຺ເຐນ ປຣມຕ຺ຖໍ. ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສ ມຣຓສງ຺ຂາຕໍ ມຕນ຺ຕິ ອມຕໍ. ກິເລສວິສປຏິປກ຺ຂຕ຺ຕາ ອຄທນ຺ຕິປິ ອມຕໍ. ສໍສາຣທຸກ຺ຂປຏິປກ຺ຂຠູຕຕ຺ຕາ ນິພ຺ພຸຕນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ. ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາຕໍ ວານນ຺ຕິປິ ນິພ຺ພານໍ.

ມເຫສກ຺ເຂຫິ ສຕ຺ເຕຫີຕິ ມຫານຸຠາເວຫິ ສກ຺ກາທີຫິ ສຕ຺ເຕຫິ. ປຣິເຍສິໂຕຕິ ປຣິຍິຏ຺ໂຐ. ກຫໍ ເທວເທໂວຕິ ເທວານໍ ອຕິເທໂວ ກຸຫິໍ. ກຫໍ ນຣາສໂຠຕິ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ.

໒໔. ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ຕິຣິຍຎ຺ຈາປິ ມຊ຺ເຌຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ອນາຄຕທ຺ຘາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອໂຘຕິ ອຕີຕທ຺ຘາ. ຕິຣິຍຎ຺ຈາປິ ມຊ຺ເຌຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນທ຺ຘາ. ເອເຕສຸ ນນ຺ທິຎ຺ຈ ນິເວສນຎ຺ຈ, ປນຸຊ຺ຊ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ເອເຕສຸ ອຸທ຺ຘາທີສຸ ຕຓ຺ຫຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິນິເວສນຎ຺ຈ ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ປນຸເທຫິ. ປນຸທິຕ຺ວາ ຈ ຠເວ ນ ຕິຏ຺ເຐຕິ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ທຸວິເຘປິ ຠເວ ນ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ເອວໍ ຕາວ ປນຸຊ຺ຊສທ຺ທສ຺ສ ປນຸເທຫີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖວິກປ຺ເປ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປນຸທິຕ຺ວາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ປນ ອຕ຺ຖວິກປ຺ເປ ຠເວ ນ ຕິຏ຺ເຐຕິ ອຍເມວ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕານິ ນນ຺ທີນິເວສນວິຎ຺ຎາຓານິ ປນຸທິຕ຺ວາ ທຸວິເຘປິ ຠເວ ນ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາຕິ.

ສໂຫກາສວເສນ ເທວໂລໂກ ອຸທ຺ຘໍ. ອປາຍໂລໂກ ອໂຘ. ມນຸສ຺ສໂລໂກ ມຊ຺ເຌ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ ອປາຍໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ປຏິສນ຺ຘິທານໂຕ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອປາເຍສຸ ປຏິສນ຺ຘິທານໂຕ ອໂຘຕິ. ຕທຸຠຍວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອພ຺ຍາກຕາ ຘມ຺ມາ ຕິຣິຍຎ຺ຈາປິ ມຊ຺ເຌຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ສພ຺ໂພປຣິວເສນ ອຣູປຘາຕຸ ອຸທ຺ຘໍ. ສພ຺ພອໂຘວເສນ ກາມຘາຕຸ ອໂຘ. ຕທຸຠຍນ຺ຕຣວເສນ ຣູປຘາຕຸ ມຊ຺ເຌ. ກາຍຈິຕ຺ຕາພາຘຂນນວເສນ ສຸຂາ ເວທນາ ອຸທ຺ຘໍ. ທຸກ຺ຂມນວເສນ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອໂຘ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ມຊ຺ເຌ. ອຕ຺ຕຠາວວເສນ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘໍ ປາທຕລາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘໍ ປາທຕລາຕິ ປາທຕລໂຕ ອຸປຣິ. ອໂຘ ເກສມຕ຺ຖກາຕິ ເກສມຕ຺ຖກໂຕ ອໂຘ. ມຊ຺ເຌຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອນ຺ຕຣໍ.

ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣສຫຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ເຕຣສວິຘປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາຓໍ. ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣສຫຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ທ຺ວາທສວິຘອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາຓໍ. ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣສຫຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣສຫຄຕໍ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາຓໍ. ນຸຊ຺ຊາຕິ ຂິປ. ປນຸຊ຺ຊາຕິ ອຕີວ ຂິປ. ນຸທາຕິ ລຸຎ຺ຈ. ປນຸທາຕິ ອຕີວ ລຸຎ຺ຈ. ປຊຫາຕິ ຉຑ຺ເຑຫິ. ວິໂນເທຫີຕິ ທູຣໍ ກໂຣຫິ.

