໒໒. ມຫານິປາໂຕ

[໕໓໘] ໑. ມູຄປກ຺ຂຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ມາ ປຓ຺ຑິຈ຺ຈຍໍ ວິຠາວຍາຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ມຫາຠິນິກ຺ຂມນໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ເອກທິວສຎ຺ຫິ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ ຠຄວໂຕ ເນກ຺ຂມ຺ມປາຣມິໍ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕາ ນິສີທິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ອິທານິ ມມ ປູຣິຕປາຣມິສ຺ສ ຣຊ຺ຊໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ມຫາຠິນິກ຺ຂມນໍ ນາມ ອນຈ຺ຉຣິຍໍ. ອຫຎ຺ຫິ ປຸພ຺ເພ ອປຣິປກ຺ເກ ຎາເຓ ປາຣມິໂຍ ປູເຣນ຺ໂຕປິ ຣຊ຺ຊໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ກາສິຣຏ຺ເຐ ພາຣາຓສິຍໍ ກາສິຣາຊາ ນາມ ຘມ຺ເມນ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ. ຕສ຺ສ ໂສຬສສຫສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ອເຫສຸໍ. ຕາສຸ ເອກາປິ ປຸຕ຺ຕໍ ວາ ຘີຕຣໍ ວາ ນ ລຠິ. ນາຄຣາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຣຎ຺ໂຎ ວໍສານຸຣກ຺ຂໂກ ເອໂກປິ ປຸຕ຺ໂຕ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຣາຊງ຺ຄເຓ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ກຸສຊາຕເກ (ຊາ. ໒.໒໐.໑ ອາທໂຍ) ອາຄຕນເຍເນວ ຣາຊານໍ ເອວມາຫໍສຸ ‘‘ເທວ, ປຸຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຖຖາ’’ຕິ. ຣາຊາ ເຕສໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ໂສຬສສຫສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ປຸຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຖຖາ’’ຕິ ອາຓາເປສິ. ຕາ ຈນ຺ທາທີນໍ ເທວຕານໍ ອາຍາຈນອຸປຏ຺ຐານາທີນິ ກຕ຺ວາ ປຕ຺ເຖນ຺ຕິໂຍປິ ປຸຕ຺ຕໍ ວາ ຘີຕຣໍ ວາ ນ ລຠິໍສຸ. ອຄ຺ຄມເຫສີ ປນສ຺ສ ມທ຺ທຣາຊຘີຕາ ຈນ຺ທາເທວີ ນາມ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ ອໂຫສິ. ຣາຊາ ‘‘ຠທ຺ເທ, ຕ຺ວມ຺ປິ ປຸຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຖຫີ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ປຸຓ຺ຓມທິວເສ ອຸໂປສຖໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຈູຬສຍເນ ນິປນ຺ນາວ ອຕ຺ຕໂນ ສີລໍ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘‘ສຈາຫໍ ອຂຓ຺ຑສີລາ ອິມິນາ ເມ ສຈ຺ເຈນ ປຸຕ຺ໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕູ’’ຕິ ສຈ຺ຈກິຣິຍໍ ອກາສິ.

ຕສ຺ສາ ສີລເຕເຊນ ສກ຺ກສ຺ສ ຠວນໍ ອຸຓ຺ຫາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ສກ຺ໂກ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ຕໍ ກາຣຓໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ຈນ຺ທາເທວີ ປຸຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຖຕິ, ຫນ຺ທາຫໍ ປຸຕ຺ຕໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕສ຺ສານຸຈ຺ຉວິກໍ ປຸຕ຺ຕໍ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ປສ຺ສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ຕທາວີສຕິວສ຺ສານິ ພາຣາຓສິຍໍ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອຸສ຺ສທນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖາປິ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ອຸປຣິເທວໂລກໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ອໂຫສິ. ສກ຺ໂກ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ມາຣິສ, ຕຍິ ມນຸສ຺ສໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ປາຣມິໂຍ ຈ ເຕ ປູຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຫາຊນສ຺ສ ວຸຑ຺ຒິ ຈ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຍໍ ກາສິຣຎ຺ໂຎ ຈນ຺ທາເທວີ ນາມ ອຄ຺ຄມເຫສີ ປຸຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຖຕິ, ຕສ຺ສາ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊາຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ຈວນຘມ຺ມານໍ ປຎ຺ຈສຕານໍ ເທວປຸຕ຺ຕານໍ ປຏິຎ຺ຎໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສກຏ຺ຐານເມວ ອຄມາສິ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈຫິ ເທວປຸຕ຺ຕສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເທວໂລກໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ສຍໍ ຈນ຺ທາເທວິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ອິຕເຣ ປນ ເທວປຸຕ຺ຕາ ອມຈ຺ຈຠຣິຍານໍ ກຸຈ຺ຉີສຸ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ.

ຕທາ ຈນ຺ທາເທວິຍາ ກຸຈ຺ຉິ ວຊິຣປຸຓ຺ຓາ ວິຍ ອໂຫສິ. ສາ ຄພ຺ຠສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ຄພ຺ຠສ຺ສ ປຣິຫາຣໍ ທາເປສິ. ສາ ປຣິປຸຓ຺ຓຄພ຺ຠາ ທສມາສຈ຺ຈເຍນ ຘຎ຺ຎປຸຎ຺ຎລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ນໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິ. ຕໍ ທິວສເມວ ອມຈ຺ຈເຄເຫສຸ ປຎ຺ຈ ກຸມາຣສຕານິ ຊາຍິໍສຸ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຣາຊາ ອມຈ຺ຈຄຓປຣິວຸໂຕ ມຫາຕເລ ນິສິນ຺ໂນ ອໂຫສິ. ອຖສ຺ສ ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ, ເຕ ເທວ, ຊາໂຕ’’ຕິ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ເຕສໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ຕເປມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຉວິຍາທີນິ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ອາຫຈ຺ຈ ອຏ຺ຐາສິ, ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ຫທຍໍ ສີຕລໍ ຊາຕໍ. ໂສ ອມຈ຺ເຈ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ຕຸຏ຺ຐາ ນຸ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ, ມມ ປຸຕ຺ໂຕ ຊາໂຕ’’ຕິ? ‘‘ກິໍ ກເຖຖ, ເທວ, ມຍໍ ປຸພ຺ເພ ອນາຖາ, ອິທານິ ປນ ສນາຖາ ຊາຕາ, ສາມິໂກ ໂນ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ຣາຊາ ມຫາເສນຄຸຕ຺ຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ອາຓາເປສິ ‘‘ມມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິວາໂຣ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ ອມຈ຺ຈເຄເຫສຸ ອຊ຺ຊ ຊາຕາ ທາຣກາ ກິຕ຺ຕກາ ນາມາຕິ ໂອໂລເກຫີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອມຈ຺ຈເຄຫານິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈ ກຸມາຣສຕານິ ທິສ຺ວາ ປຸນາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ.

ຣາຊາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ທາຣກສຕານໍ ກຸມາຣປສາຘນານິ ເປເສຕ຺ວາ ປຸນ ປຎ຺ຈ ຘາຕິສຕານິ ຈ ທາເປສິ. ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ອຕິທີຆາທິໂທສວຊ຺ຊິຕາ ອລມ຺ພຕ຺ຖນິໂຍ ມຘຸຣຖຎ຺ຎາໂຍ ຈຕຸສຏ຺ຐິ ຘາຕິໂຍ ອທາສິ. ອຕິທີຆາຍ ຫິ ອິຕ຺ຖິຍາ ປສ຺ເສ ນິສີທິຕ຺ວາ ຖຎ຺ຎໍ ປິວໂຕ ທາຣກສ຺ສ ຄີວາ ທີຆາ ໂຫຕິ, ອຕິຣສ຺ສາຍ ປສ຺ເສ ນິສີທິຕ຺ວາ ຖຎ຺ຎໍ ປິວນ຺ໂຕ ທາຣໂກ ນິປ຺ປີຬິຕຂນ຺ຘຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ, ອຕິກິສາຍ ປສ຺ເສ ນິສີທິຕ຺ວາ ຖຎ຺ຎໍ ປິວໂຕ ທາຣກສ຺ສ ອູຣູ ຣຸຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຕິຖູລາຍ ປສ຺ເສ ນິສີທິຕ຺ວາ ຖຎ຺ຎໍ ປິວນ຺ໂຕ ທາຣໂກ ປກ຺ຂປາໂທ ໂຫຕິ, ອຕິກາຬິກາຍ ຂີຣໍ ອຕິສີຕລໍ ໂຫຕິ, ອຕິໂອທາຕາຍ ຂີຣໍ ອຕິອຸຓ຺ຫໍ ໂຫຕິ, ລມ຺ພຕ຺ຖນິຍາ ປສ຺ເສ ນິສີທິຕ຺ວາ ຖຎ຺ຎໍ ປິວນ຺ໂຕ ທາຣໂກ ນິປ຺ປີຬິຕນາສິໂກ ໂຫຕິ. ກາສານຎ຺ຈ ປນ ອິຕ຺ຖີນໍ ຂີຣໍ ອຕິອມ຺ພິລໍ ໂຫຕິ, ສາສານຎ຺ຈ ປນ ອິຕ຺ຖີນໍ ຂີຣໍ ອຕິກຏຸກາທິເຠທໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ສພ຺ເພປິ ໂທເສ ວິວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອລມ຺ພຕ຺ຖນິໂຍ ມຘຸຣຖຎ຺ຎາໂຍ ຈຕຸສຏ຺ຐິ ຘາຕິໂຍ ທຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ສກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ຈນ຺ທາເທວິຍາປິ ວຣໍ ອທາສິ. ສາປິ ຄຫິຕກໍ ກຕ຺ວາ ຐເປສິ.

