໑໑. ປໂຣສຕວຄ຺ໂຄ

[໑໐໑] ໑. ປໂຣສຕຊາຕກວຓ຺ຓນາ

໑໐໑. ‘‘ປໂຣສຕຎ຺ເຈປິ ສມາຄຕານໍ, ຌາເຍຍ຺ຍຸໍ ເຕ ວສ຺ສສຕໍ ອປຎ຺ຎາ;

ເອໂກວ ເສຍ຺ໂຍ ປຸຣິໂສ ສປຎ຺ໂຎ, ໂຍ ຠາສິຕສ຺ສ ວິຊານາຕິ ອຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. –

ອິທໍ ຊາຕກໍ ວຕ຺ຖຸໂຕ ຈ ເວຍ຺ຍາກຣຓໂຕ ຈ ສໂມຘານໂຕ ຈ ປໂຣສຫສ຺ສຊາຕກສທິສເມວ. ເກວລຎ຺ເຫຕ຺ຖ ‘‘ຌາເຍຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ປທມຕ຺ຕເມວ ວິເສໂສ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ວສ຺ສສຕມ຺ປິ ອປຎ຺ຎາ ຌາເຍຍ຺ຍຸໍ ໂອໂລເກຍ຺ຍຸໍ ອຸປຘາເຣຍ຺ຍຸໍ, ເອວໍ ໂອໂລເກນ຺ຕາປິ ປນ ອຕ຺ຖໍ ວາ ກາຣຓໍ ວາ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ໂຍ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ຊານາຕິ, ໂສ ເອໂກວ ສປຎ຺ໂຎ ເສຍ຺ໂຍຕິ.

ປໂຣສຕຊາຕກວຓ຺ຓນາ ປຐມາ.

[໑໐໒] ໒. ປຓ຺ຓິກຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ໂຍ ທຸກ຺ຂຜຸຏ຺ຐາຍ ຠເວຍ຺ຍ ຕາຓນ຺ຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ປຓ຺ຓິກໍ ອຸປາສກໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ໂສ ກິຣ ສາວຕ຺ຖິວາສີ ອຸປາສໂກ ນານປ຺ປກາຣານິ ມູລປຓ຺ຓາທີນິ ເຈວ ລາພຸກຸມ຺ຠຓ຺ຑາທີນິ ຈ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕິ. ຕສ຺ເສກາ ຘີຕາ ອຠິຣູປາ ປາສາທິກາ ອາຈາຣສີລສມ຺ປນ຺ນາ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປສມນ຺ນາຄຕາ ເກວລໍ ນິຈ຺ຈປ຺ປຫສິຕມຸຂາ. ຕສ຺ສາ ສມານກຸເລສຸ ວາເຣຍ຺ຍຕ຺ຖາຍ ອາຄເຕສຸ ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອິມິສ຺ສາ ວາເຣຍ຺ຍໍ ວຕ຺ຕຕິ, ອຍຎ຺ຈ ນິຈ຺ຈປ຺ປຫສິຕມຸຂາ. ກຸມາຣິກາຘມ຺ເມ ປນ ອສຕິ ກຸມາຣິກາຍ ປຣກຸລໍ ຄຕາຍ ມາຕາປິຕູນໍ ຄຣຫາ ໂຫຕິ, ‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອິມິສ຺ສາ ກຸມາຣິກາຘມ຺ໂມ, ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວີມໍສິສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ຘີຕຣໍ ປຈ຺ຉິໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ປຓ຺ຓຕ຺ຖາຍ ອຣຎ຺ຎໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວີມໍສນວເສນ ກິເລສສນ຺ນິສ຺ສິໂຕ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ຣຫສ຺ສກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ ຕໍ ຫຕ຺ເຖ ຄຓ຺ຫິ. ສາ ຄຫິຕມຕ຺ຕາວ ໂຣທນ຺ຕີ ກນ຺ທນ຺ຕີ ‘‘ອຍຸຕ຺ຕເມຕໍ, ຕາຕ, ອຸທກໂຕ ອຄ຺ຄິປາຕຸຠາວສທິສໍ, ມາ ເອວຣູປໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອມ຺ມ, ມຍາ ວີມໍສນຕ຺ຖາຍ ຕ຺ວໍ ຫຕ຺ເຖ ຄຫິຕາ, ນ ຈ ກິເລສວເສນ. ວເທຫິ, ອຕ຺ຖິ ທານິ ເຕ ກຸມາຣິກາຘມ຺ໂມ’’ຕິ. ‘‘ອາມ, ຕາຕ, ອຕ຺ຖິ. ມຍາ ຫິ ໂລຠວເສນ ນ ໂກຈິ ປຸຣິໂສ ໂອໂລກິຕປຸພ຺ໂພ’’ຕິ. ໂສ ຘີຕຣໍ ອສ຺ສາເສຕ຺ວາ ຆຣໍ ເນຕ຺ວາ ມງ຺ຄລໍ ກຕ຺ວາ ປຣກຸລໍ ເປເສຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄນ຺ຘມາລາທິຫຕ຺ໂຖ ເຊຕວນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປູເຊຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ, ‘‘ຈິຣສ຺ສມາຄໂຕສີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອຸປາສກ, ກຸມາຣິກາ ຈິຣໍ ປຏ຺ຐາຍ ອາຈາຣສີລສມ຺ປນ຺ນາວ, ຕ຺ວໍ ປນ ນ ອິທາເນວ ເອວໍ ວີມໍສສິ, ປຸພ຺ເພປິ ວີມໍສິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອຣຎ຺ເຎ ຣຸກ຺ຂເທວຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອເຖໂກ ພາຣາຓສິຍໍ ປຓ຺ຓິກອຸປາສໂກຕິ ອຕີຕວຕ຺ຖຸ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສທິສເມວ. ເຕນ ປນ ສາ ວີມໍສນຕ຺ຖາຍ ຫຕ຺ເຖ ຄຫິຕມຕ຺ຕາ ປຣິເທວມານາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໐໒. ‘‘ໂຍ ທຸກ຺ຂຜຸຏ຺ຐາຍ ຠເວຍ຺ຍ ຕາຓໍ, ໂສ ເມ ປິຕາ ທຸພ຺ຠິ ວເນ ກໂຣຕິ;

