໔. ກຸມາຣປຎ຺ຫວຓ຺ຓນາ

ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິ

ອິທານິ ເອກໍ ນາມ ກິນ຺ຕິ ເອວມາທີນໍ ກຸມາຣປຎ຺ຫານໍ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ເຕສໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ອິຘ ນິກ຺ເຂປປ຺ປໂຍຊນຎ຺ຈ ວຕ຺ວາ ວຓ຺ຓນໍ ກຣິສ຺ສາມ –

ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິ ຕາວ ເນສໍ ໂສປາໂກ ນາມ ຠຄວໂຕ ມຫາສາວໂກ ອໂຫສິ. ເຕນາຍສ຺ມຕາ ຊາຕິຍາ ສຕ຺ຕວສ຺ເສເນວ ອຎ຺ຎາ ອາຣາຘິຕາ, ຕສ຺ສ ຠຄວາ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓນ ອຸປສມ຺ປທໍ ອນຸຎ຺ຎາຕຸກາໂມ ອຕ຺ຕນາ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຖານໍ ປຎ຺ຫານໍ ພ຺ຍາກຣຓສມຕ຺ຖຕໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ‘‘ເອກໍ ນາມ ກິ’’ນ຺ຕິ ເອວມາທິນາ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິ. ໂສ ພ຺ຍາກາສິ. ເຕນ ຈ ພ຺ຍາກຣເຓນ ຠຄວໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘສິ. ສາວ ຕສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ອຸປສມ຺ປທາ ອໂຫສິ.

ອຍໍ ເຕສໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິ.

ນິກ຺ເຂປປ຺ປໂຍຊນໍ

ຍສ຺ມາ ປນ ສຣຓຄມເນຫິ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ຆານຸສ຺ສຕິວເສນ ຈິຕ຺ຕຠາວນາ, ສິກ຺ຂາປເທຫິ ສີລຠາວນາ, ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາເຣນ ຈ ກາຍຠາວນາ ປກາສິຕາ, ຕສ຺ມາ ອິທານິ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ປຎ຺ຎາຠາວນາມຸຂທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອິເມ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣຓາ ອິຘ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ຍສ຺ມາ ວາ ສີລປທຏ຺ຐາໂນ ສມາຘິ, ສມາຘິປທຏ຺ຐານາ ຈ ປຎ຺ຎາ; ຍຖາຫ – ‘‘ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ນໂຣ ສປຎ຺ໂຎ, ຈິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາວຍ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໓, ໑໙໒), ຕສ຺ມາ ສິກ຺ຂາປເທຫິ ສີລໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາເຣນ ຕໍໂຄຈຣໍ ສມາຘິຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສມາຫິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ນານາຘມ຺ມປຣິກ຺ຂາຣາຍ ປຎ຺ຎາຍ ປເຠທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອິຘ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາຕິປິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ.

ອິທໍ ເຕສໍ ອິຘ ນິກ຺ເຂປປ຺ປໂຍຊນໍ.

ປຎ຺ຫວຓ຺ຓນາ

ເອກໍ ນາມ ກິນ຺ຕິປຎ຺ຫວຓ຺ຓນາ

ອິທານິ ເຕສໍ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ໂຫຕິ – ເອກໍ ນາມ ກິນ຺ຕິ ຠຄວາ ຍສ຺ມິໍ ເອກຘມ຺ມສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ອນຸປຸພ຺ເພນ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ, ຍສ຺ມິໍ ຈາຍມາຍສ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ອນຸປຸພ຺ເພນ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕມກາສິ, ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສນ຺ຘາຍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ’’ຕິ ເຖໂຣ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານາຍ ເທສນາຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໘) ເອວມາທີນິ ເຈຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕານິ ເອວໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນຍຸຕ຺ຕິສມ຺ຠເວ ສາຘການິ. ເອຕ຺ຖ ເຍນາຫາເຣນ ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ‘‘ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ໂສ ອາຫາໂຣ ຕໍ ວາ ເນສໍ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກຕ຺ຕໍ ‘‘ເອກໍ ນາມ ກິ’’ນ຺ຕິ ປຸຏ຺ເຐນ ເຖເຣນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຎ຺ຫິ ຠຄວຕາ ອິຘ ເອກນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ນ ຕຸ ສາສເນ ໂລເກ ວາ ອຎ຺ຎໍ ເອກໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ຎາເປຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ເອກຘມ຺ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕມສ຺ມິໍ ເອກຘມ຺ເມ? ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ. ອິມສ຺ມິໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຘມ຺ເມ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ເອໂກ ປຎ຺ໂຫ ເອໂກ ອຸທ຺ເທໂສ ເອກໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໗).

ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາຕິ ເຈຕ຺ຖ ຍຖາ ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອໂຍນິໂສ ມນສິກາຣພຫຸລີກາໂຣ, ອຍມາຫາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ກາມຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍາ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໕.໒໓໒) ປຈ຺ຈໂຍ ອາຫາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ປຈ຺ຈຍໍ ອາຫາຣສທ຺ເທນ ຄເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຍຏ຺ຐິຕິກາ ‘‘ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ປນ ອາຫາເຣ ສນ຺ຘາຍ – ‘‘ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມາເນ ‘‘ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕາ ເທວາ ອເຫຕຸກາ ອນາຫາຣາ ອຜສ຺ສກາ ອເວທນກາ’’ຕິ ວຈນໂຕ (ວິຠ. ໑໐໑໗) ‘‘ສພ຺ເພ’’ຕິ ວຈນມຍຸຕ຺ຕໍ ຠເວຍ຺ຍ.

ຕຕ຺ຖ ສິຍາ – ເອວມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈມາເນ ‘‘ກຕເມ ຘມ຺ມາ ສປຈ຺ຈຍາ? ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ – ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑໐໘໙) ວຈນໂຕ ຂນ຺ຘານໍເຍວ ປຈ຺ຈຍຏ຺ຐິຕິກຕ຺ຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ສຕ຺ຕານນ຺ຕຸ ອຍຸຕ຺ຕເມເວຕໍ ວຈນໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ. ນ ໂຂ ປເນຕໍ ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ສຕ຺ເຕສຸ ຂນ຺ໂຘປຈາຣສິທ຺ຘິໂຕ. ສຕ຺ເຕສຸ ຫິ ຂນ຺ໂຘປຈາໂຣ ສິທ຺ໂຘ. ກສ຺ມາ? ຂນ຺ເຘ ອຸປາທາຍ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພໂຕ. ກຖໍ? ເຄເຫ ຄາໂມປຈາໂຣ ວິຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ຫິ ເຄຫານິ ອຸປາທາຍ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຄາມສ຺ສ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ທ຺ວີສຸ ຕີສຸປິ ວາ ເຄເຫສຸ ທຑ຺ເຒສຸ ‘‘ຄາໂມ ທຑ຺ໂຒ’’ຕິ ເອວໍ ເຄເຫ ຄາໂມປຈາໂຣ ສິທ຺ໂຘ, ເອວເມວ ຂນ຺ເຘສຸ ປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິເກສຸ ‘‘ສຕ຺ຕາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ’’ຕິ ອຍໍ ອຸປຈາໂຣ ສິທ຺ໂຘຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຈ ຂນ຺ເຘສຸ ຊາຍມາເນສຸ ຊີຍມາເນສຸ ມີຍມາເນສຸ ຈ ‘‘ຂເຓ ຂເຓ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ຊາຍເສ ຈ ຊີຍເສ ຈ ມີຍເສ ຈາ’’ຕິ ວທຕາ ຠຄວຕາ ເຕສຸ ສຕ຺ເຕສຸ ຂນ຺ໂຘປຈາໂຣ ສິທ຺ໂຘຕິ ທສ຺ສິໂຕ ເອວາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍໂຕ ເຍນ ປຈ຺ຈຍາຂ຺ເຍນ ອາຫາເຣນ ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ໂສ ອາຫາໂຣ ຕໍ ວາ ເນສໍ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກຕ຺ຕໍ ເອກນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອາຫາໂຣ ຫິ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກຕ຺ຕໍ ວາ ອນິຈ຺ຈຕາກາຣຓໂຕ ນິພ຺ພິທາຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ອຖ ເຕສຸ ສພ຺ພສຕ຺ຕສຎ຺ຎິເຕສຸ ສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈຕາທສ຺ສເນນ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ອນຸປຸພ຺ເພນ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ, ປຣມຕ຺ຖວິສຸທ຺ຘິໍ ປາປຸຓາຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາຕິ, ຍທາ ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ;

ອຖ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ ທຸກ຺ເຂ, ເອສ ມຄ຺ໂຄ ວິສຸທ຺ຘິຍາ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໗໗);

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ເອກໍ ນາມ ກິ’’ນ຺ຕິ ຈ ‘‘ກິຫາ’’ຕິ ຈ ທຸວິໂຘ ປາໂຐ, ຕຕ຺ຖ ສີຫຬານໍ ກິຫາຕິ ປາໂຐ. ເຕ ຫິ ‘‘ກິ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ກິຫາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເກຈິ ຠຓນ຺ຕິ ‘‘ຫ-ອິຕິ ນິປາໂຕ, ເຖຣິຍານມ຺ປິ ອຍເມວ ປາໂຐ’’ຕິ ອຸຠຍຖາປິ ປນ ເອໂກວ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຣຸຈ຺ຈຕິ, ຕຖາ ປຐິຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ປນ ‘‘ສຸເຂນ ຜຸຏ຺ໂຐ ອຖ ວາ ທຸເຂນ (ຘ. ປ. ໘໓), ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕີ’’ຕິ ເອວມາທີສຸ ກຕ຺ຖຈິ ທຸຂນ຺ຕິ ຈ ກຕ຺ຖຈິ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ກຕ຺ຖຈິ ເອກນ຺ຕິ, ກຕ຺ຖຈິ ເອກ຺ກນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຘ ປນ ເອກໍ ນາມາຕິ ອຍເມວ ປາໂຐ.

