໙. ມາຄຓ຺ຑິຍສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໗໐. ນວເມ ມາຄຓ຺ຑິຍສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທເສ ປຐມຄາຖາຍ ຕາວ ອຊປາລນິຄ຺ໂຣຘມູເລ ນານາຣູປານິ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ອຠິກາມໍ ອາຄຕໍ ມາຣຘີຕຣໍ ທິສ຺ວານ ຕຓ຺ຫໍ ອຣຕິໍ ຣຄຎ຺ຈ ຉນ຺ທມຕ຺ຕມ຺ປິ ເມຖຸນສ຺ມິໍ ນາໂຫສິ, ກິເມວິທໍ ອິມິສ຺ສາ ທາຣິກາຍ ມຸຕ຺ຕກຣີສປຸຓ຺ຓໍ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ຠວິສ຺ສຕິ, ສພ຺ພຖາ ປາທາປິ ນໍ ສມ຺ຜຸສິຕຸໍ ນ ອິຈ຺ເຉ, ກຸໂຕເນນ ສໍວສິຕຸນ຺ຕິ.

ມຸຕ຺ຕປຸຓ຺ຓນ຺ຕິ ອາຫາຣອຸຕຸວເສນ ວຕ຺ຖິປຸຏນ຺ຕຣໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຐິຕມຸຕ຺ເຕນ ປູຣິຕໍ. ກຣີສປຸຓ຺ຓນ຺ຕິ ປກ຺ກາສຍສງ຺ຂາເຕ ເຫຏ຺ຐານາຠິປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກມູລານໍ ອນ຺ຕເຣ ອຸພ຺ເພເຘນ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລມຕ຺ເຕ ອນ຺ຕາວສາເນ ຐິຕວຈ຺ເຈນ ປຸຓ຺ຓໍ. ເສມ຺ຫປຸຓ຺ຓນ຺ຕິ ອຸທຣປຏເລ ຐິຕເອກປຕ຺ຕປ຺ປມາເຓນ ເສມ຺ເຫນ ປູຣິຕໍ. ຣຸຫິຣປຸຓ຺ຓນ຺ຕິ ຍກນສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາຠາຄໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຫທຍວກ຺ກປປ຺ຜາສານໍ ອຸປຣິ ໂຖກໍ ໂຖກໍ ປຄ຺ຆຣນ຺ເຕນ ວກ຺ກຫທຍຍກນປປ຺ຜາເສ ເຕມຍມາເນນ ຐິເຕນ ເອກປຕ຺ຕສ຺ສ ປູຣຓມຕ຺ເຕນ ສນ຺ນິຈິຕໂລຫິຕສງ຺ຂາເຕນ ຈ ເກສໂລມນຂທນ຺ຕານໍ ມໍສວິນິມຸຕ຺ຕຏ຺ຐານຎ຺ເຈວ ຖທ຺ຘສຸກ຺ຂຈມ຺ມຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ຘມນີຊາລານຸສາເຣນ ສພ຺ພໍ ອຸປາທິຓ຺ຓກສຣີຣໍ ຜຣິຕ຺ວາ ຐິຕສໍສຣຓໂລຫິຕສງ຺ຂາເຕນ ຈ ທຸວິເຘນ ຣຸຫິເຣນ ປຸຓ຺ຓໍ.

ອຏ຺ຐິສງ຺ຆາຕນ຺ຕິ ສກລສຣີເຣ ເຫຏ຺ຐາ ອຏ຺ຐີນໍ ອຸປຣິຏ຺ຐິຕານິ ສາຘິການິ ຕີຓິ ອຏ຺ຐິສຕານິ, ເຕຫິ ອຏ຺ຐີຫິ ຆຏິຕໍ. ນ຺ຫາຣຸສມ຺ພນ຺ຘນ຺ຕິ ສກລສຣີເຣ ອຏ຺ຐີນິ ອາພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐິຕານິ ນວ ນ຺ຫາຣຸສຕານິ, ເຕຫິ ນ຺ຫາຣູຫິ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ອາພນ຺ຘໍ. ຣຸຘິຣມໍສາວເລປນນ຺ຕິ ສໍສຣຓໂລຫິເຕນ ຈ ສາຘິການິ ຕີຓິ ອຏ຺ຐິສຕານິ ອນຸລິມ຺ເປຕ຺ວາ ຐິເຕນ ນວມໍສເປສິສເຕນ ຈ ອນຸລິຕ຺ຕໍ ສຣີຣໍ. ຈມ຺ມວິນທ຺ຘນ຺ຕິ ສກລສຣີຣໍ ປຣິໂຍນນ຺ຘິຕ຺ວາ ປາກຏກິໂລມກສ຺ສ ອຸປຣິ ຉວິຍາ ເຫຏ຺ຐາ ຐິຕໍ ຈມ຺ມໍ, ເຕນ ຈມ຺ເມນ ວິນທ຺ຘໍ ປຣິໂຍນທ຺ຘໍ. ‘‘ຈມ຺ມາວນທ຺ຘ’’ນ຺ຕິປິ ປາຬິ. ຉວິຍາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ອຕິສຸຂຸມຉວິຍາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຉາເທຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ຉິທ຺ທາວຉິທ຺ທນ຺ຕິ ອເນກຉິທ຺ທໍ. ອຸຄ຺ຆຣນ຺ຕນ຺ຕິ ອກ຺ຂິມຸຂາທີຫິ ອຸຄ຺ຆຣນ຺ຕໍ. ປຄ຺ຆຣນ຺ຕນ຺ຕິ ອໂຘຠາເຄນ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕໍ. ກິມິສງ຺ຆນິເສວິຕນ຺ຕິ ສູຈິມຸຂາທີຫິ ນານາປາຓກຸລສມູເຫຫິ ອາເສວິຕໍ. ນານາກລິມລປຣິປູຣນ຺ຕິ ອເນກວິເຘຫິ ອສຸຈິໂກຏ຺ຐາເສຫິ ປູຣິຕໍ.

