໙. ອປາຍິມ຺ຫວຄ຺ໂຄ

[໘໑] ໑. ສຸຣາປານຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ອປາຍິມ຺ຫ ອນຈ຺ຈິມ຺ຫາຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ໂກສມ຺ພິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ໂຆສິຕາຣາເມ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສາຄຕຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ຠຄວຕິ ຫິ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວສ຺ສໍ ວສິຕ຺ວາ ຈາຣິກາຄມເນນ ຠທ຺ທວຕິກໍ ນາມ ນິຄມໍ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ໂຄປາລກາ ປສຸປາລກາ ກສ຺ສກາ ປຖາວິໂນ ຈ ສຕ຺ຖາຣໍ ທິສ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ມາ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອມ຺ພຕິຕ຺ຖໍ ອຄມາສິ, ອມ຺ພຕິຕ຺ເຖ ຊຏິລສ຺ສ ອສ຺ສເມ ອມ຺ພຕິຕ຺ຖໂກ ນາມ ນາໂຄ ອາສີວິໂສ ໂຆຣວິໂສ, ໂສ ຠຄວນ຺ຕໍ ວິເຫເຐຍ຺ຍາ’’ຕິ ວາຣຍິໍສຸ. ຠຄວາປິ ເຕສໍ ກຖໍ ອສຸຓນ຺ໂຕ ວິຍ ເຕສຸ ຍາວຕຕິຍໍ ວາຣຍມາເນສຸປິ ອຄມາສິເຍວ.

ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ຠທ຺ທວຕິກາຍ ອວິທູເຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວນສຓ຺ເຑ ວິຫຣຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ພຸທ຺ຘູປຏ຺ຐາໂກ ສາຄໂຕ ນາມ ເຖໂຣ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກາຍ ອິທ຺ຘິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕໍ ອສ຺ສມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ນາຄຣາຊສ຺ສ ວສນຏ຺ຐາເນ ຕິຓສນ຺ຖາຣກໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສີທິ. ນາໂຄ ມກ຺ຂໍ ອສຫມາໂນ ຘູມາຍິ, ເຖໂຣປິ ຘູມາຍິ. ນາໂຄ ປຊ຺ຊລິ, ເຖໂຣປິ ປຊ຺ຊລິ. ນາຄສ຺ສ ເຕໂຊ ເຖຣໍ ນ ພາຘຕິ, ເຖຣສ຺ສ ເຕໂຊ ນາຄໍ ພາຘຕິ. ເອວໍ ໂສ ຂເຓນ ຕໍ ນາຄຣາຊານໍ ທເມຕ຺ວາ ສຣເຓສຸ ຈ ສີເລສຸ ຈ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ.

ສຕ຺ຖາ ຠທ຺ທວຕິກາຍໍ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ໂກສມ຺ພິໍ ອຄມາສິ. ສາຄຕຕ຺ເຖເຣນ ນາຄສ຺ສ ທມິຕຠາໂວ ສກລຊນປທໍ ປຕ຺ຖຣິ. ໂກສມ຺ພິນຄຣວາສິໂນ ສຕ຺ຖຸ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສາຄຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ເອວມາຫໍສຸ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຍໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ທຸລ຺ລຠໍ, ຕໍ ວເທຍ຺ຍາຖ, ຕເທວ ມຍໍ ປຏິຍາເທສ຺ສາມາ’’ຕິ. ເຖໂຣ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ຉພ຺ພຄ຺ຄິຍາ ປນາຫໍສຸ ‘‘ອາວຸໂສ, ປພ຺ພຊິຕານໍ ນາມ ກາໂປຕິກາ ສຸຣາ ທຸລ຺ລຠາ ເຈວ ມນາປາ ຈ. ສເຈ ຕຸມ຺ເຫ ເຖຣສ຺ສ ປສນ຺ນາ, ກາໂປຕິກໍ ສຸຣໍ ປຏິຍາເທຖາ’’ຕິ. ເຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ສ຺ວາຕນາຍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫ ‘‘ເຖຣສ຺ສ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ກາໂປຕິກໍ ສຸຣໍ ປສນ຺ນໍ ປຏິຍາເທຕ຺ວາ ເຖຣໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ຆເຣ ຆເຣ ປສນ຺ນໍ ສຸຣໍ ອທໍສຸ. ເຖໂຣ ປິວິຕ຺ວາ ສຸຣາມທມຕ຺ໂຕ ນຄຣໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ທ຺ວາຣນ຺ຕເຣ ປຕິຕ຺ວາ ວິລປມາໂນ ນິປຊ຺ຊິ.

ສຕ຺ຖາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ນຄຣາ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ເຖຣໍ ເຕນາກາເຣນ ນິປນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຄຓ຺ຫຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຄຕ’’ນ຺ຕິ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ອາຣາມໍ ອຄມາສິ. ຠິກ຺ຂູ ເຖຣສ຺ສ ສີສໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາທມູເລ ກຕ຺ວາ ຕໍ ນິປຊ຺ຊາເປສຸໍ, ໂສ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປາເທ ຕຖາຄຕາຠິມຸເຂ ກຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ. ສຕ຺ຖາ ຠິກ຺ຂູ ປຏິປຸຈ຺ຉິ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ປຸພ຺ເພ ສາຄຕສ຺ສ ມຍິ ຄາຣວໍ, ຕໍ ອິທານິ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ອມ຺ພຕິຕ຺ຖກໍ ນາຄຣາຊານໍ ໂກ ທເມສີ’’ຕິ. ‘‘ສາຄໂຕ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປເນຕຣຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຄໂຕ ອຸທກເທຑ຺ຑູຠກມ຺ປິ ທເມຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ອປິ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວຣູປໍ ປາຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ຍໍ ປິວິຕ຺ວາ ເອວໍວິສຎ຺ຎີ ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຍຸຕ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຖຣໍ ຄຣຫິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ສຸຣາເມຣຍປາເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ (ປາຈິ. ໓໒໗) ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປາວິສິ.

ຘມ຺ມສຠາຍໍ ສນ຺ນິປຕິຕາ ຠິກ຺ຂູ ສຸຣາປານສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ກຖຍິໍສຸ ‘‘ຍາວ ມຫາໂທສຎ຺ເຈຕໍ, ອາວຸໂສ, ສຸຣາປານໍ ນາມ, ຕາວ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ນໍ ນາມ ອິທ຺ຘິມນ຺ຕໍ ສາຄຕໍ ຍຖາ ສຕ຺ຖຸ ຄຸຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ຊານາຕິ, ຕຖາ ອກາສີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ ສຸຣໍ ປິວິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕາ ວິສຎ຺ຎິໂນ ໂຫນ຺ຕິ, ປຸພ຺ເພປິ ອເຫສຸໍເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ກາສິຣຏ຺ເຐ ອຸທິຈ຺ຈພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຠິຎ຺ຎາ ຈ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຌານກີຬໍ ກີຬນ຺ໂຕ ຫິມວນ຺ຕປ຺ປເທເສ ວສຕິ ປຎ຺ຈຫິ ອນ຺ເຕວາສິກສເຕຫິ ປຣິວຸໂຕ. ອຖ ນໍ ວສ຺ສານສມເຍ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ອນ຺ເຕວາສິກາ ອາຫໍສຸ ‘‘ອາຈຣິຍ, ມນຸສ຺ສປຖໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂລຓມ຺ພິລໍ ເສວິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ອາວຸໂສ, ອຫໍ ອິເຘວ ວສິສ຺ສາມິ, ຕຸມ຺ເຫ ປນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຣີຣໍ ສນ຺ຕປ຺ເປຕ຺ວາ ວສ຺ສໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ. ເຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ອາຈຣິຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ພາຣາຓສິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊຸຍ຺ຍາເນ ວສິຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ພຫິທ຺ວາຣຄາເມເຍວ ຠິກ຺ຂາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ສຸຫິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ນຄຣໍ ປວິສິໍສຸ. ມນຸສ຺ສາ ສມ຺ປິຍາຍມານາ ຠິກ຺ຂໍ ອທໍສຸ. ກຕິປາຫຈ຺ຈເຍນ ຈ ຣຎ຺ໂຎປິ ອາໂຣເຈສຸໍ ‘‘ເທວ, ຫິມວນ຺ຕໂຕ ປຎ຺ຈສຕາ ອິສໂຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍາເນ ວສນ຺ຕິ ໂຆຣຕປາ ປຣມຘິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ ສີລວນ຺ໂຕ’’ຕິ. ຣາຊາ ເຕສໍ ຄຸເຓ ສຸຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ກຕປຏິສນ຺ຖາໂຣ ວສ຺ສານໍ ຈຕຸມາສໍ ຕຕ຺ເຖວ ວສນຕ຺ຖາຍ ປຏິຎ຺ຎໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິມນ຺ເຕສິ, ເຕ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຣາຊເຄເຫເຍວ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍາເນ ວສນ຺ຕິ.