ກມ຺ມຠວຎ຺ຈາຕິ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣເຈຕນາວ. ປຏິສນ຺ຘິກຎ຺ຈ ປຸນພ຺ຠວນ຺ຕິ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ຣູປາທິປຸນພ຺ຠວຎ຺ຈ. ປຊຫນ຺ໂຕ ປຐມມຄ຺ເຄນ, ວິໂນເທນ຺ໂຕ ທຸຕິຍມຄ຺ເຄນ, ພ຺ຍນ຺ຕີ ກໂຣນ຺ໂຕ ຕຕິຍມຄ຺ເຄນ, ອນຠາວໍ ຄເມນ຺ໂຕ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ເຄນ. ກມ຺ມຠເວ ນ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາຕິ ປຸຎ຺ຎາທິອຠິສງ຺ຂາເຣ ນ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ.

໒໕. ເອຕານິ ວິໂນເທຕ຺ວາ ຠເວ ອຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ເອໂສ – ເອວໍ ວິຫາຣີຕິ ຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ອິເຘວາຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ສາສເນ, ອິມສ຺ມິໍເຍວ ວາ ອຕ຺ຕຠາເວ. ອິມິສ຺ສາ ຄາຖາຍ ນິທ຺ເທໂສ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖວ.

໒໖. ສຸກິຕ຺ຕິຕໍ ໂຄຕມນູປຘີກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນູປຘີກນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາລປນ຺ໂຕ ອາຫ – ‘‘ສຸກິຕ຺ຕິຕໍ ໂຄຕມນູປຘີກ’’ນ຺ຕິ.

ນິທ຺ເທເສ ກິເລສາ ຈາຕິ ອຸປຕາປນຏ຺ເຐນ ຣາຄາທໂຍ ກິເລສາ ຈ ຣາສຏ຺ເຐນ ວິປາກຠູຕາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ຈ ກຸສລາທິອຠິສງ຺ຂາຣາ ເຈຕນາ ຈ ‘‘ອຸປຘີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ກຖີຍນ຺ຕິ. ອຸປຘິປ຺ປຫານໍ ຕທງ຺ຄປ຺ປຫາເນນ, ອຸປຘິວູປສມໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫາເນນ, ອຸປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄໍ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫາເນນ ອຸປຘິປຏິປສ຺ສທ຺ຘໍ ຜເລນາຕິ.

໒໗. ນ ເກວລໍ ທຸກ຺ຂເມວ ປຫາສິ – ເຕ ຈາປີຕິ ຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ, ສທາ ວາ. ຕໍ ຕໍ ນມສ຺ສາມີຕິ ຕສ຺ມາ ຕໍ ນມສ຺ສາມິ. ສເມຈ຺ຈາຕິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ. ນາຄາຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາລປນ຺ໂຕ ອາຫ.

ນິທ຺ເທເສ ສເມຈ຺ຈາຕິ ຊານິຕ຺ວາ, ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວາ. ອຠິສເມຈ຺ຈາຕິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ. ສມາຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ສມ຺ມຸຂາ ຫຸຕ຺ວາ. ອຠິສມາຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ. ສມ຺ມຸຂາຕິ ສມ຺ມຸເຂ. ອາຄຸໍ ນ ກໂຣຕີຕິ ປາປໍ ນ ກໂຣຕິ.

໒໘. ອິທານິ ນໍ ຠຄວາ ‘‘ອທ຺ຘາ ຫິ ຠຄວາ ປຫາສິ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ວິທິໂຕປິ ອຕ຺ຕານໍ ອນຸປເນຕ຺ວາວ ປຫີນທຸກ຺ເຂນ ປຸຄ຺ຄເລນ ໂອວທນ຺ໂຕ ‘‘ຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍໍ ຕໍ ອຠິຊານນ຺ໂຕ ‘‘ອຍໍ ພາຫິຕປາປຕ຺ຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ເວເທຫິ ຄຕຕ຺ຕາ ເວທຄູ, ກິຎ຺ຈນາຠາວາ ອກິຎ຺ຈໂນ, ກາເມສຸ ຈ ຠເວສຸ ຈ ອສຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກາມຠເວ ອສຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຊຎ຺ຎາ ຊາເນຍ຺ຍາສິ. ອທ຺ຘາ ຫິ ໂສ ໂອຆມິມໍ ອຕາຣິ, ຕິຓ຺ໂຓ ຈ ປາຣໍ ອຂິໂລ ອກງ຺ໂຂ.