໗໑. ຕໂຕ ມາຄຓ຺ຑິໂຍ ‘‘ປພ຺ພຊິຕາ ນາມ ມານຸສເກ ກາເມ ປຫາຍ ທິພ຺ພກາມຕ຺ຖາຍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ, ອຍຎ຺ຈ ທິພ຺ເພປິ ກາເມ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ອິທມ຺ປິ ອິຕ຺ຖິຣຕນໍ, ກາ ນຸ ອສ຺ສ ທິຏ຺ຐີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ທຸຕິຍໍ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອຕາທິສໍ ເຈ ຣຕນນ຺ຕິ ທິພ຺ພິຕ຺ຖິຣຕນໍ ສນ຺ຘາຍ ຠຓຕິ. ນາຣິນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຘີຕຣໍ ສນ຺ຘາຍ. ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ສີລວຕໍ ນຸ ຊີວິຕນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິຎ຺ຈ ສີລຎ຺ຈ ວຕຎ຺ຈ ຊີວິຕຎ຺ຈ. ຠວູປປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ວເທສິ ກີທິສນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຠວູປປຕ຺ຕິໍ ວາ ຕຸວໍ ກີທິສໍ ວເທສິ.

໗໒. ອິໂຕ ປຣາ ທ຺ເວ ຄາຖາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນປຸຈ຺ຉານເຍນ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປາກຏສມ຺ພນ຺ຘາເຍວ. ຕາສຸ ປຐມຄາຖາຍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ ມາຄຓ຺ຑິຍ ທ຺ວາສຏ຺ຐິທິຏ຺ຐິຄຕຘມ຺ເມສຸ ນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໒໗, ໓໐໑) ເອວໍ ອິທໍ ວທາມີຕິ ສມຸຄ຺ຄຫີຕໍ ນ ໂຫຕິ ນຕ຺ຖິ ນ ວິຊ຺ຊຕິ, ກິໍ ກາຣຓາ? ອຫຎ຺ຫິ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐີສຸ ອາທີນວໍ ກຎ຺ຈິ ທິຏ຺ຐິໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຈ຺ຈານິ ປວິຈິນນ຺ໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣາຄາທີນໍ ສນ຺ຕິຠາເວນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສນ຺ຕິສງ຺ຂາຕໍ ນິພ຺ພານເມວ ອທ຺ທສນ຺ຕິ.

ອາທີນວນ຺ຕິ ອຸປທ຺ທວໍ. ສທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ກາຍິກທຸກ຺ເຂນ ສທຸກ຺ຂໍ. ສວິຆາຕນ຺ຕິ ເຈຕສິກທຸກ຺ເຂນ ສຫິຕໍ. ສອຸປາຍາສນ຺ຕິ ອຸປາຍາສສຫິຕໍ. ສປຣິຬາຫນ຺ຕິ ສທຣຖໍ. ນ ນິພ຺ພິທາຍາຕິ ນ ວຏ຺ເຏ ນິພ຺ພິນ຺ທນຕ຺ຖາຍ. ນ ວິຣາຄາຍາຕິ ນ ວຏ຺ເຏ ວິຣາຄຕ຺ຖາຍ. ນ ນິໂຣຘາຍາຕິ ນ ວຏ຺ຏສ຺ສ ນິໂຣຘຕ຺ຖາຍ. ນ ອຸປສມາຍາຕິ ນ ວຏ຺ຏສ຺ສ ອຸປສມຕ຺ຖາຍ. ນ ອຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ນ ວຏ຺ຏສ຺ສ ອຠິຊານນຕ຺ຖາຍ. ນ ສມ຺ໂພຘາຍາຕິ ນ ກິເລສນິທ຺ທາວິຄເມນ ວຏ຺ຏໂຕ ສມ຺ພຸຊ຺ຌນຕ຺ຖາຍ. ນ ນິພ຺ພານາຍາຕິ ນ ອມຕນິພ຺ພານຕ຺ຖາຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ‘‘ນິພ຺ພິທາຍາ’’ຕິ ວິປສ຺ສນາ. ‘‘ວິຣາຄາຍາ’’ຕິ ມຄ຺ໂຄ. ‘‘ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍາ’’ຕິ ນິພ຺ພານໍ. ‘‘ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍາ’’ຕິ ມຄ຺ໂຄ. ‘‘ນິພ຺ພານາຍາ’’ຕິ ນິພ຺ພານເມວ. ເອວໍ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ວິປສ຺ສນາ, ຕີສຸ ມຄ຺ໂຄ, ຕີສຸ ນິພ຺ພານໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວໍ ວວຕ຺ຖານກຖາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຣິຍາເຍນ ປນ ສພ຺ພານິເປຕານິ ມຄ຺ຄເວວຈນານິປິ ນິພ຺ພານເວວຈນານິປິ ໂຫນ຺ຕິເຍວ.

ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣາຄສ຺ສ ສນ຺ຕິນ຺ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣາຄສ຺ສ ສນ຺ຕຠາເວນ ນິພ຺ພຸຕຠາເວນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສນ຺ຕິສງ຺ຂາຕໍ ນິພ຺ພານໍ ໂອໂລເກສິໍ. ໂທສສ຺ສ ສນ຺ຕິນ຺ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຈິນນ຺ຕິ ນິທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ເທສປທໍ. ວິຈິນນ຺ໂຕຕິ ສຈ຺ຈານິ ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ວິຠາເວນ຺ໂຕ. ປວິຈິນນ຺ໂຕຕິ ຕາເນວ ປຈ຺ເຈກໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ. ເກຈິ ‘‘ຄເວສນ຺ໂຕ’’ຕິ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕິ. ອທສ຺ສນ຺ຕິ ໂອໂລເກສິໍ. ອທກ຺ຂິນ຺ຕິ ວິນິວິຊ຺ຌິໍ. ອຜສ຺ສິນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາຍ ຜຸສິໍ. ປຏິວິຊ຺ຌິນ຺ຕິ ຎາເຓນ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ອກາສິໍ.

໗໓. ທຸຕິຍຄາຖາຍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຍານິມານິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ເຕຫິ ເຕຫິ ສຕ຺ເຕຫິ ວິນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ວິນິຈ຺ຉຍາ’’ຕິ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຠິສງ຺ຂຕຠາວາທິນາ ນເຍນ ‘‘ປກປ຺ປິຕານີ’’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕ ເວ ມຸນີ ທິຏ຺ຐິຄຕຘມ຺ເມ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສນ຺ຕີຕິ ຍເມຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຣູສິ, ອາຈິກ຺ຂ ເມ, ກຖໍ ນຸ ຘີເຣຫິ ປເວທິຕໍ ຕໍ ກຖໍ ປກາສິຕໍ ຘີເຣຫີຕິ ວທຕິ.