ສາ ກສ຺ສ ກນ຺ທາມິ ວນສ຺ສ ມຊ຺ເຌ, ໂຍ ຕາຍິຕາ ໂສ ສຫສໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ໂຍ ທຸກ຺ຂຜຸຏ຺ຐາຍ ຠເວຍ຺ຍ ຕາຓນ຺ຕິ ກາຍິກເຈຕສິເກຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ຜຸຏ຺ຐາຍ ຕາຍິຕາ ປຣິຕາຍິຕາ ປຕິຏ຺ຐາ ຠເວຍ຺ຍ. ໂສ ເມ ປິຕາ ທຸພ຺ຠິ ວເນ ກໂຣຕີຕິ ໂສ ມຍ຺ຫໍ ທຸກ຺ຂປຣິຕາຍໂກ ປິຕາວ ອິມສ຺ມິໍ ວເນ ເອວຣູປໍ ມິຕ຺ຕທຸພ຺ຠິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຊາຕາຍ ຘີຕຣິ ວີຕິກ຺ກມໍ ກາຕຸໍ ມຎ຺ຎຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາ ກສ຺ສ ກນ຺ທາມີຕິ ກສ຺ສ ໂຣທາມິ, ໂກ ເມ ປຕິຏ຺ຐາ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ທີເປຕິ. ໂຍ ຕາຍິຕາ ໂສ ສຫສໍ ກໂຣຕີຕິ ໂຍ ມຍ຺ຫໍ ຕາຍິຕາ ຣກ຺ຂິຕາ ອວສ຺ສໂຍ ຠວິຕຸໍ ອຣຫຕິ, ໂສ ປິຕາເຍວ ສາຫສິກກມ຺ມໍ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຖ ນໍ ປິຕາ ອສ຺ສາເສຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ມ, ຣກ຺ຂິຕຕ຺ຕາສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ອາມ, ຕາຕ ຣກ຺ຂິໂຕ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ. ໂສ ຕໍ ຆຣໍ ເນຕ຺ວາ ມຓ຺ເຑຕ຺ວາ ມງ຺ຄລໍ ກຕ຺ວາ ປຣກຸລໍ ເປເສສິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສຈ຺ຈານິ ປກາເສຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ, ສຈ຺ຈປຣິໂຍສາເນ ອຸປາສໂກ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ.

ຕທາ ປິຕາ ເອຕຣຫິ ປິຕາວ, ຘີຕາ ຈ ເອຕຣຫິ ຘີຕາວ, ຕໍ ກາຣຓໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທິຏ຺ຐຣຸກ຺ຂເທວຕາ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິນ຺ຕິ.

ປຓ຺ຓິກຊາຕກວຓ຺ຓນາ ທຸຕິຍາ.

[໑໐໓] ໓. ເວຣິຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ຍຕ຺ຖ ເວຣີ ນິວິສຕີຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ກິຣ ໂຠຄຄາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ໂຈເຣ ທິສ຺ວາ ‘‘ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ວສິຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ, ສາວຕ຺ຖິເມວ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເວເຄນ ໂຄເຓ ປາເຊຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິເມວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ວິຫາຣໍ ຄໂຕ ສຕ຺ຖຸ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ປຸພ຺ເພປິ ຄຫປຕິ ປຓ຺ຑິຕາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ໂຈເຣ ທິສ຺ວາ ອນ຺ຕຣາ ອວິລມ຺ພມານາ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານເມວ ຄມິໍສູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມຫາວິຠໂວ ເສຏ຺ຐິ ຫຸຕ຺ວາ ເອກໍ ຄາມກໍ ນິມນ຺ຕນໍ ຠຸຎ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ໂຈເຣ ທິສ຺ວາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ອວສິຕ຺ວາວ ເວເຄນ ໂຄເຓ ປາເຊນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ເຄຫເມວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນານຄ຺ຄຣເສຫິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ມຫາສຍເນ ນິສິນ຺ໂນ ‘‘ໂຈຣານໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ນິພ຺ຠຍຏ຺ຐານໍ ອຕ຺ຕໂນ ເຄຫໍ ອາຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ອຸທານວເສນ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໐໓. ‘‘ຍຕ຺ຖ ເວຣີ ນິວິສຕິ, ນ ວເສ ຕຕ຺ຖ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ເອກຣຕ຺ຕໍ ທິຣຕ຺ຕໍ ວາ, ທຸກ຺ຂໍ ວສຕິ ເວຣິສູ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເວຣີຕິ ເວຣເຈຕນາສມງ຺ຄິປຸຄ຺ຄໂລ. ນິວິສຕີຕິ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ນ ວເສ ຕຕ຺ຖ ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ໂສ ເວຣີປຸຄ຺ຄໂລ ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວສຕິ, ຕຕ຺ຖ ປຓ຺ຑິໂຕ ປຓ຺ຑິຈ຺ເຈນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ນ ວເສຍ຺ຍ. ກິໍກາຣຓາ? ເອກຣຕ຺ຕໍ ທິຣຕ຺ຕໍ ວາ, ທຸກ຺ຂໍ ວສຕິ ເວຣິສູຕິ, ເວຣີນຎ຺ຫິ ອນ຺ຕເຣ ວສນ຺ໂຕ ເອກາຫມ຺ປິ ທ຺ວີຫມ຺ປິ ທຸກ຺ຂເມວ ວສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ມຫາສຕ຺ໂຕ ອຸທານໍ ອຸທາເນຕ຺ວາ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ຍຖາກມ຺ມໍ ຄໂຕ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ອຫເມວ ພາຣາຓສິເສຏ຺ຐິ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ເວຣິຊາຕກວຓ຺ຓນາ ຕຕິຍາ.

[໑໐໔] ໔. ມິຕ຺ຕວິນ຺ທກຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ຈຕຸພ຺ຠິ ອຏ຺ຐຊ຺ຌຄມາຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ທຸພ຺ພຈຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ວຕ຺ຖຸ ເຫຏ຺ຐາ ມິຕ຺ຕວິນ຺ທກຊາຕເກ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ປນ ຊາຕກໍ ກສ຺ສປພຸທ຺ຘກາລິກໍ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ກາເລ ອຸຣຈກ຺ກໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈມາໂນ ເອໂກ ເນຣຍິກສຕ຺ໂຕ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ປາປກມ຺ມໍ ອກາສິ’’ນ຺ຕິ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ‘‘ຕຍາ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ປາປກມ຺ມໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໐໔. ‘‘ຈຕຸພ຺ຠິ ອຏ຺ຐຊ຺ຌຄມາ, ອຏ຺ຐາຫິປິ ຈ ໂສຬສ;

ໂສຬສາຫິ ຈ ພາຕ຺ຕິໍສ, ອຕ຺ຣິຈ຺ຉໍ ຈກ຺ກມາສໂທ;