ຣາຊາ ກຸມາຣສ຺ສ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ລກ຺ຂຓປາຐເກ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ເຕສໍ ມຫນ຺ຕໍ ສກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ກຸມາຣສ຺ສ ອນ຺ຕຣາຍາຠາວໍ ປຸຈ຺ຉິ. ເຕ ຕສ຺ສ ລກ຺ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຫາຣາຊ, ຘຎ຺ຎປຸຎ຺ຎລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ໂນ ອຍໍ ກຸມາໂຣ, ຕິຏ຺ຐຕຸ ເອກທີໂປ, ທ຺ວິສຫສ຺ສປຣິວາຣານໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ມຫາທີປານໍ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ນາສ຺ສ ໂກຈິ ອນ຺ຕຣາໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ວທິໍສຸ. ຣາຊາ ເຕສໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຸສ຺ສິຕ຺ວາ ກຸມາຣສ຺ສ ນາມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຍສ຺ມາ ກຸມາຣສ຺ສ ຊາຕທິວເສ ສກລກາສິຣຏ຺ເຐ ເທໂວ ວສ຺ສິ, ຍສ຺ມາ ຈ ຣຎ຺ໂຎ ເຈວ ອມຈ຺ຈານຎ຺ຈ ຫທຍໍ ສີຕລໍ ຊາຕໍ, ຍສ຺ມາ ຈ ເຕມຍມາໂນ ຊາໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເຕມິຍກຸມາໂຣ’’ຕິສ຺ສ ນາມໍ ອກາສິ. ອຖ ນໍ ຘາຕິໂຍ ເອກມາສິກໍ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ອານຍິໍສຸ. ຣາຊາ ປິຍປຸຕ຺ຕໍ ອາລິງ຺ຄິຕ຺ວາ ສີເສ ຈຸມ຺ພິຕ຺ວາ ອງ຺ເກ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຣມຍມາໂນ ນິສີທິ.

ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຈຣາ ອານີຕາ. ຣາຊາ ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ເຕສຸ ເອກສ຺ສ ໂຈຣສ຺ສ ສກຓ຺ຏກາຫິ ກສາຫິ ປຫາຣສຫສ຺ສໍ ກໂຣຖ, ເອກສ຺ສ ສງ຺ຂລິກາຍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ພນ຺ຘນາຄາຣປເວສນໍ ກໂຣຖ, ເອກສ຺ສ ສຣີເຣ ສຕ຺ຕິປຫາຣໍ ກໂຣຖ, ເອກສ຺ສ ສູລາໂຣປນໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ອາຓາເປສິ. ອຖ ມຫາສຕ຺ໂຕ ປິຕຸ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຠີຕຕສິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ອໂຫ ມມ ປິຕາ ຣຊ຺ຊໍ ນິສ຺ສາຍ ອຕິຠາຣິຍໍ ນິຣຍຄາມິກມ຺ມໍ ອກາສີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ປຸນທິວເສ ປນ ຕໍ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ອລງ຺ກຕສິຣິສຍເນ ນິປຊ຺ຊາເປສຸໍ. ໂສ ໂຖກໍ ນິທ຺ທາຍິຕ຺ວາ ປພຸທ຺ໂຘ ອກ຺ຂີນິ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ມຫນ຺ຕໍ ສິຣິວິຠວໍ ປສ຺ສິ. ອຖສ຺ສ ປກຕິຍາປິ ຠີຕຕສິຕສ຺ສ ອຕິເຣກຕຣໍ ຠຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ໂສ ‘‘ກຸໂຕ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອິມໍ ໂຈຣເຄຫໍ ອາຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ຊາຕິສ຺ສຣຎາເຓນ ເທວໂລກໂຕ ອາຄຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອຸສ຺ສທນິຣເຍ ປກ຺ກຠາວໍ ປສ຺ສິ, ຕໂຕ ປຣໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍເຍວ ນຄເຣ ຣາຊຠາວໍ ອຎ຺ຎາສິ.

ອຖສ຺ສ ‘‘ອຫໍ ວີສຕິວສ຺ສານິ ພາຣາຓສິຍໍ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອຸສ຺ສທນິຣເຍ ປຈ຺ຈິໍ, ອິທານິ ປຸນປິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ໂຈຣເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕມ຺ຫິ, ປິຕາ ເມ ຫິຍ຺ໂຍ ຈຕູສຸ ໂຈເຣສຸ ອານີເຕສຸ ຕຖາຣູປໍ ຜຣຸສໍ ນິຣຍສໍວຕ຺ຕນິກໍ ກຖໍ ກເຖສິ, ສຈາຫໍ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສ຺ສາມິ, ປຸນປິ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ຕສ຺ສ ມຫນ຺ຕໍ ຠຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ກຎ຺ຈນວຓ຺ຓໍ ສຣີຣໍ ຫຕ຺ເຖນ ປຣິມທ຺ທິຕໍ ປທຸມໍ ວິຍ ມິລາຕໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓໍ ອໂຫສິ. ໂສ ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ ອິມມ຺ຫາ ໂຈຣເຄຫາ ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ນິປຊ຺ຊິ. ອຖ ນໍ ເອກສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ມາຕຸຠູຕປຸພ຺ພາ ຉຕ຺ເຕ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຘີຕາ ອສ຺ສາເສຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ ເຕມິຍກຸມາຣ, ມາ ຠາຍິ, ມາ ໂສຈິ, ມາ ຈິນ຺ຕຍິ. ສເຈ ອິໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕຸກາໂມສິ, ຕ຺ວໍ ອປີຐສປ຺ປີປິ ປີຐສປ຺ປີ ວິຍ ໂຫຫິ, ອພຘິໂຣປິ ພຘິໂຣ ວິຍ ໂຫຫິ, ອມູໂຄປິ ມູໂຄ ວິຍ ໂຫຫິ, ອິມານິ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕໂນ ປຓ຺ຑິຕຠາວໍ ມາ ປກາເສຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຐມໍ ຄາຖມາຫ –

໑. ‘‘ມາ ປຓ຺ຑິຈ຺ຈຍໍ ວິຠາວຍ, ພາລມໂຕ ຠວ ສພ຺ພປາຓິນໍ;

ສພ຺ໂພ ຕໍ ຊໂນ ໂອຈິນາຍຕຸ, ເອວໍ ຕວ ອຕ຺ໂຖ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຓ຺ຑິຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຈ຺ຈໍ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ພາລມໂຕຕິ ພາໂລ ອິຕິ ສມ຺ມໂຕ. ສພ຺ໂພ ຊໂນຕິ ສກໂລ ອນ຺ໂຕຊໂນ ເຈວ ພຫິຊໂນ ຈ. ໂອຈິນາຍຕູຕິ ‘‘ນີຫຣເຖຕໍ ກາຬກຓ຺ຓິ’’ນ຺ຕິ ອວມຎ຺ຎຕຸ, ອວຊານາຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂສ ຕສ຺ສາ ວຈເນນ ອສ຺ສາສໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ –

໒. ‘‘ກໂຣມິ ເຕ ຕໍ ວຈນໍ, ຍໍ ມໍ ຠຓສິ ເທວເຕ;

ອຕ຺ຖກາມາສິ ເມ ອມ຺ມ, ຫິຕກາມາສິ ເທວເຕ’’ຕິ. –

ອິມໍ ຄາຖໍ ວຕ຺ວາ ຕານິ ຕີຓິ ອງ຺ຄານິ ອຘິຏ຺ຐາສິ. ສາ ຈ ເທວຘີຕາ ອນ຺ຕຣຘາຍິ. ຣາຊາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸກ຺ກຓ຺ຐນຕ຺ຖາຍ ຕານິ ປຎ຺ຈ ກຸມາຣສຕານິ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກເຍວ ຐເປສິ. ເຕ ທາຣກາ ຖຎ຺ຎຕ຺ຖາຍ ໂຣທນ຺ຕິ ປຣິເທວນ຺ຕິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປນ ນິຣຍຠຍຕຊ຺ຊິໂຕ ‘‘ຣຊ຺ຊໂຕ ເມ ສຸສ຺ສິຕ຺ວາ ມຕເມວ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິ ນ ໂຣທຕິ ນ ປຣິເທວຕິ. ອຖສ຺ສ ຘາຕິໂຍ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາ ຈນ຺ທາເທວິຍາ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ສາປິ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ເນມິຕ຺ຕເກ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອາຫໍສຸ ‘‘ເທວ, ກຸມາຣສ຺ສ ປກຕິເວລໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຖຎ຺ຎໍ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເອວໍ ໂສ ໂຣທມາໂນ ຖນໍ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຍເມວ ປິວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຘາຕິໂຍ ກຸມາຣສ຺ສ ປກຕິເວລໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຖຎ຺ຎໍ ເທນ຺ຕິ. ທທມານາ ຈ ກທາຈິ ເອກວາຣໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ກທາຈິ ສກລທິວສໍ ຂີຣໍ ນ ເທນ຺ຕິ.

ວີມໍສນກຓ຺ຑໍ

ໂສ ນິຣຍຠຍຕຊ຺ຊິໂຕ ສຸສ຺ສນ຺ໂຕປິ ຖຎ຺ຎຕ຺ຖາຍ ນ ໂຣທຕິ, ນ ປຣິເທວຕິ. ອຖ ນໍ ອໂຣທນ຺ຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເມ ຉາໂຕ’’ຕິ ມາຕາ ວາ ຖຎ຺ຎໍ ປາເຍຕິ, ກທາຈິ ຘາຕິໂຍ ວາ ປາເຍນ຺ຕິ. ເສສທາຣກາ ຖຎ຺ຎໍ ອລທ຺ຘເວລາຍເມວ ໂຣທນ຺ຕິ ປຣິເທວນ຺ຕິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປນ ນິຣຍຠຍຕຊ຺ຊິໂຕ ນ ໂຣທຕິ, ນ ປຣິເທວຕິ, ນ ນິທ຺ທາຍຕິ, ນ ຫຕ຺ຖປາເທ ສມິຎ຺ຊຕິ, ນ ສທ຺ທໍ ກໂຣຕິ. ອຖສ຺ສ ຘາຕິໂຍ ‘‘ປີຐສປ຺ປີນໍ ຫຕ຺ຖປາທາ ນາມ ນ ເອວຣູປາ ໂຫນ຺ຕິ, ມູຄານໍ ຫນຸກປຣິໂຍສານໍ ນາມ ນ ເອວຣູປໍ ໂຫຕິ, ພຘິຣານໍ ກຓ຺ຓໂສຕານິ ນາມ ນ ເອວຣູປານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຠວິຕພ຺ພເມຕ຺ຖ ກາຣເຓນ, ວີມໍສິສ຺ສາມ ນ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຂີເຣນ ຕາວ ນໍ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສກລທິວສໍ ຂີຣໍ ນ ເທນ຺ຕິ. ໂສ ສຸສ຺ສນ຺ໂຕປິ ຂີຣຕ຺ຖາຍ ສທ຺ທໍ ນ ກໂຣຕິ. ອຖສ຺ສ ມາຕາ ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເມ ຉາໂຕ’’ຕິ ສຍເມວ ຖຎ຺ຎໍ ປາເຍຕິ. ເອວໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ຂີຣໍ ອທຕ຺ວາ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ອນ຺ຕຣໍ ນ ປສ຺ສິໍສຸ.