ທ຺ເວ ນາມ ກິນ຺ຕິປຎ຺ຫວຓ຺ຓນາ

ເອວໍ ອິມິນາ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓນ ອາຣທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ປຸຣິມນເຍເນວ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ທ຺ເວ ນາມ ກິນ຺ຕິ? ເຖໂຣ ທ຺ເວຕິ ປຈ຺ຈນຸຠາສິຕ຺ວາ ‘‘ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈາ’’ຕິ ຘມ຺ມາຘິຏ຺ຐານາຍ ເທສນາຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາຣມ຺ມຓາຠິມຸຂໍ ນມນໂຕ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ນຕິເຫຕຸໂຕ ສພ຺ພມ຺ປິ ອຣູປໍ ‘‘ນາມ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຘ ປນ ນິພ຺ພິທາເຫຕຸຕ຺ຕາ ສາສວຘມ຺ມເມວ ອຘິປ຺ເປຕໍ ຣຸປ຺ປນຏ຺ເຐນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ມຫາຠູຕາ, ສພ຺ພຎ຺ຈ ຕທຸປາທາຍ ປວຕ຺ຕມານໍ ຣູປໍ ‘‘ຣູປ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ. ອຘິປ຺ປາຍວເສເນວ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ທ຺ເວ ນາມ ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອຎ຺ເຎສໍ ທ຺ວິນ຺ນມຠາວໂຕ. ຍຖາຫ –

‘‘ທ຺ວີສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ທ຺ວີສຸ? ນາເມ ຈ ຣູເປ ຈ. ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ວີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ທ຺ເວ ປຎ຺ຫາ, ທ຺ເວ ອຸທ຺ເທສາ, ທ຺ເວ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໗).

ເອຕ຺ຖ ຈ ນາມຣູປມຕ຺ຕທສ຺ສເນນ ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິໍ ປຫາຍ ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາມຸເຂເນວ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ອນຸປຸພ຺ເພນ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ, ປຣມຕ຺ຖວິສຸທ຺ຘິໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາຫ –

‘‘ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາຕິ, ຍທາ ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ;

ອຖ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ ທຸກ຺ເຂ, ເອສ ມຄ຺ໂຄ ວິສຸທ຺ຘິຍາ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໗໙);

ຕີຓິ ນາມ ກິນ຺ຕິປຎ຺ຫວຓ຺ຓນາ

ອິທານິ ອິມິນາປິ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓນ ອາຣທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ປຸຣິມນເຍເນວ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ຕີຓິ ນາມ ກິນ຺ຕິ? ເຖໂຣ ຕີຓີຕິ ປຈ຺ຈນຸຠາສິຕ຺ວາ ປຸນ ພ຺ຍາກຣິຕພ຺ພສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ລິງ຺ຄານຸຣູປໍ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ’’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ອຖ ວາ ‘‘ຍາ ຠຄວຕາ ‘ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ອິມາສມຕ຺ຖມຫໍ ຕີຓີຕິ ປຈ຺ເຈມີ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫາຕິ ເອວມ຺ເປຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອເນກມຸຂາ ຫິ ເທສນາ ປຏິສມ຺ຠິທາປເຠເທນ ເທສນາວິລາສປ຺ປຕ຺ຕານໍ. ເກຈິ ປນາຫຸ ‘‘ຕີຓີຕິ ອຘິກປທມິທ’’ນ຺ຕິ. ປຸຣິມນເຍເນວ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອຎ຺ເຎສໍ ຕິຓ຺ຓມຠາວໂຕ. ຍຖາຫ –

‘‘ຕີສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ຕີສຸ? ຕີສຸ ເວທນາສຸ. ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ຕໂຍ ປຎ຺ຫາ, ຕໂຍ ອຸທ຺ເທສາ, ຕີຓິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໗).