ອິຈ຺ຉາຫຕສ຺ສ ໂປສສ຺ສ, ຈກ຺ກໍ ຠມຕິ ມຕ຺ຖເກ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈຕຸພ຺ຠິ ອຏ຺ຐຊ຺ຌຄມາຕິ ສມຸທ຺ທນ຺ຕເຣ ຈຕສ຺ໂສ ວິມານເປຕິໂຍ ລຠິຕ຺ວາ ຕາຫິ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຣິຈ຺ຉຕາຍ ປຣໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອປຣາ ອຏ຺ຐ ອຘິຄໂຕສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຕ຺ຣິຈ຺ຉໍ ຈກ຺ກມາສໂທຕິ ເອວໍ ສກລາເຠນ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຣ ອຕ຺ຣ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຣໂຕ ປຣໂຕ ລາຠໍ ປຕ຺ເຖນ຺ໂຕ ອິທານິ ຈກ຺ກມາສໂທ ອິທໍ ອຸຣຈກ຺ກໍ ປຕ຺ໂຕສິ. ຕສ຺ສ ເຕ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາຫຕສ຺ສ ໂປສສ຺ສ ຕຓ຺ຫາຍ ຫຕສ຺ສ ອຸປຫຕສ຺ສ ຕວ ຈກ຺ກໍ ຠມຕິ ມຕ຺ຖເກ. ປາສາຓຈກ຺ກໍ, ອຍຈກ຺ກນ຺ຕິ ອິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ຂຸຣຘາຣໍ ອຍຈກ຺ກໍ ຕສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຕນວເສນ ຠມນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫ. ວຕ຺ວາ ຈ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ເທວໂລກເມວ ຄໂຕ. ໂສປິ ເນຣຍິກສຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປາເປ ຂີເຓ ຍຖາກມ຺ມໍ ຄໂຕ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ມິຕ຺ຕວິນ຺ທໂກ ທຸພ຺ພຈຠິກ຺ຂຸ ອໂຫສິ, ເທວປຸຕ຺ໂຕ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ມິຕ຺ຕວິນ຺ທກຊາຕກວຓ຺ຓນາ ຈຕຸຕ຺ຖາ.

[໑໐໕] ໕. ທຸພ຺ພລກຏ຺ຐຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ພຫຸມ຺ເປຕໍ ວເນ ກຏ຺ຐນ຺ຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ອຸຕ຺ຕສິຕຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ໂສ ກິຣ ສາວຕ຺ຖິວາສີ ເອໂກ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ມຣຓຠີຣຸໂກ ອໂຫສິ, ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐານທິວາຏ຺ຐາເນສຸ ວາຕສ຺ສ ວາ ວີຊນ຺ຕສ຺ສ ສຸກ຺ຂທຓ຺ຑກສ຺ສ ວາ ປຕນ຺ຕສ຺ສ ປກ຺ຂິຈຕຸປ຺ປທານໍ ວາ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ມຣຓຠຍຕຊ຺ຊິໂຕ ມຫາຣວໍ ຣວນ຺ໂຕ ປລາຍຕິ. ຕສ຺ສ ຫິ ‘‘ມຣິຕພ຺ພໍ ມຍາ’’ຕິ ສຕິມຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ. ສເຈ ຫິ ໂສ ‘‘ອຫໍ ມຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຊາເນຍ຺ຍ, ນ ມຣຓໍ ຠາເຍຍ຺ຍ. ມຣຓສ຺ສຕິກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ປນ ຕສ຺ສ ອຠາວິຕຕ຺ຕາວ ຠາຍຕິ. ຕສ຺ສ ໂສ ມຣຓຠີຣຸກຠາໂວ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ປາກໂຏ ຊາໂຕ.

ອເຖກທິວສໍ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ຠິກ຺ຂູ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ ‘‘ອາວຸໂສ, ອສຸໂກ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ມຣຓຠີຣຸໂກ ມຣຓໍ ຠາຍຕິ, ຠິກ຺ຂຸນາ ນາມ ‘ອວສ຺ສໍ ມຍາ ມຣິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ ມຣຓສ຺ສຕິກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຠາເວຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ ມຣຓຠີຣຸໂກ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ມາ ເອຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອນຕ຺ຕມນາ ໂຫຖ, ນາຍໍ ອິທາເນວ ມຣຓຠີຣຸໂກ, ປຸພ຺ເພປິ ມຣຓຠີຣຸໂກເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຫິມວນ຺ເຕ ຣຸກ຺ຂເທວຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ພາຣາຓສິຣາຊາ ອຕ຺ຕໂນ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖິໍ ອາເນຎ຺ຊກາຣຓໍ ສິກ຺ຂາເປຕຸໍ ຫຕ຺ຖາຈຣິຍານໍ ອທາສິ. ຕໍ ອາຬາເນ ນິຈ຺ຈລໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ໂຕມຣຫຕ຺ຖາ ມນຸສ຺ສາ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ອາເນຎ຺ຊກາຣຓໍ ກາເຣນ຺ຕິ. ໂສ ຕໍ ກາຣຓໍ ກາຣິຍມາໂນ ເວທນໍ ອຘິວາເສຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອາຬານໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ເສ ປລາເປຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ຕໍ ປາວິສິ. ມນຸສ຺ສາ ຕໍ ຄເຫຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ນິວຕ຺ຕິໍສຸ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ມຣຓຠີຣຸໂກ ອໂຫສິ, ວາຕສທ຺ທານິ ສຸຕ຺ວາ ກມ຺ປມາໂນ ມຣຓຠຍຕຊ຺ຊິໂຕ ໂສຓ຺ຑໍ ວິຘຸນິຕ຺ວາ ເວເຄນ ປລາຍຕິ, ອາຬາເນ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອາເນຎ຺ຊກາຣຓໍ ກຣຓກາໂລ ວິຍສ຺ສ ໂຫຕິ, ກາຍສ຺ສາທໍ ວາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສາທໍ ວາ ອລຠນ຺ໂຕ ກມ຺ປມາໂນ ວິຈຣຕິ.

ຣຸກ຺ຂເທວຕາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ຂນ຺ຘວິຏເປ ຐຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໐໕. ‘‘ພຫຸມ຺ເປຕໍ ວເນ ກຏ຺ຐໍ, ວາໂຕ ຠຎ຺ຊຕິ ທຸພ຺ພລໍ;

ຕສ຺ສ ເຈ ຠາຍສິ ນາຄ, ກິໂສ ນູນ ຠວິສ຺ສສີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖາຍໍ ປິຓ຺ຑຕ຺ໂຖ – ຍໍ ເອຕໍ ທຸພ຺ພລໍ ກຏ຺ຐໍ ປຸຣຕ຺ຖິມາທິເຠໂທ ວາໂຕ ຠຎ຺ຊຕິ, ຕໍ ອິມສ຺ມິໍ ວເນ ພຫຸໍ ສຸລຠໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສໍວິຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ຕ຺ວໍ ຕສ຺ສ ຠາຍສິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ນິຈ຺ຈໍ ຠີໂຕ ມໍສໂລຫິຕກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ວາ ກິໂສ ນູນ ຠວິສ຺ສສິ, ອິມສ຺ມິໍ ປນ ວເນ ຕວ ຠຍໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມາ ຠາຍີຕິ.

ເອວໍ ເທວຕາ ຕສ຺ສ ໂອວາທໍ ອທາສິ, ໂສປິ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນິພ຺ຠໂຍ ອໂຫສິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສຈ຺ຈານິ ປກາເສຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ, ສຈ຺ຈປຣິໂຍສາເນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ‘‘ຕທາ ນາໂຄ ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ອໂຫສິ, ຣຸກ຺ຂເທວຕາ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ທຸພ຺ພລກຏ຺ຐຊາຕກວຓ຺ຓນາ ປຎ຺ຈມາ.

