ວນປ຺ປຄຸມ຺ເພຕິຄາຖາວຓ຺ຓນາ

໑໓. ເອວໍ ສງ຺ຆປຣິຍາປນ຺ນານໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ເຕນ ເຕນ ຄຸຓປ຺ປກາເຣນ ສງ຺ຆາຘິຏ຺ຐານໍ ສຈ຺ຈໍ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ຍ຺ວາຍໍ ຠຄວຕາ ຣຕນຕ຺ຕຍຄຸຓໍ ທີເປນ຺ເຕນ ອິຘ ສງ຺ເຂເປນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຈ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ, ຕມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ປຸນ ພຸທ຺ຘາຘິຏ຺ຐານໍ ສຈ຺ຈໍ ວຕ຺ຕຸມາຣທ຺ໂຘ ‘‘ວນປ຺ປຄຸມ຺ເພ ຍຖາ ຜຸສ຺ສິຕຄ຺ເຄ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາສນ຺ນສນ຺ນິເວສວວຕ຺ຖິຕານໍ ຣຸກ຺ຂານໍ ສມູໂຫ ວນໍ, ມູລສາຣເຜຄ຺ຄຸຕຈສາຂາປລາເສຫິ ປວຸທ຺ໂຘ ຄຸມ຺ໂພ ປຄຸມ຺ໂພ, ວນສ຺ສ, ວເນ ວາ ປຄຸມ຺ໂພ ວນປ຺ປຄຸມ຺ໂພ. ສ຺ວາຍໍ ‘‘ວນປ຺ປຄຸມ຺ເພ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ເອວມ຺ປິ ຫິ ວຕ຺ຕຸໍ ລພ຺ຠຕິ ‘‘ອຕ຺ຖິ ສວິຕກ຺ກສວິຈາເຣ, ອຕ຺ຖິ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ເຕ, ສຸເຂ ທຸກ຺ເຂ ຊີເວ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໑໗໔; ມ. ນິ. ໒.໒໒໘) ວິຍ. ຍຖາຕິ ອຸປມາວຈນໍ. ຜຸສ຺ສິຕານິ ອຄ຺ຄານິ ອສ຺ສາຕິ ຜຸສ຺ສິຕຄ຺ໂຄ, ສພ຺ພສາຂາປສາຂາສຸ ສຎ຺ຊາຕປຸປ຺ໂຜຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ‘‘ຜຸສ຺ສິຕຄ຺ເຄ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຄິມ຺ຫານມາເສ ປຐມສ຺ມິໍ ຄິມ຺ເຫຕິ ເຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຄິມ຺ຫານໍ ມາສາ, ເຕສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຄິມ຺ຫມາສານໍ ເອກສ຺ມິໍ ມາເສ. ກຕຣສ຺ມິໍ ມາເສ ອິຕິ ເຈ? ປຐມສ຺ມິໍ ຄິມ຺ເຫ, ຈິຕ຺ຣມາເສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ຫິ ‘‘ປຐມຄິມ຺ໂຫ’’ຕິ ຈ ‘‘ພາລວສນ຺ໂຕ’’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໂຕ ປຣໍ ປທຕ຺ຖໂຕ ປາກຏເມວ.

ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ປິຓ຺ຑຕ຺ໂຖ – ຍຖາ ປຐມຄິມ຺ຫນາມເກ ພາລວສນ຺ເຕ ນານາວິຘຣຸກ຺ຂຄຫເນ ວເນ ສຸປຸປ຺ຜິຕຄ຺ຄສາໂຂ ຕຣຸຓຣຸກ຺ຂຄຈ຺ຉປຣິຍາຍນາໂມ ປຄຸມ຺ໂພ ອຕິວິຍ ສສ຺ສິຣິໂກ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ຂນ຺ຘາຍຕນາທີຫິ ສຕິປຏ຺ຐານສມ຺ມປ຺ປຘານາທີຫິ ສີລສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘາທີຫິ ວາ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ອຕ຺ຖປ຺ປເຠທປຸປ຺ເຜຫິ ອຕິວິຍ ສສ຺ສິຣິກຕ຺ຕາ ຕຖູປມໍ ນິພ຺ພານຄາມິມຄ຺ຄທີປນໂຕ ນິພ຺ພານຄາມິໍ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມວຣໍ ເນວ ລາຠເຫຕຸ ນ ສກ຺ກາຣາທິເຫຕຸ, ເກວລນ຺ຕຸ ມຫາກຣຸຓາຍ ອພ຺ຠຸສ຺ສາຫິຕຫທໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ປຣມຫິຕາຍ ອເທສຍີຕິ. ປຣມໍ ຫິຕາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ຄາຖາພນ຺ຘສຸຂຕ຺ຖໍ ອນຸນາສິໂກ. ອຍໍ ປນຕ຺ໂຖ – ປຣມຫິຕາຍ ນິພ຺ພານາຍ ອເທສຍີຕິ.

ເອວໍ ຠຄວາ ອິມໍ ສຸປຸປ຺ຜິຕຄ຺ຄວນປ຺ປຄຸມ຺ພສທິສໍ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມໍ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ຕເມວ ນິສ຺ສາຍ ພຸທ຺ຘາຘິຏ຺ຐານໍ ສຈ຺ຈວຈນໍ ປຍຸຎ຺ຊຕິ ‘‘ອິທມ຺ປິ ພຸທ຺ເຘ’’ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເກວລໍ ປນ ອິທມ຺ປິ ຍຖາວຸຕ຺ຕປກາຣປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມສງ຺ຂາຕໍ ພຸທ຺ເຘ ຣຕນໍ ປຓີຕນ຺ຕິ ເອວໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອິມິສ຺ສາປິ ຄາຖາຍ ອາຓາ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬສຸ ອມນຸສ຺ເສຫິ ປຏິຄ຺ຄຫິຕາຕິ.