ອິມິສ຺ສາ ຄາຖາຍ ນິທ຺ເທໂສ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖ ຐເປຕ຺ວາ ປຣມຕ຺ຖປທໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ປຣມຕ຺ຖນ຺ຕິ ຍໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ນິພ຺ພານໍ.

໗໔. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຍຖາ ເຍນ ອຸປາເຍນ ຕໍ ປທໍ ຘີເຣຫິ ປກາສິຕໍ, ຕໍ ອຸປາຍໍ ສປຏິປກ຺ຂໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ທິຏ຺ຐິຍາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນ ທິຏ຺ຐິຍາຕິອາທີຫິ ທິຏ຺ຐິສຸຕິອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິຎາຓພາຫິຣສີລພ຺ພຕານິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ‘‘ສຸທ຺ຘິມາຫາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ອາຫ-ສທ຺ທໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ນກາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ປຸຣິມປທຕ຺ຕຍໍ ເນຕ຺ວາ ‘‘ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸທ຺ຘິໍ ນາຫ ນ ກເຖມີ’’ຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ອຸຕ຺ຕຣປເທສຸປິ. ຕຕ຺ຖ ຈ ອທິຏ຺ຐິຍາ ນາຫາຕິ ທສວຕ຺ຖຸກໍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ວິນາ ນ ກເຖມິ. ຕຖາ ອສ຺ສຸຕິຍາຕິ ນວງ຺ຄໍ ສວນໍ ວິນາ. ອຎາຓາຕິ ກມ຺ມສ຺ສກຕສຈ຺ຈານຸໂລມິກຎາຓໍ ວິນາ. ອສີລຕາຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣໍ ວິນາ. ອພ຺ພຕາຕິ ຘຸຕງ຺ຄວຕໍ ວິນາ. ໂນປິ ເຕນາຕິ ເຕສຸ ເອກເມເກນ ທິຏ຺ຐິອາທິມຕ຺ເຕນາປິ ນ ກເຖມີຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອເຕ ຈ ນິສ຺ສຊ຺ຊ ອນຸຄ຺ຄຫາຍາຕິ ເອເຕ ຈ ປຸຣິມທິຏ຺ຐິອາທິເຠເທ ກຓ຺ຫປກ຺ຂິເກ ຘມ຺ເມ ສມຸຄ຺ຆາຕກຣເຓນ ນິສ຺ສຊ຺ຊ, ປຈ຺ຉິເມ ອທິຏ຺ຐິອາທິເຠເທ ສຸກ຺ກປກ຺ຂິເກປິ ອຕມ຺ມຍຕາປຊ຺ຊເນນ ອນຸຄ຺ຄຫາຍ. ສນ຺ໂຕ ອນິສ຺ສາຍ ຠວໍ ນ ຊປ຺ເປຕິ ອິມາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຣາຄາທິວູປສເມນ ສນ຺ໂຕ ຈກ຺ຂາທີສຸ ກຎ຺ຈິ ຘມ຺ມໍ ອນິສ຺ສາຍ ເອກມ຺ປິ ຠວໍ ນ ຊປ຺ເປ, ອປິເຫຕຸໍ ອປຕ຺ເຖຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ສິຍາ, ອຍມສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ສວນມ຺ປິ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕາທິວເສນ ສຸຓນມ຺ປິ ອາກງ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ສມ຺ຠາຣາ ອິເມ ຘມ຺ມາຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທິກາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ອຸປກາຣຏ຺ເຐນ ສມ຺ຠາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ກຓ຺ຫປກ຺ຂິການນ຺ຕິ ອກຸສລປກ຺ເຂ ຠວານໍ. ສມຸຄ຺ຆາຕໂຕ ປຫານໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ມາ ຫນນໂຕ ສມຸຈ຺ເຉທໂຕ ປຫານໍ ອາກງ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ເຕຘາຕຸເກສຸ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ກາມຣູປາຣູປສງ຺ຂາເຕສຸ ເຕຠູມເກສຸ ໂກສລ຺ລສມ຺ຠູເຕສຸ. ອຕມ຺ມຍຕາຕິ ນິຕ຺ຕຓ຺ຫຠາໂວ.

໗໕. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ວຈນຕ຺ຖໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ມາຄຓ຺ຑິໂຍ ‘‘ໂນ ເຈ ກິຣາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐາທີນິ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ. ກຓ຺ຫປກ຺ຂິການິເຍວ ປນ ສນ຺ຘາຍ ອຸຠຍຕ຺ຣາປິ ອາຫ. ອາຫ-ສທ຺ທໍ ປນ ‘‘ໂນ ເຈ’’ຕິ ສທ຺ເທນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ໂນ ເຈ ກິຣ ອາຫ ໂນ ເຈ ກິຣ ກເຖສີຕິ ເອວໍ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ໂມມູຫນ຺ຕິ ອຕິມູຬ຺ຫໍ, ໂມຫນໍ ວາ. ປຈ຺ເຈນ຺ຕີຕິ ຊານນ຺ຕິ. ອິມິສ຺ສາປິ ຄາຖາຍ ນິທ຺ເທໂສ ອຸຕ຺ຕາໂນ.

໗໖. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ນິສ຺ສາຍ ປຸຈ຺ຉໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ‘‘ທິຏ຺ຐິຎ຺ຈ ນິສ຺ສາຍາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຕ຺ວໍ ມາຄຓ຺ຑິຍ ທິຏ຺ຐິໍ ນິສ຺ສາຍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຸຈ຺ຉມາໂນ ຍານິ ເຕ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ສມຸຄ຺ຄຫິຕານິ, ເຕສ຺ເວວ ສມຸຄ຺ຄຫີເຕສຸ ປໂມຫໍ ອາຄໂຕ ຕ຺ວໍ ອິໂຕ ຈ ມຍາ ວຸຕ຺ຕອຊ຺ຌຕ຺ຕສນ຺ຕິໂຕ ປຏິປຕ຺ຕິໂຕ ຘມ຺ມເທສນໂຕ ວາ ອຓຸມ຺ປິ ຍຸຕ຺ຕສຎ຺ຎໍ ນ ປສ຺ສສິ, ເຕນ ກາຣເຓນ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມໍ ໂມມູຫໂຕ ປສ຺ສສີຕິ.

