໑໙. ສຏ຺ຐິນິປາໂຕ

[໕໒໙] ໑. ໂສຓກຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ກສ຺ສ ສຸຕ຺ວາ ສຕໍ ທມ຺ມີຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເນກ຺ຂມ຺ມປາຣມິໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ຕທາ ຫິ ຠຄວາ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ເນກ຺ຂມ຺ມປາຣມິໍ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ມຊ຺ເຌ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ, ປຸພ຺ເພປິ ຕຖາຄໂຕ ມຫາຠິນິກ຺ຂມນໍ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ຣາຊຄເຫ ມຄຘຣາຊາ ນາມ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ຈສ຺ສ ‘‘ອຣິນ຺ທມກຸມາໂຣ’’ຕິ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ຕສ຺ສ ຊາຕທິວເສເຍວ ປຸໂຣຫິຕສ຺ສປິ ປຸຕ຺ໂຕ ຊາຍິ, ‘‘ໂສຓກກຸມາໂຣ’’ຕິສ຺ສ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ເຕ ອຸໂຠປິ ເອກໂຕວ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕມຣູປຘຣາ ຣູເປນ ນິພ຺ພິເສສາ ຫຸຕ຺ວາ ຕກ຺ກສິລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄຫິຕສິປ຺ປາ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ‘‘ສພ຺ພສມຍສິປ຺ປຎ຺ຈ ເທສຈາຣິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຊານິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕາ ພາຣາຓສິໍ ປຕ຺ວາ ຣາຊຸຍ຺ຍາເນ ວສິຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ນຄຣໍ ປວິສິໍສຸ. ຕໍ ທິວສຎ຺ຈ ເອກຈ຺ເຈ ມນຸສ຺ສາ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓວາຈນກໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ປາຍາສໍ ປຏິຍາເທຕ຺ວາ ອາສນານິ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ເຕ ກຸມາເຣ ທິສ຺ວາ ຆຣໍ ປເວເສຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສີທາເປສຸໍ. ຕຕ຺ຖ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ສຸທ຺ຘວຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຖຕໍ ອໂຫສິ, ໂສຓກສ຺ສ ຣຕ຺ຕກມ຺ພລໍ. ໂສ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາວ ‘‘ອຊ຺ຊ ເມ ປິຍສຫາໂຍ ອຣິນ຺ທມກຸມາໂຣ ພາຣາຓສິຣາຊາ ຠວິສ຺ສຕິ, ມຍ຺ຫໍ ປນ ເສນາປຕິຏ຺ຐານໍ ທສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຎ຺ຎາສິ. ເຕ ອຸໂຠປິ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາ ອຸຍ຺ຍານເມວ ອຄມໍສຸ.

ຕທາ ພາຣາຓສິຣຎ຺ໂຎ ກາລກຕສ຺ສ ສຕ຺ຕໂມ ທິວໂສ ໂຫຕິ, ອປຸຕ຺ຕກໍ ຣາຊກຸລໍ. ອມຈ຺ຈາທໂຍ ປາໂຕວ ສສີສໍ ນ຺ຫາຕາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ‘‘ຣຊ຺ຊາຣຫສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຜຸສ຺ສຣຖໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສຸໍ. ໂສ ນຄຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຣາຊຸຍ຺ຍານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານທ຺ວາເຣ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອາໂຣຫຓສຊ຺ໂຊ ຫຸຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມງ຺ຄລສິລາປຏ຺ເຏສສີສໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິ, ໂສຓກກຸມາໂຣ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທິ. ໂສ ຕູຣິຍສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອຣິນ຺ທມສ຺ສ ຜຸສ຺ສຣໂຖ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອຊ຺ເຊສ ຣາຊາ ຫຸຕ຺ວາ ມມ ເສນາປຕິຏ຺ຐານໍ ທສ຺ສຕິ, ນ ໂຂ ປນ ມຍ຺ຫໍ ອິສ຺ສຣິເຍນຕ຺ໂຖ, ເອຕສ຺ມິໍ ຄເຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອກມນ຺ເຕ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ອຏ຺ຐາສິ. ປຸໂຣຫິໂຕ ອຸຍ຺ຍານໍ ປວິສິຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ຕໍ ນິປນ຺ນກໍ ທິສ຺ວາ ຕູຣິຍານິ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາເປສິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂຖກໍ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ສິລາປຏ຺ເຏ ປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສີທິ. ອຖ ນໍ ປຸໂຣຫິໂຕ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຣຊ຺ຊໍ ເຕ, ເທວ, ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ອປຸຕ຺ຕກໍ ຣາຊກຸລ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ສາຘູ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ເຕ ຕຕ຺ເຖວ ອຠິສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຣຖໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕນ ປຣິວາເຣນ ນຄຣໍ ປເວເສສຸໍ. ໂສ ນຄຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປາສາທໍ ອຠິຣູຫິ. ໂສ ຍສມຫນ຺ຕຕາຍ ໂສຓກກຸມາຣໍ ນ ສຣິ.