ຕໂຕ ອມຈ຺ຈາທໂຍ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສຸໍ ‘‘ເອກວສ຺ສິກທາຣກາ ນາມ ປູວຂຊ຺ຊກໍ ປິຍາຍນ຺ຕິ, ເຕນ ນໍ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ປຎ຺ຈ ກຸມາຣສຕານິ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກເຍວ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ນານາປູວຂຊ຺ຊການິ ອຸປນາເມຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ອວິທູເຣ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ຍຖາຣຸຈິ ຕານິ ປູວຂຊ຺ຊການິ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ເສສທາຣກາ ກລຫໍ ກໂຣນ຺ຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຫຣນ຺ຕາ ຕໍ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທນ຺ຕິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປນ ອຕ຺ຕານໍ ໂອວທິຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ ເຕມິຍກຸມາຣ, ນິຣຍຠຍໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປູວຂຊ຺ຊກໍ ອິຈ຺ຉາຫີ’’ຕິ ນິຣຍຠຍຕຊ຺ຊິໂຕ ປູວຂຊ຺ຊກໍ ນ ໂອໂລເກສິ. ເອວໍ ປູວຂຊ຺ຊເກນປິ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ເນວ ອນ຺ຕຣໍ ປສ຺ສິໍສຸ.

ຕໂຕ ‘‘ທ຺ວິວສ຺ສິກທາຣກາ ນາມ ຜລາຜລໍ ປິຍາຍນ຺ຕິ, ເຕນ ນໍ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ນານາຜລານິ ອຸປນາເມຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ອວິທູເຣ ຐເປຕ຺ວາ ວີມໍສິໍສຸ. ເສສທາຣກາ ກລຫໍ ກຕ຺ວາ ຍຸຊ຺ຌນ຺ຕາ ຕໍ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທນ຺ຕິ. ໂສ ນິຣຍຠຍຕຊ຺ຊິໂຕ ຕມ຺ປິ ນ ໂອໂລເກສິ. ເອວໍ ຜລາຜເລນປິ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ເນວ ອນ຺ຕຣໍ ປສ຺ສິໍສຸ.

ຕໂຕ ‘‘ຕິວສ຺ສິກທາຣກາ ນາມ ກີຬນຠຓ຺ຑກໍ ປິຍາຍນ຺ຕິ, ເຕນ ນໍ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ນານາສຸວຓ຺ຓມຍານິ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຣູປກາທີນິ ກາຣາເປຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ອວິທູເຣ ຐເປສຸໍ. ເສສທາຣກາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິລຸມ຺ປນ຺ຕາ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປນ ນ ກິຎ຺ຈິ ໂອໂລເກສິ. ເອວໍ ກີຬນຠຓ຺ຑເກນປິ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ເນວ ອນ຺ຕຣໍ ປສ຺ສິໍສຸ.

ຕໂຕ ‘‘ຈຕຸວສ຺ສິກທາຣກາ ນາມ ໂຠຊນໍ ປິຍາຍນ຺ຕິ, ເຕນ ນໍ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ນານາໂຠຊນານິ ອຸປນາເມສຸໍ. ເສສທາຣກາ ຕໍ ປິຓ຺ຑໍ ປິຓ຺ຑໍ ກຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປນ ອຕ຺ຕານໍ ໂອວທິຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ ເຕມິຍກຸມາຣ, ອລທ຺ຘໂຠຊນານໍ ເຕ ອຕ຺ຕຠາວານໍ ຄຓນາ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ນິຣຍຠຍຕຊ຺ຊິໂຕ ຕມ຺ປິ ນ ໂອໂລເກສິ. ອຖສ຺ສ ມາຕາ ສຍເມວ ຫທເຍນ ຠິຊ຺ຊມາເນນ ວິຍ ອສຫນ຺ເຕນ ສຫຕ຺ເຖນ ໂຠຊນໍ ໂຠເຊສິ. ເອວໍ ໂຠຊເນນປິ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ເນວ ອນ຺ຕຣໍ ປສ຺ສິໍສຸ.

ຕໂຕ ‘‘ປຎ຺ຈວສ຺ສິກທາຣກາ ນາມ ອຄ຺ຄິໂນ ຠາຍນ຺ຕິ, ເຕນ ນໍ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຣາຊງ຺ຄເຓ ອເນກທ຺ວາຣຍຸຕ຺ຕໍ ມຫນ຺ຕໍ ເຄຫໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕາລປຓ຺ເຓຫິ ຉາເທຕ຺ວາ ຕໍ ເສສທາຣເກຫິ ປຣິວຸຕໍ ຕສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິໍ ເທນ຺ຕິ. ເສສທາຣກາ ອຄ຺ຄິໍ ທິສ຺ວາ ວິຣວນ຺ຕາ ປລາຍິໍສຸ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປນ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ນິຣຍອຄ຺ຄິສນ຺ຕາປນໂຕ ອິທເມວ ອຄ຺ຄິສນ຺ຕາປນໍ ສຕຄຸເຓນ ສຫສ຺ສຄຸເຓນ ສຕສຫສ຺ສຄຸເຓນ ວຣຕຣ’’ນ຺ຕິ ນິໂຣຘສມາປນ຺ໂນ ມຫາເຖໂຣ ວິຍ ນິຈ຺ຈໂລວ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ອປເນນ຺ຕິ. ເອວໍ ອຄ຺ຄິນາປິ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ເນວ ອນ຺ຕຣໍ ປສ຺ສິໍສຸ.

ຕໂຕ ‘‘ຉວສ຺ສິກທາຣກາ ນາມ ມຕ຺ຕຫຕ຺ຖິໂນ ຠາຍນ຺ຕິ, ເຕນ ນໍ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເອກໍ ຫຕ຺ຖິໍ ສຸສິກ຺ຂິຕໍ ສິກ຺ຂາເປຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ເສສທາຣເກຫິ ປຣິວຸຕໍ ຣາຊງ຺ຄເຓ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຕໍ ຫຕ຺ຖິໍ ມຸຎ຺ຈນ຺ຕິ. ໂສ ໂກຎ຺ຈນາທໍ ນທນ຺ໂຕ ໂສຓ຺ຑາຍ ຠູມິຍໍ ໂປເຖນ຺ໂຕ ຠຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ເສສທາຣກາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ມຣຓຠຍຠີຕາ ທິສາວິທິສາສຸ ປລາຍິໍສຸ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປນ ມຕ຺ຕຫຕ຺ຖິໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ຈຓ຺ຑນິຣເຍ ປຈ຺ຈນໂຕ ຈຓ຺ຑຫຕ຺ຖິໂນ ຫຕ຺ເຖ ມຣຓເມວ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິ ນິຣຍຠຍຕຊ຺ຊິໂຕ ຕຕ຺ເຖວ ນິສີທິ. ສຸສິກ຺ຂິໂຕ ຫຕ຺ຖີ ມຫາສຕ຺ຕໍ ປຸປ຺ຜກລາປໍ ວິຍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ກຕ຺ວາ ອກິລເມຕ຺ວາວ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ຫຕ຺ຖິນາປິ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ເນວ ອນ຺ຕຣໍ ປສ຺ສິໍສຸ.

ຕໂຕ ‘‘ສຕ຺ຕວສ຺ສິກທາຣກາ ນາມ ສປ຺ປສ຺ສ ຠາຍນ຺ຕິ, ເຕນ ນໍ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ເສສທາຣເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ຣາຊງ຺ຄເຓ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຏທາເຐ ກຕມຸຂພນ຺ເຘ ສປ຺ເປ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສຸໍ. ເສສທາຣກາ ເຕ ທິສ຺ວາ ວິຣວນ຺ຕາ ປລາຍິໍສຸ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປນ ນິຣຍຠຍໍ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘‘ຈຓ຺ຑສປ຺ປສ຺ສ ມຸເຂ ວິນາສເມວ ວຣຕຣ’’ນ຺ຕິ ນິໂຣຘສມາປນ຺ໂນ ມຫາເຖໂຣ ວິຍ ນິຈ຺ຈໂລວ ອໂຫສິ. ອຖສ຺ສ ສປ຺ໂປ ສກລສຣີຣໍ ເວເຐຕ຺ວາ ມຕ຺ຖເກ ຜຓໍ ກຕ຺ວາ ອຈ຺ຉິ. ຕທາປິ ໂສ ນິຈ຺ຈໂລວ ອໂຫສິ. ເອວໍ ສປ຺ເປນປິ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ເນວ ອນ຺ຕຣໍ ປສ຺ສິໍສຸ.

ຕໂຕ ‘‘ອຏ຺ຐວສ຺ສິກທາຣກາ ນາມ ນຏສມຊ຺ຊໍ ປິຍາຍນ຺ຕິ, ເຕນ ນໍ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຕໍ ປຎ຺ຈທາຣກສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຣາຊງ຺ຄເຓ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ນຏສມຊ຺ຊໍ ກາຣາເປສຸໍ. ເສສທາຣກາ ຕໍ ນຏສມຊ຺ຊໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ສາຘຸ ສາຘູ’’ຕິ ວທນ຺ຕາ ມຫາຫສິຕໍ ຫສນ຺ຕິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປນ ‘‘ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕກາເລ ຕວ ຂຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ຫາໂສ ວາ ໂສມນສ຺ສໍ ວາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ນິຣຍຠຍໍ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ນິຈ຺ຈໂລວ ອໂຫສິ, ຕໍ ນ ໂອໂລເກສິ. ເອວໍ ນຏສມຊ຺ເຊນປິ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ເນວ ອນ຺ຕຣໍ ປສ຺ສິໍສຸ.

ຕໂຕ ‘‘ນວວສ຺ສິກທາຣກາ ນາມ ອສິໂນ ຠາຍນ຺ຕິ, ເຕນ ນໍ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຕໍ ປຎ຺ຈທາຣກສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຣາຊງ຺ຄເຓ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ທາຣການໍ ກີຬນກາເລ ເອໂກ ປຸຣິໂສ ຜລິກວຓ຺ຓໍ ອສິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິພ຺ຠມນ຺ໂຕ ນທນ຺ໂຕ ວຄ຺ຄນ຺ໂຕ ຕາເສນ຺ໂຕ ລງ຺ຆນ຺ໂຕ ອປ຺ໂຜເຏນ຺ໂຕ ມຫາສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ກາສິຣຎ຺ໂຎ ກິຣ ກາຬກຓ຺ຓີ ເອໂກ ປຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ກຸຫິໍ, ສີສມສ຺ສ ຉິນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຠິຘາວຕິ. ຕໍ ປຸຣິສໍ ທິສ຺ວາ ເສສທາຣກາ ຠີຕຕສິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ວິຣວນ຺ຕາ ທິສາວິທິສາສຸ ປລາຍິໍສຸ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປນ ນິຣຍຠຍໍ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຊານນ຺ໂຕ ວິຍ ນິສີທິ. ອຖ ນໍ ໂສ ປຸຣິໂສ ອສິນາ ສີເສ ປຣາມສິຕ຺ວາ ‘‘ສີສໍ ເຕ ຉິນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕາເສນ຺ໂຕປິ ຕາເສຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອປຄມິ. ເອວໍ ຂຄ຺ເຄນປິ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ເນວ ອນ຺ຕຣໍ ປສ຺ສິໍສຸ.