ລຄ຺ຄນໍ ນິສ຺ສາຍ ລຄ຺ຄນນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິລຄ຺ຄນໍ ອລ຺ລີຍິຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐິລຄ຺ຄນໍ. ພນ຺ຘນນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິພນ຺ຘນໍ. ປລິໂພຘນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິປລິໂພຘໍ.

ອນ຺ຘກາຣໍ ປກ຺ຂນ຺ໂທສີຕິ ພຫລນ຺ຘກາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐສິ. ຍຸຕ຺ຕສຎ຺ຎນ຺ຕິ ສມຓຘມ຺ເມ ຍຸຕ຺ຕສຎ຺ຎໍ. ປຕ຺ຕສຎ຺ຎນ຺ຕິ ສມຓຘມ຺ເມ ປຏິລທ຺ຘສຎ຺ຎໍ. ລຄ຺ຄນສຎ຺ຎນ຺ຕິ ສຎ຺ຊານິຕສຎ຺ຎໍ. ກາຣຓສຎ຺ຎນ຺ຕິ ເຫຕຸສຎ຺ຎໍ. ຐານສຎ຺ຎນ຺ຕິ ກາຣຓສຎ຺ຎໍ. ນ ປຏິລຠສີຕິ ນ ວິນ຺ທສິ. ກຸໂຕ ຎາຓນ຺ຕິ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ປນ ເກນ ກາຣເຓນ ລຠິສ຺ສສິ. ອນິຈ຺ຈໍ ວາຕິ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວຏ຺ເຐນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ອນິຈ຺ຈໍ. ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎານຸໂລມໍ ວາຕິ ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຎ຺ຎາ ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ, ຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ອນຸໂລມໍ ອປ຺ປຏິກ຺ກູລໍ ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎານຸໂລມໍ. ກິໍ ຕໍ? ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓານໍ ທຸກ຺ຂານຕ຺ຕສຎ຺ຎານຸໂລມານມ຺ປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໗໗. ເອວໍ ສມຸຄ຺ຄຫິເຕສຸ ປໂມເຫນ ມາຄຓ຺ຑິຍສ຺ສ ວິວາທາປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ເຕສຸ ອຎ຺ເຎສຸ ຈ ຘມ຺ເມສຸ ວິຄຕປ຺ປໂມຫສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ນິພ຺ພິວາທຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສໂມ ວິເສສີ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂຍ ເອວໍ ຕິຘາ ມາເນນ ວາ ທິຏ຺ຐິຍາ ວາ ປຸຄ຺ຄເລນ ວາ ມຎ຺ຎຕິ, ໂສ ເຕນ ມາເນນ ຕາຍ ວາ ທິຏ຺ຐິຍາ ເຕນ ວາ ປຸຄ຺ຄເລນ ວິວເທຍ຺ຍ. ໂຍ ປນ ອມ຺ຫາທິໂສ ອິມາສຸ ຕີສຸ ວິຘາສຸ ອວິກມ຺ປມາໂນ, ສໂມ ວິເສສີຕິ ນ ຕສ຺ສ ໂຫຕິ, ນ ຈ ຫີໂນຕິ ປາຐເສໂສ. ອິມິສ຺ສາປິ ຄາຖາຍ ນິທ຺ເທໂສ ອຸຕ຺ຕາໂນວ.

໗໘. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ – ‘‘ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ໂສ’’ຕິ ຄາຖາ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂສ ເອວຣູໂປ ປຫີນມານທິຏ຺ຐິໂກ ‘‘ມາທິໂສ ‘ພາຫິຕປາປຕ຺ຕາ’ທິນາ ນເຍນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ກິໍ ວເທຍ຺ຍ ກິໍ ວຕ຺ຖຸໍ ຠເຓຍ຺ຍ, ເກນ ວາ ກາຣເຓນ ຠເຓຍ຺ຍ, ‘‘ມຍ຺ຫໍ ສຈ຺ຈໍ, ຕຸຍ຺ຫໍ ມຸສາ’’ຕິ ວາ ເກນ ມາເນນ ທິຏ຺ຐິຍາ ປຸຄ຺ຄເລນ ວາ ວິວເທຍ຺ຍ. ຍສ຺ມິໍ ມາທິເສ ຂີຓາສເວ ‘‘ສທິໂສຫມສ຺ມີ’’ຕິ ປວຕ຺ຕິຍາ ສມໍ ວາ, ອິຕຣທ຺ວຍຠາເວນ ປວຕ຺ຕິຍາ ວິສມໍ ວາ ມຎ຺ຎິຕໍ ນຕ຺ຖິ, ສມານາທີສຸ ເກນ ວາທໍ ປຏິສໍຍຸເຊຍ຺ຍ ປຏິປ຺ຜເຣຍ຺ຍາຕິ. ອິມິສ຺ສາປິ ຄາຖາຍ ນິທ຺ເທໂສ ອຸຕ຺ຕາໂນ.

໗໙. ນນຸ ເອກໍເສເນວ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ? ‘‘ໂອກໍ ປຫາຍາ’’ຕິ ຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ໂອກໍ ປຫາຍາຕິ ຣູປຘາຕ຺ວາທິວິຎ຺ຎາຓສ຺ໂສກາສໍ ຕຕ຺ຣ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫາເນນ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ. ອນິເກຕສາຣີຕິ ຣູປນິມິຕ຺ຕນິເກຕາທີນິ ຕຓ຺ຫາວເສນ ອສຣນ຺ໂຕ. ຄາເມ ອກຸພ຺ພໍ ມຸນິ ສນ຺ຖວານີຕິ ຄາເມ ຄິຫິສນ຺ຖວານິ ອກໂຣນ຺ໂຕ. ກາເມຫິ ຣິຕ຺ໂຕຕິ ກາເມສຸ ຉນ຺ທຣາຄາຠາເວນ ສພ຺ພກາເມຫິ ປຸຖຸຠູໂຕ. ອປຸຣກ຺ຂຣາໂນຕິ ອາຍຕິໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ອນຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ໂຕ. ກຖໍ ນ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຊເນນ ກຍິຣາຕິ ຊເນນ ສທ຺ຘິໍ ວິຄ຺ຄາຫິກກຖໍ ນ ກເຖຍ຺ຍ.