ອເຖກທິວສໍ ນຄເຣ ສຸຣານກ຺ຂຕ຺ຕໍ ນາມ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ‘‘ປພ຺ພຊິຕານໍ ສຸຣາ ທຸລ຺ລຠາ’’ຕິ ພຫຸໍ ອຸຕ຺ຕມສຸຣໍ ທາເປສິ. ຕາປສາ ສຸຣໍ ປິວິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸຣາມທມຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ອຸຏ຺ຐາຍ ນຈ຺ຈິໍສຸ, ເອກຈ຺ເຈ ຄາຍິໍສຸ, ນຈ຺ຈິຕ຺ວາ ຄາຍິຕ຺ວາ ຂາຣິກາທີນິ ອວຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ນິທ຺ທາຍິຕ຺ວາ ສຸຣາມເທ ຉິນ຺ເນ ປພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິປ຺ປກາຣໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ນ ອມ຺ເຫຫິ ປພ຺ພຊິຕສາຣຸປ຺ປໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ໂຣທິຕ຺ວາ ປຣິເທວິຕ຺ວາ ‘‘ມຍໍ ອາຈຣິເຍນ ວິນາຠູຕຕ຺ຕາ ເອວຣູປໍ ປາປກມ຺ມໍ ກຣິມ຺ຫາ’’ຕິ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ອຸຍ຺ຍານໍ ປຫາຍ ຫິມວນ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິສາມິຕປຣິກ຺ຂາຣາ ອາຈຣິຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ຕາຕາ, ມນຸສ຺ສປເຖ ຠິກ຺ຂາຍ ອກິລມມານາ ສຸຂໍ ວສິຕ຺ຖ, ສມຄ຺ຄວາສຎ຺ຈ ປນ ວສິຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕາ ‘‘ອາຈຣິຍ, ສຸຂໍ ວສິມ຺ຫ, ອປິຈ ໂຂ ປນ ມຍໍ ອປາຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ປິວິຕ຺ວາ ວິສຎ຺ຎີຠູຕາ ສຕິໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ນຈ຺ຈິມ຺ຫ ເຈວ ຄາຍິມ຺ຫ ຈາ’’ຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕາ ອິມໍ ຄາຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອາຫໍສຸ –

໘໑. ‘‘ອປາຍິມ຺ຫ ອນຈ຺ຈິມ຺ຫ, ອຄາຍິມ຺ຫ ຣຸທິມ຺ຫ ຈ;

ວິສຎ຺ຎີກຣຓິໍ ປິຕ຺ວາ, ທິຏ຺ຐາ ນາຫຸມ຺ຫ ວານຣາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອປາຍິມ຺ຫາຕິ ສຸຣໍ ປິວິມ຺ຫ. ອນຈ຺ຈິມ຺ຫາຕິ ຕໍ ປິວິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖປາເທ ລາເຬນ຺ຕາ ນຈ຺ຈິມ຺ຫ. ອຄາຍິມ຺ຫາຕິ ມຸຂໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ອາຍຕເກນ ສເຣນ ຄາຍິມ຺ຫ. ຣຸທິມ຺ຫ ຈາຕິ ປຸນ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ‘‘ເອວຣູປໍ ນາມ ອມ຺ເຫຫິ ກຕ’’ນ຺ຕິ ໂຣທິມ຺ຫ ຈ. ວິສຎ຺ຎີກຣຓິໍ ປິຕ຺ວາ, ທິຏ຺ຐາ ນາຫຸມ຺ຫ ວານຣາຕິ ເອວຣູປໍ ສຎ຺ຎາວິນາສນໂຕ ວິສຎ຺ຎີກຣຓິໍ ສຸຣໍ ປິວິຕ຺ວາ ‘‘ເອຕເທວ ສາຘຸ, ຍໍ ວານຣາ ນາຫຸມ຺ຫາ’’ຕິ. ເອວໍ ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຄຸຓໍ ກເຖສຸໍ.

ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ‘‘ຄຣຸສໍວາສຣຫິຕານໍ ນາມ ເອວຣູປໍ ໂຫຕິເຍວາ’’ຕິ ເຕ ຕາປເສ ຄຣຫິຕ຺ວາ ‘‘ປຸນ ເອວຣູປໍ ມາກຣິຕ຺ຖາ’’ຕິ ເຕສໍ ໂອວາທໍ ທຕ຺ວາ ອປຣິຫີນຊ຺ຌາໂນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກປຣາຍໂຓ ອໂຫສິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ. ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ‘‘ອນຸສນ຺ຘິໍ ຆເຏຕ຺ວາ’’ຕິ ອິທມ຺ປິ ນ ວກ຺ຂາມ. ຕທາ ອິສິຄໂຓ ພຸທ຺ຘປຣິສາ ອໂຫສິ, ຄຓສຕ຺ຖາ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິນ຺ຕິ.

ສຸຣາປານຊາຕກວຓ຺ຓນາ ປຐມາ.

[໘໒] ໒. ມິຕ຺ຕວິນ຺ທກຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣມຓກນ຺ຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ທຸພ຺ພຈຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ອິມສ຺ສ ປນ ຊາຕກສ຺ສ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘກາລິກໍ ວຕ຺ຖຸ, ຕໍ ທສກນິປາເຕ ມຫາມິຕ຺ຕວິນ຺ທກຊາຕເກ (ຊາ. ໑.໑.໘໒; ໑.໕.໑໐໐ ອາທໂຍ) ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ຕທາ ປນ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໘໒. ‘‘ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣມຓກໍ, ສທາມຕ຺ຕຎ຺ຈ ທູຠກໍ;

ສ຺ວາສິ ປາສາຓມາສີໂນ, ຍສ຺ມາ ຊີວໍ ນ ໂມກ຺ຂສີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຣມຓກນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ຜລິກສ຺ສ ນາມໍ, ຜລິກປາສາທຎ຺ຈ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕສີຕິ ທີເປຕິ. ສທາມຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ຣຊຕສ຺ສ ນາມໍ, ຣຊຕປາສາທຎ຺ຈ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕສີຕິ ທີເປຕິ. ທູຠກນ຺ຕິ ມຓິໂນ ນາມໍ, ມຓິປາສາທຎ຺ຈ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕສີຕິ ທີເປຕິ. ສ຺ວາສີຕິ ໂສ ອສິ ຕ຺ວໍ. ປາສາຓມາສີໂນຕິ ຂຸຣຈກ຺ກໍ ນາມ ປາສາຓມຍໍ ວາ ໂຫຕິ ຣຊຕມຍໍ ວາ ມຓິມຍໍ ວາ, ຕໍ ປນ ປາສາຓມຍເມວ. ໂສ ຈ ເຕນ ອາສີໂນ ອຕິນິວິຏ຺ໂຐ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖໂຏ. ຕສ຺ມາ ປາສາເຓນ ອາສີນຕ຺ຕາ ‘‘ປາສາຓາສີໂນ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ພ຺ຍຎ຺ຊນສນ຺ຘິວເສນ ມກາຣໍ ອາທາຍ ‘‘ປາສາຓມາສີໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປາສາຓໍ ວາ ອາສີໂນ, ຕໍ ຂຸຣຈກ຺ກໍ ອາສຊ຺ຊ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ມາ ຊີວໍ ນ ໂມກ຺ຂສີຕິ ຍສ຺ມາ ຂຸຣຈກ຺ກາ ຍາວ ເຕ ປາປໍ ນ ຂີຍຕິ, ຕາວ ຊີວນ຺ໂຕເຍວ ນ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສສິ, ຕໍ ອາສີໂນສີຕິ.

ອິມໍ ຄາຖໍ ວຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານໍເຍວ ຄໂຕ. ມິຕ຺ຕວິນ຺ທໂກປິ ຂຸຣຈກ຺ກໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວມາໂນ ປາປກມ຺ເມ ປຣິກ຺ຂີເຓ ຍຖາກມ຺ມໍ ຄໂຕ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ມິຕ຺ຕວິນ຺ທໂກ ທຸພ຺ພຈຠິກ຺ຂຸ ອໂຫສິ, ເທວຣາຊາ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ມິຕ຺ຕວິນ຺ທກຊາຕກວຓ຺ຓນາ ທຸຕິຍາ.

[໘໓] ໓. ກາຬກຓ຺ຓິຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ມິຕ຺ໂຕ ຫເວ ສຕ຺ຕປເທນ ໂຫຕີຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ມິຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ໂສ ກິຣ ອນາຖປິຓ຺ຑິເກນ ສທ຺ຘິໍ ສຫປໍສຸກີຬິໂກ ເອກາຈຣິຍສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ ອຸຄ຺ຄຫິຕສິປ຺ໂປ ນາເມນ ກາຬກຓ຺ຓີ ນາມ. ໂສ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ທຸຄ຺ຄໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຊີວິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ໂສ ຕໍ ສມສ຺ສາເສຕ຺ວາ ປຣິພ຺ພຍໍ ທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກຸຏຸມ຺ພໍ ປຏິຈ຺ຉາເປສິ. ໂສ ເສຏ຺ຐິໂນ ອຸປກາຣໂກ ຫຸຕ຺ວາ ສພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ກໂຣຕິ. ຕໍ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຕກາເລ ‘‘ຕິຏ຺ຐ, ກາຬກຓ຺ຓິ, ນິສີທ, ກາຬກຓ຺ຓິ, ຠຸຎ຺ຊ ກາຬກຓ຺ຓີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອເຖກທິວສໍ ເສຏ຺ຐິໂນ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈາ ເສຏ຺ຐິໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມາຫໍສຸ ‘‘ມຫາເສຏ຺ຐິ, ມາ ເອຕໍ ຕວ ສນ຺ຕິເກ ກຣິ, ‘ຕິຏ຺ຐ, ກາຬກຓ຺ຓິ, ນິສີທ ກາຬກຓ຺ຓິ, ຠຸຎ຺ຊ ກາຬກຓ຺ຓີ’ຕິ ຫິ ອິມິນາ ສທ຺ເທນ ຍກ຺ໂຂປິ ປລາເຍຍ຺ຍ, ນ ເຈສ ຕຍາ ສມາໂນ, ທຸຄ຺ຄໂຕ ທຸຣູເປໂຕ, ກິໍ ເຕ ອິມິນາ’’ຕິ. ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ‘‘ນາມໍ ນາມ ໂວຫາຣມຕ຺ຕໍ, ນ ຕໍ ປຓ຺ຑິຕາ ປມາຓໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສຸຕມງ຺ຄລິເກນ ນາມ ຠວິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ນ ສກ຺ກາ ມຍາ ນາມມຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ສຫປໍສຸກີຬິກໍ ສຫາຍໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ເຕສໍ ວຈນໍ ອນາທາຍ ເອກທິວສໍ ອຕ຺ຕໂນ ໂຠຄຄາມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕໍ ເຄຫຣກ຺ຂກໍ ກຕ຺ວາ ອຄມາສິ.