ຕໂຕ ທສວສ຺ສິກກາເລ ປນສ຺ສ ພຘິຣຠາວວີມໍສນຕ຺ຖໍ ສິຣິສຍເນ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ສາຓິຍາ ປຣິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ປສ຺ເສສຸ ຉິທ຺ທານິ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອທສ຺ເສຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາສຍເນ ສງ຺ຂຘມເກ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ສງ຺ເຂ ຘມາເປນ຺ຕິ, ເອກນິນ຺ນາທໍ ອໂຫສິ. ອມຈ຺ຈາ ຈຕູສຸ ປສ຺ເສສຸ ຐຕ຺ວາ ສາຓິຍາ ຉິທ຺ເທຫິ ໂອໂລເກນ຺ຕາປິ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ເອກທິວສມ຺ປິ ສຕິສມ຺ໂມສໍ ວາ ຫຕ຺ຖປາທວິກາຣໍ ວາ ຜນ຺ທນມຕ຺ຕໍ ວາ ນ ປສ຺ສິໍສຸ. ເອວໍ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ສງ຺ຂສທ຺ເທນປິ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ເນວ ອນ຺ຕຣໍ ປສ຺ສິໍສຸ.

ຕໂຕ ປຣມ຺ປິ ເອກາທສວສ຺ສິກກາເລ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ຕເຖວ ເຠຣິສທ຺ເທນ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ເນວ ອນ຺ຕຣໍ ປສ຺ສິໍສຸ.

ຕໂຕ ທ຺ວາທສວສ຺ສິກກາເລ ‘‘ທີເປນ ນໍ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ‘‘ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ອນ຺ຘກາເຣ ຫຕ຺ຖໍ ວາ ປາທໍ ວາ ຜນ຺ທາເປຕິ ນຸ ໂຂ, ໂນ’’ຕິ ຆເຏສຸ ທີເປ ຊາເລຕ຺ວາ ເສສທີເປ ນິພ຺ພາເປຕ຺ວາ ໂຖກໍ ອນ຺ຘກາເຣ ສຍາເປຕ຺ວາ ຆເຏຫິ ທີເປ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ອາໂລກໍ ກຕ຺ວາ ອິຣິຍາປຖໍ ອຸປຘາເຣນ຺ຕິ. ເອວໍ ທີເປນປິ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ຜນ຺ທນມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ປສ຺ສິໍສຸ.

ຕໂຕ ເຕຣສວສ຺ສິກກາເລ ‘‘ຜາຓິເຕນ ນໍ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສກລສຣີຣໍ ຜາຓິເຕນ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ພຫຸມກ຺ຂິເກ ຐາເນ ນິປຊ຺ຊາເປສຸໍ. ມກ຺ຂິກາ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ຕາ ຕສ຺ສ ສກລສຣີຣໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ສູຈີຫິ ວິຊ຺ຌມານາ ວິຍ ຂາທນ຺ຕິ. ໂສ ນິໂຣຘສມາປນ຺ໂນ ມຫາເຖໂຣ ວິຍ ນິຈ຺ຈໂລວ ອໂຫສິ. ເອວໍ ຜາຓິເຕນປິ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ຜນ຺ທນມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ປສ຺ສິໍສຸ.

ອຖສ຺ສ ຈຸທ຺ທສວສ຺ສິກກາເລ ‘‘ອິທານິ ປເນສ ມຫລ຺ລໂກ ຊາໂຕ ສຸຈິກາໂມ ອສຸຈິຊິຄຸຈ຺ຉໂກ, ອສຸຈິນາ ນໍ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນໍ ເນວ ນ຺ຫາເປນ຺ຕິ ນ ຈ ອາຈມາເປນ຺ຕິ. ໂສ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ປລິປນ຺ໂນ ສຍຕິ. ທຸຄ຺ຄນ຺ຘຠາເວນ ປນສ຺ສ ອນ຺ຕຣຸຘີນໍ ນິກ຺ຂມນກາໂລ ວິຍ ອໂຫສິ, ອສຸຈິຄນ຺ເຘນ ມກ຺ຂິກາ ຂາທນ຺ຕິ. ໂສ ນິຈ຺ຈໂລວ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ຐິຕາ ຘາຕິໂຍ ອາຫໍສຸ ‘‘ຕາຕ ເຕມິຍກຸມາຣ, ຕ຺ວໍ ມຫລ຺ລໂກ ຊາໂຕ, ໂກ ຕໍ ສພ຺ພທາ ປຏິຊຄ຺ຄິສ຺ສຕິ, ກິໍ ນ ລຊ຺ຊສິ, ກສ຺ມາ ນິປນ຺ໂນສິ, ອຸຏ຺ຐາຍ ເຕ ສຣີຣໍ ປຏິຊຄ຺ຄາຫີ’’ຕິ ອກ຺ໂກສນ຺ຕິ ປຣິຠາສນ຺ຕິ. ໂສ ຕຖາຣູເປ ປຏິກູເລ ຄູຖຣາສິມ຺ຫິ ນິມຸຄ຺ໂຄປິ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘຠາເວນ ໂຍຊນສຕມຕ຺ຖເກ ຐິຕານມ຺ປິ ຫທຍຸປ຺ປຕນສມຕ຺ຖສ຺ສ ຄູຖນິຣຍສ຺ສ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘຠາວໍ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ນິຈ຺ຈໂລວ ອໂຫສິ. ເອວໍ ອສຸຈິນາປິ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ເນວ ອນ຺ຕຣໍ ປສ຺ສິໍສຸ.

ຕໂຕ ປນ຺ນຣສວສ຺ສິກກາເລ ‘‘ອງ຺ຄາເຣນ ນໍ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອຖສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາມຎ຺ຈເກ ອຄ຺ຄິກປລ຺ລານິ ຐປຍິໍສຸ ‘‘ອປ຺ເປວ ນາມ ອຸຓ຺ເຫນ ປີຬິໂຕ ທຸກ຺ຂເວທນໍ ອສຫນ຺ໂຕ ວິປ຺ຜນ຺ທນາກາຣໍ ທສ຺ເສຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ສຣີເຣ ໂຜຏານິ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ອວີຈິນິຣຍສນ຺ຕາໂປ ໂຍຊນສຕມຕ຺ຖເກ ຜຣຕິ, ຕມ຺ຫາ ທຸກ຺ຂໂຕ ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ ສຕຄຸເຓນ ສຫສ຺ສຄຸເຓນ ສຕສຫສ຺ສຄຸເຓນ ວຣຕຣ’’ນ຺ຕິ ອຘິວາເສຕ຺ວາ ນິຈ຺ຈໂລວ ອໂຫສິ. ອຖສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ຠິຊ຺ຊມານຫທຍາ ວິຍ ມນຸສ຺ເສ ປຏິກ຺ກມາເປຕ຺ວາ ຕໍ ຕໂຕ ອຄ຺ຄິສນ຺ຕາປນໂຕ ອປເນຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ ເຕມິຍກຸມາຣ, ມຍໍ ຕວ ອປີຐສປ຺ປິອາທິຠາວໍ ຊານາມ. ນ ຫິ ເອເຕສໍ ເອວຣູປານິ ຫຕ຺ຖປາທກຓ຺ຓໂສຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕ຺ວໍ ອມ຺ເຫຫິ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ລທ຺ຘປຸຕ຺ຕໂກ, ມາ ໂນ ນາເສຫິ, ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ວສນ຺ຕານໍ ຣາຊູນໍ ສນ຺ຕິເກ ຄຣຫໂຕ ໂນ ໂມເຈຫີ’’ຕິ ຍາຈິໍສຸ. ເອວໍ ໂສ ເຕຫິ ຍາຈິໂຕປິ ອສຸຓນ຺ໂຕ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ນິຈ຺ຈໂລວ ນິປຊ຺ຊິ. ອຖສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ໂຣທມານາ ປຣິເທວມານາ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕິ. ເອກທາ ມາຕາ ເອກິກາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຍາຈຕິ, ເອກທາ ປິຕາ ເອກໂກວ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຍາຈຕິ. ເອວໍ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ເນວ ອນ຺ຕຣໍ ປສ຺ສິໍສຸ.

ອຖສ຺ສ ໂສຬສວສ຺ສິກກາເລ ອມຈ຺ຈພ຺ຣາຫ຺ມຓາທໂຍ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ ‘‘ປີຐສປ຺ປີ ວາ ໂຫຕຸ, ມູໂຄ ວາ ພຘິໂຣ ວາ ໂຫຕຸ, ວເຍ ປຣິຓເຕ ຣຊນີເຍ ອຣຊ຺ຊນ຺ຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ທຸສ຺ສນີເຍ ອທຸສ຺ສນ຺ຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ສມເຍ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ປຸປ຺ຜວິກສນໍ ວິຍ ຫິ ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ນາຏການມ຺ປິສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຕາຫິ ນໍ ວີມໍສິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕມຣູປຘຣາ ເທວກຎ຺ຎາໂຍ ວິຍ ວິລາສສມ຺ປນ຺ນາ ນາຏກິຕ຺ຖິໂຍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ຍາ ກຸມາຣໍ ຫສາເປຕຸໍ ວາ ກິເລເສຫິ ພນ຺ຘິຕຸໍ ວາ ສກ຺ໂກຕິ, ສາ ຕສ຺ສ ອຄ຺ຄມເຫສີ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ກຸມາຣໍ ຄນ຺ໂຘທເກນ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ເທວປຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ເທວວິມານສທິເສ ສິຣິຄພ຺ເຠ ສຸປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ສິຣິສຍເນ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຄນ຺ຘທາມປຸປ຺ຜທາມຘູມວາສຈຸຓ຺ຓາທີຫິ ອນ຺ໂຕຄພ຺ຠໍ ເອກຄນ຺ຘສໂມທກໍ ກຕ຺ວາ ປຏິກ຺ກມິໍສຸ. ອຖ ນໍ ຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ນຈ຺ຈຄີເຕຫິ ເຈວ ມຘຸຣວຈນາທີຫິ ຈ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ອຠິຣມາເປຕຸໍ ວາຍມິໍສຸ. ໂສ ພຸທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ນຕາຍ ຕາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ອໂນໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອິມາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ມມ ສຣີຣສມ຺ຜສ຺ສໍ ມາ ວິນ຺ທນ຺ຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອສ຺ສາສປສ຺ສາເສ ສນ຺ນິຣຸມ຺ຠິ, ອຖສ຺ສ ສຣີຣໍ ຖທ຺ຘໍ ອໂຫສິ. ຕາ ຕສ຺ສ ສຣີຣສມ຺ຜສ຺ສໍ ອວິນ຺ທນ຺ຕິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ຖທ຺ຘສຣີໂຣ ເອສ, ນາຍໍ ມນຸສ຺ໂສ, ຍກ຺ໂຂ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຠີຕຕສິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕິໂຍ ປລາຍິໍສຸ. ເອວໍ ນາຏເກນປິ ເອກສໍວຈ຺ຉຣໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວີມໍສນ຺ຕາປິສ຺ສ ເນວ ອນ຺ຕຣໍ ປສ຺ສິໍສຸ.

ເອວໍ ໂສຬສ ສໍວຈ຺ຉຣານິ ໂສຬສຫິ ມຫາວີມໍສາຫິ ເຈວ ອເນກາຫິ ຂຸທ຺ທກວີມໍສາຫິ ຈ ວີມໍສມານາປິ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ.

ວີມໍສນກຓ຺ຑໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ຣຊ຺ຊຍາຈນກຓ຺ຑໍ

ຕໂຕ ຣາຊາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຫຸຕ຺ວາ ລກ຺ຂຓປາຐເກ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ກຸມາຣສ຺ສ ຊາຕກາເລ ‘ຘຎ຺ຎປຸຎ຺ຎລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ໂນ ອຍໍ ກຸມາໂຣ, ນາສ຺ສ ໂກຈິ ອນ຺ຕຣາໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕີ’ຕິ ເມ ກຖຍິຕ຺ຖ, ອິທານິ ປນ ໂສ ປີຐສປ຺ປີ ມູຄພຘິໂຣ ຊາໂຕ, ກຖາ ໂວ ນ ສເມຕີ’’ຕິ ອາຫ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວທິໍສຸ ‘‘ມຫາຣາຊ, ອາຈຣິເຍຫິ ອທິຏ຺ຐກໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອປິຈ ໂຂ ປນ, ເທວ, ‘ຣາຊກຸເລຫິ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ລທ຺ຘປຸຕ຺ຕໂກ ກາຬກຓ຺ຓີ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ໂທມນສ຺ສໍ ສິຍາ’ຕິ ນ ກຖຍິມ຺ຫາ’’ຕິ. ອຖ ເນ ຣາຊາ ເອວມາຫ ‘‘ອິທານິ ປນ ກິໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ? ‘‘ມຫາຣາຊ, ອິມສ຺ມິໍ ກຸມາເຣ ອິມສ຺ມິໍ ເຄເຫ ວສນ຺ເຕ ຕໂຍ ອນ຺ຕຣາຍາ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສນ຺ຕິ – ຊີວິຕສ຺ສ ວາ ອນ຺ຕຣາໂຍ, ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ອນ຺ຕຣາໂຍ, ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ວາ ອນ຺ຕຣາໂຍ’’ຕິ. ‘‘ຕສ຺ມາ, ເທວ, ປປຎ຺ຈໍ ອກຕ຺ວາ ອວມງ຺ຄລຣເຖ ອວມງ຺ຄລອສ຺ເສ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນໍ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມທ຺ວາເຣນ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອາມກສຸສາເນ ຈຕຸພ຺ຠິຕ຺ຕິກໍ ອາວາຏໍ ຂຓິຕ຺ວາ ນິຂຓິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ຣາຊາ ອນ຺ຕຣາຍຠເຍນ ຠີໂຕ ເຕສໍ ວຈນໍ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ.

ຕທາ ຈນ຺ທາເທວີ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຸຣິຕຕຸຣິຕາວ ເອກິກາ ຣາຊານໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ເທວ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ມຍ຺ຫໍ ວໂຣ ທິນ຺ໂນ, ມຍາ ຈ ຄຫິຕໂກ ກຕ຺ວາ ຐປິໂຕ, ອິທານິ ຕໍ ເມ ເທຖາ’’ຕິ ຍາຈິ. ‘‘ຄຓ຺ຫາຫິ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເທວ, ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເມ ຣຊ຺ຊໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍກາຣຓາ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ, ເຕ ເທວິ, ກາຬກຓ຺ຓີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ຍາວຊີວໍ ອທທນ຺ຕາປິ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ຉ ວສ຺ສານິ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ປຎ຺ຈ ວສ຺ສານິ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ວສ຺ສານິ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ຕີຓິ ວສ຺ສານິ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ເອກວສ຺ສໍ ຣຊ຺ຊໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ສຕ຺ຕ ມາສານິ ຣຊ຺ຊໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ຉ ມາສານິ ຣຊ຺ຊໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ປຎ຺ຈ ມາສານິ ຣຊ຺ຊໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ມາສານິ ຣຊ຺ຊໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ຕີຓິ ມາສານິ ຣຊ຺ຊໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ທ຺ເວ ມາສານິ ຣຊ຺ຊໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ເອກມາສໍ ຣຊ຺ຊໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ອຑ຺ຒມາສໍ ຣຊ຺ຊໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ເທວ, ສຕ຺ຕ ທິວສານິ ຣຊ຺ຊໍ ເທຖາ’’ຕິ. ຣາຊາ ‘‘ສາຘຸ, ເທວິ, ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ປຸຕ຺ຕໍ ອລງ຺ກາຣາເປຕ຺ວາ ‘‘ເຕມິຍກຸມາຣສ຺ສ ອິທໍ ຣຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ສກລນຄຣໍ ອລງ຺ກາຣາເປຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ຕສ຺ສ ມຕ຺ຖເກ ກາຣາເປຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປຸນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕນຄຣໍ ປເວເສຕ຺ວາ ຕໍ ສິຣິສຍເນ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ປິຍປຸຕ຺ຕໍ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ຍາຈິ ‘‘ຕາຕ ເຕມິຍກຸມາຣ, ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ໂສຬສ ວສ຺ສານິ ນິທ຺ທໍ ອລຠິຕ຺ວາ ໂຣທມານາຍ ເມ ອກ຺ຂີນິ ອຸປກ຺ການິ, ໂສເກນ ເມ ຫທຍໍ ຠິຊ຺ຊມານໍ ວິຍ ອໂຫສິ, ອຫໍ ຕວ ອປີຐສປ຺ປິອາທິຠາວໍ ຊານາມິ, ມາ ມໍ ອນາຖໍ ກຣີ’’ຕິ. ສາ ອິມິນາ ອຸປາເຍເນວ ປຸນທິວເສປິ ປຸນທິວເສປີຕິ ປຎ຺ຈ ທິວສານິ ຍາຈິ.

ຣຊ຺ຊຍາຈນກຓ຺ຑໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ອຖ ຉຏ຺ເຐ ທິວເສ ຣາຊາ ສຸນນ຺ທໍ ນາມ ສາຣຖິໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ, ສຸນນ຺ທສາຣຖິ ສ຺ເວ ປາໂຕວ ອວມງ຺ຄລຣເຖ ອວມງ຺ຄລອສ຺ເສ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກຸມາຣໍ ຕຕ຺ຖ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມທ຺ວາເຣນ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອາມກສຸສາເນ ຈຕຸພ຺ຠິຕ຺ຕິກໍ ອາວາຏໍ ຂຓິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກຸທ຺ທາລປິຏ຺ເຐນ ມຕ຺ຖກໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ປໍສຸໍ ທຕ຺ວາ ປຖວິວຑ຺ຒນກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ນ຺ຫຕ຺ວາ ເອຫີ’’ຕິ ອາຓາເປສິ. ໂສ ‘‘ສາຘຸ, ເທວາ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ. ອຖ ຉຏ຺ຐມ຺ປິ ຣຕ຺ຕິໍ ເທວີ ກຸມາຣໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ ເຕມິຍກຸມາຣ, ຕວ ປິຕາ ກາສິຣາຊາ ຕໍ ສ຺ເວ ປາໂຕວ ອາມກສຸສາເນ ນິຂຓິຕຸໍ ອາຓາເປສິ, ສ຺ເວ ປາໂຕວ ມຣຓໍ ປາປຸຓິສ຺ສສິ ປຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ອາຫ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ‘‘ຕາຕ ເຕມິຍກຸມາຣ, ໂສຬສ ວສ຺ສານິ ຕຍາ ກໂຕ ວາຍາໂມ ອິທານິ ມຕ຺ຖກໍ ປກ຺ໂກ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ມາຕຸຍາ ປນສ຺ສ ຫທຍໍ ຠິຊ຺ຊມານໍ ວິຍ ອໂຫສິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ‘‘ມໂນຣໂຖ ມຕ຺ຖກໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕີ’’ຕິ ມາຕຸຍາ ສທ຺ຘິໍ ນາລປິ.

ອຖສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປາໂຕວ ສຸນນ຺ໂທ ສາຣຖິ ຣຖໍ ໂຍເຊນ຺ໂຕ ເທວຕານຸຠາເວນ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ປາຣມິຕານຸຠາເວນ ຈ ມງ຺ຄລຣເຖ ມງ຺ຄລອສ຺ເສ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຣຖໍ ຣາຊທ຺ວາເຣ ຐເປຕ຺ວາ ມຫາຕລໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ສິຣິຄພ຺ຠໍ ປວິສິຕ຺ວາ ເທວິໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ເທວິ, ມຍ຺ຫໍ ມາ ກຸຊ຺ຌ, ຣຎ຺ໂຎ ອາຓາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕໍ ອາລິງ຺ຄິຕ຺ວາ ນິປນ຺ນໍ ເທວິໍ ປິຏ຺ຐິຫຕ຺ເຖນ ອປເນຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜກລາປໍ ວິຍ ກຸມາຣໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປາສາທາ ໂອຕຣິ. ຕທາ ຈນ຺ທາເທວີ ອຸຣໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕນ ສທ຺ເທນ ປຣິເທວິຕ຺ວາ ມຫາຕເລ ໂອຫີຍິ. ອຖ ນໍ ມຫາສຕ຺ໂຕ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ມຍິ ອກເຖນ຺ເຕ ມາຕາ ຫທເຍນ ຜລິເຕນ ມຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ກເຖຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາປິ ‘‘ສເຈ ອຫໍ ກເຖສ຺ສາມິ, ໂສຬສ ວສ຺ສານິ ກໂຕ ວາຍາໂມ ເມ ໂມໂຆ ຠວິສ຺ສຕິ, ອກເຖນ຺ໂຕ ປນາຫໍ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ມາຕາປິຕູນຎ຺ຈ ມຫາຊນສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຘິວາເສສິ.

ອຖ ນໍ ສາຣຖິ ຣຖໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ‘‘ປຈ຺ຉິມທ຺ວາຣາຠິມຸຂໍ ຣຖໍ ເປເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຣຖໍ ເປເສສິ. ຕທາ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ປາຣມິຕານຸຠາເວນ ເທວຕາວິຄ຺ຄຫິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຣຖໍ ນິວຕ຺ຕາເປຕ຺ວາ ປາຈີນທ຺ວາຣາຠິມຸຂໍ ຣຖໍ ເປເສສິ, ອຖ ຣຖຈກ຺ກໍ ອຸມ຺ມາເຣ ປຕິຫຎ຺ຎິ. ມຫາສຕ຺ໂຕປິ ຕສ຺ສ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ມໂນຣໂຖ ເມ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ຣໂຖ ນຄຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເທວຕານຸຠາເວນ ຕິໂຍຊນິກໍ ຐານໍ ຄໂຕ. ຕຕ຺ຖ ວນຆຏໍ ສາຣຖິສ຺ສ ອາມກສຸສານໍ ວິຍ ອຸປຏ຺ຐາສິ. ໂສ ‘‘ອິທໍ ຐານໍ ຜາສຸກ’’ນ຺ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຣຖໍ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມາເປຕ຺ວາ ມຄ຺ຄປສ຺ເສ ຐເປຕ຺ວາ ຣຖາ ໂອຣຸຍ຺ຫ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ອາຠຣຓຠຓ຺ຑໍ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑິກໍ ກຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ກຸທ຺ທາລໍ ອາທາຍ ຣຖສ຺ສ ອວິທູເຣ ຐາເນ ຈຕຸພ຺ຠິຕ຺ຕິກໍ ອາວາຏໍ ຂຓິຕຸໍ ອາຣຠິ.

ຕໂຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອຍໍ ເມ ວາຍາມກາໂລ, ອຫຎ຺ຫິ ໂສຬສ ວສ຺ສານິ ຫຕ຺ຖປາເທ ນ ຈາເລສິໍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ເມ ພລໍ ອຕ຺ຖິ, ອຸທາຫຸ ໂນ’’ຕິ. ໂສ ອຸຏ຺ຐາຍ ວາມຫຕ຺ເຖນ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ຖໍ, ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ເຖນ ວາມຫຕ຺ຖໍ ປຣາມສນ຺ໂຕ ອຸໂຠຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ປາເທ ສມ຺ພາຫິຕ຺ວາ ຣຖາ ໂອຕຣິຕຸໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສິ. ຕາວເທວສ຺ສ ປາທປຕິຕຏ຺ຐາເນ ວາຕປຸຓ຺ຓຠສ຺ຕຈມ຺ມໍ ວິຍ ມຫາປຖວີ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຖສ຺ສ ປຈ຺ຉິມນ຺ຕໍ ອາຫຈ຺ຈ ອຏ຺ຐາສິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ຣຖາ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ກຕິປເຍ ວາເຣ ອປຣາປຣໍ ຈງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ອິມິນາວ ນິຍາເມນ ເອກທິວສໍ ໂຍຊນສຕມ຺ປິ ເມ ຄນ຺ຕຸໍ ພລໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ, ສາຣຖິ, ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ວິຣຸຊ຺ເຌຍ຺ຍ, ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ເມ ເຕນ ສຫ ປຏິວິຣຸຊ຺ຌິຕຸໍ ພລ’’ນ຺ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ຣຖສ຺ສ ປຈ຺ຉິມນ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກຸມາຣການໍ ກີຬນຍານກໍ ວິຍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຣຖໍ ປຣິພ຺ຠເມນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖສ຺ສ ‘‘ອຕ຺ຖິ ເມ ເຕນ ສຫ ປຏິວິຣຸຊ຺ຌິຕຸໍ ພລ’’ນ຺ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ປສາຘນຕ຺ຖາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ.

ຕໍຂຓຎ຺ເຎວ ສກ຺ກສ຺ສ ຠວນໍ ອຸຓ຺ຫາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ສກ຺ໂກ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ຕໍ ກາຣຓໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ເຕມິຍກຸມາຣສ຺ສ ມໂນຣໂຖ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ໂຕ, ອິທານິ ປສາຘນຕ຺ຖາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ກິໍ ເອຕສ຺ສ ມານຸສເກນ ປສາຘເນນາ’’ຕິ ທິພ຺ພປສາຘນໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ວິສ຺ສກມ຺ມເທວປຸຕ຺ຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ ວິສ຺ສກມ຺ມ ເທວປຸຕ຺ຕ, ຕ຺ວໍ ຄຈ຺ຉ, ກາສິຣາຊສ຺ສ ປຸຕ຺ຕໍ ເຕມິຍກຸມາຣໍ ອລງ຺ກໂຣຫີ’’ຕິ ອາຓາເປສິ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວນໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທສຫິ ທຸສ຺ສສຫສ຺ເສຫິ ເວຐນໍ ກຕ຺ວາ ທິພ຺ເພຫິ ເຈວ ມານຸສເກຫິ ຈ ອລງ຺ກາເຣຫິ ສກ຺ກໍ ວິຍ ຕໍ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ສກຏ຺ຐານເມວ ຄໂຕ. ໂສ ເທວຣາຊລີລາຍ ສາຣຖິສ຺ສ ຂຓໂນກາສໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາວາຏຕີເຣ ຐຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕຕິຍໍ ຄາຖມາຫ –

໓. ‘‘ກິໍ ນຸ ສນ຺ຕຣມາໂນວ, ກາສຸໍ ຂຓສິ ສາຣຖິ;

ປຸຏ຺ໂຐ ເມ ສມ຺ມ ອກ຺ຂາຫິ, ກິໍ ກາສຸຍາ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກາສຸນ຺ຕິ ອາວາຏໍ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສາຣຖິ ອາວາຏໍ ຂຓນ຺ໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອໂນໂລເກຕ຺ວາວ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຄາຖາມາຫ –

໔. ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ມູໂຄ ຈ ປກ຺ໂຂ ຈ, ປຸຕ຺ໂຕ ຊາໂຕ ອເຈຕໂສ;

ໂສມ຺ຫິ ຣຎ຺ຎາ ສມຊ຺ຌິຏ຺ໂຐ, ປຸຕ຺ຕໍ ເມ ນິຂຓໍ ວເນ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປກ຺ໂຂຕິ ປີຐສປ຺ປີ. ‘‘ມູໂຄ’’ຕິ ວຈເນເນວ ປນສ຺ສ ພຘິຣຠາໂວປິ ສິຊ຺ຌຕິ ພຘິຣສ຺ສ ຫິ ປຏິວຈນໍ ກເຖຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ. ອເຈຕໂສຕິ ອຈິຕ຺ຕໂກ ວິຍ ຊາໂຕ. ໂສຬສ ວສ຺ສານິ ອກຖິຕຕ຺ຕາ ເອວມາຫ. ສມຊ຺ຌິຏ຺ໂຐຕິ ອາຓຕ຺ໂຕ, ເປສິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິຂຓໍ ວເນຕິ ວເນ ນິຂເຓຍ຺ຍາສິ.

ອຖ ນໍ ມຫາສຕ຺ໂຕ ອາຫ –

໕. ‘‘ນ ພຘິໂຣ ນ ມູໂຄສ຺ມິ, ນ ປກ຺ໂຂ ນ ຈ ວີກໂລ;

ອຘມ຺ມໍ ສາຣຖິ ກຍິຣາ, ມໍ ເຈ ຕ຺ວໍ ນິຂຓໍ ວເນ.

໖. ‘‘ອູຣູ ພາຫຸຎ຺ຈ ເມ ປສ຺ສ, ຠາສິຕຎ຺ຈ ສຸໂຓຫິ ເມ;

ອຘມ຺ມໍ ສາຣຖິ ກຍິຣາ, ມໍ ເຈ ຕ຺ວໍ ນິຂຓໍ ວເນ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ນ ພຘິໂຣຕິ ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ສເຈ ຕໍ ຣາຊາ ເອວຣູປໍ ປຸຕ຺ຕໍ ມາຣາເປຕຸໍ ອາຓາເປສິ, ອຫໍ ປນ ເອວຣູໂປ ນ ຠວາມີຕິ ທີເປຕຸໍ ເອວມາຫ. ມໍ ເຈ ຕ຺ວໍ ນິຂຓໍ ວເນຕິ ສເຈ ພຘິຣຠາວາທິວິຣຫິຕໍ ເອວຣູປໍ ມໍ ວເນ ນິຂເຓຍ຺ຍາສິ, ອຘມ຺ມໍ ກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອູຣູ’’ຕິ ອິທໍ ໂສ ປຸຣິມຄາຖໍ ສຸຕ຺ວາປິ ນໍ ອໂນໂລເກນ຺ຕເມວ ທິສ຺ວາ ‘‘ອລງ຺ກຕສຣີຣມສ຺ສ ທສ຺ເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອິເມ ກຎ຺ຈນກທລິກ຺ຂນ຺ຘສທິເສ ອູຣູ, ກນກຈ຺ຉວິໍ ພາຫຸຎ຺ຈ ເມ ປສ຺ສ, ມຘຸຣວຈນຎ຺ຈ ເມ ສຸຓາຫີຕິ.

ຕໂຕ ສາຣຖິ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ເອສ, ອາຄຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕານເມວ ວຓ຺ເຓຕີ’’ຕິ. ໂສ ອາວາຏຂຓນໍ ປຫາຍ ອຸທ຺ຘໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ຣູປສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ໂກ ນຸ ໂຂ, ມນຸສ຺ໂສ ວາ ເທໂວ ວາ’’ຕິ ອຊານນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໗. ‘‘ເທວຕາ ນຸສິ ຄນ຺ຘພ຺ໂພ, ອທຸ ສກ຺ໂກ ປຸຣິນ຺ທໂທ;

ໂກ ວາ ຕ຺ວໍ ກສ຺ສ ວາ ປຸຕ຺ໂຕ, ກຖໍ ຊາເນມຸ ຕໍ ມຍ’’ນ຺ຕິ.

ອຖສ຺ສ ມຫາສຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອາຫ –

໘. ‘‘ນມ຺ຫິ ເທໂວ ນ ຄນ຺ຘພ຺ໂພ, ນມ຺ຫິ ສກ຺ໂກ ປຸຣິນ຺ທໂທ;

ກາສິຣຎ຺ໂຎ ອຫໍ ປຸຕ຺ໂຕ, ຍໍ ກາສຸຍາ ນິຫຎ຺ຎສິ.

໙. ‘‘ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ອຫໍ ປຸຕ຺ໂຕ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ສມ຺ມູປຊີວສິ;

ອຘມ຺ມໍ ສາຣຖິ ກຍິຣາ, ມໍ ເຈ ຕ຺ວໍ ນິຂຓໍ ວເນ.

໑໐. ‘‘ຍສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຉາຍາຍ, ນິສີເທຍ຺ຍ ສເຍຍ຺ຍ ວາ;

ນ ຕສ຺ສ ສາຂໍ ຠຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ມິຕ຺ຕທຸພ຺ໂຠ ຫິ ປາປໂກ.

໑໑. ‘‘ຍຖາ ຣຸກ຺ໂຂ ຕຖາ ຣາຊາ, ຍຖາ ສາຂາ ຕຖາ ອຫໍ;

ຍຖາ ຉາຍູປໂຄ ໂປໂສ, ເອວໍ ຕ຺ວມສິ ສາຣຖິ;

ອຘມ຺ມໍ ສາຣຖິ ກຍິຣາ, ມໍ ເຈ ຕ຺ວໍ ນິຂຓໍ ວເນ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ນິຫຎ຺ຎສີຕິ ນິຫນິສ຺ສສິ. ຍໍ ຕ຺ວໍ ເອຕ຺ຖ ນິຫນິສ຺ສາມີຕິ ສຎ຺ຎາຍ ກາສຸໍ ຂຓສິ, ໂສ ອຫນ຺ຕິ ທີເປຕິ. ໂສ ‘‘ຣາຊປຸຕ຺ໂຕ ອຫ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ນ ສທ຺ທຫຕິເຍວ, ມຘຸຣກຖາຍ ປນສ຺ສ ພຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ມິຕ຺ຕທຸພ຺ໂຠຕິ ປຣິຠຸຕ຺ຕຉາຍສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ວາ ສາຂໍ ວາ ອງ຺ກຸຣໍ ວາ ຠຎ຺ຊນ຺ໂຕ ມິຕ຺ຕຆາຕໂກ ໂຫຕິ ລາມກປຸຣິໂສ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ສາມິປຸຕ຺ຕຆາຕໂກ. ຉາຍູປໂຄຕິ ປຣິໂຠຄຕ຺ຖາຍ ຉາຍໍ ອຸປຄໂຕ ປຸຣິໂສ ວິຍ ຣາຊານໍ ນິສ຺ສາຍ ຊີວມາໂນ ຕ຺ວນ຺ຕິ ວທຕິ.

ໂສ ເອວໍ ກເຖນ຺ເຕປິ ໂພຘິສຕ຺ເຕ ນ ສທ຺ທຫຕິເຍວ. ອຖ ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ສທ຺ທຫາເປສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ເທວຕານໍ ສາຘຸກາເຣນ ເຈວ ອຕ຺ຕໂນ ໂຆເສນ ຈ ວນຆຏໍ ອຸນ຺ນາເທນ຺ໂຕ ທສ ມິຕ຺ຕປູຊຄາຖາ ນາມ ອາຣຠິ –

໑໒. ‘‘ປຫູຕຠກ຺ໂຂ ຠວຕິ, ວິປ຺ປວຸຏ຺ໂຐ ສກໍຆຣາ;

ພຫູ ນໍ ອຸປຊີວນ຺ຕິ, ໂຍ ມິຕ຺ຕານໍ ນ ທຸພ຺ຠຕິ.

໑໓. ‘‘ຍໍ ຍໍ ຊນປທໍ ຍາຕິ, ນິຄເມ ຣາຊຘານິໂຍ;

ສພ຺ພຕ຺ຖ ປູຊິໂຕ ໂຫຕິ, ໂຍ ມິຕ຺ຕານໍ ນ ທຸພ຺ຠຕິ.

໑໔. ‘‘ນາສ຺ສ ໂຈຣາ ປສາຫນ຺ຕິ, ນາຕິມຎ຺ຎນ຺ຕິ ຂຕ຺ຕິຍາ;

ສພ຺ເພ ອມິຕ຺ເຕ ຕຣຕິ, ໂຍ ມິຕ຺ຕານໍ ນ ທຸພ຺ຠຕິ.

໑໕. ‘‘ອກ຺ກຸທ຺ໂຘ ສຆຣໍ ເອຕິ, ສຠາຍໍ ປຏິນນ຺ທິໂຕ;

ຎາຕີນໍ ອຸຕ຺ຕໂມ ໂຫຕິ, ໂຍ ມິຕ຺ຕານໍ ນ ທຸພ຺ຠຕິ.

໑໖. ‘‘ສກ຺ກຕ຺ວາ ສກ຺ກໂຕ ໂຫຕິ, ຄຣຸ ໂຫຕິ ສຄາຣໂວ;

ວຓ຺ຓກິຕ຺ຕິຠໂຕ ໂຫຕິ, ໂຍ ມິຕ຺ຕານໍ ນ ທຸພ຺ຠຕິ.

໑໗. ‘‘ປູຊໂກ ລຠເຕ ປູຊໍ, ວນ຺ທໂກ ປຏິວນ຺ທນໍ;

ຍໂສກິຕ຺ຕິຎ຺ຈ ປປ຺ໂປຕິ, ໂຍ ມິຕ຺ຕານໍ ນ ທຸພ຺ຠຕິ.

໑໘. ‘‘ອຄ຺ຄິ ຍຖາ ປຊ຺ຊລຕິ, ເທວຕາວ ວິໂຣຈຕິ;

ສິຣິຍາ ອຊຫິໂຕ ໂຫຕິ, ໂຍ ມິຕ຺ຕານໍ ນ ທຸພ຺ຠຕິ.

໑໙. ‘‘ຄາໂວ ຕສ຺ສ ປຊາຍນ຺ຕິ, ເຂຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕໍ ວິຣູຫຕິ;

ວຸຕ຺ຕານໍ ຜລມສ຺ນາຕິ, ໂຍ ມິຕ຺ຕານໍ ນ ທຸພ຺ຠຕິ.

໒໐. ‘‘ທຣິໂຕ ປພ຺ພຕາໂຕ ວາ, ຣຸກ຺ຂໂຕ ປຕິໂຕ ນໂຣ;

ຈຸໂຕ ປຕິຏ຺ຐໍ ລຠຕິ, ໂຍ ມິຕ຺ຕານໍ ນ ທຸພ຺ຠຕິ.

໒໑. ‘‘ວິຣູຬ຺ຫມູລສນ຺ຕານໍ, ນິຄ຺ໂຣຘມິວ ມາລຸໂຕ;

ອມິຕ຺ຕາ ນປ຺ປສາຫນ຺ຕິ, ໂຍ ມິຕ຺ຕານໍ ນ ທຸພ຺ຠຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສກໍ ຆຣາຕິ ສກຆຣາ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ນ ທຸພ຺ຠຕີຕິ ນ ທຸສ຺ສຕິ. ມິຕ຺ຕານນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕານໍ ນ ທຸພ຺ຠຕິ. ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖ ປູຊິໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ອິທໍ ສີວລິວຕ຺ຖຸນາ ວຓ຺ເຓຕພ຺ພໍ. ນ ປສາຫນ຺ຕີຕິ ປສຍ຺ຫກາຣໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ອິທໍ ສໍກິຈ຺ຈສາມເຓຣວຕ຺ຖຸນາ ທີເປຕພ຺ພໍ. ‘‘ນາຕິມຎ຺ຎນ຺ຕິ ຂຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ອິທໍ ໂຊຕິກເສຏ຺ຐິວຕ຺ຖຸນາ ທີເປຕພ຺ພໍ. ຕຣຕີຕິ ອຕິກ຺ກມຕິ. ສຆຣນ຺ຕິ ອຕ຺ຕຆຣໍ. ມິຕ຺ຕານໍ ທຸພ຺ຠນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຆຣໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ຆຏ຺ຏິຕຈິຕ຺ໂຕ ກຸທ຺ໂຘວ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອຍໍ ປນ ອກຸທ຺ໂຘວ ສກຆຣໍ ເອຕິ. ປຏິນນ຺ທິໂຕຕິ ພຫູນໍ ສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐາເນ ອມິຕ຺ຕທຸພ຺ຠິໂນ ຄຸຓກຖໍ ກເຖນ຺ຕິ, ຕາຍ ໂສ ປຏິນນ຺ທິໂຕ ໂຫຕິ ປມຸທິຕຈິຕ຺ໂຕ.

ສກ຺ກຕ຺ວາ ສກ຺ກໂຕ ໂຫຕີຕິ ປຣໍ ສກ຺ກຕ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ປເຣຫິ ສກ຺ກໂຕ ໂຫຕິ. ຄຣຸ ໂຫຕິ ສຄາຣໂວຕິ ປເຣສຸ ສຄາຣໂວ ສຍມ຺ປິ ປເຣຫິ ຄຣຸໂກ ໂຫຕິ. ວຓ຺ຓກິຕ຺ຕິຠໂຕຕິ ຠຕວຓ຺ຓກິຕ຺ຕິ, ຄຸຓຎ຺ເຈວ ກິຕ຺ຕິສທ຺ທຎ຺ຈ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຈຣນ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປູຊໂກຕິ ມິຕ຺ຕານໍ ປູຊໂກ ຫຸຕ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ປູຊໍ ລຠຕິ. ວນ຺ທໂກຕິ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕານໍ ວນ຺ທໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປຸນພ຺ຠເວ ປຏິວນ຺ທນໍ ລຠຕິ. ຍໂສກິຕ຺ຕິຎ຺ຈາຕິ ອິສ຺ສຣິຍປຣິວາຣຎ຺ເຈວ ຄຸຓກິຕ຺ຕິຎ຺ຈ ປປ຺ໂປຕິ. ອິມາຍ ຄາຖາຍ ຈິຕ຺ຕຄຫປຕິໂນ ວຕ຺ຖຸ (ຘ. ປ. ໗໓-໗໔) ກເຖຕພ຺ພໍ.

ປຊ຺ຊລຕີຕິ ອິສ຺ສຣິຍປຣິວາເຣນ ປຊ຺ຊລຕິ. ສິຣິຍາ ອຊຫິໂຕ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ (ຘ. ປ. ໑໑໙-໑໒໐) ກເຖຕພ຺ພໍ. ອສ຺ນາຕີຕິ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ‘‘ປຕິຏ຺ຐໍ ລຠຕີ’’ຕິ ອິທໍ ຈູຬປທຸມຊາຕເກນ (ຊາ. ໑.໒.໘໕-໘໖) ທີເປຕພ຺ພໍ. ວິຣູຬ຺ຫມູລສນ຺ຕານນ຺ຕິ ວຑ຺ຒິຕມູລປາໂຣຫໍ. ອມິຕ຺ຕາ ນປ຺ປສາຫນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ກຸຣຣຆຣິຍໂສຓຕ຺ເຖຣສ຺ສ ມາຕຸ ເຄຫໍ ປວິຏ຺ຐໂຈຣວຕ຺ຖຸ ກເຖຕພ຺ພໍ.

ສຸນນ຺ໂທ ສາຣຖິ ເອຕ຺ຕກາຫິ ຄາຖາຫິ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕມ຺ປິ ຕໍ ອສຎ຺ຊານິຕ຺ວາ ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ອຍ’’ນ຺ຕິ ອາວາຏຂຓນໍ ປຫາຍ ຣຖສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຎ຺ຈ ປສາຘນຠຓ຺ຑຎ຺ຈ ອຸຠຍໍ ອທິສ຺ວາ ປຸນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕໍ ສຎ຺ຊານິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປາເທສຸ ປຕິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ຍາຈນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໒໒. ‘‘ເອຫິ ຕໍ ປຏິເນສ຺ສາມິ, ຣາຊປຸຕ຺ຕ ສກໍ ຆຣໍ;

ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຫິ ຠທ຺ທນ຺ເຕ, ກິໍ ອຣຎ຺ເຎ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ.

ອຖ ນໍ ມຫາສຕ຺ໂຕ ອາຫ –

໒໓. ‘‘ອລໍ ເມ ເຕນ ຣຊ຺ເຊນ, ຎາຕເກຫິ ຘເນນ ວາ;

ຍໍ ເມ ອຘມ຺ມຈຣິຍາຍ, ຣຊ຺ຊໍ ລພ຺ເຠຖ ສາຣຖີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອລນ຺ຕິ ປຏິກ຺ເຂປວຈນໍ.

ສາຣຖິ ອາຫ –

໒໔. ‘‘ປຸຓ຺ຓປຕ຺ຕໍ ມໍ ລາເຠຫິ, ຣາຊປຸຕ຺ຕ ອິໂຕ ຄໂຕ;

ປິຕາ ມາຕາ ຈ ເມ ທຊ຺ຊຸໍ, ຣາຊປຸຕ຺ຕ ຕຍີ ຄເຕ.

໒໕. ‘‘ໂອໂຣຘາ ຈ ກຸມາຣາ ຈ, ເວສິຍານາ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ;

ເຕປິ ອຕ຺ຕມນາ ທຊ຺ຊຸໍ, ຣາຊປຸຕ຺ຕ ຕຍີ ຄເຕ.

໒໖. ‘‘ຫຕ຺ຖາໂຣຫາ ອນີກຏ຺ຐາ, ຣຖິກາ ປຕ຺ຕິກາຣກາ;

ເຕປິ ອຕ຺ຕມນາ ທຊ຺ຊຸໍ, ຣາຊປຸຕ຺ຕ ຕຍີ ຄເຕ.

໒໗. ‘‘ພຫຸຘຎ຺ຎາ ຊານປທາ, ເນຄມາ ຈ ສມາຄຕາ;

ອຸປາຍນານິ ເມ ທຊ຺ຊຸໍ, ຣາຊປຸຕ຺ຕ ຕຍີ ຄເຕ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຸຓ຺ຓປຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕຸຏ຺ຐິທາຍໍ. ທຊ຺ຊຸນ຺ຕິ ສຕ຺ຕຣຕນວສ຺ສໍ ວສ຺ສນ຺ຕາ ວິຍ ມມ ອຊ຺ຌາສຍປູຣຓໍ ຕຸຏ຺ຐິທາຍໍ ທເທຍ຺ຍຸໍ. ອິທໍ ໂສ ‘‘ອປ຺ເປວ ນາມ ມຍິ ອນຸກມ຺ປາຍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອາຫ. ເວສິຍານາ ຈາຕິ ເວສ຺ສາ ຈ. ອຸປາຍນານີຕິ ປຓ຺ຓາກາຣານິ.

ອຖ ນໍ ມຫາສຕ຺ໂຕ ອາຫ –

໒໘. ‘‘ປິຕຸ ມາຕຸ ຈຫໍ ຈຕ຺ໂຕ, ຣຏ຺ຐສ຺ສ ນິຄມສ຺ສ ຈ;

ອໂຖ ສພ຺ພກຸມາຣານໍ, ນຕ຺ຖິ ມຍ຺ຫໍ ສກໍ ຆຣໍ.

໒໙. ‘‘ອນຸຎ຺ຎາໂຕ ອຫໍ ມຕ຺ຍາ, ສຎ຺ຈຕ຺ໂຕ ປິຕຣາ ມຫໍ;

ເອໂກຣຎ຺ເຎ ປພ຺ພຊິໂຕ, ນ ກາເມ ອຠິປຕ຺ຖເຍ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປິຕຸ ມາຕຸ ຈາຕິ ປິຕຣາ ຈ ມາຕຣາ ຈ ອຫໍ ຈຕ຺ໂຕ. ອິຕເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ມຕ຺ຍາຕິ ສມ຺ມ ສາຣຖິ, ອຫໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ຣຊ຺ຊໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ວຣໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິຍາ ມາຕຣາ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ ນາມ. ສຎ຺ຉຕ຺ໂຕຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຈຕ຺ໂຕ. ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຎ຺ເຎ ວສນຕ຺ຖາຍ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸເຓ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ຕໂຕ ປີຕິເວເຄນ ອຸທານໍ ອຸທາເນນ຺ໂຕ ອາຫ –

໓໐. ‘‘ອປິ ອຕຣມານານໍ, ຜລາສາວ ສມິຊ຺ຌຕິ;

ວິປກ຺ກພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍສ຺ມິ, ເອວໍ ຊານາຫິ ສາຣຖິ.

໓໑. ‘‘ອປິ ອຕຣມານານໍ, ສມ຺ມທຕ຺ໂຖ ວິປຈ຺ຈຕິ;

ວິປກ຺ກພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍສ຺ມິ, ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ອກຸໂຕຠໂຍ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຜລາສາວາຕິ ອຕຣມານສ຺ສ ມມ ໂສຬສວສ຺ເສຫິ ກຕວາຍາມສ຺ສ ສມິທ຺ຘໍ ອຊ຺ຌາສຍຜລໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອວມາຫ. ວິປກ຺ກພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍສ຺ມີຕິ ນິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ຕມໂນຣໂຖ. ສມ຺ມທຕ຺ໂຖ ວິປຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ມາ ອຸປາເຍນ ກາຣເຓນ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ສາຣຖິ ອາຫ –

໓໒. ‘‘ເອວໍ ວຄ຺ຄຸກໂຖ ສນ຺ໂຕ, ວິສຏ຺ຐວຈໂນ ຈສິ;

ກສ຺ມາ ປິຕຸ ຈ ມາຕຸຈ຺ຈ, ສນ຺ຕິເກ ນ ຠຓີ ຕທາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ວຄ຺ຄຸກໂຖຕິ ສຂິລກໂຖ.

ຕໂຕ ມຫາສຕ຺ໂຕ ອາຫ –

໓໓. ‘‘ນາຫໍ ອສນ຺ຘິຕາ ປກ຺ໂຂ, ນ ພຘິໂຣ ອໂສຕຕາ;

ນາຫໍ ອຊິວ຺ຫຕາ ມູໂຄ, ມາ ມໍ ມູຄມຘາຣຍິ.

໓໔. ‘‘ປຸຣິມໍ ສຣາມຫໍ ຊາຕິໍ, ຍຕ຺ຖ ຣຊ຺ຊມກາຣຍິໍ;

ກາຣຍິຕ຺ວາ ຕຫິໍ ຣຊ຺ຊໍ, ປາປຕ຺ຖໍ ນິຣຍໍ ຠຸສໍ.

໓໕. ‘‘ວີສຕິຎ຺ເຈວ ວສ຺ສານິ, ຕຫິໍ ຣຊ຺ຊມກາຣຍິໍ;

ອສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ, ນິຣຍມ຺ຫິ ອປຈ຺ຈິສໍ.

໓໖. ‘‘ຕສ຺ສ ຣຊ຺ຊສ຺ສຫໍ ຠີໂຕ, ມາ ມໍ ຣຊ຺ຊາຠິເສຈຍຸໍ;

ຕສ຺ມາ ປິຕຸ ຈ ມາຕຸຈ຺ຈ, ສນ຺ຕິເກ ນ ຠຓິໍ ຕທາ.

໓໗. ‘‘ອຸຈ຺ຉງ຺ເຄ ມໍ ນິສາເທຕ຺ວາ, ປິຕາ ອຕ຺ຖານຸສາສຕິ;

ເອກໍ ຫນຖ ພນ຺ຘຖ, ເອກໍ ຂາຣາປຕຈ຺ຉິກໍ;

ເອກໍ ສູລສ຺ມິໍ ອຸປ຺ເປຖ, ອິຈ຺ຈສ຺ສ ມນຸສາສຕິ.

໓໘. ‘‘ຕາຍາຫໍ ຜຣຸສໍ ສຸຕ຺ວາ, ວາຈາໂຍ ສມຸທີຣິຕາ;

ອມູໂຄ ມູຄວຓ຺ເຓນ, ອປກ຺ໂຂ ປກ຺ຂສມ຺ມໂຕ;

ສເກ ມຸຕ຺ຕກຣີສສ຺ມິໍ, ອຈ຺ຉາຫໍ ສມ຺ປຣິປ຺ລຸໂຕ.

໓໙. ‘‘ກສິຣຎ຺ຈ ປຣິຕ຺ຕຎ຺ຈ, ຕຎ຺ຈ ທຸກ຺ເຂນ ສໍຍຸຕໍ;

ໂກມໍ ຊີວິຕມາຄມ຺ມ, ເວຣໍ ກຍິຣາຖ ເກນຈິ.

໔໐. ‘‘ປຎ຺ຎາຍ ຈ ອລາເຠນ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈ ອທສ຺ສນາ;

ໂກມໍ ຊີວິຕມາຄມ຺ມ, ເວຣໍ ກຍິຣາຖ ເກນຈິ.

໔໑. ‘‘ອປິ ອຕຣມານານໍ, ຜລາສາວ ສມິຊ຺ຌຕິ;