ນິທ຺ເທເສ ຣາຄກິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ຣາຄປລິໂພຘໍ. ໂທສກິຎ຺ຈນນ຺ຕິອາທິປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກາໂມຆໍ ຕິຓ຺ໂຓ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ. ຠໂວຆໍ ຕິຓ຺ໂຓ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ. ທິຏ຺ໂຐຆໍ ຕິຓ຺ໂຓ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ. ອວິຊ຺ໂຊຆໍ ຕິຓ຺ໂຓ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ. ສໍສາຣປຖໍ ຕິຓ຺ໂຓ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມປ຺ປເຠເທນາຕິ. ອຸຕ຺ຕິຓ຺ໂຓ ປຐມມຄ຺ເຄນ. ນິຕ຺ຕິຓ຺ໂຓ ທຸຕິຍມຄ຺ເຄນ. ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ຕຕິຍມຄ຺ເຄນ. ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ເຄນ.ວີຕິວຕ຺ໂຕ ຜເລນ.

໒໙. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ – ວິທ຺ວາ ຈ ໂຍຕິ ຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ, ອຕ຺ຕຠາເວ ວາ. ວິສຊ຺ຊາຕິ ໂວສຊ຺ຊິຕ຺ວາ.

ນິທ຺ເທເສ ສຊ຺ຊນ຺ຕິ ມຸຎ຺ຈນໍ. ວິສຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂວສຊ຺ຊນໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ. ເອວໍ ຠຄວາ ອິທມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ເທເສສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ຈ ວຸຕ຺ຕສທິໂສ ເອວ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສີຕິ.

ສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຊ຺ໂຊຕິກາຍ ຈູຬນິທ຺ເທສ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ເມຕ຺ຕຄູມາຓວສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ໂຘຕກມາຓວສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໐. ປຎ຺ຈເມ ໂຘຕກສຸຕ຺ເຕ – ວາຈາຠິກງ຺ຂາມີຕິ ວາຈໍ ອຠິກງ຺ຂາມິ. ສິກ຺ເຂ ນິພ຺ພານມຕ຺ຕໂນຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຣາຄາທີນໍ ນິພ຺ພານຕ຺ຖາຍ ອຘິສີລາທີນິ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ. ນິທ຺ເທເສ ອປຸພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ.

໓໑. ອິໂຕຕິ ມມ ມຸຂໂຕ.

ນິທ຺ເທເສ ອາຕປ຺ປນ຺ຕິ ກິເລສຕາປນໍ. ອຸສ຺ສາຫນ຺ຕິ ອສງ຺ໂກຈໍ. ອຸສ຺ໂສຬ຺ຫີນ຺ຕິ ພລວວີຣິຍໍ. ຖາມນ຺ຕິ ອສິຖິລໍ. ຘິຕິນ຺ຕິ ຘາຣຓໍ. ວີຣິຍໍ ກໂຣຫີຕິ ປຣກ຺ກມໍ ກໂຣຫິ. ຉນ຺ທໍ ຊເນຫີຕິ ຣຸຈິໍ ອຸປ຺ປາເທຫິ.

໓໒. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຘຕໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິຕ຺ຖວມາໂນ ກຖໍກຖາປໂມກ຺ຂໍ ຍາຈນ຺ໂຕ ‘‘ປສ຺ສາມຫ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປສ຺ສາມຫໍ ເທວມນຸສ຺ສໂລເກຕິ ປສ຺ສາມິ ອຫໍ ເທວມນຸສ຺ສໂລເກ. ຕໍ ຕໍ ນມສ຺ສາມີຕິ ຕໍ ເອວຣູປໍ ຕໍ ນມສ຺ສາມິ. ປມຸຎ຺ຈາຕິ ປໂມເຈຫິ.