ຫາລິທ຺ທການີຕິ ເອວໍນາມໂກ ຄຫປຕິ. ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ເຍນາຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ. ຕສ຺ມາ ຍຕ຺ຖ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ, ຕຕ຺ຖ ອຸປສງ຺ກມີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຍນ ວາ ກາຣເຓນ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເທວມນຸສ຺ເສຫິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ, ເຕນ ກາຣເຓນ ອຸປສງ຺ກມີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເກນ ຈ ກາຣເຓນ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ? ນານປ຺ປກາຣຄຸຓວິເສສາຘິຄມາຘິປ຺ປາເຍນ, ສາທຸຜລູປໂຠຄາຘິປ຺ປາເຍນ ທິຊຄເຓຫິ ນິຈ຺ຈຜລິຕມຫາຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ. ອຸປສງ຺ກມີຕິ ຈ ຄໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາຕິ ອຸປສງ຺ກມນປຣິໂຍສານທີປນໍ. ອຖ ວາ ເອວໍ ຄໂຕ ຕໂຕ ອາສນ຺ນຕຣໍ ຐານໍ ມຫາກຈ຺ຈານສ຺ສ ສມີປສງ຺ຂາຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ອຠິວາເທຕ຺ວາຕິ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ. ອິທານິ ເຍນຕ຺ເຖນ ມຫາກຈ຺ຈານສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອາຄໂຕ, ຕໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸກາໂມ ທສນຂສໂມຘານສມຸຊ຺ຊລໍ ອຎ຺ຊລິໍ ສິຣສິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕນ຺ຕິ ຠາວນປຸໍສກນິທ຺ເທໂສ ‘‘ວິສມໍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໔.໗) ວິຍ. ຕສ຺ມາ ຍຖາ ນິສິນ຺ໂນ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ນິສີທີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ວາ ເອຕໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ນິສີທີຕິ ນິສຊ຺ຊໍ ກປ຺ເປສິ. ປຓ຺ຑິຕາ ຫິ ເທວມນຸສ຺ສາ ຄຣຸຏ຺ຐານິຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາສນກຸສລຕາຍ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທນ຺ຕິ. ອຍຎ຺ຈ ຄຫປຕິ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ, ຕສ຺ມາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ.

ກຖໍ ນິສິນ຺ໂນ ຈ ປນ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ? ຉ ນິສຊ຺ຊໂທເສ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ? ອຕິທູຣໍ ອຈ຺ຈາສນ຺ນໍ ອຸປຣິວາຕໍ ອຸນ຺ນຕປ຺ປເທສໍ ອຕິສມ຺ມຸຂໍ ອຕິປຈ຺ຉາຕິ. ອຕິທູເຣ ນິສິນ຺ໂນ ຫິ ສເຈ ກເຖຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ອຸຈ຺ຈາສທ຺ເທນ ກເຖຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ອຈ຺ຈາສນ຺ເນ ນິສິນ຺ໂນ ສງ຺ຆຏ຺ຏນໍ ກໂຣຕິ. ອຸປຣິວາເຕ ນິສິນ຺ໂນ ສຣີຣຄນ຺ເຘນ ພາຘຕິ. ອຸນ຺ນຕປ຺ປເທເສ ນິສິນ຺ໂນ ອຄາຣວໍ ປກາເສຕິ. ອຕິສມ຺ມຸຂາ ນິສິນ຺ໂນ ສເຈ ທຏ຺ຐຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຈກ຺ຂຸນາ ຈກ຺ຂຸໍ ອາຫຈ຺ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ອຕິປຈ຺ຉາ ນິສິນ຺ໂນ ສເຈ ທຏ຺ຐຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຄີວໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ອຍມ຺ປິ ເອເຕ ຉ ນິສຊ຺ຊໂທເສ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ນິສີທິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທີ’’ຕິ.

ເອຕທໂວຈາຕິ ເອຕໍ ອໂວຈ. ວຸຕ຺ຕມິທໍ ຠນ຺ເຕ ກຈ຺ຈານ ຠຄວຕາ ອຏ຺ຐກວຄ຺ຄິເຍ ມາຄຓ຺ຑິຍປຎ຺ເຫຕິ ອຏ຺ຐກວຄ຺ຄິຍມ຺ຫິ ມາຄຓ຺ຑິຍປຎ຺ໂຫ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມິໍ ປຎ຺ເຫ.

ຣູປຘາຕູຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຣູປຘາຕຸຣາຄວິນິພນ຺ຘນ຺ຕິ ຣູປຘາຕຸມ຺ຫິ ຣາເຄນ ວິນິພທ຺ຘໍ. ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາຓໍ. ໂອກສາຣີຕິ ເຄຫສາຣີ ອາລຍສາຣີ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ໂຂ ຄຫປຕີ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ສມ຺ໂມຫວິຆາຕຕ຺ຖໍ. ‘‘ໂອໂກ’’ຕິ ຫິ ອຕ຺ຖໂຕ ປຈ຺ຈໂຍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ປຸເຣຊາຕຎ຺ຈ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາຓໍ ປຈ຺ຉາຊາຕສ຺ສ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາຓສ຺ສປິ ວິປາກວິຎ຺ຎາຓສ຺ສປິ, ວິປາກວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ວິປາກວິຎ຺ຎາຓສ຺ສປິ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາຓສ຺ສປິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ກຕຣໍ ນຸ ໂຂ ອິຘ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ສມ຺ໂມໂຫ ຠເວຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ວິຆາຕຕ຺ຖໍ ຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອສມ຺ຠິນ຺ນາວ ເທສນາ ກຕາຕິ. ອປິຈ ວິປາກອາຣມ຺ມຓວເສນ ຈຕສ຺ໂສ ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ຕາ ທສ຺ເສຕຸມ຺ປິ ອິຘ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນ ຄຫິຕໍ.