ໂສປິ ຕສ຺ມິໍ ນຄຣໍ ປວິຏ຺ເຐ ປຈ຺ຉາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສິລາປຏ຺ເຏ ນິສີທິ. ອຖສ຺ສ ປຸຣໂຕ ພນ຺ຘນາ ປວຸຕ຺ຕໍ ສາລຣຸກ຺ຂໂຕ ປຓ຺ຑຸປລາສໍ ປຕິ. ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາວ ‘‘ຍເຖເວຕໍ, ຕຖາ ມມປິ ສຣີຣໍ ຊຣໍ ປຕ຺ວາ ປຕິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກໂພຘິໍ ປາປຸຓິ. ຕໍຂຓຎ຺ເຎວສ຺ສ ຄິຫິລິງ຺ຄໍ ອນ຺ຕຣຘາຍິ, ປພ຺ພຊິຕລິງ຺ຄໍ ປາຕຸຣໂຫສິ. ໂສ ‘‘ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວ’’ຕິ ອຸທານໍ ອຸທາເນນ຺ໂຕ ນນ຺ທມູລກປພ຺ຠາຣໍ ອຄມາສິ. ມຫາສຕ຺ໂຕປິ ຈຕ຺ຕາລີສມຕ຺ຕານໍ ສໍວຈ຺ຉຣານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ສຣິຕ຺ວາ ‘‘ກຫໍ ນຸ ໂຂ ເມ ສຫາໂຍ ໂສຓໂກ’’ຕິ ໂສຓກໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສຣນ຺ໂຕປິ ‘‘ມຍາ ສຸໂຕ ວາ ທິຏ຺ໂຐ ວາ’’ຕິ ວຕ຺ຕາຣໍ ອລຠິຕ຺ວາ ອລງ຺ກຕມຫາຕເລ ຣາຊປລ຺ລງ຺ເກ ນິສິນ຺ໂນ ຄນ຺ຘພ຺ພນາຏກນຈ຺ຈຄີຕາທີຫິ ປຣິວຸໂຕ ສມ຺ປຕ຺ຕິມນຸຠວນ຺ໂຕ ‘‘ໂຍ ເມ ກສ຺ສຈິ ສນ຺ຕິເກ ສຸຕ຺ວາ ‘ອສຸກຏ຺ຐາເນ ນາມ ໂສຓໂກ ວສຕີ’ຕິ ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ສຕໍ ທສ຺ສາມິ, ໂຍ ເມ ສາມໍ ທິສ຺ວາ ອາໂຣເຈສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ສຫສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ເອກໍ ອຸທານໍ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ຄີຕວເສນ ອຸທາເນນ຺ໂຕ ປຐມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ກສ຺ສ ສຸຕ຺ວາ ສຕໍ ທມ຺ມິ, ສຫສ຺ສໍ ທິຏ຺ຐ ໂສຓກໍ;

ໂກ ເມ ໂສຓກມກ຺ຂາຕິ, ສຫາຍໍ ປໍສຸກີຬິຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຖສ຺ສ ມຸຂໂຕ ລຸຎ຺ຈນ຺ຕີ ວິຍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກາ ນາຏກີຕ຺ຖີ ຕໍ ຄາຍິ. ອຖຎ຺ຎາ ອຖຎ຺ຎາຕິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຣຎ຺ໂຎ ປິຍຄີຕ’’ນ຺ຕິ ສພ຺ພາ ໂອໂຣຘາ ຄາຍິໍສຸ. ອນຸກ຺ກເມນ ນຄຣວາສິໂນປິ ຊານປທາປິ ຕເມວ ຄີຕໍ ຄາຍິໍສຸ. ຣາຊາປິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຕເມວ ຄີຕໍ ຄາຍຕິ. ປຓ຺ຓາສມຕ຺ຕານໍ ສໍວຈ຺ຉຣານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ປນສ຺ສ ພຫູ ປຸຕ຺ຕຘີຕໂຣ ອເຫສຸໍ, ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ທີຆາວຸກຸມາໂຣ ນາມ ອໂຫສິ. ຕທາ ໂສຓກປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ‘‘ອຣິນ຺ທມຣາຊາ ມໍ ທຏ຺ຐຸກາໂມ, ອຫໍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກາເມສຸ ອາທີນວໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ຈານິສໍສໍ ກເຖຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊນາກາຣໍ ກໂຣມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອິທ຺ຘິຍາ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍາເນ ນິສີທິ. ຕທາ ເອໂກ ສຕ຺ຕວສ຺ສິໂກ ປຎ຺ຈຈູຬກກຸມາຣໂກ ມາຕຣາ ປຫິໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານວເນ ທາຣູນິ ອຸທ຺ຘຣນ຺ໂຕ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຕເມວ ຄີຕໍ ຄາຍິ. ອຖ ນໍ ໂສ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ‘‘ກຸມາຣກ, ຕ຺ວໍ ອຎ຺ຎໍ ອຄາຍິຕ຺ວາ ເອກເມວ ຄີຕໍ ຄາຍສິ, ກິໍ ອຎ຺ຎໍ ນ ຊານາສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຊານາມິ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ປນ ຣຎ຺ໂຎ ອິທເມວ ປິຍໍ, ເຕນ ນໍ ປຸນ຺ນປ຺ປຸນໍ ຄາຍາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອຕສ຺ສ ປນ ເຕ ຄີຕສ຺ສ ປຏິຄີຕໍ ຄາຍນ຺ໂຕ ໂກຈິ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ’’ຕິ. ‘‘ນ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ອຫໍ ຕໍ ສິກ຺ຂາເປສ຺ສາມິ, ສກ຺ຂິສ຺ສສິ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິຄີຕໍ ຄາຍິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ໂສ ປຏິຄີຕໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ສຸຕ຺ວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຕ຺ວາ ຈ ປນ ຕໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉ, ກຸມາຣກ, ອິມໍ ປຏິຄີຕໍ ຣຎ຺ຎາ ສທ຺ຘິໍ ຄາຍາຫິ, ຣາຊາ ເຕ ມຫນ຺ຕໍ ອິສ຺ສຣິຍໍ ທສ຺ສຕິ, ກິໍ ເຕ ທາຣູຫິ, ເວເຄນ ຍາຫີ’’ຕິ.

ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ຕໍ ປຏິຄີຕໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຍາວາຫໍ ຣາຊານໍ ອາເນມິ, ຕາວ ອິເຘວ ໂຫຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເວເຄນ ມາຕຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ອມ຺ມ, ຂິປ຺ປໍ ມໍ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ອລງ຺ກໂຣຖ, ອຊ຺ຊ ຕໍ ທລິທ຺ທຠາວໂຕ ໂມເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ນ຺ຫາຕມຓ຺ຑິໂຕ ຣາຊທ຺ວາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຍ຺ຍ ໂທວາຣິກ, ‘ເອໂກ ທາຣໂກ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິຄີຕໍ ຄາຍິສ຺ສາມີຕິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວາເຣ ຐິໂຕ’ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ອໂຣເຈຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ເວເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ‘‘ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ, ‘‘ຕາຕ, ຕ຺ວໍ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ປຏິຄີຕໍ ຄາຍິສ຺ສສີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອາມ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຄາຍສ຺ສູ’’ຕິ. ‘‘ເທວ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ນ ຄາຍາມິ, ນຄເຣ ປນ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ມຫາຊນໍ ສນ຺ນິປາຕາເປຖ, ມຫາຊນມຊ຺ເຌ ຄາຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຣາຊາ ຕຖາ ກາເຣຕ຺ວາ ອລງ຺ກຕມຓ຺ຑເປ ປລ຺ລງ຺ກມຊ຺ເຌ ນິສີທິຕ຺ວາ ຕສ຺ສານຸຣູປໍ ອາສນໍ ທາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິທານິ ຕວ ຄີຕໍ ຄາຍສ຺ສູ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ເທວ, ຕຸມ຺ເຫ ຕາວ ຄາຍຖ, ອຖາຫໍ ປຏິຄີຕໍ ຄາຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕໂຕ ຣາຊາ ປຐມໍ ຄາຍນ຺ໂຕ ຄາຖມາຫ –

໑. ‘‘ກສ຺ສ ສຸຕ຺ວາ ສຕໍ ທມ຺ມິ, ສຫສ຺ສໍ ທິຏ຺ຐ ໂສຓກໍ;

ໂສ ເມ ໂສຓກມກ຺ຂາຕິ, ສຫາຍໍ ປໍສຸກີຬິຕ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ວາຕິ ‘‘ອສຸກຏ຺ຐາເນ ນາມ ເຕ ປິຍສຫາໂຍ ໂສຓໂກ ວສຕີ’’ຕິ ຕສ຺ສ ວສນຏ຺ຐານໍ ສຸຕ຺ວາ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ກສ຺ສ ສຕໍ ທມ຺ມິ. ທິຏ຺ຐາຕິ ‘‘ອສຸກຏ຺ຐາເນ ນາມ ມຍາ ທິຏ຺ໂຐ’’ຕິ ທິສ຺ວາ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ກສ຺ສ ສຫສ຺ສໍ ທມ຺ມີຕິ.

ເອວໍ ຣຎ຺ຎາ ປຐມໍ ອຸທານຄາຖາຍ ຄີຕາຍ ປຎ຺ຈຈູຬກທາຣເກນ ປຏິຄີຕຠາວໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ທີຍຑ຺ຒຄາຖາ ອຠາສິ –

໒. ‘‘ອຖພ຺ຣວີ ມາຓວໂກ, ທຫໂຣ ປຎ຺ຈຈູຬໂກ;

ມຍ຺ຫໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕໍ ເທຫິ, ສຫສ຺ສໍ ທິຏ຺ຐ ໂສຓກໍ;

ອຫໍ ເຕ ໂສຓກກ຺ຂິສ຺ສໍ, ສຫາຍໍ ປໍສຸກີຬິຕ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ວຸຕ຺ຕຄາຖາຍ ປນ ອຍມຕ຺ໂຖ – ມຫາຣາຊ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ‘‘ສຸຕ຺ວາ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ສຕໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວທສິ, ຕມ຺ປິ ມເມວ ເທຫິ, ຍໍ ‘‘ທິສ຺ວາ ອາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ສຫສ຺ສໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ວທສິ, ຕມ຺ປິ ມຍ຺ຫເມວ ເທຫິ, ອຫໍ ເຕ ປິຍສຫາຍໍ ອິທາເນວ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕວ ‘‘ອຍໍ ໂສຓໂກ’’ຕິ ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ.