ໂຈຣາ ‘‘ເສຏ຺ຐິ ກິຣ ໂຠຄຄາມໍ ຄໂຕ, ເຄຫມສ຺ສ ວິລຸມ຺ປິສ຺ສາມາ’’ຕິ ນານາວຸຘຫຕ຺ຖາ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເຄຫໍ ປຣິວາເຣສຸໍ. ອິຕໂຣປິ ໂຈຣານຎ຺ເຎວ ອາຄມນໍ ອາສງ຺ກມາໂນ ອນິທ຺ທາຍນ຺ໂຕວ ນິສີທິ. ໂສ ໂຈຣານໍ ອາຄຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ມນຸສ຺ເສ ປໂພເຘຕຸໍ ‘‘ຕ຺ວໍ ສງ຺ຂໍ ຘມ, ຕ຺ວໍ ມຸທິງ຺ຄໍ ວາເທຫີ’’ຕິ ມຫາສມຊ຺ຊໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ສກລນິເວສນໍ ເອກສທ຺ທໍ ກາເຣສິ. ໂຈຣາ ‘‘ສຸຎ຺ຎໍ ເຄຫນ຺ຕິ ທຸສ຺ສຸຕໍ ອມ຺ເຫຫິ, ອຕ຺ເຖວ ອິຘ ມຫາເສຏ຺ຐີ’’ຕິ ປາສາຓມຸຄ຺ຄຣາທີນິ ຕຕ຺ເຖວ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປລາຍິໍສຸ.

ປຸນທິວເສ ມນຸສ຺ສາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຉຑ຺ຑິເຕ ປາສາຓມຸຄ຺ຄຣາທໂຍ ທິສ຺ວາ ສໍເວຄປ຺ປຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ອຊ຺ຊ ເອວຣູໂປ ພຸທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ຆຣວິຈາຣໂກ ນາຠວິສ຺ສ, ໂຈເຣຫິ ຍຖາຣຸຈິຍາ ປວິສິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ເຄຫໍ ວິລຸຕ຺ຕໍ ອສ຺ສ, ອິມໍ ທຬ຺ຫມິຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ເສຏ຺ຐິໂນ ວຸຑ຺ຒິ ຊາຕາ’’ຕິ ຕໍ ປສໍສິຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ໂຠຄຄາມໂຕ ອາຄຕກາເລ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ອຖ ເນ ເສຏ຺ຐິ ອໂວຈ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ເອວຣູປໍ ມມ ເຄຫຣກ຺ຂກໍ ມິຕ຺ຕໍ ນິກ຺ກຑ຺ຒາເປຖ, ສຈາຍໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ວຈເນນ ມຍາ ນິກ຺ກຑ຺ຒິໂຕ ອສ຺ສ, ອຊ຺ຊ ເມ ກຸຏຸມ຺ພໍ ກິຎ຺ຈິ ນາຠວິສ຺ສ, ນາມໍ ນາມ ອປ຺ປມາຓໍ, ຫິຕຈິຕ຺ຕເມວ ປມາຓ’’ນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣໍ ປຣິພ຺ພຍໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ທານິ ເມ ອິທໍ ກຖາປາຠຕ’’ນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ອິທາເນວ ກາຬກຓ຺ຓິມິຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ມິຕ຺ຕສ຺ສ ຆເຣ ກຸຏຸມ຺ພໍ ຣກ຺ຂຕິ, ປຸພ຺ເພປິ ຣກ຺ຂິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມຫາຍໂສ ເສຏ຺ຐິ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ກາຬກຓ຺ຓີ ນາມ ມິຕ຺ໂຕຕິ ສພ຺ພໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວຕ຺ຖຸສທິສເມວ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ໂຠຄຄາມໂຕ ອາຄໂຕ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ມຍາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ວຈເນນ ເອວຣູໂປ ມິຕ຺ໂຕ ນິກ຺ກຑ຺ຒິໂຕ ອສ຺ສ, ອຊ຺ຊ ເມ ກຸຏຸມ຺ພໍ ກິຎ຺ຈິ ນາຠວິສ຺ສາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໘໓. ‘‘ມິຕ຺ໂຕ ຫເວ ສຕ຺ຕປເທນ ໂຫຕິ, ສຫາໂຍ ປນ ທ຺ວາທສເກນ ໂຫຕິ;

ມາສຑ຺ຒມາເສນ ຈ ຎາຕິ ໂຫຕິ, ຕຕຸຕ຺ຕຣິໍ ອຕ຺ຕສໂມປິ ໂຫຕິ;

ໂສຫໍ ກຖໍ ອຕ຺ຕສຸຂສ຺ສ ເຫຕຸ, ຈິຣສນ຺ຖຸຕໍ ກາຬກຓ຺ຓິໍ ຊເຫຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຫເວຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ເມຕ຺ຕາຍຕີຕິ ມິຕ຺ໂຕ, ເມຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາເປຕິ, ສິເນຫໍ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ປເນສ ສຕ຺ຕປເທນ ໂຫຕິ, ເອກໂຕ ສຕ຺ຕປທວີຕິຫາຣຄມນມຕ຺ເຕນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຫາໂຍ ປນ ທ຺ວາທສເກນ ໂຫຕີຕິ ສພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ເອກໂຕ ກຣຓວເສນ ສພ຺ພິຣິຍາປເຖສຸ ສຫ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ສຫາໂຍ. ໂສ ປເນສ ທ຺ວາທສເກນ ໂຫຕິ, ທ຺ວາທສາຫໍ ເອກໂຕ ນິວາເສນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມາສຑ຺ຒມາເສນ ຈາຕິ ມາເສນ ວາ ອຑ຺ຒມາເສນ ວາ. ຎາຕິ ໂຫຕີຕິ ຎາຕິສໂມ ໂຫຕິ. ຕຕຸຕ຺ຕຣິນ຺ຕິ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ເອກໂຕ ວາເສນ ອຕ຺ຕສໂມປິ ໂຫຕິເຍວ. ຊເຫຍ຺ຍນ຺ຕິ ‘‘ເອວຣູປໍ ສຫາຍໍ ກຖໍ ຊເຫຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ມິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຸຓໍ ກເຖສິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຸນ ໂກຈິ ຕສ຺ສ ອນ຺ຕເຣ ວຕ຺ຕາ ນາມ ນາໂຫສີຕິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ກາຬກຓ຺ຓີ ອານນ຺ໂທ ອໂຫສິ, ພາຣາຓສິເສຏ຺ຐິ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ກາຬກຓ຺ຓິຊາຕກວຓ຺ຓນາ ຕຕິຍາ.

[໘໔] ໔. ອຕ຺ຖສ຺ສທ຺ວາຣຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ອາໂຣຄ຺ຍມິຈ຺ເຉ ປຣມຎ຺ຈ ລາຠນ຺ຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ອຕ຺ຖກຸສລໍ ກຸລປຸຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ສາວຕ຺ຖິຍຎ຺ຫິ ເອກສ຺ສ ມຫາວິຠວສ຺ສ ເສຏ຺ຐິໂນ ປຸຕ຺ໂຕ ຊາຕິຍາ ສຕ຺ຕວສ຺ໂສ ປຎ຺ຎວາ ອຕ຺ຖກຸສໂລ. ໂສ ເອກທິວສໍ ປິຕຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ທ຺ວາຣປຎ຺ຫໍ ນາມ ປຸຈ຺ຉິ, ໂສ ຕໍ ນ ຊານາຕິ. ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ ‘‘ອຍໍ ປຎ຺ໂຫ ອຕິສຸຂຸໂມ, ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘໍ ອຎ຺ໂຎ ອຸປຣິ ຠວຄ຺ເຄນ, ເຫຏ຺ຐາ ຈ ອວີຈິນາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ໂລກສນ຺ນິວາເສ ເອຕໍ ປຎ຺ຫໍ ກເຖຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ໂສ ປຸຕ຺ຕມາທາຍ ພຫຸໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ເຊຕວນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ປູເຊຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ ‘‘ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ທາຣໂກ ປຎ຺ຎວາ ອຕ຺ຖກຸສໂລ ມໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ທ຺ວາຣປຎ຺ຫໍ ນາມ ປຸຈ຺ຉິ, ອຫໍ ຕໍ ປຎ຺ຫໍ ອຊານນ຺ໂຕ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄໂຕ, ສາຘຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຕໍ ປຎ຺ຫໍ ກເຖຕູ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ປຸພ຺ເພປາຫໍ, ອຸປາສກ, ອິມິນາ ກຸມາຣເກເນຕໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ, ມຍາ ຈສ຺ສ ກຖິໂຕ, ຕທາ ນໍ ເອສ ຊານາຕິ, ອິທານິ ປນ ຠວສງ຺ເຂປຄຕຕ຺ຕາ ນ ສລ຺ລກ຺ເຂຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມຫາວິຠໂວ ເສຏ຺ຐິ ອໂຫສິ. ອຖສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຕວສ຺ສິໂກ ຊາຕິຍາ ປຎ຺ຎວາ ອຕ຺ຖກຸສໂລ. ໂສ ເອກທິວສໍ ປິຕຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ, ອຕ຺ຖສ຺ສ ທ຺ວາຣໍ ນາມ ກິ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ທ຺ວາຣປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖສ຺ສ ປິຕາ ຕໍ ປຎ຺ຫໍ ກເຖນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໘໔. ‘‘ອາໂຣຄ຺ຍມິຈ຺ເຉ ປຣມຎ຺ຈ ລາຠໍ, ສີລຎ຺ຈ ວຸທ຺ຘານຸມຕໍ ສຸຕຎ຺ຈ;