ອຸປຍຸປາທານາຕິ ຕຓ຺ຫູປຍທິຏ຺ຐູປຍວເສນ ທ຺ເວ ອຸປຍາ, ກາມຸປາທານາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຸປາທານານິ ຈ. ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍາຕິ ອກຸສລຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐານຠູຕາ ເຈວ ອຠິນິເວສຠູຕາ ຈ ອນຸສຍຠູຕາ ຈ. ຕຖາຄຕສ຺ສາຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຫິ ຂີຓາສວານໍ ເອເຕ ປຫີນາວ, ສຕ຺ຖຸ ປນ ຂີຓາສວຠາໂວ ໂລເກ ອຕິປາກໂຏຕິ ອຸປຣິມໂກຏິຍາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາຕິ ອິຘ ວິຎ຺ຎາຓໍ ກສ຺ມາ ຄຫິຕໍ? ກິເລສປ຺ປຫານທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ກິເລສາ ຫິ ນ ເກວລໍ ຈຕູສຸເຍວ ຂນ຺ເຘສຸ ປຫີນາ ປຫີຍນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈສຸປິ ປຫີຍນ຺ຕິເຍວາຕິ ກິເລສປ຺ປຫານທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຄຫິຕໍ. ເອວໍ ໂຂ ຄຫປຕິ ອໂນກສາຣີ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາເຓນ ໂອກໍ ອສຣນ຺ເຕນ ອໂນກສາຣີ ນາມ ໂຫຕິ.

ຣູປນິມິຕ຺ຕນິເກຕວິສາຣວິນິພນ຺ຘາຕິ ຣູປເມວ ກິເລສານໍ ປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ນິມິຕ຺ຕໍ, ອາຣມ຺ມຓກິຣິຍສງ຺ຂາເຕນ ນິວາສຏ຺ເຐນ ນິເກຕນ຺ຕິ ຣູປນິມິຕ຺ຕນິເກຕໍ. ວິສາໂຣ ຈ ວິນິພນ຺ໂຘ ຈ ວິສາຣວິນິພນ຺ຘາ. ອຸຠເຍນປິ ຫິ ກິເລສານໍ ປຕ຺ຖຏຠາໂວ ຈ ວິນິພນ຺ຘນຠາໂວ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ, ຣູປນິມິຕ຺ຕນິເກເຕ ວິສາຣວິນິພນ຺ຘາຕິ ຣູປນິມິຕ຺ຕນິເກຕວິສາຣວິນິພນ຺ຘາ, ຕສ຺ມາ ຣູປນິມິຕ຺ຕນິເກຕມ຺ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ກິເລສວິສາເຣນ ເຈວ ກິເລສວິນິພນ຺ຘເນນ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິເກຕສາຣີຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ນິວາສຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ນິເກຕສາຣີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຫີນາຕິ ເຕ ຣູປນິມິຕ຺ຕນິເກເຕ ກິເລສວິສາຣວິນິພນ຺ຘາ ປຫີນາ.

ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ຈ ‘‘ໂອກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ຉ ອາຣມ຺ມຓານິ ‘‘ນິເກຕ’’ນ຺ຕິ? ຉນ຺ທຣາຄສ຺ສ ພລວທຸພ຺ພລຕາຍ. ສມາເນປິ ຫິ ເອເຕສໍ ອາລຍຏ຺ເຐນ ວິສຍຠາເວ ໂອໂກຕິ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ສຸທ຺ຘໍ ເຄຫເມວ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນິເກຕນ຺ຕິ ‘‘ອຊ຺ຊ ອສຸກຏ຺ຐາເນ ກີຬິສ຺ສາມາ’’ຕິ ກຕສງ຺ເກຕານໍ ນິວາສນຏ຺ຐານໍ ອຸຍ຺ຍານາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ປຸຕ຺ຕທາຣຘນຘຎ຺ຎປຸຓ຺ຓເຄເຫ ຉນ຺ທຣາໂຄ ພລວາ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິເກສຸ ຂນ຺ເຘສຸ. ຍຖາ ປນ ອຸຍ຺ຍານຏ຺ຐານາທີສຸ ຕໂຕ ທຸພ຺ພລຕໂຣ ໂຫຕິ, ເອວໍ ພາຫິເຣສຸ ຉສຸ ອາຣມ຺ມເຓສູຕິ ຉນ຺ທຣາຄສ຺ສ ພລວທຸພ຺ພລຕາຍ ເອວໍ ເທສນາ ກຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສຸຂິເຕສຸ ສຸຂິໂຕຕິ ອຸປຏ຺ຐາເກສຸ ຘນຘຎ຺ຎລາຠາທິວເສນ ສຸຂິເຕສຸ ‘‘ອິທານາຫໍ ມນາປໍ ຈີວຣໍ ມນາປໍ ໂຠຊນໍ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຄຫສ຺ສິຕສຸເຂນ ສຸຂິໂຕ ໂຫຕິ, ເຕຫິ ປຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອຕ຺ຕນາ ອນຸຠວມາໂນ ວິຍ ຈຣຕິ. ທຸກ຺ຂິເຕສຸ ທຸກ຺ຂິໂຕຕິ ເຕສໍ ເກນຈິເທວ ກາຣເຓນ ທຸກ຺ເຂ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ສຍໍ ທ຺ວິຄຸເຓນ ທຸກ຺ເຂນ ທຸກ຺ຂິໂຕ ໂຫຕິ. ກິຈ຺ຈກຣຓີເຍສູຕິ ກິຈ຺ຈສງ຺ຂາເຕສຸ ກຣຓີເຍສຸ. ໂວໂຍຄໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຸປໂຍຄໍ ສຍໍ ເຕສໍ ກິຈ຺ຈານໍ ກຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ກາເມສູຕິ ວຕ຺ຖຸກາເມສຸ. ເອວໍ ໂຂ ຄຫປຕິ ກາເມຫິ ອຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ກິເລສກາເມຫິ ອຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

ອນ຺ໂຕ ກາມານໍ ຠາເວນ ອຕຸຈ຺ໂຉ. ສຸກ຺ກປກ຺ໂຂ ເຕສໍ ອຠາເວນ ຣິຕ຺ໂຕ ຕຸຈ຺ໂຉຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ປຸຣກ຺ຂຣາໂນຕິ ວຏ຺ຏໍ ປຸຣໂຕ ກຸຣຸມາໂນ. ເອວໍຣູໂປ ສິຍນ຺ຕິອາທີສຸ ທີຆຣສ຺ສກາໂຬທາຕາທີສຸ ຣູເປສຸ ເອວໍຣູໂປ ນາມ ຠເວຍ຺ຍນ຺ຕິ ປຕ຺ເຖຕິ. ສຸຂາທີສຸ ເວທນາສຸ ເອວໍເວທໂນ ນາມ. ນີລສຎ຺ຎາທີສຸ ສຎ຺ຎາສຸ ເອວໍສຎ຺ໂຎ ນາມ. ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣາທີສຸ ສງ຺ຂາເຣສຸ ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ນາມ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີສຸ ວິຎ຺ຎາເຓສຸ ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ນາມ ຠເວຍ຺ຍນ຺ຕິ ປຕ຺ເຖຕິ.