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ຍໍກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິນ຺ຕິ ວທາມີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໕໙) ວຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕານຸສາເຣນ ວາ. –

‘‘ໂຍ ສຸຂໍ ທຸກ຺ຂໂຕ ອທ຺ທ, ທຸກ຺ຂມທ຺ທກ຺ຂິ ສລ຺ລໂຕ;

ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສນ຺ຕໍ, ອທ຺ທກ຺ຂິ ນໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ’’ຕິ. (ອິຕິວຸ. ໕໓) –

ເອວໍ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂຕາວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂຕາສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂຕານຸສາເຣນ ວາ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ເວທນານໍ ທຸກ຺ຂຠາວທສ຺ສເນນ ສຸຂສຎ຺ຎໍ ປຫາຍ ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາມຸເຂນ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ອນຸປຸພ຺ເພນ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ, ປຣມຕ຺ຖວິສຸທ຺ຘິໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາຫ –

‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ທຸກ຺ຂາຕິ, ຍທາ ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ;

ອຖ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ ທຸກ຺ເຂ, ເອສ ມຄ຺ໂຄ ວິສຸທ຺ຘິຍາ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໗໘);

ຈຕ຺ຕາຣິ ນາມ ກິນ຺ຕິປຎ຺ຫວຓ຺ຓນາ

ເອວໍ ອິມິນາປິ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓນ ອາຣທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ປຸຣິມນເຍເນວ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ນາມ ກິນ຺ຕິ? ຕຕ຺ຖ ອິມສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ພ຺ຍາກຣຓປກ຺ເຂ ກຕ຺ຖຈິ ປຸຣິມນເຍເນວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ ອຘິປ຺ເປຕາ. ຍຖາຫ –

‘‘ຈຕູສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ຈຕູສຸ? ຈຕູສຸ ອາຫາເຣສຸ. ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຫາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸທ຺ເທສາ ຈຕ຺ຕາຣິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໗).

ກຕ຺ຖຈິ ເຍສຸ ສຸຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ອນຸປຸພ຺ເພນ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ, ຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຕິປຏ຺ຐານານິ. ຍຖາຫ ກຊງ຺ຄລາ ຠິກ຺ຂຸນີ –

‘‘ຈຕູສຸ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ສຸຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ຈຕູສຸ? ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ. ອິເມສຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຈຕູສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ສຸຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຫາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸທ຺ເທສາ ຈຕ຺ຕາຣິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໘).

ອິຘ ປນ ເຍສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອນຸໂພຘປ຺ປຏິເວຘໂຕ ຠວຕຓ຺ຫາເຉໂທ ໂຫຕິ, ຍສ຺ມາ ຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ ອຘິປ຺ເປຕານິ. ຍສ຺ມາ ວາ ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນ ພ຺ຍາກຕໍ ສຸພ຺ຍາກຕເມວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເຖໂຣ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ປຈ຺ຈນຸຠາສິຕ຺ວາ ‘‘ອຣິຍສຈ຺ຈານີ’’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ອຣິຍສຈ຺ຈານີຕິ ອຣິຍານິ ສຈ຺ຈານິ, ອວິຕຖານິ ອວິສໍວາທການີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາຫ –

‘‘ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ ຕຖານິ ອວິຕຖານິ ອນຎ຺ຎຖານິ, ຕສ຺ມາ ອຣິຍສຈ຺ຈານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໙໗).

ຍສ຺ມາ ວາ ສເທວເກນ ໂລເກນ ອຣຓີຍໂຕ ອຠິຄມນີຍໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ວາຍມິຕພ຺ພຏ຺ຐານສຎ຺ຎິເຕ ອເຍ ວາ ອິຣິຍນໂຕ, ອນເຍ ວາ ນ ອິຣິຍນໂຕ, ສຕ຺ຕຕິໍສໂພຘິປກ຺ຂິຍອຣິຍຘມ຺ມສມາໂຍຄໂຕ ວາ ອຣິຍສມ຺ມຕາ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘພຸທ຺ຘສາວກາ ເອຕານິ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາປິ ‘‘ອຣິຍສຈ຺ຈານີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສຈ຺ຈານິ…ເປ… ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ, ອຣິຍາ ອິມານິ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອຣິຍສຈ຺ຈານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ.

ອປິຈ ອຣິຍສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສຈ຺ຈານີຕິປິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ. ຍຖາຫ –

‘‘ສເທວເກ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ຕຖາຄໂຕ ອຣິໂຍ, ຕສ຺ມາ ອຣິຍສຈ຺ຈານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໙໘).

ອຖ ວາ ເອເຕສໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ອຣິຍຠາວສິທ຺ຘິໂຕປິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ. ຍຖາຫ –

‘‘ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ຍຖາຠູຕໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ຕຖາຄໂຕ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໙໓).

ອຍເມເຕສໍ ປທຕ຺ໂຖ. ເອເຕສໍ ປນ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ອນຸໂພຘປ຺ປຏິເວຘໂຕ ຠວຕຓ຺ຫາເຉໂທ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ຕຍິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ອນຸພຸທ຺ຘໍ ປຏິວິທ຺ຘໍ…ເປ… ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິປຏິປທາ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ອນຸພຸທ຺ຘໍ ປຏິວິທ຺ຘໍ, ອຸຈ຺ຉິນ຺ນາ ຠວຕຓ຺ຫາ, ຂີຓາ ຠວເນຕ຺ຕິ, ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໙໑).