ຘມ຺ມານຸວຕ຺ຕີ ຈ ອລີນຕາ ຈ, ອຕ຺ຖສ຺ສ ທ຺ວາຣາ ປມຸຂາ ຉເຬເຕ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອາໂຣຄ຺ຍມິຈ຺ເຉ ປຣມຎ຺ຈ ລາຠນ຺ຕິ ຈ-ກາໂຣ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ຕາຕ, ປຐມເມວ ອາໂຣຄ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ປຣມໍ ລາຠໍ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທີເປນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ນາມ ສຣີຣສ຺ສ ເຈວ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອໂຣຄຠາໂວ ອນາຕຸຣຕາ. ສຣີເຣ ຫິ ໂຣຄາຕຸເຣ ເນວ ອລທ຺ຘໍ ໂຠຄລາຠໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ນ ລທ຺ຘໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ, ອນາຕຸເຣ ປນ ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຈິຕ຺ເຕ ຈ ກິເລສາຕຸເຣ ເນວ ອລທ຺ຘໍ ຌານາທິເຠທໍ ລາຠໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ນ ລທ຺ຘໍ ປຸນ ສມາປຕ຺ຕິວເສນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ. ເອຕສ຺ມິໍ ອນາໂຣຄ຺ເຍ ສຕິ ອລທ຺ໂຘປິ ລາໂຠ ນ ລພ຺ຠຕິ, ລທ຺ໂຘປິ ນິຣຕ຺ຖໂກ ໂຫຕິ, ອສຕິ ປເນຕສ຺ມິໍ ອລທ຺ໂຘປິ ລາໂຠ ລພ຺ຠຕິ, ລທ຺ໂຘປິ ສາຕ຺ຖໂກ ໂຫຕີຕິ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ປຣໂມ ລາໂຠ ນາມ. ຕໍ ສພ຺ພປຐມໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ອິທເມກໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ທ຺ວາຣນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ສີລຎ຺ຈາຕິ ອາຈາຣສີລໍ. ອິມິນາ ໂລກຈາຣິຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ວຸທ຺ຘານຸມຕນ຺ຕິ ຄຸຓວຸທ຺ຘານໍ ປຓ຺ຑິຕານໍ ອນຸມຕໍ. ອິມິນາ ຎາຓສມ຺ປນ຺ນານໍ ຄຣູນໍ ໂອວາທໍ ທສ຺ເສຕິ. ສຸຕຎ຺ຈາຕິ ກາຣຓນິສ຺ສິຕໍ ສຸຕໍ. ອິມິນາ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ອຕ຺ຖນິສ຺ສິຕໍ ພາຫຸສຈ຺ຈໍ ທສ຺ເສຕິ. ຘມ຺ມານຸວຕ຺ຕີ ຈາຕິ ຕິວິຘສ຺ສ ສຸຈຣິຕຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸວຕ຺ຕນໍ. ອິມິນາ ທຸຈ຺ຈຣິຕຘມ຺ມໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສຸຈຣິຕຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸວຕ຺ຕນຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອລີນຕາ ຈາຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອລີນຕາ ອນີຈຕາ. ອິມິນາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອສງ຺ໂກຈຕໍ ປຓີຕຠາວໍ ອຸຕ຺ຕມຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຕ຺ຖສ຺ສ ທ຺ວາຣາ ປມຸຂາ ຉເຬເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ ນາມ ວຸຑ຺ຒິ, ຕສ຺ສ ວຸຑ຺ຒິສງ຺ຂາຕສ຺ສ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ເອເຕ ປມຸຂາ ອຸຕ຺ຕມາ ຉ ທ຺ວາຣາ ອຸປາຍາ ອຘິຄມມຸຂານີຕິ.

ເອວໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ທ຺ວາຣປຎ຺ຫໍ ກເຖສິ. ໂສ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຕສຸ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ວຕ຺ຕິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ຍຖາກມ຺ມໍ ຄໂຕ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ປຸຕ຺ໂຕວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປຸຕ຺ໂຕ, ມຫາເສຏ຺ຐິ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ອຕ຺ຖສ຺ສທ຺ວາຣຊາຕກວຓ຺ຓນາ ຈຕຸຕ຺ຖາ.

[໘໕] ໕. ກິໍປກ຺ກຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ອາຍຕິໍ ໂທສໍ ນາຎ຺ຎາຍາຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ກິຣ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘສາສເນ ອຸຣໍ ທຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິໂຕ ເອກທິວສໍ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ອລງ຺ກຕອິຕ຺ຖິໍ ທິສ຺ວາ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິ. ອຖ ນໍ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອານຍິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ນາເມເຕ ຠິກ຺ຂຸ ປຣິໂຠຄກາເລ ຣມຓີຍາ. ໂສ ປນ ເຕສໍ ປຣິໂຠໂຄ ນິຣຍາທີສຸ ປຏິສນ຺ຘິທາຍກຕ຺ຕາ ກິໍປກ຺ກຜລປຣິໂຠຄສທິໂສ ໂຫຕິ. ກິໍປກ຺ກຜລໍ ນາມ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘຣສສມ຺ປນ຺ນໍ, ຂາທິຕໍ ປນ ອນ຺ຕານິ ຂຓ຺ຑິຕ຺ວາ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາເປຕິ. ປຸພ຺ເພ ພຫູ ພາລຊນາ ຕສ຺ສ ໂທສໍ ອທິສ຺ວາ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘຣເສສຸ ພຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕໍ ຜລໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາປຸຓິໍສູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖວາໂຫ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຈຫິ ສກຏສເຕຫິ ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຏວິມຸຂໍ ປຕ຺ວາ ມນຸສ຺ເສ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ‘‘ອິມິສ຺ສາ ອຏວິຍາ ວິສຣຸກ຺ຂາ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ມາ ໂຂ ມໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປຸພ຺ເພ ອຂາທິຕປຸພ຺ພານິ ຜລາຜລານິ ຂາທິຕ຺ຖາ’’ຕິ ໂອວທິ. ມນຸສ຺ສາ ອຏວິໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຏວິມຸເຂ ເອກໍ ກິໍປກ຺ກຣຸກ຺ຂໍ ຜລຠາຣໂອຓມິຕສາຂໍ ອທ຺ທສໍສຸ. ຕສ຺ສ ຂນ຺ຘສາຂາປຕ຺ຕຜລານິ ສຓ຺ຐານວຓ຺ຓຣສຄນ຺ເຘຫິ ອມ຺ພສທິສາເນວ. ເຕສຸ ເອກຈ຺ເຈ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘຣເສສຸ ພຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອມ຺ພຜລສຎ຺ຎາຍ ຜລານິ ຂາທິໍສຸ, ເອກຈ຺ເຈ ‘‘ສຕ຺ຖວາຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຂາທິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕໍ ຐານໍ ປຕ຺ວາ ເຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕາ, ເຕ ຜລານິ ຉຑ຺ຑາເປຕ຺ວາ, ເຍ ຂາທມານາ ອຏ຺ຐໍສຸ, ເຕ ວມນໍ ກາເຣຕ຺ວາ ເຕສໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ອທາສິ. ເຕສຸ ເອກຈ຺ເຈ ອໂຣຄາ ຊາຕາ, ປຐມເມວ ຂາທິຕ຺ວາ ຐິຕາ ປນ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ຕາ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ໂສຕ຺ຖິນາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ລາຠໍ ລຠິຕ຺ວາ ປຸນ ສກຏ຺ຐານເມວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ຍຖາກມ຺ມໍ ຄໂຕ.

ສຕ຺ຖາ ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ກເຖຕ຺ວາ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໘໕. ‘‘ອາຍຕິໍ ໂທສໍ ນາຎ຺ຎາຍ, ໂຍ ກາເມ ປຏິເສວຕິ;

ວິປາກນ຺ເຕ ຫນນ຺ຕິ ນໍ, ກິໍປກ຺ກມິວ ຠກ຺ຂິຕ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອາຍຕິໍ ໂທສໍ ນາຎ຺ຎາຍາຕິ ອນາຄເຕ ໂທສໍ ນ ອຎ຺ຎາຍ, ອຊານິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຍ ກາເມ ປຏິເສວຕີຕິ ໂຍ ວຕ຺ຖຸກາເມ ຈ ກິເລສກາເມ ຈ ປຏິເສວຕິ. ວິປາກນ຺ເຕ ຫນນ຺ຕິ ນນ຺ຕິ ເຕ ກາມາ ຕໍ ປຸຣິສໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກສງ຺ຂາເຕ ອນ຺ເຕ ນິຣຍາທີສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ນານປ຺ປກາເຣນ ທຸກ຺ເຂນ ສໍໂຍຊຍມານາ ຫນນ຺ຕິ. ກຖໍ? ກິໍປກ຺ກມິວ ຠກ຺ຂິຕນ຺ຕິ, ຍຖາ ປຣິໂຠຄກາເລ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘຣສສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ມນາປໍ ກິໍປກ຺ກຜລໍ ອນາຄຕໂທສໍ ອທິສ຺ວາ ຠກ຺ຂິຕໍ ອນ຺ເຕ ຫນຕິ, ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາເປຕິ, ເອວໍ ປຣິໂຠຄກາເລ ມນາປາປິ ກາມາ ວິປາກກາເລ ຫນນ຺ຕີຕິ ເທສນໍ ຍຖານຸສນ຺ຘິໍ ປາເປຕ຺ວາ ສຈ຺ຈານິ ປກາເສສິ, ສຈ຺ຈປຣິໂຍສາເນ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕຠິກ຺ຂຸ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປາປຸຓິ. ເສສປຣິສາຍປິ ເກຈິ ໂສຕາປນ຺ນາ, ເກຈິ ສກທາຄາມິໂນ, ເກຈິ ອນາຄາມິໂນ, ເກຈິ ອຣຫນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ.

ສຕ຺ຖາປິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ປຣິສາ ພຸທ຺ຘປຣິສາ ອໂຫສິ, ສຕ຺ຖວາໂຫ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ກິໍປກ຺ກຊາຕກວຓ຺ຓນາ ປຎ຺ຈມາ.

[໘໖] ໖. ສີລວີມໍສກຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ສີລໍ ກິເຣວ ກລ຺ຍາຓນ຺ຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ສີລວີມໍສກໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ໂສ ກິຣ ໂກສລຣາຊານໍ ນິສ຺ສາຍ ຊີວຕິ ຕິສຣຓໍ ຄໂຕ ອຂຓ຺ຑປຎ຺ຈສີໂລ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ. ຣາຊາ ‘‘ອຍໍ ສີລວາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ອຕິເຣກສມ຺ມານໍ ກໂຣຕິ. ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອຍໍ ຣາຊາ ມຍ຺ຫໍ ອຎ຺ເຎຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ອຕິເຣກສມ຺ມານໍ ກໂຣຕິ, ອຕິວິຍ ມໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປສ຺ສຕິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອສ ມມ ຊາຕິໂຄຕ຺ຕກຸລປ຺ປເທສສິປ຺ປສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ອິມໍ ສມ຺ມານໍ ກໂຣຕິ, ອຸທາຫຸ ສີລສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ວີມໍສິສ຺ສາມິ ຕາວາ’’ຕິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ຣາຊູປຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຆຣໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເອກສ຺ສ ເຫຣຎ຺ຎິກສ຺ສ ຜລກໂຕ ອນາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເອກໍ ກຫາປຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຄມາສິ, ເຫຣຎ຺ຎິໂກ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຄຣຸຠາເວນ ກິຎ຺ຈິ ອວຕ຺ວາ ນິສີທິ. ປຸນທິວເສ ທ຺ເວ ກຫາປເຓ ຄຓ຺ຫິ, ເຫຣຎ຺ຎິໂກ ຕເຖວ ອຘິວາເສສິ. ຕຕິຍທິວເສ ກຫາປຓມຸຏ຺ຐິໍ ອຄ຺ຄເຫສິ, ອຖ ນໍ ເຫຣຎ຺ຎິໂກ ‘‘ອຊ຺ຊ ເຕ ຕຕິໂຍ ທິວໂສ ຣາຊກຸຏຸມ຺ພໍ ວິລຸມ຺ປນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ‘‘ຣາຊກຸຏຸມ຺ພວິລຸມ຺ປກໂຈໂຣ ເມ ຄຫິໂຕ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວິຣວິ. ອຖ ນໍ ມນຸສ຺ສາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຈິຣໍທານິ ຕ຺ວໍ ສີລວາ ວິຍ ວິຈຣີ’’ຕິ ທ຺ເວ ຕໂຍ ປຫາເຣ ທຕ຺ວາ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສສຸໍ.

ຣາຊາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ກສ຺ມາ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອວຣູປໍ ທຸສ຺ສີລກມ຺ມໍ ກໂຣສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຕສ຺ສ ຣາຊາຓໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ອາຫ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ນາຫໍ, ມຫາຣາຊ, ໂຈໂຣ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ‘‘ກສ຺ມາ ຣາຊກຸຏຸມ຺ພິກສ຺ສ ຜລກໂຕ ກຫາປເຓ ຄຓ຺ຫີ’’ຕິ? ‘‘ເອຕໍ ມຍາ ຕຍິ ມມ ອຕິສມ຺ມານໍ ກໂຣນ຺ເຕ ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ຣາຊາ ມມ ຊາຕິອາທີນິ ນິສ຺ສາຍ ອຕິສມ຺ມານໍ ກໂຣຕິ, ອຸທາຫຸ ສີລໍ ນິສ຺ສາຍາ’ຕິ ວີມໍສນຕ຺ຖາຍ ກຕໍ, ອິທານິ ປນ ມຍາ ເອກໍເສນ ຎາຕໍ. ຍຖາ ສີລເມວ ນິສ຺ສາຍ ຕຍາ ມມ ສມ຺ມາໂນ ກໂຕ, ນ ຊາຕິອາທີນິ. ຕຖາ ຫິ ເມ ອິທານິ ຣາຊາຓໍ ກາເຣສິ, ສ຺ວາຫໍ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ‘ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ສີລເມວ ອຸຕ຺ຕມໍ ສີລໍ ປມຸຂ’ນ຺ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ຄໂຕ. ອິມສ຺ສ ປນາຫໍ ສີລສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ເຄເຫ ຐິໂຕ ກິເລເສ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ ກາຕຸໍ, ອຊ຺ເຊວ ເຊຕວນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ, ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ເມ ເທຖ, ເທວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ອນຸຊານາເປຕ຺ວາ ເຊຕວນາຠິມຸໂຂ ປາຍາສິ.

ອຖ ນໍ ຎາຕິສຸຫຊ຺ຊພນ຺ຘວາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ນິວາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ນິວຕ຺ຕິໍສຸ. ໂສ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊຎ຺ຈ ອຸປສມ຺ປທຎ຺ຈ ລຠິຕ຺ວາ ອວິສ຺ສຏ຺ຐກມ຺ມຏ຺ຐາໂນ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍ຺ຫໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກາສິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ອຎ຺ຎພ຺ຍາກຣຓໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ປາກຏໍ ຊາຕໍ. ອເຖກທິວສໍ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ສນ຺ນິປຕິຕາ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ອາວຸໂສ, ອສຸໂກ ນາມ ຣຎ຺ໂຎ ອຸປຏ຺ຐາກພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຕ຺ຕໂນ ສີລໍ ວີມໍສິຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິ ຕສ຺ສ ຄຸຓໍ ກຖຍມານາ ນິສີທິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທານິ ອຍເມວ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຕ຺ຕໂນ ສີລໍ ວີມໍສິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຏ຺ຐໍ ອກາສິ, ປຸພ຺ເພປິ ປຓ຺ຑິຕາ ອຕ຺ຕໂນ ສີລໍ ວີມໍສິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຏ຺ຐໍ ກຣິໍສູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ປຸໂຣຫິໂຕ ອໂຫສິ ທານາຘິມຸຕ຺ໂຕ ສີລຊ຺ຌາສໂຍ ອຂຓ຺ຑປຎ຺ຈສີໂລ. ຣາຊາ ເສສພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ອຕິເຣກໍ ຕສ຺ສ ສມ຺ມານໍ ກໂຣຕີຕິ ສພ຺ພໍ ປຸຣິມສທິສເມວ. ໂພຘິສຕ຺ເຕ ປນ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ນີຍມາເນ ອຫິຕຸຓ຺ຑິກາ ອນ຺ຕຣວີຖິຍໍ ສປ຺ປໍ ກີຬາເປນ຺ຕາ ນງ຺ຄຸຏ຺ເຐ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຄີວາຍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຄເລ ເວເຐນ຺ຕິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ມາ, ຕາຕາ, ເອວໍ ສປ຺ປໍ ນງ຺ຄຸຏ຺ເຐ ຄຓ຺ຫຖ, ມາ ຄີວາຍ ຄຓ຺ຫຖ, ມາ ຄເລ ເວເຐຖ. ອຍຎ຺ຫິ ໂວ ຑໍສິຕ຺ວາ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາເປຍ຺ຍາ’’ຕິ ອາຫ. ອຫິຕຸຓ຺ຑິກາ ‘‘ອຍໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສປ຺ໂປ ສີລວາ ອາຈາຣສມ຺ປນ຺ໂນ ຕາທິໂສ ທຸສ຺ສີໂລ ນ ໂຫຕິ, ຕ຺ວໍ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ທຸສ຺ສີລຕາຍ ອນາຈາເຣນ ຣາຊກຸຏຸມ຺ພວິລຸມ຺ປກໂຈໂຣຕິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ນີຍສີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ.

ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ສປ຺ປາປິ ຕາວ ອຑໍສນ຺ຕາ ອວິເຫເຐນ຺ຕາ ‘ສີລວນ຺ໂຕ’ຕິ ນາມໍ ລຠນ຺ຕິ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ມນຸສ຺ສຠູຕາ. ສີລເມວ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ອຸຕ຺ຕມໍ, ນຕ຺ຖິ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ນໍ ເນຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສສຸໍ. ຣາຊາ ‘‘ກິໍ ອິທໍ, ຕາຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຣາຊກຸຏຸມ຺ພວິລຸມ຺ປໂກ ໂຈໂຣ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິສ຺ສ ຣາຊາຓໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ນາຫໍ, ມຫາຣາຊ, ໂຈໂຣ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອຖ ກສ຺ມາ ກຫາປເຓ ອຄ຺ຄເຫສີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ປຸຣິມນເຍເນວ ສພ຺ພໍ ອາໂຣເຈນ຺ໂຕ ‘‘ສ຺ວາຫໍ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ‘ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ສີລເມວ ອຸຕ຺ຕມໍ, ສີລໍ ປາໂມກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ຄໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕິຏ຺ຐຕຸ ຕາວ ອິທໍ, ອາສີວິໂສປິ ຕາວ ອຑໍສນ຺ໂຕ ອວິເຫເຐນ຺ໂຕ ‘ສີລວາ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ລຠຕິ. ອິມິນາປິ ກາຣເຓນ ສີລເມວ ອຸຕ຺ຕມໍ, ສີລໍ ປວຣ’’ນ຺ຕິ ສີລໍ ວຓ຺ເຓນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໘໖. ‘‘ສີລໍ ກິເຣວ ກລ຺ຍາຓໍ, ສີລໍ ໂລເກ ອນຸຕ຺ຕຣໍ;

ປສ຺ສ ໂຆຣວິໂສ ນາໂຄ, ສີລວາຕິ ນ ຫຎ຺ຎຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສີລໍ ກິເຣວາຕິ ກາຍວາຈາຈິຕ຺ເຕຫິ ອວີຕິກ຺ກມສງ຺ຂາຕໍ ອາຈາຣສີລເມວ. ກິຣາຕິ ອນຸສ຺ສວວເສນ ວທຕິ. ກລ຺ຍາຓນ຺ຕິ ສຸນ຺ທຣຕຣໍ. ອນຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ເຊຏ຺ຐກໍ ສພ຺ພຄຸຓທາຍກໍ. ປສ຺ສາຕິ ອຕ຺ຕນາ ທິຏ຺ຐກາຣຓໍ ອຠິມຸຂໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກເຖຕິ. ສີລວາຕິ ນ ຫຎ຺ຎຕີຕິ ໂຆຣວິໂສປິ ສມາໂນ ອຑໍສນອວິເຫຐນມຕ຺ຕເກນ ສີລວາຕິ ປສໍສໍ ລຠຕິ, ນ ຫຎ຺ຎຕິ ນ ວິຫຎ຺ຎຕີຕິ. ອິມິນາປິ ກາຣເຓນ ສີລເມວ ອຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ.

ເອວໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ຣຎ຺ໂຎ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ກາເມ ປຫາຍ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ຕໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກປຣາຍໂຓ ອໂຫສິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ຣາຊາ ອານນ຺ໂທ ອໂຫສິ, ຣາຊປຣິສາ ພຸທ຺ຘປຣິສາ, ປຸໂຣຫິໂຕ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ສີລວີມໍສກຊາຕກວຓ຺ຓນາ ຉຏ຺ຐາ.