ອິໂຕ ປຣໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ສມ຺ພຸທ຺ຘຄາຖາ ປາຬິນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ –

໓. ‘‘ກຕມສ຺ມິໍ ໂສ ຊນປເທ, ຣຏ຺ເຐສຸ ນິຄເມສຸ ຈ;

ກຕ຺ຖ ໂສຓກມທ຺ທກ຺ຂິ, ຕໍ ເມ ອກ຺ຂາຫິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ.

໔. ‘‘ຕເວວ ເທວ ວິຊິເຕ, ຕເວວຸຍ຺ຍານຠູມິຍໍ;

ອຸຊຸວໍສາ ມຫາສາລາ, ນີໂລຠາສາ ມໂນຣມາ.

໕. ‘‘ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເມຆສມານາ, ຣມ຺ມາ ອຎ຺ໂຎຎ຺ຎນິສ຺ສິຕາ;

ເຕສໍ ມູລມ຺ຫິ ໂສຓໂກ, ຌາຍຕີ ອນຸປາທໂນ;

ອຸປາທາເນສຸ ໂລເກສຸ, ຑຍ຺ຫມາເນສຸ ນິພ຺ພຸໂຕ.

໖. ‘‘ຕໂຕ ຈ ຣາຊາ ປາຍາສິ, ເສນາຍ ຈຕຸຣງ຺ຄິຍາ;

ກາຣາເປຕ຺ວາ ສມໍ ມຄ຺ຄໍ, ອຄມາ ເຍນ ໂສຓໂກ.

໗. ‘‘ອຸຍ຺ຍານຠູມິໍ ຄນ຺ຕ຺ວານ, ວິຈຣນ຺ໂຕ ພ຺ຣຫາວເນ;

ອາສີນໍ ໂສຓກໍ ທກ຺ຂິ, ຑຍ຺ຫມາເນສຸ ນິພ຺ພຸຕ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຸຊຸວໍສາຕິ ອຸຊຸກ຺ຂນ຺ຘາ. ມຫາສາລາຕິ ມຫາຣຸກ຺ຂາ. ເມຆສມານາຕິ ນີລເມຆສທິສາ. ຣມ຺ມາຕິ ຣມຓີຍາ. ອຎ຺ໂຎຎ຺ຎນິສ຺ສິຕາຕິ ສາຂາຫິ ສາຂໍ, ມູເລນ ມູລໍ ສໍສິພ຺ພິຕ຺ວາ ຐິຕາ. ເຕສນ຺ຕິ ເຕສໍ ເອວຣູປານໍ ຕວ ອຸຍ຺ຍານວເນ ສາລານໍ ເຫຏ຺ຐາ. ຌາຍຕີຕິ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌານອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌານສງ຺ຂາເຕຫິ ຌາເນຫິ ຌາຍຕິ. ອນຸປາທໂນຕິ ກາມຸປາທານາທິວິຣຫິໂຕ. ຑຍ຺ຫມາເນສູຕິ ເອກາທສຫິ ອຄ຺ຄີຫິ ຑຍ຺ຫມາເນສຸ ສຕ຺ເຕສຸ. ນິພ຺ພຸໂຕຕິ ເຕ ອຄ຺ຄີ ນິພ຺ພາເປຕ຺ວາ ສີຕເລນ ຫທເຍນ ຌາຍມາໂນ ຕວ ອຸຍ຺ຍາເນ ມງ຺ຄລສາລຣຸກ຺ຂມູເລ ສິລາປຏ຺ເຏ ນິສິນ຺ໂນ ເອສ ເຕ ສຫາໂຍ ກຎ຺ຈນປຏິມາ ວິຍ ໂສຠມາໂນ ປຏິມາເນຕີຕິ. ຕໂຕ ຈາຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຕ ໂສ ອຣິນ຺ທໂມ ຣາຊາ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາວ ‘‘ໂສຓກປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິຍາ ເສນາຍ ປາຍາສິ ນິກ຺ຂມິ. ວິຈຣນ຺ໂຕຕິ ອຸຊຸກເມວ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ມຫນ຺ເຕ ວນສຓ຺ເຑ ວິຈຣນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ອາສີນໍ ອທ຺ທກ຺ຂິ.

ໂສ ຕໍ ອວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກິເລສາຠິຣຕຕ຺ຕາ ຕໍ ‘‘ກປໂຓ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໘. ‘‘ກປໂຓ ວຕຍໍ ຠິກ຺ຂຸ, ມຸຓ຺ໂຑ ສງ຺ຆາຏິປາຣຸໂຕ;

ອມາຕິໂກ ອປິຕິໂກ, ຣຸກ຺ຂມູລສ຺ມິ ຌາຍຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຌາຍຕີຕິ ນິມ຺ມາຕິໂກ ນິປ຺ປິຕິໂກ ກາຣຸຎ຺ຎປ຺ປຕ຺ໂຕ ຌາຍຕິ.

໙. ‘‘ອິມໍ ວາກ຺ຍໍ ນິສາເມຕ຺ວາ, ໂສຓໂກ ເອຕທພ຺ຣວິ;

ນ ຣາຊ ກປໂຓ ໂຫຕິ, ຘມ຺ມໍ ກາເຍນ ຜສ຺ສຍໍ.

໑໐. ‘‘ໂຍ ຈ ຘມ຺ມໍ ນິຣໍກຕ຺ວາ, ອຘມ຺ມມນຸວຕ຺ຕຕິ;

ສ ຣາຊ ກປໂຓ ໂຫຕິ, ປາໂປ ປາປປຣາຍໂຓ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອິມນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ກິເລສາຠິຣຕສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ອິມໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຄຣຫວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ. ເອຕທພ຺ຣວີຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ຄຸຓໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ເອຕໍ ອພ຺ຣວິ. ຜສ຺ສຍນ຺ຕິ ຜສ຺ສຍນ຺ໂຕ ເຍນ ອຣິຍມຄ຺ຄຘມ຺ໂມ ນາມກາເຍນ ຜສ຺ສິໂຕ, ໂສ ກປໂຓ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ນິຣໍກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕຠາວໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ. ປາໂປ ປາປປຣາຍໂຓຕິ ສຍໍ ປາປານໍ ກຣເຓນ ປາໂປ, ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕານໍ ປຕິຏ຺ຐາຠາເວນ ປາປປຣາຍໂຓຕິ.

ເອວໍ ໂສ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ຄຣຫິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ຄຣຫິຕຠາວໍ ອຊານນ຺ໂຕ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ກເຖຕ຺ວາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຄາຖມາຫ –

໑໑. ‘‘ອຣິນ຺ທໂມຕິ ເມ ນາມໍ, ກາສິຣາຊາຕິ ມໍ ວິທູ;

ກຈ຺ຈິ ໂຠໂຕ ສຸຂສ຺ເສຍ຺ຍາ, ອິຘ ປຕ຺ຕສ຺ສ ໂສຓກາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກຈ຺ຈີຕິ ອມ຺ຫາກໍ ຕາວ ນ ກິຎ຺ຈິ ອຜາສຸກໍ, ໂຠໂຕ ປນ ກຈ຺ຈິ ອິຘ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອິມສ຺ມິໍ ອຸຍ຺ຍາເນ ວສໂຕ ສຸຂວິຫາໂຣຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ.

ອຖ ນໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ, ‘‘ມຫາຣາຊ, ນ ເກວລໍ ອິຘ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣາປິ ວສນ຺ຕສ຺ສ ເມ ອສຸຂໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສມຓຠທ຺ຣຄາຖາໂຍ ນາມ ອາຣຠິ –

໑໒. ‘‘ສທາປິ ຠທ຺ຣມຘນສ຺ສ, ອນາຄາຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ນ ເຕສໍ ໂກຏ຺ເຐ ໂອເປນ຺ຕິ, ນ ກຸມ຺ຠິໍ ນ ກໂຬປິຍໍ;

ປຣນິຏ຺ຐິຕເມສານາ, ເຕນ ຍາເປນ຺ຕິ ສຸພ຺ພຕາ.

໑໓. ‘‘ທຸຕິຍມ຺ປິ ຠທ຺ຣມຘນສ຺ສ, ອນາຄາຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ອນວຊ຺ຊປິຓ຺ໂຑ ໂຠຕ຺ຕພ຺ໂພ, ນ ຈ ໂກຈູປໂຣຘຕິ.

໑໔. ‘‘ຕຕິຍມ຺ປິ ຠທ຺ຣມຘນສ຺ສ, ອນາຄາຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ນິພ຺ພຸໂຕ ປິຓ຺ໂຑ ໂຠຕ຺ຕພ຺ໂພ, ນ ຈ ໂກຈູປໂຣຘຕິ.

໑໕. ‘‘ຈຕຸຕ຺ຖມ຺ປິ ຠທ຺ຣມຘນສ຺ສ, ອນາຄາຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຣຏ຺ເຐ ຈຣໂຕ, ສງ຺ໂຄ ຍສ຺ສ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

໑໖. ‘‘ປຎ຺ຈມມ຺ປິ ຠທ຺ຣມຘນສ຺ສ, ອນາຄາຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ນຄຣມ຺ຫິ ຑຍ຺ຫມານມ຺ຫິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ອຑຍ຺ຫຖ.

໑໗. ‘‘ຉຏ຺ຐມ຺ປິ ຠທ຺ຣມຘນສ຺ສ, ອນາຄາຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ຣຏ຺ເຐ ວິລຸມ຺ປມານມ຺ຫິ, ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ອຫີຣຖ.

໑໘. ‘‘ສຕ຺ຕມມ຺ປິ ຠທ຺ຣມຘນສ຺ສ, ອນາຄາຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ໂຈເຣຫິ ຣກ຺ຂິຕໍ ມຄ຺ຄໍ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ປຣິປນ຺ຖິກາ;

ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ, ໂສຕ຺ຖິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ສຸພ຺ພໂຕ.

໑໙. ‘‘ອຏ຺ຐມມ຺ປິ ຠທ຺ຣມຘນສ຺ສ, ອນາຄາຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ຍໍ ຍໍ ທິສໍ ປກ຺ກມຕິ, ອນເປກ຺ໂຂວ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອນາຄາຣສ຺ສາຕິ, ມຫາຣາຊ, ຆຣາວາສໍ ປຫາຍ ອນາຄາຣິຍຠາວໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ອຘນສ຺ສ ອກິຎ຺ຈນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສພ຺ພກາລໍ ຠທ຺ຣເມວ. ນ ເຕສນ຺ຕິ, ມຫາຣາຊ, ເຕສໍ ອຘນານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ນ ໂກຏ຺ຐາຄາເຣ ຘນຘຎ຺ຎານິ ໂອເປນ຺ຕິ, ນ ກຸມ຺ຠິຍໍ, ນ ປຈ຺ຉິຍໍ, ເຕ ປນ ສຸພ຺ພຕາ ປຣນິຏ຺ຐິຕໍ ປເຣສໍ ຆເຣ ປກ຺ກໍ ອາຫາຣໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ກປາລມາທາຍ ຆຣປຏິປາຏິຍາ ເອສານາ ປຣິເຍສນ຺ຕາ ເຕນ ຕໂຕ ລທ຺ເຘນ ປິຓ຺ເຑນ ຕໍ ອາຫາຣໍ ນວນ຺ນໍ ປາຏິກຸລ຺ຍານໍ ວເສນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຊີວິຕວຸຕ຺ຕິໍ ຍາເປນ຺ຕິ.

ອນວຊ຺ຊປິຓ຺ໂຑ ໂຠຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ ເວຊ຺ຊກມ຺ມາທິກາຍ ອເນສນາຍ ວາ ກຸຫນາ ລປນາ ເນມິຕ຺ຕິກຕາ ນິປ຺ເປສິກຕາ ລາເຠນ ລາຠໍ ນິຊິຄີສນຕາຕິ ເອວຣູເປນ ມິຈ຺ຉາຊີເວນ ວາ ອຸປ຺ປາທິຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ, ຘມ຺ເມນ ອຸປ຺ປາທິຕາປິ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຕ຺ຕາ ສາວຊ຺ຊປິຓ຺ໂຑ ນາມ. ອເນສນໍ ປນ ປຫາຍ ມິຈ຺ຉາຊີວໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ອຸປ຺ປາທິຕາ ‘‘ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ຈີວຣໍ ປຏິເສວາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຕ຺ຕາ ອນວຊ຺ຊປິຓ຺ໂຑ ນາມ. ເຍນ ເອວຣູໂປ ອນວຊ຺ຊປິຓ຺ໂຑ ໂຠຕ຺ຕພ຺ໂພ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ, ຍຎ຺ຈ ເອວຣູປໍ ອນວຊ຺ຊໍ ປິຓ຺ຑໍ ຠຸຎ຺ຊມານານໍ ປຈ຺ຈເຍ ນິສ຺ສາຍ ໂກຈິ ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກປິ ກິເລໂສ ນ ອຸປໂຣຘຕິ ນ ປີເຬຕິ, ຕສ຺ສ ທຸຕິຍມ຺ປິ ຠທ຺ຣໍ ອຘນສ຺ສ ອນາຄາຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ.

ນິພ຺ພຸໂຕຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠິກ຺ຂຸໂນ ຘມ຺ເມນ ອຸປ຺ປນ຺ນປິຓ຺ໂຑປິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຍມາໂນ ນິພ຺ພຸຕປິຓ຺ໂຑ ນາມ, ເອກນ຺ຕໂຕ ປນ ຂີຓາສວສ຺ສ ປິຓ຺ໂຑວ ນິພ຺ພຸຕປິຓ຺ໂຑ ນາມ. ກິໍກາຣຓາ? ໂສ ຫິ ເຖຍ຺ຍປຣິໂຠໂຄ, ອິຓປຣິໂຠໂຄ, ທາຍຊ຺ຊປຣິໂຠໂຄ, ສາມິປຣິໂຠໂຄຕິ ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ປຣິໂຠເຄສຸ ສາມິປຣິໂຠຄວເສນ ຕໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຕຓ຺ຫາທາສພ຺ຍໍ ອຕີໂຕ ສາມີ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ນ ຕໍ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ໂກຈິ ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກປິ ກິເລໂສ ອຸປໂຣຘຕິ.

ມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຣຏ຺ເຐ ຈຣໂຕຕິ ອຸປຏ຺ຐາກກຸລາທີສຸ ອລຄ຺ຄມານສສ຺ສ ຉິນ຺ນວລາຫກສ຺ສ ວິຍ ຣາຫຸມຸຂາ ປມຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິມລຈນ຺ທມຓ຺ຑລສ຺ສ ວິຍ ຈ ຍສ຺ສ ຄາມນິຄມາທີສຸ ຈຣນ຺ຕສ຺ສ ຣາຄສງ຺ຄາທີສຸ ເອໂກປິ ສງ຺ໂຄ ນຕ຺ຖິ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ກຸເລຫິ ສໍສຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ ສຫໂສກີ ສຫນນ຺ທີ, ເອກຈ຺ໂຈ ມາຕາປິຕູສຸປິ ອລຄ຺ຄມານໂສ ວິຈຣຕິ ໂກຣຸນຄຣຄາມວາສີ ທຫໂຣ ວິຍ, ເອວຣູປສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສປິ ຠທ຺ຣເມວ.

ນາສ຺ສ ກິຎ຺ຈີຕິ ໂຍ ຫິ ພຫຸປຣິກ຺ຂາໂຣ ໂຫຕິ, ໂສ ‘‘ມາ ເມ ໂຈຣາ ປຣິກ຺ຂາເຣ ຫຣິໍສູ’’ຕິ ອຕິເຣການິ ຈ ຈີວຣາທີນິ ອນ຺ໂຕນຄເຣ ອຸປຏ຺ຐາກກຸເລ ນິກ຺ຂິປຕິ, ອຖ ນຄຣມ຺ຫິ ຑຍ຺ຫມາເນ ‘‘ອສຸກກຸເລ ນາມ ອຄ຺ຄິ ອຸຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ໂສຈຕິ ກິລມຕິ, ເອວຣູປສ຺ສ ຠທ຺ຣໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ໂຍ ປນ, ມຫາຣາຊ, ສກຸຓວຕ຺ຕໍ ປູເຣຕິ, ກາຍປຏິພທ຺ຘປຣິກ຺ຂາໂຣວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ຕາທິສສ຺ສ ນ ກິຎ຺ຈິ ອຑຍ຺ຫຖ, ເຕນສ຺ສ ປຎ຺ຈມມ຺ປິ ຠທ຺ຣເມວ.

ວິລຸມ຺ປມານມ຺ຫີຕິ ວິລຸປ຺ປມານມ຺ຫິ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ອຫີຣຖາຕິ ຍຖາ ປພ຺ພຕຄຫນາທີຫິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຣຏ຺ຐໍ ວິລຸມ຺ປມາເນສຸ ໂຈເຣສຸ ພຫຸປຣິກ຺ຂາຣສ຺ສ ອນ຺ໂຕຄາເມ ຐປິຕໍ ວິລຸມ຺ປຕິ ຫຣຕິ, ຕຖາ ຍສ຺ສ ອຘນສ຺ສ ກາຍປຏິພທ຺ຘປຣິກ຺ຂາຣສ຺ສ ນ ກິຎ຺ຈິ ອຫີຣຖ ຕສ຺ສ ຉຏ຺ຐມ຺ປິ ຠທ຺ຣເມວ.

ເຍ ຈຎ຺ເຎ ປຣິປນ຺ຖິກາຕິ ເຍ ຈ ອຎ຺ເຎປິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຐາເນສຸ ສຸງ຺ກຄຫຓຕ຺ຖາຍ ຐປິຕາ ປຣິປນ຺ຖິກາ, ເຕຫິ ຈ ຣກ຺ຂິຕໍ. ປຕ຺ຕຈີວຣນ຺ຕິ ໂຈຣານໍ ອນຸປກາຣໍ ສຸງ຺ກິການໍ ອສຸງ຺ກາຣຫໍ ມຕ຺ຕິກາປຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ກຕທຬ຺ຫີກມ຺ມປຣິຠຓ຺ຑໍ ປໍສຸກູລຈີວຣຎ຺ຈ ອປ຺ປຄ຺ຆານິ ກາຍພນ຺ຘນປຣິສ຺ສາວນສູຈິວາສິປຕ຺ຕຕ຺ຖວິການິ ຈາຕິ ສພ຺ເພປິ ອຏ຺ຐ ປຣິກ຺ຂາເຣ ກາຍປຏິພທ຺ເຘ ກຕ຺ວາ ມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ເກນຈິ ອວິເຫຐິຍມາໂນ ໂສຕ຺ຖິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ສຸພ຺ພໂຕຕິ ໂລຠນີຍານິ ຫິ ຈີວຣາທີນິ ທິສ຺ວາ ໂຈຣາ ຫຣນ຺ຕິ, ສຸງ຺ກິກາປິ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ’’ຕິ ປຕ຺ຕຕ຺ຖວິກາທີນິ ໂສເຘນ຺ຕິ, ສຸພ຺ພໂຕ ປນ ສລ຺ລຫຸກວຸຕ຺ຕິ ເຕສໍ ປສ຺ສນ຺ຕານຎ຺ເຎວ ໂສຕ຺ຖິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຕນສ຺ສ ສຕ຺ຕມມ຺ປິ ຠທ຺ຣເມວ.