ປຎ຺ຈ ນາມ ກິນ຺ຕິປຎ຺ຫວຓ຺ຓນາ

ອິມິນາປິ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓນ ອາຣທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ປຸຣິມນເຍເນວ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ປຎ຺ຈ ນາມ ກິນ຺ຕິ? ເຖໂຣ ປຎ຺ຈາຕິ ປຈ຺ຈນຸຠາສິຕ຺ວາ ‘‘ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈາຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ອຸປາທານຊນິຕາ ອຸປາທານຊນກາ ວາ ຂນ຺ຘາ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ. ຍໍກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ, ເວທນາ, ສຎ຺ຎາ, ສງ຺ຂາຣາ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ສາສວາ ອຸປາທານິຍາ, ເອເຕສເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປຸພ຺ພນເຍເນວ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອຎ຺ເຎສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນມຠາວໂຕ. ຍຖາຫ –

‘‘ປຎ຺ຈສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ? ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ. ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຫາ, ປຎ຺ຈ ອຸທ຺ເທສາ, ປຎ຺ຈ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໗).

ເອຕ຺ຖ ຈ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ອຸທຍພ຺ພຍວເສນ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນາມຕໍ ລທ຺ຘາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ນິພ຺ພານາມຕໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ຍໂຕ ຍໂຕ ສມ຺ມສຕິ, ຂນ຺ຘານໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ;

ລຠຕີ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ, ອມຕໍ ຕໍ ວິຊານຕ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໓໗໔);

ຉ ນາມ ກິນ຺ຕິປຎ຺ຫວຓ຺ຓນາ

ເອວໍ ອິມິນາປິ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓນ ອາຣທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ປຸຣິມນເຍເນວ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ‘‘ຉ ນາມ ກິ’’ນ຺ຕິ? ເຖໂຣ ຉອິຕິ ປຈ຺ຈນຸຠາສິຕ຺ວາ ‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອາຍຕນານີ’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ຉອິຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ, ອຊ຺ຌຕ຺ເຕ ນິຍຸຕ຺ຕານິ, ອຕ຺ຕານໍ ວາ ອຘິກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕານິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ. ອາຍຕນໂຕ, ອາຍສ຺ສ ວາ ຕນນໂຕ, ອາຍຕສ຺ສ ວາ ສໍສາຣທຸກ຺ຂສ຺ສ ນຍນໂຕ ອາຍຕນານິ, ຈກ຺ຂຸໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍມນານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປຸພ຺ພນເຍນ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອາຍຕນານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອຎ຺ເຎສໍ ຉນ຺ນມຠາວໂຕ. ຍຖາຫ –

‘‘ຉສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ຉສຸ? ຉສຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິເກສຸ ອາຍຕເນສຸ. ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ຉ ປຎ຺ຫາ ຉ ອຸທ຺ເທສາ ຉ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໗).

ເອຕ຺ຖ ຈ ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອາຍຕນານິ, ‘‘ສຸຎ຺ໂຎ ຄາໂມຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉນ຺ເນຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການໍ ອາຍຕນານໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໓໘) ວຈນໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ປຸພ຺ພຸຬກມຣີຈິກາທີນິ ວິຍ ອຈິຣຏ຺ຐິຕິກໂຕ ຕຸຈ຺ຉໂຕ ວຎ຺ຈນໂຕ ຈ ສມນຸປສ຺ສໍ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ອນຸປຸພ຺ເພນ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ມຈ຺ຈຸຣາຊສ຺ສ ອທສ຺ສນໍ ອຸເປຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ຍຖາ ປຸພ຺ພຸຬກໍ ປສ຺ເສ, ຍຖາ ປສ຺ເສ ມຣີຈິກໍ;

ເອວໍ ໂລກໍ ອເວກ຺ຂນ຺ຕໍ, ມຈ຺ຈຸຣາຊາ ນ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໑໗໐);

ສຕ຺ຕ ນາມ ກິນ຺ຕິປຎ຺ຫວຓ຺ຓນາ

ອິມິນາປິ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓນ ອາຣທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ສຕ຺ຕ ນາມ ກິນ຺ຕິ? ເຖໂຣ ກິຎ຺ຈາປິ ມຫາປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓ ສຕ຺ຕ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິໂຍ ວຸຕ຺ຕາ, ອປິຈ ໂຂ ປນ ເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສຸຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ, ເຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ອຍມ຺ປິ ຈຕ຺ໂຖ ຠຄວຕາ ອນຸມໂຕ ເອວ. ຍຖາຫ –

‘‘ປຓ຺ຑິຕາ ຄຫປຕໂຍ ກຊງ຺ຄລິກາ ຠິກ຺ຂຸນີ, ມຫາປຎ຺ຎາ ຄຫປຕໂຍ ກຊງ຺ຄລິກາ ຠິກ຺ຂຸນີ, ມຎ຺ເຈປິ ຕຸມ຺ເຫ ຄຫປຕໂຍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ, ອຫມ຺ປິ ເຈຕໍ ເອວເມວ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ, ຍຖາ ຕໍ ກຊງ຺ຄລິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໘).

ຕາຍ ຈ ເອວໍ ພ຺ຍາກຕໍ –

‘‘ສຕ຺ຕສຸ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ສຸຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ສຕ຺ຕສຸ? ສຕ຺ຕສຸ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄສຸ. ອິເມສຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສຕ຺ຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ສຸຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ສຕ຺ຕ ປຎ຺ຫາ ສຕ຺ຕ ອຸທ຺ເທສາ ສຕ຺ຕ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໘).

ເອວມຍມຕ຺ໂຖ ຠຄວຕາ ອນຸມໂຕ ເອວາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາຕິ ອູນາຘິກນິວາຣຓຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາຕິ ສຕິອາທີນໍ ຘມ຺ມານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ປທຕ຺ໂຖ – ເອຕາຍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຍ ລີນຸທ຺ຘຈ຺ຈປຕິຏ຺ຐານາຍູຫນກາມສຸຂຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄອຸຈ຺ເຉທສສ຺ສຕາຠິນິເວສາທິ- ອເນກຸປທ຺ທວປ຺ປຏິປກ຺ຂຠູຕາຍ ສຕິຘມ຺ມວິຈຍວີຣິຍປີຕິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິສມາຘຸເປກ຺ຂາສງ຺ຂາຕາຍ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິຍາ ອຣິຍສາວໂກ ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ກຕ຺ວາ ໂພຘິ, ກິເລສສນ຺ຕານນິທ຺ທາຍ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ວາ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ນິພ຺ພານເມວ ວາ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວຕ຺ວາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ. ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ວາ ເອຕາຍ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິຍາ ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ກຕ຺ວາ ອຣິຍສາວໂກປິ ໂພຘິ. ອິຕິ ຕສ຺ສາ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິສງ຺ຂາຕາຍ ໂພຘິຍາ ອງ຺ຄຠູຕຕ຺ຕາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຌານງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ວິຍ, ຕສ຺ສ ວາ ໂພຘີຕິ ລທ຺ຘໂວຫາຣສ຺ສ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອງ຺ຄຠູຕຕ຺ຕາປິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເສນງ຺ຄຣຖງ຺ຄາທໂຍ ວິຍ.

ອປິຈ ‘‘ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາຕິ ເກນຏ຺ເຐນ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ? ໂພຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ອນຸພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ປຏິພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ສມ຺ພຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໒.໑໗) ອິມິນາປິ ປຏິສມ຺ຠິທາຍໍ ວຸຕ຺ເຕນ ວິຘິນາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຏ຺ໂຐ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວມິເມ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວນ຺ໂຕ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາທິຄຸຓປຏິລາຠີ ໂຫຕິ, ເຕນ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໒໐໑).

ອຏ຺ຐ ນາມ ກິນ຺ຕິປຎ຺ຫວຓ຺ຓນາ

ເອວໍ ອິມິນາປິ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓນ ອາຣທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ອຏ຺ຐ ນາມ ກິນ຺ຕິ? ເຖໂຣ ກິຎ຺ຈາປິ ມຫາປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓ ອຏ຺ຐ ໂລກຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ, ອປິຈ ໂຂ ປນ ເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສຸຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ, ເຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຣິຍານິ ອຏ຺ຐ ມຄ຺ຄງ຺ຄານີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ຍສ຺ມາ ອຏ຺ຐງ຺ຄວິນິມຸຕ຺ໂຕ ມຄ຺ໂຄ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອຏ຺ຐງ຺ຄມຕ຺ຕເມວ ຕຸ ມຄ຺ໂຄ, ຕສ຺ມາ ຕມຕ຺ຖໍ ສາເຘນ຺ໂຕ ເທສນາວິລາເສນ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ຠຄວຕາປິ ຈາຍມຕ຺ໂຖ ເທສນານໂຍ ຈ ອນຸມໂຕ ເອວ. ຍຖາຫ –

‘‘ປຓ຺ຑິຕາ ຄຫປຕໂຍ ກຊງ຺ຄລິກາ ຠິກ຺ຂຸນີ…ເປ… ອຫມ຺ປິ ເອວເມວ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ, ຍຖາ ຕໍ ກຊງ຺ຄລິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໘).

ຕາຍ ຈ ເອວໍ ພ຺ຍາກຕໍ –

‘‘ອຏ຺ຐສຸ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ສຸຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ອຏ຺ຐ ປຎ຺ຫາ, ອຏ຺ຐ ອຸທ຺ເທສາ, ອຏ຺ຐ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໘).

ເອວມຍໍ ອຕ຺ໂຖ ຈ ເທສນານໂຍ ຈ ຠຄວຕາ ອນຸມໂຕ ເອວາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ອຣິໂຍຕິ ນິພ຺ພານຕ຺ຖິເກຫິ ອຠິຄນ຺ຕພ຺ໂພ, ອປິຈ ອາຣກາ ກິເລເສຫິ ວຕ຺ຕນໂຕ, ອຣິຍຠາວກຣຓໂຕ, ອຣິຍຜລປຏິລາຠໂຕ ຈາປິ ອຣິໂຍຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຏ຺ຐ ອງ຺ຄານິ ອສ຺ສາຕິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ. ສ຺ວາຍໍ ຈຕຸຣງ຺ຄິກາ ວິຍ ເສນາ, ປຎ຺ຈງ຺ຄິກໍ ວິຍ ຈ ຕູຣິຍໍ ອງ຺ຄວິນິພ຺ໂຠເຄນ ອນຸປລພ຺ຠສຠາວໂຕ ອງ຺ຄມຕ຺ຕເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ມຄ຺ຄຕິ ອິມິນາ ນິພ຺ພານໍ, ສຍໍ ວາ ມຄ຺ຄຕິ, ກິເລເສ ມາເຣນ຺ໂຕ ວາ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ມຄ຺ໂຄ.

ເອວມຏ຺ຐປ຺ປເຠທຎ຺ຈິມໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອວິຊ຺ຊໍ ຠິນ຺ທຕິ, ວິຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ເຕນ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາລິສູກໍ ວາ ຍວສູກໍ ວາ ສມ຺ມາ ປຓິຫິຕໍ ຫຕ຺ເຖນ ວາ ປາເທນ ວາ ອກ຺ກນ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖໍ ວາ ປາທໍ ວາ ເຠຈ຺ຉຕິ, ໂລຫິຕໍ ວາ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສຕີຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສມ຺ມາ ປຓິຫິຕຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສູກສ຺ສ, ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ວຕ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ປຓິຫິຕາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ມາ ປຓິຫິຕາຍ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອວິຊ຺ຊໍ ເຠຈ຺ຉຕິ, ວິຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສຕິ, ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສຕີຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໔໒).

ນວ ນາມ ກິນ຺ຕິປຎ຺ຫວຓ຺ຓນາ

ອິມິນາປິ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓນ ອາຣທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ນວ ນາມ ກິນ຺ຕິ? ເຖໂຣ ນວອິຕິ ປຈ຺ຈນຸຠາສິຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຕາວາສາ’’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ນວາຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ສຕ຺ຕາຕິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປ຺ປຏິພທ຺ເຘ ຂນ຺ເຘ ອຸປາທາຍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ປາຓິໂນ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ ວາ. ອາວາສາຕິ ອາວສນ຺ຕິ ເອເຕສູຕິ ອາວາສາ, ສຕ຺ຕານໍ ອາວາສາ ສຕ຺ຕາວາສາ. ເອສ ເທສນາມຄ຺ໂຄ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ນວວິຘານໍ ສຕ຺ຕານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຍຖາຫ –

‘‘ສນ຺ຕາວຸໂສ, ສຕ຺ຕາ ນານຕ຺ຕກາຍາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມນຸສ຺ສາ ເອກຈ຺ເຈ ຈ ເທວາ ເອກຈ຺ເຈ ຈ ວິນິປາຕິກາ, ອຍໍ ປຐໂມ ສຕ຺ຕາວາໂສ. ສນ຺ຕາວຸໂສ, ສຕ຺ຕາ ນານຕ຺ຕກາຍາ ເອກຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນ, ເສຍ຺ຍຖາປິ, ເທວາ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກາ, ປຐມາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ສຕ຺ຕາວາໂສ. ສນ຺ຕາວຸໂສ, ສຕ຺ຕາ ເອກຕ຺ຕກາຍາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນ, ເສຍ຺ຍຖາປິ, ເທວາ ອາຠສ຺ສຣາ, ອຍໍ ຕຕິໂຍ ສຕ຺ຕາວາໂສ. ສນ຺ຕາວຸໂສ, ສຕ຺ຕາ ເອກຕ຺ຕກາຍາ ເອກຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນ, ເສຍ຺ຍຖາປິ, ເທວາ ສຸຠກິຓ຺ຫາ, ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ສຕ຺ຕາວາໂສ. ສນ຺ຕາວຸໂສ, ສຕ຺ຕາ ອສຎ຺ຎິໂນ ອປ຺ປຏິສໍເວທິໂນ, ເສຍ຺ຍຖາປິ, ເທວາ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕາ, ອຍໍ ປຎ຺ຈໂມ ສຕ຺ຕາວາໂສ. ສນ຺ຕາວຸໂສ, ສຕ຺ຕາ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ…ເປ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນູປຄາ, ອຍໍ ຉຏ຺ໂຐ ສຕ຺ຕາວາໂສ. ສນ຺ຕາວຸໂສ, ສຕ຺ຕາ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນູປຄາ, ອຍໍ ສຕ຺ຕໂມ ສຕ຺ຕາວາໂສ. ສນ຺ຕາວຸໂສ, ສຕ຺ຕາ…ເປ… ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນູປຄາ, ອຍໍ ອຏ຺ຐໂມ ສຕ຺ຕາວາໂສ. ສນ຺ຕາວຸໂສ, ສຕ຺ຕາ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນູປຄາ, ອຍໍ ນວໂມ ສຕ຺ຕາວາໂສ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໔໑).

ປຸຣິມນເຍເນວ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ນວ ສຕ຺ຕາວາສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອຎ຺ເຎສໍ ນວນ຺ນມຠາວໂຕ. ຍຖາຫ –

‘‘ນວສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ນວສຸ? ນວສຸ ສຕ຺ຕາວາເສສຸ. ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ນວສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ນວ ປຎ຺ຫາ, ນວ ອຸທ຺ເທສາ, ນວ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໗).

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ນວ ຘມ຺ມາ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ. ກຕເມ ນວ? ນວ ສຕ຺ຕາວາສາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໕໙) ວຈນໂຕ ນວສຸ ສຕ຺ຕາວາເສສຸ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາຍ ຘຸວສຸຠສຸຂຕ຺ຕຠາວທສ຺ສນໍ ປຫາຍ ສຸທ຺ຘສງ຺ຂາຣປຸຎ຺ຊມຕ຺ຕທສ຺ສເນນ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາຍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສເນນ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສເນນ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສເນນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ປຫານປຣິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ມຕ຺ຕມຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ເຕເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ນວສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ນວສຸ? ນວສຸ ສຕ຺ຕາວາເສສູ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໗).

ທສ ນາມ ກິນ຺ຕິປຎ຺ຫວຓ຺ຓນາ

ເອວໍ ອິມິນາປິ ປຎ຺ຫພ຺ຍາກຣເຓນ ອາຣທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ທສ ນາມ ກິນ຺ຕິ? ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ອິມສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ອິໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເວຍ຺ຍາກຣເຓສຸ ທສ ອກຸສລກມ຺ມປຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ຍຖາຫ –

‘‘ທສສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ທສສຸ? ທສສຸ ອກຸສລກມ຺ມປເຖສຸ. ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ. … ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ທສ ປຎ຺ຫາ ທສ ອຸທ຺ເທສາ ທສ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໒໗).

ອິຘ ປນ ຍສ຺ມາ ອຍມາຍສ຺ມາ ອຕ຺ຕານໍ ອນຸປເນຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກາຕຸກາໂມ, ຍສ຺ມາ ວາ ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນ ພ຺ຍາກຕໍ ສຸພ຺ຍາກຕເມວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເຍຫິ ທສຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣຫາຕິ ປວຸຈ຺ຈຕິ, ເຕສໍ ອຘິຄມໍ ທີເປນ຺ໂຕ ທສຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣຫາຕິ ປວຸຈ຺ຈຕີຕິ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານາຍ ເທສນາຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ຍໂຕ ເອຕ຺ຖ ເຍຫິ ທສຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣຫາຕິ ປວຸຈ຺ຈຕິ, ຕານິ ທສງ຺ຄານິ ‘‘ທສ ນາມ ກິ’’ນ຺ຕິ ປຸຏ຺ເຐນ ເຖເຣນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຕານິ ຈ ທສ –

‘‘ອເສໂຂ ອເສໂຂຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ, ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ອເສໂຂ ໂຫຕີຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອເສຂາຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ເປນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສຂາຍ ສມ຺ມາວາຈາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ເຕນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາອາຊີເວນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາວາຍາເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສຂາຍ ສມ຺ມາສຕິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາສມາຘິນາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາຎາເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສຂາຍ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອເສໂຂ ໂຫຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໑໑໑). –

ເອວມາທີສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານີຕິ.

ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍ ຂຸທ຺ທກປາຐ-ອຏ຺ຐກຖາຍ

ກຸມາຣປຎ຺ຫວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.