ອປຸຣກ຺ຂຣາໂນຕິ ວຏ຺ຏໍ ປຸຣໂຕ ອກຸຣຸມາໂນ. ສຫິຕໍ ເມ, ອສຫິຕໍ ເຕຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ ວຈນໍ ອສຫິຕໍ ອສິລິຏ຺ຐໍ, ມຍ຺ຫໍ ສຫິຕໍ ສິລິຏ຺ຐໍ ມຘຸຣໍ ມຘຸຣປານສທິສໍ. ອຘິຈິຓ຺ຓໍ ເຕ ວິປຣາວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ທີເຆນ ກາເລນ ປຣິຈິຕໍ ສຸປ຺ປຄຸຓໍ, ຕໍ ມມ ວາທໍ ອາຄມ຺ມ ສພ຺ພໍ ຂເຓນ ວິປຣາວຕ຺ຕໍ ນິວຕ຺ຕໍ. ອາໂຣປິໂຕ ເຕ ວາໂທຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ ໂທໂສ ມຍາ ອາໂຣປິໂຕ. ຈຣ ວາທປ຺ປໂມກ຺ຂາຍາຕິ ຕໍ ຕໍ ອາຈຣິຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣໍ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ອິມສ຺ສ ວາທສ຺ສ ໂມກ຺ຂາຍ ຈຣ ອາຫິຓ຺ຑ. ນິພ຺ເພເຐຫິ ວາ ສເຈ ປໂຫສີຕິ ອຖ ສຍເມວ ປໂຫສິ, ອິເຘວ ນິພ຺ເພເຐຫີຕິ.

໘໐. ໂສ ເອວຣູໂປ ‘‘ເຍຫິ ວິວິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ເຍຫີຕິ ເຍຫິ ທິຏ຺ຐິຄຕາທີຫິ. ວິວິຕ຺ໂຕ ວິຈເຣຍ຺ຍາຕິ ຣິຕ຺ໂຕ ຈເຣຍ຺ຍ. ນ ຕານິ ອຸຄ຺ຄຍ຺ຫ ວເທຍ຺ຍ ນາໂຄຕິ ‘‘ອາຄຸໍ ນ ກໂຣຕີ’’ຕິອາທິນາ (ຈູຬນິ. ຠທ຺ຣາວຸຘມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໗໐; ປາຣາຍນານຸຄີຕິນິທ຺ເທສ ໑໐໒) ນເຍນ ນາໂຄ ຕານິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນ ຈເຣຍ຺ຍ. ເອລມ຺ພຸຊນ຺ຕິ ເອລສຎ຺ຎິເຕ ອມ຺ພຸມ຺ຫິ ຊາຕໍ ກຓ຺ຏກນາຬໍ ວາຣິຊໍ, ປທຸມນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຊເລນ ປງ຺ເກນ ຈນູປລິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕໍ ປທຸມໍ ຍຖາ ຊເລນ ຈ ປງ຺ເກນ ຈ ອນຸປລິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ມຸນິ ສນ຺ຕິວາໂທ ອຄິທ຺ໂຘຕິ ເອວໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສນ຺ຕິວາໂທ ມຸນິ ເຄຘາຠາເວນ ອຄິທ຺ໂຘ. ກາເມ ຈ ໂລເກ ຈ ອນູປລິຕ຺ໂຕຕິ ທຸວິເຘປິ ກາເມ ອປາຍາທິເກ ຈ ໂລເກ ທ຺ວີຫິ ສິເລເສຫິ ອນຸປລິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

ອາຄຸໍ ນ ກໂຣຕີຕິ ອກຸສລາທິໂທສໍ ນ ກໂຣຕິ. ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຄຕິວເສນ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ນາຄຈ຺ຉຕີຕິ ປຫີນກິເລເສ ນ ອຸເປຕິ. ປາປກາຕິ ລາມກາ. ອກຸສລາຕິ ອໂກສລ຺ລສມ຺ຠູຕາ. ເຕ ກິເລເສ ນ ປຸເນຕີຕິ ເຍ ກິເລສາ ປຫີນາ, ເຕ ກິເລເສ ປຸນ ນ ເອຕິ. ນ ປຈ຺ເຈຕີຕິ ປຏິ ນ ອຸເປຕິ. ນ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕີຕິ ປຸນ ນ ນິວຕ຺ຕຕິ.

ຂຣທຓ຺ໂຑຕິ ຂຣປຕ຺ຕທຓ຺ໂຑ ຜຣຸສທຓ຺ໂຑ. ຈຕ຺ຕເຄໂຘຕິ ວິສ຺ສຏ຺ຐເຄໂຘ. ວນ຺ຕເຄໂຘຕິ ວມິຕເຄໂຘ. ມຸຕ຺ຕເຄໂຘຕິ ຉິນ຺ນພນ຺ຘນເຄໂຘ. ປຫີນເຄໂຘຕິ ປຊຫິຕເຄໂຘ. ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐເຄໂຘຕິ ຍຖາ ນ ປຸນ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣຸຫຕິ, ເອວໍ ປຏິວິສ຺ສຊ຺ຊິຕເຄໂຘ. ອຸປຣິ ວີຕຣາຄາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສພ຺ພາເນວ ຕານິ ຄຫິຕຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ວິສ຺ສຏ຺ຐຠາວເວວຈນານິ.