ນິທ຺ເທເສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາຕິ ຕໍ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ຈຕຸສຈ຺ຈໍ ສຍເມວ ພຸທ຺ຘາ ປຏິເວຘປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ. ສີຫສີໂຫຕິ ອຉມ຺ຠິຕຏ຺ເຐນ ສີຫານໍ ອຕິສີໂຫ. ນາຄນາໂຄຕິ ນິກ຺ກິເລສຏ຺ເຐນ, ມຫນ຺ຕຏ຺ເຐນ ວາ ນາຄານໍ ອຕິນາໂຄ. ຄຓິຄຓີຕິ ຄຓວນ຺ຕານໍ ອຕີວ ຄຓວາ. ມຸນິມຸນີຕິ ຎາຓວນ຺ຕານໍ ອຕີວ ຎາຓວາ. ຣາຊຣາຊາຕິ ອຸຕ຺ຕມຣາຊາ. ມຸຎ຺ຈ ມນ຺ຕິ ໂມເຈຫິ ມໍ. ປມຸຎ຺ຈ ມນ຺ຕິ ນານາວິເຘນ ມຸຎ຺ເຈຫິ ມໍ. ໂມເຈຫິ ມນ຺ຕິ ສິຖິລໍ ກໂຣຫິ ມໍ. ປໂມເຈຫິ ມນ຺ຕິ ອຕີວ ສິຖິລໍ ກໂຣຫິ ມໍ. ອຸທ຺ຘຣ ມນ຺ຕິ ມໍ ສໍສາຣປງ຺ກາ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຖເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຫິ. ສມຸທ຺ຘຣ ມນ຺ຕິ ສມ຺ມາ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຖເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຫິ ມໍ. ວຸຏ຺ຐາເປຫີຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາສລ຺ລໂຕ ອປເນຕ຺ວາ ວິສຸໍ ກຣຓວເສນ ອຸຏ຺ຐາເປຫິ.

໓໓. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ອຕ຺ຕາຘີນເມວ ກຖໍກຖາປໂມກ຺ຂໍ ໂອຆຕຣຓມຸເຂນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນາຫ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນາຫໍ ສຫິສ຺ສາມີຕິ ອຫໍ ນ ສຫິສ຺ສາມິ ນ ສກ຺ໂກມິ. ນ ວາຍມິສ຺ສາມີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປໂມຈນາຍາຕິ ປໂມເຈຕຸໍ. ກຖໍກຖິນ຺ຕິ ສກງ຺ຂໍ. ຕເຣສີຕິ ຕເຣຍ຺ຍາສິ.

ນິທ຺ເທເສ ນ ອີຫາມີຕິ ປໂຍຄໍ ນ ກໂຣມິ. ນ ສມີຫາມີຕິ ອຕີວ ປໂຍຄໍ ນ ກໂຣມິ. ອສ຺ສທ຺ເຘ ປຸຄ຺ຄເລຕິ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ສທ຺ຘາວິຣຫິເຕ ປຸຄ຺ຄເລ. ອຈ຺ຉນ຺ທິເກຕິ ມຄ຺ຄຜລຕ຺ຖໍ ຣຸຈິວິຣຫິເຕ. ກຸສີເຕຕິ ສມາຘິວິຣຫິເຕ. ຫີນວີຣິເຍຕິ ນິພ຺ພີຣິເຍ. ອປ຺ປຏິປຊ຺ຊມາເນຕິ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ນ ປຏິປຊ຺ຊມາເນ.

໓໔. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຕ຺ຕມນຕໂຣ ໂຘຕໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິຕ຺ຖວມາໂນ ອນຸສາສນິໍ ຍາຈນ຺ໂຕ ‘‘ອນຸສາສ ພ຺ຣຫ຺ເມ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຣຫ຺ເມຕິ ເສຏ຺ຐວຈນເມຕໍ. ເຕນ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາມນ຺ຕຍມາໂນ ອາຫ ‘‘ອນຸສາສ ພ຺ຣຫ຺ເມ’’ຕິ. ວິເວກຘມ຺ມນ຺ຕິ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣວິເວກໍ ນິພ຺ພານຘມ຺ມໍ. ອພ຺ຍາປຊ຺ຊມາໂນຕິ ນານປ຺ປກາຣກໍ ອນາປຊ຺ຊມາໂນ. ອິເຘວ ສນ຺ໂຕຕິ ອິເຘວ ສມາໂນ. ອສິໂຕຕິ ອນິສ຺ສິໂຕ.

໓໕-໗. ອິໂຕ ປຣາ ທ຺ເວ ຄາຖາ ເມຕ຺ຕຄູສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນຍາ ເອວ. ເກວລຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມໍ, ອິຘ ສນ຺ຕິນ຺ຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ. ຕຕິຍຄາຖາຍປິ ປຸພ຺ພຑ຺ຒໍ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອປຣຑ຺ເຒ ສງ຺ໂຄຕິ ສຊ຺ຊນຏ຺ຐານໍ, ລຄ຺ຄນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

ເອວໍ ຠຄວາ ອິທມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ເທເສສິ, ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ຈ ວຸຕ຺ຕສທິໂສ ເອວ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສີຕິ.

ສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຊ຺ໂຊຕິກາຍ ຈູຬນິທ຺ເທສ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ໂຘຕກມາຓວສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ອຸປສີວມາຓວສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໓໘. ຉຏ຺ເຐ ອຸປສີວສຸຕ຺ເຕ – ມຫນ຺ຕໂມຆນ຺ຕິ ມຫນ຺ຕໍ ໂອຆໍ. ອນິສ຺ສິໂຕຕິ ປຸຄ຺ຄລໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ວາ ອນລ຺ລີໂນ. ໂນ ວິສຫາມີຕິ ນ ສກ຺ໂກມິ. ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ນິສ຺ສຍໍ. ຍໍ ນິສ຺ສິໂຕຕິ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ວາ ປຸຄ຺ຄລໍ ວາ ນິສ຺ສິໂຕ.

ນິທ຺ເທເສ ກາໂມຆນ຺ຕິ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ກາໂມຆໍ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ຠໂວຆໍ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ທິຏ຺ໂຐຆໍ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ອວິຊ຺ໂຊຆໍ ຕເຣຍ຺ຍໍ. ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ຠຄວໂຕ ອຸຈ຺ຈາກຸລປຣິທີປນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາລມ຺ພຓນ຺ຕິ ອວຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຐານໍ. ນິສ຺ສຍນ຺ຕິ ອລ຺ລີຍນໍ. ອຸປນິສ຺ສຍນ຺ຕິ ອປສ຺ສຍນໍ.

໓໙. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນລາຠີ ຕຎ຺ຈ ສນ຺ຕມ຺ປິ ນິສ຺ສຍໍ ນ ຊານາຕິ. ເຕນສ຺ສ ຠຄວາ ຕຎ຺ຈ ນິສ຺ສຍໍ ອຸຕ຺ຕຣິຎ຺ຈ ນິຍ຺ຍານປຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເປກ຺ຂມາໂນຕິ ຕໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ສໂຕ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຈ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ປສ຺ສມາໂນ. ນຕ຺ຖີຕິ ນິສ຺ສາຍາຕິ ຕໍ ‘‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ ປວຕ຺ຕໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ. ຕຣສ຺ສຸ ໂອຆນ຺ຕິ ຕໂຕ ປຠຸຕິ ປວຕ຺ຕາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ຍຖານຸຣູປໍ ຈຕຸພ຺ພິຘມ຺ປິ ໂອຆໍ ຕຣສ຺ສຸ. ກຖາຫີຕິ ກຖໍກຖາຫິ. ຕຓ຺ຫກ຺ຂຍໍ ນຕ຺ຕມຫາຠິປສ຺ສາຕິ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ນິພ຺ພານໍ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ປສ຺ສ. ເອເຕນສ຺ສ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣໍ ກເຖສິ.

ນິທ຺ເທເສ ຕຎ຺ເຎວ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຠາເວຕີຕິ ອາກາສາລມ຺ພຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມຫຄ຺ຄຕວິຎ຺ຎາຓໍ ອຠາເວຕິ ອຠາວໍ ຄເມຕິ. ວິຠາເວຕີຕິ ວິວິຘາ ອຠາວໍ ຄເມຕິ. ອນ຺ຕຣຘາເປຕີຕິ ອທສ຺ສນໍ ຄເມຕິ. ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີຕິ ປສ຺ສຕີຕິ ອນ຺ຕມໂສ ຠງ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ປສ຺ສຕິ.

໔໐. ອິທານິ ‘‘ກາເມ ປຫາຍາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ອຕ຺ຕນາ ປຫີເນ ກາເມ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ‘‘ສພ຺ເພສູ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຫິຕ຺ວາ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຎ຺ຎໍ ຕໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ຉພ຺ພິຘມ຺ປິ ສມາປຕ຺ຕິໍ ຫິຕ຺ວາ. ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ເຂ ປຣເມຕິ ສຕ຺ຕສຸ ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ເຂສຸ ອຸຕ຺ຕເມ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ. ຕິຏ຺ເຐ ນຸ ໂສ ຕຕ຺ຖ ອນານຸຍາຍີຕິ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຕ຺ຖ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອວິຄຈ຺ຉມາໂນ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ນູຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ.