ຍໍ ພຸທ຺ຘເສຏ຺ໂຐຕິຄາຖາວຓ຺ຓນາ

໕. ເອວໍ ນິພ຺ພານຘມ຺ມຄຸເຓນ ສຈ຺ຈໍ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ມຄ຺ຄຘມ຺ມຄຸເຓນ ວຕ຺ຕຸມາຣທ຺ໂຘ ‘‘ຍໍ ພຸທ຺ຘເສຏ຺ໂຐ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ພຸຊ຺ຌິຕາ ສຈ຺ຈານີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ພຸທ຺ໂຘ, ອຸຕ຺ຕໂມ ປສໍສນີໂຍ ຈາຕິ ເສຏ຺ໂຐ, ພຸທ຺ໂຘ ຈ ໂສ ເສຏ຺ໂຐ ຈາຕິ ພຸທ຺ຘເສຏ຺ໂຐ, ອນຸພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສຸຕພຸທ຺ຘຂ຺ເຍສຸ ວາ ພຸທ຺ເຘສຸ ເສຏ຺ໂຐຕິ ພຸທ຺ຘເສຏ຺ໂຐ. ໂສ ພຸທ຺ຘເສຏ຺ໂຐ ຍໍ ປຣິວຓ຺ຓຍີ ‘‘ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກວ ມຄ຺ຄານໍ, ເຂມໍ ນິພ຺ພານປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໒໑໕) ຈ ‘‘ອຣິຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສມາຘິໍ ເທສິສ຺ສາມິ ສອຸປນິສໍ ສປຣິກ຺ຂາຣ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໑໓໖) ຈ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປສໍສິ ປກາສຍິ. ສຸຈິນ຺ຕິ ກິເລສມລສມຸຈ຺ເຉທກຣຓໂຕ ອຈ຺ຈນ຺ຕໂວທານໍ. ສມາຘິມານນ຺ຕຣິກຎ຺ຎມາຫູຕິ ຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຕໂນ ປວຕ຺ຕິສມນນ຺ຕຣໍ ນິຍເມເນວ ຜລປທານໂຕ ‘‘ອານນ຺ຕຣິກສມາຘີ’’ຕິ ອາຫຸ. ນ ຫິ ມຄ຺ຄສມາຘິມ຺ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຕສ຺ສ ຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິນິເສຘໂກ ໂກຈິ ອນ຺ຕຣາໂຍ ອຕ຺ຖິ. ຍຖາຫ –

‘‘ອຍຎ຺ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ອສ຺ສ, ກປ຺ປສ຺ສ ຈ ອຸຑ຺ຑຍ຺ຫນເວລາ ອສ຺ສ, ເນວ ຕາວ ກປ຺ໂປ ອຸຑ຺ຑຍ຺ເຫຍ຺ຍ, ຍາວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ຐິຕກປ຺ປີ. ສພ຺ເພປິ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິໂນ ປຸຄ຺ຄລາ ຐິຕກປ຺ປິໂນ’’ຕິ (ປຸ. ປ. ໑໗).

ສມາຘິນາ ເຕນ ສໂມ ນ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ເຕນ ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐປຣິວຓ຺ຓິເຕນ ສຸຈິນາ ອານນ຺ຕຣິກສມາຘິນາ ສໂມ ຣູປາວຈຣສມາຘິ ວາ ອຣູປາວຈຣສມາຘິ ວາ ໂກຈິ ນ ວິຊ຺ຊຕິ. ກສ຺ມາ? ເຕສໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອຸປປນ຺ນສ຺ສາປິ ປຸນ ນິຣຍາທີສຸປິ ອຸປປຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂຕ, ອິມສ຺ສ ຈ ອຣຫຕ຺ຕສມາຘິສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສພ຺ພູປປຕ຺ຕິສມຸຄ຺ຆາຕສມ຺ຠວໂຕ. ຕສ຺ມາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕເຣປິ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຍາວຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ສງ຺ຂຕາ…ເປ… ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິອາທິ (ອ. ນິ. ໔.໓໔; ອິຕິວຸ. ໙໐).

ເອວໍ ຠຄວາ ອານນ຺ຕຣິກສມາຘິສ຺ສ ອຎ຺ເຎຫິ ສມາຘີຫິ ອສມຕໍ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ປຸຣິມນເຍເນວ ມຄ຺ຄຘມ຺ມຣຕນສ຺ສ ອສທິສຠາວໍ ນິສ຺ສາຍ ສຈ຺ຈວຈນໍ ປຍຸຎ຺ຊຕິ ‘‘ອິທມ຺ປິ ຘມ຺ເມ…ເປ… ໂຫຕູ’’ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມິສ຺ສາປິ ຄາຖາຍ ອາຓາ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬສຸ ອມນຸສ຺ເສຫິ ປຏິຄ຺ຄຫິຕາຕິ.