[໘໗] ໗. ມງ຺ຄລຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ຍສ຺ສ ມງ຺ຄລາ ສມູຫຕາຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ສາຏກລກ຺ຂຓພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ຣາຊຄຫວາສິໂກ ກິເຣໂກ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂກຕຸຫລມງ຺ຄລິໂກ ຕີສຸ ຣຕເນສຸ ອປ຺ປສນ຺ໂນ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ອຑ຺ໂຒ ມຫທ຺ຘໂນ ມຫາໂຠໂຄ, ຕສ຺ສ ສມຸຄ຺ເຄ ຐປິຕໍ ສາຏກຍຸຄໍ ມູສິກາ ຂາທິໍສຸ. ອຖສ຺ສ ສີສໍ ນ຺ຫາຍິຕ຺ວາ ‘‘ສາຏເກ ອາຫຣຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕກາເລ ມູສິກາຍ ຂາທິຕຠາວໍ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ສເຈ ອິທໍ ມູສິກາທຏ຺ຐໍ ສາຏກຍຸຄໍ ອິມສ຺ມິໍ ເຄເຫ ຠວິສ຺ສຕິ, ມຫາວິນາໂສ ຠວິສ຺ສຕິ. ອິທຎ຺ຫິ ອວມງ຺ຄລໍ ກາຬກຓ຺ຓິສທິສໍ ປຸຕ຺ຕຘີຕາທີນໍ ວາ ທາສກມ຺ມກຣາທີນໍ ວາ ນ ສກ຺ກາ ທາຕຸໍ. ໂຍ ຫິ ອິທໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສຕິ, ສພ຺ພສ຺ສ ມຫາວິນາໂສ ຠວິສ຺ສຕິ, ອາມກສຸສາເນ ຕໍ ຉຑ຺ຑາເປສ຺ສາມິ, ນ ໂຂ ປນ ສກ຺ກາ ທາສກມ຺ມກຣາທີນໍ ຫຕ຺ເຖ ທາຕຸໍ. ເຕ ຫິ ເອຕ຺ຖ ໂລຠໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອິມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິນາສໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍຸໍ, ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕໍ ຫຕ຺ເຖ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ປຸຕ຺ຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ຕ຺ວມ຺ປິ ນໍ, ຕາຕ, ຫຕ຺ເຖນ ອຜຸສິຕ຺ວາ ທຓ຺ຑເກນ ຄເຫຕ຺ວາ ອາມກສຸສາເນ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ສີສໍ ນ຺ຫາຍິຕ຺ວາ ເອຫີ’’ຕິ ເປເສສິ.

ສຕ຺ຖາປິ ໂຂ ຕໍ ທິວສໍ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ໂພຘເນຍ຺ຍພນ຺ຘເວ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອິເມສໍ ປິຕາປຸຕ຺ຕານໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ທິສ຺ວາ ມິຄວີຖິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມິຄລຸທ຺ທໂກ ວິຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາມກສຸສານທ຺ວາເຣ ນິສີທິ ຉພ຺ພຓ຺ຓພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ. ມາຓໂວປິ ປິຕຸ ວຈນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອຊຄຣສປ຺ປໍ ວິຍ ຕໍ ຍຸຄສາຏກໍ ຍຏ຺ຐິໂກຏິຍາ ຄເຫຕ຺ວາ ອາມກສຸສານທ຺ວາຣໍ ປາປຸຓິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ກິໍ ກໂຣສິ ມາຓວາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ໂຠ ໂຄຕມ, ອິທໍ ສາຏກຍຸຄໍ ມູສິກາທຏ຺ຐໍ ກາຬກຓ຺ຓິສທິສໍ ຫລາຫລວິສູປມໍ, ມມ ປິຕາ ‘ອຎ຺ໂຎ ເອຕໍ ຉຑ຺ເຑນ຺ໂຕ ໂລຠໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາ’ຕິ ຠເຍນ ມໍ ປຫິຓິ, ອຫເມຕໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ສີສໍ ນ຺ຫາຍິສ຺ສາມີຕິ ອາຄໂຕມ຺ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຉຑ຺ເຑຫີ’’ຕິ. ມາຓໂວ ຉຑ຺ເຑສິ, ສຕ຺ຖາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ທານິ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາວ ຄຓ຺ຫິ. ‘‘ອວມງ຺ຄລໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເອຕໍ ກາຬກຓ຺ຓິສທິສໍ, ມາ ຄຓ຺ຫິ ມາ ຄຓ຺ຫີ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ວາຣຍມາເນເຍວ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເວຬຸວນາຠິມຸໂຂ ປາຍາສິ.

ມາຓໂວ ເວເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປິຕຸ ອາໂຣເຈສິ ‘‘ຕາຕ, ມຍາ ອາມກສຸສາເນ ຉຑ຺ຑິຕໍ ສາຏກຍຸຄໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ‘ອມ຺ຫາກໍ ວຏ຺ຏຕີ’ຕິ ມຍາ ວາຣິຍມາໂນປິ ຄເຫຕ຺ວາ ເວຬຸວນໍ ຄໂຕ’’ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ຕໍ ສາຏກຍຸຄໍ ອວມງ຺ຄລໍ ກາຬກຓ຺ຓິສທິສໍ, ຕໍ ວຬຎ຺ເຊນ຺ໂຕ ສມໂຓປິ ໂຄຕໂມ ນສ຺ສິສ຺ສຕິ, ວິຫາໂຣປິ ນສ຺ສິສ຺ສຕິ, ຕໂຕ ອມ຺ຫາກໍ ຄຣຫາ ຠວິສ຺ສຕິ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອຎ຺ເຎ ພຫູ ສາຏເກ ທຕ຺ວາ ຕໍ ຉຑ຺ຑາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ພຫູ ສາຏເກ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເວຬຸວນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ທິສ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ເອວມາຫ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ໂວ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອາມກສຸສາເນ ສາຏກຍຸຄໍ ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິ. ‘‘ໂຠ ໂຄຕມ, ຕໍ ສາຏກຍຸຄໍ ອວມງ຺ຄລໍ, ຕຸມ຺ເຫ ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມານາ ນສ຺ສິສ຺ສຖ, ສກລວິຫາໂຣປິ ນສ຺ສິສ຺ສຕິ. ສເຈ ໂວ ນິວາສນໍ ວາ ປາຣຸປນໍ ວາ ນປ຺ປໂຫຕິ, ອິເມ ສາຏເກ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ຉຑ຺ຑາເປຖາ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ມຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ປພ຺ພຊິຕາ ນາມ, ອມ຺ຫາກໍ ອາມກສຸສາເນ ອນ຺ຕຣວີຖິຍໍ ສງ຺ກາຣຏ຺ຐາເນ ນ຺ຫານຕິຕ຺ເຖ ມຫາມຄ຺ເຄຕິ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ຉຑ຺ຑິຕາ ວາ ປຕິຕາ ວາ ປິໂລຕິກາ ວຏ຺ຏຕິ, ຕ຺ວໍ ປນ ນ ອິທາເນວ ເອວໍລທ຺ຘິໂກ, ປຸພ຺ເພປິ ເອວໍລທ຺ຘິໂກເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ມຄຘຣຏ຺ເຐ ຣາຊຄຫນຄເຣ ຘມ຺ມິໂກ ມຄຘຣາຊາ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ. ຕທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ເອກສ຺ມິໍ ອຸທິຈ຺ຈພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຠິຎ຺ຎາ ຈ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ເຕ ວສມາໂນ ເອກສ຺ມິໍ ກາເລ ຫິມວນ຺ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຣາຊຄຫນຄເຣ ຣາຊຸຍ຺ຍານໍ ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ວສິຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ຠິກ຺ຂາຈາຣຕ຺ຖາຍ ນຄຣໍ ປາວິສິ. ຣາຊາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ປາສາເທ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ໂຠເຊຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍາເນເຍວ ວສນຕ຺ຖາຍ ປຏິຎ຺ຎໍ ຄຓ຺ຫິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ນິເວສເນ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍາເນ ວສຕິ. ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ຣາຊຄຫນຄເຣ ທຸສ຺ສລກ຺ຂຓພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນາມ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ສມຸຄ຺ເຄ ຐປິຕໍ ສາຏກຍຸຄນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ປຸຣິມສທິສເມວ.

ມາຓເວ ປນ ສຸສານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ປຐມຕຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸສານທ຺ວາເຣ ນິສີທິຕ຺ວາ ເຕນ ຉຑ຺ຑິຕໍ ສາຏກຍຸຄໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານໍ ອຄມາສິ. ມາຓໂວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປິຕຸ ອາໂຣເຈສິ. ປິຕາ ‘‘ຣາຊກຸລູປໂກ ຕາປໂສ ນສ຺ເສຍ຺ຍາ’’ຕິ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຕາປສ, ຕຍາ ຄຫິຕສາຏເກ ຉຑ຺ເຑຫິ, ມາ ນສ຺ສີ’’ຕິ ອາຫ. ຕາປໂສ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ສຸສາເນ ຉຑ຺ຑິຕປິໂລຕິກາ ວຏ຺ຏຕິ, ນ ມຍໍ ໂກຕຸຫລມງ຺ຄລິກາ, ໂກຕຸຫລມງ຺ຄລໍ ນາເມຕໍ ນ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໂພຘິສຕ຺ເຕຫິ ວຓ຺ຓິຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຓ຺ຑິເຕນ ນາມ ໂກຕຸຫລມງ຺ຄລິເກນ ນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ອປຣິຫີນຊ຺ຌາໂນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກປຣາຍໂຓ ອໂຫສິ.