[໑໐໖] ໖. ອຸທຎ຺ຈນີຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ສຸຂໍ ວຕ ມໍ ຊີວນ຺ຕນ຺ຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຖຸລ຺ລກຸມາຣິກາປໂລຠນໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ວຕ຺ຖຸ ເຕຣສກນິປາເຕ ຈູຬນາຣທກສ຺ສປຊາຕເກ (ຊາ. ໑.໑໓.໔໐ ອາທໂຍ) ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ຕໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠຄວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ກຕ຺ຖ ເຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິພທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ໂສ ‘‘ເອກິສ຺ສາ ຖຸລ຺ລກຸມາຣິກາຍາ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ນໍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ອຍໍ ເຕ ຠິກ຺ຂຸ ອນຕ຺ຖກາຣິກາ, ປຸພ຺ເພປິ ຕ຺ວໍ ເອຕໍ ນິສ຺ສາຍ ສີລພ຺ຍສນໍ ປຕ຺ວາ ກມ຺ປນ຺ໂຕ ວິຈຣມາໂນ ປຓ຺ຑິເຕ ນິສ຺ສາຍ ສຸຂໍ ລຠີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕຕິ ອຕີຕວຕ຺ຖຸປິ ຈູຬນາຣທກສ຺ສປຊາຕເກເຍວ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ຕທາ ປນ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ສາຍໍ ຜລາຜເລ ອາທາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຓ຺ຓສາລາທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ປວິສິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕໍ ຈູຬຕາປສໍ ເອຕທໂວຈ ‘‘ຕາຕ, ຕ຺ວໍ ອຎ຺ເຎສຸ ທິວເສສຸ ທາຣູນິ ອາຫຣສິ, ປານີຍໍ ປຣິໂຠຊນີຍໍ ອາຫຣສິ, ອຄ຺ຄິໍ ກໂຣສິ, ອຊ຺ຊ ປນ ເອກມ຺ປິ ອກຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ທຸມ຺ມຸໂຂ ປຊ຺ຌາຍນ຺ໂຕ ນິປນ຺ໂນສີ’’ຕິ? ‘‘ຕາຕ, ຕຸມ຺ເຫສຸ ຜລາຜລຕ຺ຖາຍ ຄເຕສຸ ເອກາ ອິຕ຺ຖີ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມໍ ປໂລເຠຕ຺ວາ ອາທາຍ ຄນ຺ຕຸໍ ອາຣຠິ, ອຫໍ ປນ ‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ຄມິສ຺ສາມີ’ຕິ ນ ຄຈ຺ຉິໍ, ອສຸກຏ຺ຐາເນ ປນ ນໍ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ອາຄໂຕມ຺ຫິ, ອິທານິ ຄຈ຺ຉາມຫໍ ຕາຕາ’’ຕິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ‘‘ນ ສກ຺ກາ ເອຕໍ ນິວຕ຺ເຕຕຸ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ເຕນ ຫິ, ຕາຕ, ຄຈ຺ຉ, ເອສາ ປນ ຕໍ ເນຕ຺ວາ ຍທາ ມຈ຺ຉມໍສາທີນິ ວາ ຂາທິຕຸກາມາ ຠວິສ຺ສຕິ, ສປ຺ປິໂລຓຕຓ຺ຑຸລາທີຫິ ວາ ປນສ຺ສາ ອຕ຺ໂຖ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕທາ ‘ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈາຫຣາ’ຕິ ຕໍ ກິລເມສ຺ສຕິ. ຕທາ ມຍ຺ຫໍ ຄຸຓໍ ສຣິຕ຺ວາ ປລາຍິຕ຺ວາ ອິເຘວ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ໂສ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ມນຸສ຺ສປຖໍ ອຄມາສິ. ອຖ ນໍ ສາ ອຕ຺ຕໂນ ວສໍ ຄເມຕ຺ວາ ‘‘ມໍສໍ ອາຫຣ, ມຈ຺ຉໍ ອາຫຣາ’’ຕິ ເຍນ ເຍນ ອຕ຺ຖິກາ ໂຫຕິ, ຕໍ ຕໍ ອາຫຣາເປຕິ. ຕທາ ໂສ ‘‘ອຍໍ ມໍ ອຕ຺ຕໂນ ທາສໍ ວິຍ ກມ຺ມກາຣໍ ວິຍ ຈ ກຕ຺ວາ ປີເຬຕີ’’ຕິ ປລາຍິຕ຺ວາ ປິຕຸ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປິຕຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຐິຕໂກວ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໐໖. ‘‘ສຸຂໍ ວຕ ມໍ ຊີວນ຺ຕໍ, ປຈມານາ ອຸທຎ຺ຈນີ;

ໂຈຣີ ຊາຍປ຺ປວາເທນ, ເຕລໍ ໂລຓຎ຺ຈ ຍາຈຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຸຂໍ ວຕ ມໍ ຊີວນ຺ຕນ຺ຕິ ຕາຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິເກ ມໍ ສຸຂໍ ຊີວນ຺ຕໍ. ປຈມານາຕິ ຕາປຍມານາ ປີຬຍມານາ, ຍໍ ຍໍ ວາ ຂາທິຕຸກາມາ ໂຫຕິ, ຕໍ ຕໍ ປຈມານາ. ອຸທກໍ ອຎ຺ຈນ຺ຕິ ເອຕາຍາຕິ ອຸທຎ຺ຈນີ, ຈາຏິໂຕ ວາ ກູປໂຕ ວາ ອຸທກອຸສ຺ສິຎ຺ຈນຆຏິກາເຍຕໍ ນາມໍ. ສາ ປນ ອຸທຎ຺ຈນີ ວິຍ, ອຸທກໍ ວິຍ ຆຏິກາ, ເຍນ ເຍນຕ຺ຖິກາ ໂຫຕິ, ຕໍ ຕໍ ອາກຑ຺ຒຕິເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຈຣີ ຊາຍປ຺ປວາເທນາຕິ ‘‘ຠຣິຍາ’’ຕິ ນາເມນ ເອກາ ໂຈຣີ ມໍ ມຘຸຣວຈເນນ ອຸປລາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ເນຕ຺ວາ ເຕລໍ ໂລຓຎ຺ຈ ຍຎ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ຍາຈຕິ, ທາສໍ ວິຍ ກມ຺ມກາຣໍ ວິຍ ຈ ກຕ຺ວາ ອາຫຣາເປຕີຕິ ຕສ຺ສາ ອຄຸຓໍ ກເຖສິ.

ອຖ ນໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອສ຺ສາເສຕ຺ວາ ‘‘ໂຫຕຸ, ຕາຕ, ເອຫິ ຕ຺ວໍ ເມຕ຺ຕໍ ຠາເວຫິ, ກຣຸຓໍ ຠາເວຫີ’’ຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ອາຈິກ຺ຂິ, ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ກສິຓປຣິກມ຺ມໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ໂສ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ອຠິຎ຺ຎາ ຈ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ຠາເວຕ຺ວາ ສທ຺ຘິໍ ປິຕຣາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສຈ຺ຈານິ ປກາເສຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ, ສຈ຺ຈປຣິໂຍສາເນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ.