໘໑. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ – ‘‘ນ ເວທຄູ’’ຕິ ຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ນ ເວທຄູ ທິຏ຺ຐິຍາຍໂກຕິ ຈຕຸມຄ຺ຄເວທຄູ ມາທິໂສ ທິຏ຺ຐິຍາຍໂກ ນ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐິຍາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວາ, ຕໍ ສາຣໂຕ ປຈ຺ເຈນ຺ໂຕ ວາ ນ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ວຈນຕ຺ໂຖ – ຍາຍຕີຕິ ຍາຍໂກ. ກຣຓວຈເນນ ທິຏ຺ຐິຍາ ຍາຍຕີຕິ ທິຏ຺ຐິຍາຍໂກ. ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ສາມິວຈເນນປິ ທິຏ຺ຐິຍາ ຍາຕີຕິປິ ທິຏ຺ຐິຍາຍໂກ. ນ ມຸຕິຍາ ສ ມານເມຕີຕິ ມຸຕຣູປາທິເຠທາຍ ມຸຕິຍາປິ ໂສ ມານໍ ນ ເອຕິ. ນ ຫິ ຕມ຺ມໂຍ ໂສຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ ຕມ຺ມໂຍ ໂຫຕິ ຕປ຺ປຣາຍໂຓ, ອຍໍ ປນ ນ ຕາທິໂສ. ນ ກມ຺ມຸນາ ໂນປິ ສຸເຕນ ເນຍ຺ໂຍຕິ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣາທິນາ ກມ຺ມຸນາ ວາ, ສຸຕສຸທ຺ຘິອາທິນາ ສຸເຕນ ວາ ໂສ ເນຕພ຺ໂພ ນ ໂຫຕິ. ອນູປນີໂຕ ສ ນິເວສເນສູຕິ ໂສ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອຸປຍານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ສພ຺ເພສຸ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິນິເວສເນສຸ ອນຸປນີໂຕ.

ມຸຕຣູເປນ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ມຸຕຣູປໍ ນາມ ຄນ຺ຘຣສໂຜຏ຺ຐພ຺ພານິ. ມານໍ ເນຕີຕິ ອສ຺ມິມານໍ ນ ເອຕິ. ນ ອຸເປຕີຕິ ສມີປໍ ນ ເອຕິ. ນ ອຸປຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕມ຺ມໂຍຕິ ຕປ຺ປກໂຕ.

໘໒. ຕສ຺ສ ຈ ເອວໍວິຘສ຺ສ ‘‘ສຎ຺ຎາວິຣຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ຄາຖາ. ຕຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາວິຣຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ເນກ຺ຂມ຺ມສຎ຺ຎາປຸພ຺ພງ຺ຄມາຍ ຠາວນາຍ ປຫີນກາມາທິສຎ຺ຎສ຺ສ. ອິມິນາ ປເທນ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ສມຖຍານິໂກ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ວິປສ຺ສນາປຸພ຺ພງ຺ຄມາຍ ຠາວນາຍ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ. ອິມິນາ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສໂກ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ສຎ຺ຎຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິຎ຺ຈ ເຍ ອຄ຺ຄເຫສຸໍ, ເຕ ຆຏ຺ຏມານາ ວິຈຣນ຺ຕິ ໂລເກຕິ ເຍ ປນ ກາມສຎ຺ຎາທິກໍ ສຎ຺ຎໍ ອຄ຺ຄເຫສຸໍ, ເຕ ວິເສສໂຕ ຄຫຏ຺ຐາ ກາມາຘິກຣຓໍ, ເຍ ຈ ທິຏ຺ຐິໍ ອຄ຺ຄເຫສຸໍ, ເຕ ວິເສສໂຕ ປພ຺ພຊິຕາ ຘມ຺ມາຘິກຣຓໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕາ ວິຈຣນ຺ຕີຕິ.

ໂຍ ສມຖປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕີຕິ ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມຖປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ປຸເຣຈາຣິກໍ ກຕ຺ວາ ສຫວິປສ຺ສນໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ, ປຐມໍ ສມາຘິໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສຫວິປສ຺ສນໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສ ອາທິໂຕຕິ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຐມຊ຺ຌານາທິໂຕ. ອຸປາທາຍາຕິ ປຏິຈ຺ຈ ອາຄມ຺ມ. ຄນ຺ຖາ ວິກ຺ຂມ຺ຠີຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຄນ຺ຖາ ທູຣີກຕາ ຠວນ຺ຕິ. ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕ຺ເຕຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ປຕ຺ເຕ. ອຣຫໂຕຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜເລ ຐິຕສ຺ສ. ຄນ຺ຖາ ຈ ໂມຫາ ຈາຕິອາທໂຍ ສພ຺ເພ ກິເລສາ ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕິ.

ໂຍ ວິປສ຺ສນາປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕີຕິ ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິປສ຺ສນໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ປຸເຣຈາຣິກໍ ກຕ຺ວາ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ, ປຐມໍ ວິປສ຺ສນໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຣິຍມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສມາຘິໍ ຠາເວຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສ ອາທິໂຕ ອຸປາທາຍາຕິ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວິປສ຺ສນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິປສ຺ສນໍ ປຏິຈ຺ຈ. ໂມຫາ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕາຕິ ທູຣໍ ປາປິຕາ ສຎ຺ຎາວເສນ. ຆຏ຺ເຏນ຺ຕີຕິ ເຍ ກາມສຎ຺ຎາທິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ເຕ ສຎ຺ຎາວເສນ ປີເຬນ຺ຕິ. ສງ຺ຆຏ຺ເຏນ຺ຕີຕິ ຕໂຕ ຕໂຕ ປີເຬນ຺ຕິ. ອິທານິ ຆຏ຺ເຏນ຺ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຣາຊາໂນປິ ຣາຊູຫິ ວິວທນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວິຕ຺ຖາໂຣ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປາຓີຫິປິ ອຸປກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຫຕ຺ເຖຫິ ປຫຣນ຺ຕິ. ເລຑ຺ຑູຫີຕິ ກປາລຂຓ຺ເຑຫິ. ທຓ຺ເຑຫີຕິ ອຑ຺ຒທຓ຺ຑເກຫິ. ສຕ຺ເຖຫີຕິ ອຸຠໂຕຘາເຣຫິ ສຕ຺ເຖຫິ.

ອຠິສງ຺ຂາຣານໍ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາຕິ ປຸຎ຺ຎາທິອຠິສງ຺ຂາຣານໍ ອປ຺ປຫີນຠາເວນ. ຄຕິຍາ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕີຕິ ຄນ຺ຕພ຺ພາຍ ປຕິຏ຺ຐາຠູຕາຍ ຄຕິຍາ ປີເຬນ຺ຕິ ຆຏ຺ຏນໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ນິຣຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສເມຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຊ຺ໂຊຕິກາຍ ມຫານິທ຺ເທສຏ຺ຐກຖາຍ

ມາຄຓ຺ຑິຍສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.