ສຕ຺ຖາປິ ອິມໍ ອຕີຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໘໗. ‘‘ຍສ຺ສ ມງ຺ຄລາ ສມູຫຕາ, ອຸປ຺ປາຕາ ສຸປິນາ ຈ ລກ຺ຂຓາ ຈ;

ໂສ ມງ຺ຄລໂທສວີຕິວຕ຺ໂຕ, ຍຸຄໂຍຄາຘິຄໂຕ ນ ຊາຕຸເມຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ມງ຺ຄລາ ສມູຫຕາຕິ ຍສ຺ສ ອຣຫໂຕ ຂີຓາສວສ຺ສ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລໍ, ສຸຕມງ຺ຄລໍ, ມຸຕມງ຺ຄລນ຺ຕິ ເອເຕ ມງ຺ຄລາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ. ອຸປ຺ປາຕາ ສຸປິນາ ຈ ລກ຺ຂຓາ ຈາຕິ ‘‘ເອວຣູໂປ ຈນ຺ທຄ຺ຄາໂຫ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວຣູໂປ ສູຣິຍຄ຺ຄາໂຫ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວຣູໂປ ນກ຺ຂຕ຺ຕຄ຺ຄາໂຫ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວຣູໂປ ອຸກ຺ກາປາໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອວຣູໂປ ທິສາຑາໂຫ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈ ມຫາອຸປ຺ປາຕາ, ນານປ຺ປກາຣາ ສຸປິນາ, ສຸຠຄລກ຺ຂຓໍ, ທຸພ຺ຠຄລກ຺ຂຓໍ, ອິຕ຺ຖິລກ຺ຂຓໍ, ປຸຣິສລກ຺ຂຓໍ, ທາສິລກ຺ຂຓໍ, ທາສລກ຺ຂຓໍ, ອສິລກ຺ຂຓໍ, ຫຕ຺ຖິລກ຺ຂຓໍ, ອສ຺ສລກ຺ຂຓໍ, ອຸສຠລກ຺ຂຓໍ, ອາວຸຘລກ຺ຂຓໍ, ວຕ຺ຖລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ເອວມາທິການິ ລກ຺ຂຓານິ ອິເມ ຈ ທິຏ຺ຐິຏ຺ຐານາ ຍສ຺ສ ສມູຫຕາ, ນ ເອເຕຫິ ອຸປ຺ປາຕາທີຫິ ອຕ຺ຕໂນ ມງ຺ຄລໍ ວາ ອວມງ຺ຄລໍ ວາ ປຈ຺ເຈຕິ. ໂສ ມງ຺ຄລໂທສວີຕິວຕ຺ໂຕຕິ ໂສ ຂີຓາສໂວ ສພ຺ພມງ຺ຄລໂທເສ ວີຕິວຕ຺ໂຕ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ປຊຫິຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ຍຸຄໂຍຄາຘິຄໂຕຕິ ‘‘ໂກໂຘ ຈ ອຸປນາໂຫ ຈ, ມກ຺ໂຂ ຈ ປຬາໂສ ຈາ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໘໓໓) ນເຍນ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ເອກໂຕ ອາຄຕກິເລສາ ຍຸຄາ ນາມ. ກາມໂຍໂຄ, ຠວໂຍໂຄ, ທິຏ຺ຐິໂຍໂຄ, ອວິຊ຺ຊາໂຍໂຄຕິ ອິເມ ສໍສາເຣ ໂຍຊນຠາວໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຍຄາ ນາມ. ເຕ ຍຸເຄ ຈ ໂຍເຄ ຈາຕິ ຍຸຄໂຍເຄ ອຘິຄໂຕ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຄໂຕ ວີຕິວຕ຺ໂຕ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ. ນ ຊາຕຸເມຕີຕິ ປຸນ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ເອກໍເສເນວ ອິມໍ ໂລກໍ ນ ເອຕິ ນາຄຈ຺ຉຕີຕິ.

ເອວໍ ສຕ຺ຖາ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ສຈ຺ຈານິ ປກາເສສິ, ສຈ຺ຈປຣິໂຍສາເນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສທ຺ຘິໍ ປຸຕ຺ເຕນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ສຕ຺ຖາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ເອເຕວ ປິຕາປຸຕ຺ຕາ ອິທານິ ປິຕາປຸຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ, ຕາປໂສ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ມງ຺ຄລຊາຕກວຓ຺ຓນາ ສຕ຺ຕມາ.

[໘໘] ໘. ສາຣມ຺ຠຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ກລ຺ຍາຓິເມວ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍາຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ໂອມສວາທສິກ຺ຂາປທໍ (ປາຈິ. ໑໕) ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ທ຺ເວປິ ວຕ຺ຖູນິ ເຫຏ຺ຐາ ນນ຺ທິວິສາລຊາຕເກ ວຸຕ຺ຕສທິສາເນວ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຊາຕເກ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຄນ຺ຘາຣຣຏ຺ເຐ ຕກ຺ກສິລາຍໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ສາຣມ຺ໂຠ ນາມ ພລິພທ຺ໂທ ອໂຫສິ. ສຕ຺ຖາ ອິທໍ ອຕີຕວຕ຺ຖຸໍ ກເຖຕ຺ວາ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໘໘. ‘‘ກລ຺ຍາຓິເມວ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍ, ນ ຫິ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍ ປາປິກໍ;

ໂມກ຺ໂຂ ກລ຺ຍາຓິຍາ ສາຘຸ, ມຸຕ຺ວາ ຕປ຺ປຕິ ປາປິກ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກລ຺ຍາຓິເມວ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍາຕິ ຈຕຸໂທສວິນິມຸຕ຺ຕໍ ກລ຺ຍາຓິໍ ສຸນ຺ທຣໍ ອນວຊ຺ຊໍ ວາຈເມວ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ ກເຖຍ຺ຍ. ນ ຫິ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍ ປາປິກນ຺ຕິ ປາປິກໍ ລາມິກໍ ປເຣສໍ ອປ຺ປິຍໍ ອມນາປໍ ນ ມຸຎ຺ເຈຍ຺ຍ ນ ກເຖຍ຺ຍ. ໂມກ຺ໂຂ ກລ຺ຍາຓິຍາ ສາຘູຕິ ກລ຺ຍາຓວາຈາຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນເມວ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ສາຘຸ ສຸນ຺ທຣໍ ຠທ຺ທກໍ. ມຸຕ຺ວາ ຕປ຺ປຕິ ປາປິກນ຺ຕິ ປາປິກໍ ຜຣຸສວາຈໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ກເຖຕ຺ວາ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕປ຺ປຕິ ໂສຈຕິ ກິລມຕີຕິ.

ເອວໍ ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອານນ຺ໂທ ອໂຫສິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ, ສາຣມ຺ໂຠ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ສາຣມ຺ຠຊາຕກວຓ຺ຓນາ ອຏ຺ຐມາ.

[໘໙] ໙. ກຸຫກຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ວາຈາວ ກິຣ ເຕ ອາສີຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ກຸຫກຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ກຸຫກວຕ຺ຖຸ ອຸທ຺ທາລກຊາຕເກ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ເອກໍ ຄາມກໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ເອໂກ ກູຏຊຏິໂລ ກຸຫກຕາປໂສ ວສຕິ. ເອໂກ ກຸຏຸມ຺ພິໂກ ຕສ຺ສ ອຣຎ຺ເຎ ປຓ຺ຓສາລໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນໍ ວາເສນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫ ປຓີຕາຫາເຣນ ປຏິຊຄ຺ຄຕິ. ໂສ ຕໍ ກູຏຊຏິລໍ ‘‘ສີລວາ ເອໂສ’’ຕິ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ໂຈຣຠເຍນ ສຸວຓ຺ຓນິກ຺ຂສຕໍ ຕສ຺ສ ປຓ຺ຓສາລໍ ເນຕ຺ວາ ຠູມິຄຕໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ໂອໂລເກຍ຺ຍາສິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ນໍ ຕາປໂສ ‘‘ປພ຺ພຊິຕານໍ ນາມ, ອາວຸໂສ, ເອວຣູປໍ ກເຖຕຸໍ, ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ປນ ປຣສນ຺ຕເກ ໂລໂຠ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ທຸຏ຺ຐຕາປໂສ ‘‘ສກ຺ກາ ເອຕ຺ຕເກນ ຊີວິຕຸ’’ນ຺ຕິ ກຕິປາຫໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ສຸວຓ຺ຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຓ຺ຓສາລາຍເມວ ວສິຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ຕສ຺ສ ເຄເຫ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ເອວມາຫ ‘‘ອາວຸໂສ, ມຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ນິສ຺ສາຍ ຈິຣໍ ວສິມ຺ຫ, ອຕິຈິຣໍ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ວສນ຺ຕານໍ ມນຸສ຺ເສຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ, ສໍສຄ຺ໂຄ ຈ ນາມ ປພ຺ພຊິຕານໍ ມລໍ, ຕສ຺ມາ ຄຈ຺ຉາມຫ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຍາຈິຍມາໂນປິ ນິວຕ຺ຕິຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉິ. ອຖ ນໍ ໂສ ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ຍາວ ຄາມທ຺ວາຣໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິ. ຕາປໂສປິ ໂຖກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາວ ‘‘ອິມໍ ກຸຏຸມ຺ພິກໍ ມຍາ ວຎ຺ເຈຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຊຏານໍ ອນ຺ຕເຣ ຕິຓໍ ຐເປຕ຺ວາ ປຏິນິວຕ຺ຕິ. ກຸຏຸມ຺ພິໂກ ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ນິວຕ຺ຕິຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອາວຸໂສ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເຄຫຈ຺ຉທນໂຕ ເມ ຊຏາສຸ ເອກຕິຓໍ ລຄ຺ຄໍ, ອທິນ຺ນາທານຎ຺ຈ ນາມ ປພ຺ພຊິຕານໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕໍ ອາທາຍ ອາຄໂຕມ຺ຫີຕິ. ກຸຏຸມ຺ພິໂກ ‘‘ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຕິຓສລາກມ຺ປິ ນາມ ປຣສນ຺ຕກໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອໂຫ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໂກ ເມ ອຍ຺ໂຍ’’ຕິ ປສີທິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ.