‘‘ຕທາ ຖຸລ຺ລກຸມາຣິກາວ ເອຕຣຫິ ຖຸລ຺ລກຸມາຣິກາ. ຈູຬຕາປໂສ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕຠິກ຺ຂຸ ອໂຫສິ, ປິຕາ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ອຸທຎ຺ຈນີຊາຕກວຓ຺ຓນາ ຉຏ຺ຐາ.

[໑໐໗] ໗. ສາລິຕ຺ຕກຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ສາຘູ ໂຂ ສິປ຺ປກໍ ນາມາຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ຫໍສປຫຣນກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ໂສ ກິເຣໂກ ສາວຕ຺ຖິວາສີ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ສາລິຕ຺ຕກສິປ຺ເປ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ໂຕ. ‘‘ສາລິຕ຺ຕກສິປ຺ປ’’ນ຺ຕິ ສກ຺ຂຣາຂິປນສິປ຺ປໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ສາສເນ ອຸຣໍ ທຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປທໍ ລຠິ, ນ ປນ ສິກ຺ຂາກາໂມ, ນ ປຏິປຕ຺ຕິສາຘໂກ ອໂຫສິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ເອກໍ ທຫຣຠິກ຺ຂຸໍ ອາທາຍ ອຈິຣວຕິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍິຕ຺ວາ ນທີຕີເຣ ອຏ຺ຐາສິ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ທ຺ເວ ເສຕຫໍສາ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ຕໍ ທຫຣໍ ອາຫ ‘‘ອິມໍ ປຈ຺ຉິມຫໍສໍ ສກ຺ຂຣາຍ ອກ຺ຂິມ຺ຫິ ປຫຣິຕ຺ວາ ປາທມູເລ ປາເຕມີ’’ຕິ. ອິຕໂຣ ‘‘ກຖໍ ປາເຕສ຺ສສິ, ນ ສກ຺ຂິສ຺ສສິ ປຫຣິຕຸ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ‘‘ຕິຏ຺ຐຕຸ ຕາວສ຺ສ ໂອຣໂຕ ອກ຺ຂິ, ປຣໂຕ ອກ຺ຂິມ຺ຫິ ຕໍ ປຫຣາມີ’’ຕິ. ອິທານິ ປນ ຕ຺ວໍ ອສນ຺ຕໍ ກເຖສີຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ອຸປຘາເຣຫີ’’ຕິ ເອກໍ ຕິຂິຓສກ຺ຂຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອງ຺ຄຸລິຍາ ປຣິຍນ຺ເຕ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຫໍສສ຺ສ ປຈ຺ຉໂຕ ຂິປິ. ສາ ‘‘ຣຸ’’ນ຺ຕິ ສທ຺ທໍ ອກາສິ, ຫໍໂສ ‘‘ປຣິສ຺ສເຍນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສທ຺ທໍ ໂສຕຸໍ ອາຣຠິ. ອິຕໂຣ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ເອກໍ ວຏ຺ຏສກ຺ຂຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ປຣຠາເຄ ອກ຺ຂິໍ ປຫຣິ. ສກ຺ຂຣາ ອິຕຣມ຺ປິ ອກ຺ຂິໍ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄຕາ. ຫໍໂສ ມຫາຣວໍ ຣວນ຺ໂຕ ປາທມູເລເຍວ ປຕິ. ຕໂຕ ຕໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຣຫິຕ຺ວາ ‘‘ອນນຸຈ຺ຉວິກໍ ເຕ ກຕ’’ນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ເນຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິມິນາ ອິທໍ ນາມ ກຕ’’ນ຺ຕິ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຄຣຫິຕ຺ວາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນເວສ ເອຕສ຺ມິໍ ສິປ຺ເປ ກຸສໂລ, ປຸພ຺ເພປິ ກຸສໂລເຍວ ອໂຫສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອມຈ຺ໂຈ ອໂຫສິ. ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ຣຎ຺ໂຎ ປຸໂຣຫິໂຕ ອຕິມຸຂໂຣ ໂຫຕິ ພຫຸຠາຓີ, ຕສ຺ມິໍ ກເຖຕຸໍ ອາຣທ຺ເຘ ອຎ຺ເຎ ໂອກາສເມວ ນ ລຠນ຺ຕິ. ຣາຊາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ກທາ ນຸ ໂຂ ເອຕສ຺ສ ວຈນຸປຈ຺ເຉທກໍ ກຎ຺ຈິ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕຖາຣູປໍ ເອກໍ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ວິຈຣຕິ. ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ພາຣາຓສິຍໍ ເອໂກ ປີຐສປ຺ປີ ສກ຺ຂຣາຂິປນສິປ຺ເປ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຄາມທາຣກາ ຕໍ ຣຖກໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒມານາ ພາຣາຓສິນຄຣທ຺ວາຣມູເລ ເອໂກ ວິຏປສມ຺ປນ຺ໂນ ມຫານິຄ຺ໂຣໂຘ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ກາກຓິກາທີນິ ທຕ຺ວາ ‘‘ຫຕ຺ຖິຣູປກໍ ກຣ, ອສ຺ສຣູປກໍ ກຣາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ໂສ ສກ຺ຂຣາ ຂິປິຕ຺ວາ ຂິປິຕ຺ວາ ນິຄ຺ໂຣຘປຓ຺ເຓສຸ ນານາຣູປານິ ທສ຺ເສຕິ, ສພ຺ພານິ ປຓ຺ຓານິ ຉິທ຺ທາວຉິທ຺ທາເນວ ອເຫສຸໍ.