ຕທາ ປນ ໂພຘິສຕ຺ເຕນ ຠຓ຺ຑຕ຺ຖາຍ ປຈ຺ຈນ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຕສ຺ມິໍ ນິເວສເນ ນິວາໂສ ຄຫິໂຕ ໂຫຕິ. ໂສ ຕາປສສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາວ ‘‘ອທ຺ຘາ ອິມິນາ ທຸຏ຺ຐຕາປເສນ ອິມສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ຄຫິຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ກຸຏຸມ຺ພິກໍ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ເຕ, ສມ຺ມ, ກິຎ຺ຈິ ເອຕສ຺ສ ຕາປສສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ, ສມ຺ມ, ສຸວຓ຺ຓນິກ຺ຂສຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຄຈ຺ຉ, ຕໍ ອຸປຘາເຣຫີ’’ຕິ. ໂສ ປຓ຺ຓສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ອທິສ຺ວາ ເວເຄນາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ນຕ຺ຖິ, ສມ຺ມາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ນ ເຕ ສຸວຓ຺ຓໍ ອຎ຺ເຎນ ຄຫິຕໍ, ເຕເນວ ກຸຫກຕາປເສນ ຄຫິຕໍ, ເອຫິ, ຕໍ ອນຸພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາມາ’’ຕິ ເວເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກູຏຕາປສໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖຫິ ຈ ປາເທຫິ ຈ ໂປເຖຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ສຸວຓ຺ຓໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ນິກ຺ຂສຕໍ ຫຣມາໂນ ອສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕິຓມຕ຺ເຕ ສຕ຺ໂຕສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ຄຣຫນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໘໙. ‘‘ວາຈາວ ກິຣ ເຕ ອາສິ, ສຓ຺ຫາ ສຂິລຠາຓິໂນ;

ຕິຓມຕ຺ເຕ ອສຊ຺ຊິຕ຺ໂຖ, ໂນ ຈ ນິກ຺ຂສຕໍ ຫຣ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ວາຈາວ ກິຣ ເຕ ອາສິ, ສຓ຺ຫາ ສຂິລຠາຓິໂນຕິ ‘‘ປພ຺ພຊິຕານໍ ຕິຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ອທິນ຺ນໍ ອາທາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ເອວໍ ສຂິລໍ ມຸທຸວຈນໍ ວທນ຺ຕສ຺ສ ວາຈາ ເອວ ກິຣ ເຕ ສຓ຺ຫາ ອາສິ, ວຈນມຕ຺ຕເມວ ມຏ຺ຐໍ ອໂຫສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕິຓມຕ຺ເຕ ອສຊ຺ຊິຕ຺ໂຖຕິ ກູຏຊຏິລ ເອກິສ຺ສາ ຕິຓສລາກາຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ກຸຣຸມາໂນ ຕ຺ວໍ ສຕ຺ໂຕ ອາສຕ຺ໂຕ ລຄ຺ໂຄ ອໂຫສິ. ໂນ ຈ ນິກ຺ຂສຕໍ ຫຣນ຺ຕິ ອິມໍ ປນ ນິກ຺ຂສຕໍ ຫຣນ຺ໂຕ ອສຕ຺ໂຕ ນິລ຺ລຄ຺ໂຄວ ຊາໂຕສີຕິ.

ເອວໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕໍ ຄຣຫິຕ຺ວາ ‘‘ມາ ປຸນ, ກູຏຊຏິລ, ເອວຣູປມກາສີ’’ຕິ ໂອວາທໍ ທຕ຺ວາ ຍຖາກມ຺ມໍ ຄໂຕ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນເວສ ຠິກ຺ຂຸ ກຸຫໂກ, ປຸພ຺ເພປິ ກຸຫໂກເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ກູຏຕາປໂສ ກຸຫກຠິກ຺ຂຸ ອໂຫສິ, ປຓ຺ຑິຕປຸຣິໂສ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ກຸຫກຊາຕກວຓ຺ຓນາ ນວມາ.

[໙໐] ໑໐. ອກຕຎ຺ຎຸຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ໂຍ ປຸພ຺ເພ ກຕກລ຺ຍາໂຓຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ຕສ຺ສ ກິເຣໂກ ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສິໂກ ເສຏ຺ຐິ ອທິຏ຺ຐສຫາໂຍ ອໂຫສິ. ໂສ ເອກທາ ປຈ຺ຈນ຺ເຕ ອຸຏ຺ຐານກຠຓ຺ຑສ຺ສ ປຎ຺ຈ ສກຏສຕານິ ປູເຣຕ຺ວາ ກມ຺ມນ຺ຕິກມນຸສ຺ເສ ອາຫ – ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ໂຠ, ອິມໍ ຠຓ຺ຑໍ ສາວຕ຺ຖິໍ ເນຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ສຫາຍກສ຺ສ ອນາຖປິຓ຺ຑິກມຫາເສຏ຺ຐິສ຺ສ ປຈ຺ຈຄ຺ເຆນ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ປຏິຠຓ຺ຑໍ ອາຫຣຖາ’’ຕິ. ເຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາເສຏ຺ຐິໍ ທິສ຺ວາ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ທຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ມຫາເສຏ຺ຐິ ‘‘ສ຺ວາຄຕໍ ໂວ’’ຕິ ເຕສໍ ອາວາສຎ຺ຈ ປຣິພ຺ພຍຎ຺ຈ ທາເປຕ຺ວາ ສຫາຍກສ຺ສ ສຸຂໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑໍ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ປຏິຠຓ຺ຑໍ ທາເປສິ. ເຕ ປຈ຺ຈນ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຕໂນ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ອາໂຣເຈສຸໍ.

ອປຣຠາເຄ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກປິ ຕເຖວ ປຎ຺ຈ ສກຏສຕານິ ຕຕ຺ຖ ເປເສສິ. ມນຸສ຺ສາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ອາທາຍ ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສິກເສຏ຺ຐິໍ ປສ຺ສິໍສຸ. ໂສ ‘‘ກຸໂຕ ອາຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສາວຕ຺ຖິໂຕ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສຫາຍກສ຺ສ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ສນ຺ຕິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກຕິ ກສ຺ສຈິ ປຸຣິສສ຺ສ ນາມໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຣິຫາສໍ ກຕ຺ວາ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ, ເນວ ນິວາສໍ, ນ ປຣິພ຺ພຍໍ ທາເປສິ. ເຕ ສຍເມວ ຠຓ຺ຑໍ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ປຏິຠຓ຺ຑໍ ອາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈສຸໍ.

ອຖ ໂສ ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສີ ປຸນປິ ເອກວາຣໍ ຕເຖວ ປຎ຺ຈ ສກຏສຕານິ ສາວຕ຺ຖິໍ ເປເສສິ, ມນຸສ຺ສາ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ອາທາຍ ມຫາເສຏ຺ຐິໍ ປສ຺ສິໍສຸ. ເຕ ປນ ທິສ຺ວາ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ມນຸສ຺ສາ ‘‘ມຍໍ, ສາມິ, ເອເຕສໍ ນິວາສຎ຺ຈ ຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຣິພ຺ພຍຎ຺ຈ ຊານິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕສໍ ສກຏານິ ພຫິນຄເຣ ຕຖາຣູເປ ຐາເນ ໂມຈາເປຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ອິເຘວ ວສຖ, ອມ຺ຫາກໍ ໂວ ຆເຣ ຍາຄຸຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຣິພ຺ພໂຍ ຈ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທາສກມ຺ມກເຣ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິມຍາມສມນນ຺ຕເຣ ປຎ຺ຈ ສກຏສຕານິ ວິລຸມ຺ປິຕ຺ວາ ນິວາສນປາຣຸປນານິປິ ເນສໍ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ໂຄເຓ ປລາເປຕ຺ວາ ສກຏານິ ວິຈກ຺ການິ ກຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ຐເປຕ຺ວາ ຈກ຺ການິປິ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາວ ອຄມໍສຸ. ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສິໂນ ນິວາສນມຕ຺ຕສ຺ສປິ ສາມິກາ ອຫຸຕ຺ວາ ຠີຕາ ເວເຄນ ປລາຍິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ຄຕາ. ເສຏ຺ຐິມນຸສ຺ສາປິ ຕມຕ຺ຖໍ ມຫາເສຏ຺ຐິໂນ ອາໂຣເຈສຸໍ. ໂສ ‘‘ອຕ຺ຖິ ທານິທໍ ກຖາປາຠຕ’’ນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ໂສ ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສີ ອິທາເນວ ເອວໍສີໂລ, ປຸພ຺ເພປິ ເອວໍສີໂລເຍວ ອໂຫສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ພາຣາຓສິຍໍ ມຫາວິຠໂວ ເສຏ຺ຐິ ອໂຫສິ. ຕສ຺ເສໂກ ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສິໂກ ເສຏ຺ຐິ ອທິຏ຺ຐສຫາໂຍ ອໂຫສິ. ສພ຺ພໍ ອຕີຕວຕ຺ຖຸ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວຕ຺ຖຸສທິສເມວ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ມນຸສ຺ເສຫິ ‘‘ອຊ຺ຊ ອມ຺ເຫຫິ ອິທໍ ນາມ ກຕ’’ນ຺ຕິ ອາໂຣຈິເຕ ‘‘ປຐມໍ ອຕ຺ຕໂນ ກຕໍ ອຸປກາຣໍ ອຊານນ຺ຕາ ປຈ຺ຉາ ເອວຣູປໍ ລຠນ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໙໐. ‘‘ໂຍ ປຸພ຺ເພ ກຕກລ຺ຍາໂຓ, ກຕຕ຺ໂຖ ນາວພຸຊ຺ຌຕິ;

ປຈ຺ຉາ ກິຈ຺ເຈ ສມຸປ຺ປນ຺ເນ, ກຕ຺ຕາຣໍ ນາຘິຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ປິຓ຺ຑຕ຺ໂຖ – ຂຕ຺ຕິຍາທີສຸ ໂຍ ໂກຈິ ປຸຣິໂສ ປຸພ຺ເພ ປຐມຕຣໍ ອຎ຺ເຎນ ກຕກລ຺ຍາໂຓ ກຕູປກາໂຣ ກຕຕ຺ໂຖ ນິປ຺ຜາທິຕກິຈ຺ໂຈ ຫຸຕ຺ວາ ຕໍ ປເຣນ ອຕ຺ຕນິ ກຕໍ ກລ຺ຍາຓຎ຺ເຈວ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ນ ຊານາຕິ, ໂສ ປຈ຺ຉາ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ເຈ ສມຸປ຺ປນ຺ເນ ຕສ຺ສ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ກຕ຺ຕາຣໍ ນາຘິຄຈ຺ຉຕິ ນ ລຠຕີຕິ.

ເອວໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ຍຖາກມ຺ມໍ ຄໂຕ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສີ ອິທານີປິ ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສີເຍວ, ພາຣາຓສິເສຏ຺ຐິ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ອກຕຎ຺ຎຸຊາຕກວຓ຺ຓນາ ທສມາ.

ອປາຍິມ຺ຫວຄ຺ໂຄ ນວໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ສຸຣາປານໍ ມິຕ຺ຕວິນ຺ທໍ, ກາຬກຓ຺ຓີ ອຕ຺ຖທ຺ວາຣໍ;

ກິໍປກ຺ກສີລວີມໍສໍ, ມງ຺ຄລຎ຺ຈາປິ ສາຣມ຺ຠໍ;

ກຸຫກໍ ອກຕຎ຺ຎູ ຈາຕິ.