ອຖ ພາຣາຓສິຣາຊາ ອຸຍ຺ຍານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕໍ ຐານໍ ປາປຸຓິ. ອຸສ຺ສາຣຓາຠເຍນ ສພ຺ເພ ທາຣກາ ປລາຍິໍສຸ, ປີຐສປ຺ປີ ຕຕ຺ເຖວ ນິປຊ຺ຊິ. ຣາຊາ ນິຄ຺ໂຣຘມູລໍ ປຕ຺ວາ ຣເຖ ນິສິນ຺ໂນ ປຕ຺ຕານໍ ຉິທ຺ທຕາຍ ຉາຍໍ ກພຣກພຣໍ ທິສ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ສພ຺ເພສໍ ປຕ຺ຕານໍ ຉິທ຺ທຠາວໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເກເນຕານິ ເອວໍ ກຕານີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ປີຐສປ຺ປິນາ, ເທວາ’’ຕິ. ຣາຊາ ‘‘ອິມໍ ນິສ຺ສາຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວຈນຸປຈ຺ເຉທໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ກາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ກຫໍ, ຠເຓ, ປີຐສປ຺ປີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ວິຈິນນ຺ຕາ ມູລນ຺ຕເຣ ນິປນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ, ເທວາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ຣາຊາ ນໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ປຣິສໍ ອຸສ຺ສາເຣຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິເກ ເອໂກ ມຸຂຣພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຕ຺ຖິ, ສກ຺ຂິສ຺ສສິ ຕໍ ນິສ຺ສທ຺ທໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ນາຬິມຕ຺ຕາ ອຊລຓ຺ຑິກາ ລຠນ຺ໂຕ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ເທວາຕິ. ຣາຊາ ປີຐສປ຺ປິໍ ຆຣໍ ເນຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕສາຓິຍໍ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ສາຓິຍໍ ຉິທ຺ທໍ ກາເຣຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຉິທ຺ທາຠິມຸຂໍ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ນາຬິມຕ຺ຕາ ສຸກ຺ຂາ ອຊລຓ຺ຑິກາ ປີຐສປ຺ປິສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຐປາເປຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອຸປຏ຺ຐານກາເລ ອາຄຕໍ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຎ຺ເຎສໍ ໂອກາສໍ ອທຕ຺ວາ ຣຎ຺ຎາ ສທ຺ຘິໍ ກເຖຕຸໍ ອາຣຠິ. ອຖສ຺ສ ໂສ ປີຐສປ຺ປີ ສາຓິຈ຺ຉິທ຺ເທນ ເອເກກໍ ອຊລຓ຺ຑິກໍ ປຈ຺ຉິຍໍ ປເວເສນ຺ໂຕ ວິຍ ຕາລຸຕລມ຺ຫິເຍວ ປາເຕຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາຄຕາຄຕໍ ນາຬິຍໍ ເຕລໍ ປເວເສນ຺ໂຕ ວິຍ ຄິລຕິ, ສພ຺ພາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄມິໍສຸ. ຕສ຺ເສຕາ ນາຬິມຕ຺ຕາ ອຊລຓ຺ຑິກາ ກຸຈ຺ຉິໍ ປວິຏ຺ຐາ ອຑ຺ຒາຬ຺ຫກມຕ຺ຕາ ອເຫສຸໍ.

ຣາຊາ ຕາສໍ ປຣິກ຺ຂີຓຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ອາຈຣິຍ, ຕຸມ຺ເຫ ອຕິມຸຂຣຕາຍ ນາຬິມຕ຺ຕາ ອຊລຓ຺ຑິກາ ຄິລນ຺ຕາ ກິຎ຺ຈິ ນ ຊານິຕ຺ຖ, ອິໂຕ ທານິ ອຸຕ຺ຕຣິ ຊີຣາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສຖ. ຄຈ຺ຉຖ, ປິຍງ຺ຄຸທກໍ ປິວິຕ຺ວາ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ອໂຣຄໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປິຫິຕມຸໂຂ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ກເຖນ຺ເຕນາປິ ສທ຺ຘິໍ ອກຖນສີໂລ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ‘‘ອິມິນາ ເມ ກຓ຺ຓສຸຂໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ປີຐສປ຺ປິສ຺ສ ສຕສຫສ຺ສຸຏ຺ຐານເກ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຄາເມ ອທາສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຣາຊານໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ເທວ, ສິປ຺ປໍ ນາມ ໂລເກ ປຓ຺ຑິເຕຫິ ອຸຄ຺ຄຫິຕພ຺ພໍ, ປີຐສປ຺ປິນາ ສາລິຕ຺ຕກມຕ຺ເຕນາປິ ອຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ລທ຺ຘາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໐໗. ‘‘ສາຘຸໍ ໂຂ ສິປ຺ປກໍ ນາມ, ອປິ ຍາທິສ ກີທິສໍ;

ປສ຺ສ ຂຎ຺ຊປ຺ປຫາເຣນ, ລທ຺ຘາ ຄາມາ ຈຕຸທ຺ທິສາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປສ຺ສ ຂຎ຺ຊປ຺ປຫາເຣນາຕິ ປສ຺ສ, ມຫາຣາຊ, ອິມິນາ ຂຎ຺ຊປີຐສປ຺ປິນາ ອຊລຓ຺ຑິກາປຫາເຣນ ຈຕຸທ຺ທິສາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຄາມາ ລທ຺ຘາ, ອຎ຺ເຎສໍ ສິປ຺ປານໍ ໂກ ອານິສໍສປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ສິປ຺ປຄຸຓໍ ກເຖສິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ປີຐສປ຺ປີ ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ອໂຫສິ, ຣາຊາ ອານນ຺ໂທ, ປຓ຺ຑິຕາມຈ຺ໂຈ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ສາລິຕ຺ຕກຊາຕກວຓ຺ຓນາ ສຕ຺ຕມາ.

[໑໐໘] ໘. ພາຫິຍຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພານີຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເວສາລິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ລິຈ຺ຉວິໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ໂສ ກິຣ ລິຈ຺ຉວິຣາຊາ ສທ຺ໂຘ ປສນ຺ໂນ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ນິເວສເນ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ຠຣິຍາ ປນສ຺ສ ຖູລງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄາ ອຸທ຺ຘຸມາຕກນິມິຕ຺ຕສທິສາ ອນາກປ຺ປສມ຺ປນ຺ນາ ອໂຫສິ. ສຕ຺ຖາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາວສາເນ ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂອວາທໍ ທຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປາວິສິ. ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ ‘‘ອາວຸໂສ, ຕສ຺ສ ນາມ ລິຈ຺ຉວິຣຎ຺ໂຎ ຕາວ ອຠິຣູປສ຺ສ ຕາທິສາ ຠຣິຍາ ຖູລງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄາ ອນາກປ຺ປສມ຺ປນ຺ນາ, ກຖໍ ໂສ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ອຠິຣມຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອສ ອິທາເນວ, ປຸພ຺ເພປິ ຖູລສຣີຣາຍ ເອວ ອິຕ຺ຖິຍາ ສທ຺ຘິໍ ອຠິຣມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອມຈ຺ໂຈ ອໂຫສິ. ອເຖກາ ຊນປທິຕ຺ຖີ ຖູລສຣີຣາ ອນາກປ຺ປສມ຺ປນ຺ນາ ຠຕິໍ ກຸຣຸມານາ ຣາຊງ຺ຄຓສ຺ສ ອວິທູເຣນ ຄຈ຺ຉມານາ ສຣີຣວຬຎ຺ຊປີຬິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຖສາຏເກນ ສຣີຣໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ນິສີທິຕ຺ວາ ສຣີຣວຬຎ຺ຊໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຂິປ຺ປເມວ ອຸຏ຺ຐາສິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ພາຣາຓສິຣາຊາ ວາຕປາເນນ ຣາຊງ຺ຄຓໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕໍ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອຍໍ ເອວຣູເປ ອງ຺ຄຓຏ຺ຐາເນ ສຣີຣວຬຎ຺ຊໍ ມຸຎ຺ຈມານາ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ອປ຺ປຫາຍ ນິວາສເນເນວ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ຫຸຕ຺ວາ ສຣີຣວຬຎ຺ຊໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ຂິປ຺ປໍ ອຸຏ຺ຐິຕາ, ອິມາຍ ນິໂຣຄາຍ ຠວິຕພ຺ພໍ, ເອຕິສ຺ສາ ວຕ຺ຖຸ ວິສທໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ວິສເທ ປນ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ເອໂກ ປຸຕ຺ໂຕ ລພ຺ຠມາໂນ ວິສໂທ ປຸຎ຺ຎວາ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິມໍ ມຍາ ອຄ຺ຄມເຫສິໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ໂສ ຕສ຺ສາ ອປຣິຄ຺ຄຫິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ອຄ຺ຄມເຫສິຏ຺ຐານໍ ອທາສິ. ສາ ຕສ຺ສ ປິຍາ ອໂຫສິ ມນາປາ, ນ ຈິຣສ຺ເສວ ເອກໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິ. ໂສ ປນສ຺ສາ ປຸຕ຺ໂຕ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຣາຊາ ອໂຫສິ.

ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ຕຖາຣູປໍ ວຈໂນກາສໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ເທວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ນາມ ສິປ຺ປໍ ກສ຺ມາ ນ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມາຍໍ ມຫາປຸຎ຺ຎາ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ອປ຺ປຫາຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາກາເຣນ ສຣີຣວຬຎ຺ຊໍ ກຸຣຸມານາ ຕຸມ຺ເຫ ອາຣາເຘຕ຺ວາ ເອວຣູປໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕການໍ ສິປ຺ປານໍ ວຓ຺ຓໍ ກເຖນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໐໘. ‘‘ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພານິ, ສນ຺ຕິ ສຈ຺ຉນ຺ທິໂນ ຊນາ;

ພາຫິຍາ ຫິ ສຸຫນ຺ເນນ, ຣາຊານມຠິຣາຘຍີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຕິ ສຈ຺ຉນ຺ທິໂນ ຊນາຕິ ເຕສຸ ເຕສຸ ສິປ຺ເປສຸ ສຈ຺ຉນ຺ທາ ຊນາ ອຕ຺ຖິເຍວ. ພາຫິຍາຕິ ພຫິຊນປເທ ຊາຕາ ສໍວຑ຺ຒາ ອິຕ຺ຖີ. ສຸຫນ຺ເນນາຕິ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ອປ຺ປຫາຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນນາກາເຣນ ຫນ຺ນໍ ສຸຫນ຺ນໍ ນາມ, ເຕນ ສຸຫນ຺ເນນ. ຣາຊານມຠິຣາຘຍີຕິ ເທວໍ ອຠິຣາຘຍິຕ຺ວາ ອິມໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ຕາຕິ. ເອວໍ ມຫາສຕ຺ໂຕ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕການໍ ສິປ຺ປານໍ ຄຸຓໍ ກເຖສິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ຊຍມ຺ປຕິກາ ເອຕຣຫິປິ ຊຍມ຺ປຕິກາວ, ປຓ຺ຑິຕາມຈ຺ໂຈ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ພາຫິຍຊາຕກວຓ຺ຓນາ ອຏ຺ຐມາ.

[໑໐໙] ໙. ກຸຓ຺ຑກປູວຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ຍຖນ຺ໂນ ປຸຣິໂສ ໂຫຕີຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ມຫາທຸຄ຺ຄຕໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ສາວຕ຺ຖິຍຎ຺ຫິ ກທາຈິ ເອກເມວ ກຸລໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ທານໍ ເທຕິ, ກທາຈິ ຕີຓິ ຈຕ຺ຕາຣິ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ, ກທາຈິ ຄຓພນ຺ຘເນນ, ກທາຈິ ວີຖິສຠາເຄນ, ກທາຈິ ສກລນຄຣໍ ຉນ຺ທກໍ ສໍຫຣິຕ຺ວາ. ຕທາ ປນ ວີຖິຠຕ຺ຕໍ ນາມ ອໂຫສິ. ອຖ ມນຸສ຺ສາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຍາຄຸໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ຂຊ຺ຊກໍ ອາຫຣຖາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ຕທາ ປເນໂກ ປເຣສໍ ຠຕິກາຣໂກ ທຸຄ຺ຄຕມນຸສ຺ໂສ ຕສ຺ສໍ ວີຖິຍໍ ວສມາໂນ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອຫໍ ຍາຄຸໍ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ຂຊ຺ຊກໍ ປນ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຓ຺ຫສຓ຺ຫໍ ກຸຓ຺ຑກໍ ວຑ຺ຒາເປຕ຺ວາ ອຸທເກນ ເຕເມຕ຺ວາ ອກ຺ກປຓ຺ເຓນ ເວເຐຕ຺ວາ ກຸກ຺ກຸເຬ ປຈິຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕໍ ອາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຐິໂຕ ‘‘ຂຊ຺ຊກໍ ອາຫຣຖາ’’ຕິ ເອກສ຺ມິໍ ວຈເນ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕ ສພ຺ພປຐມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ປູວໍ ສຕ຺ຖຸ ປຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ, ສຕ຺ຖາ ອຎ຺ເຎຫິ ທີຍມານໍ ຂຊ຺ຊກໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕເມວ ປູວຂຊ຺ຊກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິ.

ຕສ຺ມິໍເຍວ ປນ ຂເຓ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ກິຣ ມຫາທຸຄ຺ຄຕສ຺ສ ກຸຓ຺ຑກຂຊ຺ຊກໍ ອຊິຄຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອມຕໍ ວິຍ ປຣິຠຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ສກລນຄຣໍ ເອກໂກລາຫລໍ ອໂຫສິ. ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທໂຍ ອນ຺ຕມໂສ ໂທວາຣິເກ ອຸປາທາຍ ສພ຺ເພວ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ມຫາທຸຄ຺ຄຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ຫນ຺ທ ໂຠ, ສຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ, ທ຺ເວ ສຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ, ປຎ຺ຈ ສຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຕິໍ ເທຫີ’’ຕິ ວທິໍສຸ. ໂສ ‘‘ສຕ຺ຖາຣໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ຘນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ປຕ຺ຕິໍ ເທຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຘນໍ ຄເຫຕຸໍ ອາຣຠິ. ມນຸສ຺ສາ ທິຄຸຓຈຕຸຄ຺ຄຸຓອຏ຺ຐຄຸຓາທິວເສນ ທທນ຺ຕາ ນວ ຫິຣຎ຺ຎໂກຏິໂຍ ອທໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ວຕ຺ເຕ ທສ຺ສິເຕ ສຸຄໂຕວາທໍ ທຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປາວິສິ. ຣາຊາ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ມຫາທຸຄ຺ຄຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິຏ຺ຐາເນນ ປູເຊສິ.

ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ ‘‘ອາວຸໂສ, ສຕ຺ຖາ ມຫາທຸຄ຺ຄເຕນ ທິນ຺ນໍ ກຸຓ຺ຑກປູວໍ ອຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອມຕໍ ວິຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິ, ມຫາທຸຄ຺ຄໂຕປິ ພຫຸຘນຎ຺ຈ ເສຏ຺ຐິຏ຺ຐານຎ຺ຈ ລຠິຕ຺ວາ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ ມຍາ ອຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຕສ຺ສ ກຸຓ຺ຑກປູໂວ ປຣິຠຸຕ຺ໂຕ, ປຸພ຺ເພປິ ຣຸກ຺ຂເທວຕາຍ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິຠຸຕ຺ໂຕເຍວ, ຕທາປິ ເຈສ ມໍ ນິສ຺ສາຍ ເສຏ຺ຐິຏ຺ຐານໍ ອລຕ຺ເຖວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ເອຣຓ຺ຑຣຸກ຺ເຂ ຣຸກ຺ຂເທວຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕທາ ຕສ຺ມິໍ ຄາມເກ ມນຸສ຺ສາ ເທວຕາມງ຺ຄລິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ອເຖກສ຺ມິໍ ຉເຓ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ມນຸສ຺ສາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸກ຺ຂເທວຕານໍ ພລິກມ຺ມໍ ອກໍສຸ. ອເຖໂກ ທຸຄ຺ຄຕມນຸສ຺ໂສ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ຣຸກ຺ຂເທວຕາ ປຏິຊຄ຺ຄນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ເອກໍ ເອຣຓ຺ຑຣຸກ຺ຂໍ ປຏິຊຄ຺ຄິ. ເຕ ມນຸສ຺ສາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ເທວຕານໍ ນານປ຺ປກາຣານິ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນາທີນິ ເຈວ ຂຊ຺ຊໂຠຊ຺ຊານິ ຈ ອາທາຍ ຄຈ຺ຉິໍສຸ. ໂສ ປນ ກຸຓ຺ຑກປູວຎ຺ເຈວ ອຸຬຸງ຺ເກນ ຈ ອຸທກໍ ອາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອຣຓ຺ຑຣຸກ຺ຂສ຺ສ ອວິທູເຣ ຐຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ເທວຕາ ນາມ ທິພ຺ພຂຊ຺ຊການິ ຂາທນ຺ຕິ, ມຍ຺ຫໍ ເທວຕາ ອິມໍ ກຸຓ຺ຑກປູວໍ ນ ຂາທິສ຺ສຕິ, ກິໍ ອິມໍ ອກາຣເຓນ ນາເສມິ, ອຫເມວ ນໍ ຂາທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕໂຕວ ນິວຕ຺ຕິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຂນ຺ຘວິຏເປ ຐຕ຺ວາ ‘‘ໂຠ ປຸຣິສ, ສເຈ ຕ຺ວໍ ອິສ຺ສໂຣ ຠເວຍ຺ຍາສິ, ມຍ຺ຫໍ ມຘຸຣຂຊ຺ຊກໍ ທເທຍ຺ຍາສິ. ຕ຺ວໍ ປນ ທຸຄ຺ຄໂຕ, ອຫໍ ຕວ ປູວໍ ນ ຂາທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ກິໍ ຂາທິສ຺ສາມິ, ມາ ເມ ໂກຏ຺ຐາສໍ ນາເສຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໐໙. ‘‘ຍຖນ຺ໂນ ປຸຣິໂສ ໂຫຕິ, ຕຖນ຺ນາ ຕສ຺ສ ເທວຕາ;

ອາຫເຣຕໍ ກຸຓ຺ຑປູວໍ, ມາ ເມ ຠາຄໍ ວິນາສຍາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍຖນ຺ໂນຕິ ຍຖາຣູປໂຠຊໂນ ໂຫຕິ. ຕຖນ຺ນາຕິ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເທວຕາປິ ຕຖາຣູປໂຠຊນາວ ໂຫຕິ. ອາຫເຣຕໍ ກຸຓ຺ຑປູວນ຺ຕິ ເອຕໍ ກຸຓ຺ຑເກນ ປກ຺ກປູວໍ ອາເນຫິ, ມຍ຺ຫໍ ຠາຄໍ ມາ ວິນາເສຫີຕິ.

ໂສ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ພລິກມ຺ມມກາສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕໂຕ ໂອຊໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ປຸຣິສ, ຕ຺ວໍ ກິມຕ຺ຖໍ ມໍ ປຏິຊຄ຺ຄສີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ທຸຄ຺ຄໂຕມ຺ຫິ, ສາມິ, ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ທຸຄ຺ຄຕຠາວໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕຸກາມຕາຍ ປຏິຊຄ຺ຄາມີ’’ຕິ. ‘‘ໂຠ ປຸຣິສ, ມາ ຈິນ຺ຕຍິ, ຕຍາ ກຕຎ຺ຎຸສ຺ສ ກຕເວທິໂນ ປູຊາ ກຕາ, ອິມໍ ເອຣຓ຺ຑໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ນິຘິກຸມ຺ຠິໂຍ ຄີວາຍ ຄີວໍ ອາຫຈ຺ຈຐິຕາ. ຕ຺ວໍ ຣຎ຺ໂຎ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ສກເຏຫິ ຘນໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຣາຊງ຺ຄເຓ ຣາສິໍ ກາເຣຫິ, ຣາຊາ ເຕ ຕຸສ຺ສິຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິຏ຺ຐານໍ ທສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣຘາຍິ. ໂສ ຕຖາ ອກາສິ. ຣາຊາປິ ຕສ຺ສ ເສຏ຺ຐິຏ຺ຐານໍ ອທາສິ. ອິຕິ ໂສ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ວາ ຍຖາກມ຺ມໍ ຄໂຕ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ທຸຄ຺ຄໂຕ ເອຕຣຫິ ທຸຄ຺ຄໂຕວ, ເອຣຓ຺ຑຣຸກ຺ຂເທວຕາ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ກຸຓ຺ຑກປູວຊາຕກວຓ຺ຓນາ ນວມາ.

[໑໑໐] ໑໐. ສພ຺ພສໍຫາຣກປຎ຺ຫຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ສພ຺ພສໍຫາຣໂກ ນຕ຺ຖີຕິ ອຍໍ ສພ຺ພສໍຫາຣກປຎ຺ໂຫ ສພ຺ພາກາເຣນ ອຸມງ຺ຄຊາຕເກ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕີຕິ.

ສພ຺ພສໍຫາຣກປຎ຺ຫຊາຕກວຓ຺ຓນາ ທສມາ.

ປໂຣສຕວຄ຺ໂຄ ເອກາທສໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ປໂຣສຕມ຺ປິ ປຓ຺ຓິກໍ, ເວຣີ ຈ ມິຕ຺ຕວິນ຺ທກໍ;

ທຸພ຺ພລຎ຺ຈ ອຸທຎ຺ຈນີ, ສາລິຕ຺ຕມ຺ປິ ຈ ພາຫິຍໍ;

ກຸຓ຺ຑກປູວສພ຺ພສໍຫາຣກນ຺ຕິ.