ອນເປກ຺ໂຂວ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ກາຍປຏິພທ຺ຘໂຕ ອຕິເຣກສ຺ສ ວິຫາເຣ ປຏິສາມິຕສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ປຣິກ຺ຂາຣສ຺ສ ອຠາວາ ວສນຏ຺ຐານໍ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາປິ ນ ໂອໂລເກຕິ. ຍໍ ຍໍ ທິສໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຕໍ ຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອນເປກ຺ໂຂວ ຄຈ຺ຉຕິ ອນຸຣາຘປຸຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຖູປາຣາເມ ປພ຺ພຊິຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ວຸຑ຺ຒຕໂຣ ວິຍ.

ອິຕິ ໂສຓກປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ອຏ຺ຐ ສມຓຠທ຺ຣການິ ກເຖສິ. ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປນ ສຕມ຺ປິ ສຫສ຺ສມ຺ປິ ອປຣິມາຓານິ ສມຓຠທ຺ຣການິ ເອສ ກເຖຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖເຍວ. ຣາຊາ ປນ ກາມາຠິຣຕຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ກຖໍ ປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ສມຓຠທ຺ຣເກຫິ ອຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກາມາຘິມຸຕ຺ຕຕໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ອາຫ –

໒໐. ‘‘ພຫູນິ ສມຓຠທ຺ຣານິ, ເຍ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ປສໍສສິ;

ອຫຎ຺ຈ ຄິທ຺ໂຘ ກາເມສຸ, ກຖໍ ກາຫາມິ ໂສຓກ.

໒໑. ‘‘ປິຍາ ເມ ມານຸສາ ກາມາ, ອໂຖ ທິພ຺ຍາປິ ເມ ປິຍາ;

ອຖ ເກນ ນຸ ວຓ຺ເຓນ, ອຸໂຠ ໂລເກ ລຠາມເສ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ວຓ຺ເຓນາຕິ ກາຣເຓນ.

ອຖ ນໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ອາຫ –

໒໒. ‘‘ກາເມ ຄິທ຺ຘາ ກາມຣຕາ, ກາເມສຸ ອຘິມຸຈ຺ຈິຕາ;

ນຣາ ປາປານິ ກຕ຺ວານ, ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ ທຸຄ຺ຄຕິໍ.

໒໓. ‘‘ເຍ ຈ ກາເມ ປຫນ຺ຕ຺ວານ, ນິກ຺ຂນ຺ຕາ ອກຸໂຕຠຍາ;

ເອໂກທິຠາວາຘິຄຕາ, ນ ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ທຸຄ຺ຄຕິໍ.

໒໔. ‘‘ອຸປມໍ ເຕ ກຣິສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸໂຓຫິ ອຣິນ຺ທມ;

ອຸປມາຍ ມິເຘກຈ຺ເຈ, ອຕ຺ຖໍ ຊານນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ.

໒໕. ‘‘ຄງ຺ຄາຍ ກຸຓປໍ ທິສ຺ວາ, ວຸຍ຺ຫມານໍ ມຫຓ຺ຓເວ;

ວາຍໂສ ສມຈິນ຺ເຕສິ, ອປ຺ປປຎ຺ໂຎ ອເຈຕໂສ.

໒໖. ‘‘ຍານຎ຺ຈ ວຕິທໍ ລທ຺ຘໍ, ຠກ຺ໂຂ ຈາຍໍ ອນປ຺ປໂກ;

ຕຕ຺ຖ ຣຕ຺ຕິໍ ຕຕ຺ຖ ທິວາ, ຕຕ຺ເຖວ ນິຣໂຕ ມໂນ.

໒໗. ‘‘ຂາທໍ ນາຄສ຺ສ ມໍສານິ, ປິວໍ ຠາຄີຣໂຖທກໍ;

ສມ຺ປສ຺ສໍ ວນເຈຕ຺ຍານິ, ນ ປເລຕ຺ຖ ວິຫງ຺ຄໂມ.

໒໘. ‘‘ຕຎ຺ຈ ໂອຕຣຓີ ຄງ຺ຄາ, ປມຕ຺ຕໍ ກຸຓເປ ຣຕໍ;

ສມຸທ຺ທໍ ອຊ຺ຌຄາຫາສິ, ອຄຕີ ຍຕ຺ຖ ປກ຺ຂິນໍ.

໒໙. ‘‘ໂສ ຈ ຠກ຺ຂປຣິກ຺ຂີໂຓ, ອຸທປຕ຺ວາ ວິຫງ຺ຄໂມ;

ນ ປຈ຺ຉໂຕ ນ ປຸຣໂຕ, ນຸຕ຺ຕຣໍ ໂນປິ ທກ຺ຂິຓໍ.

໓໐. ‘‘ທີປໍ ໂສ ນຊ຺ຌຄາຄຎ຺ຉິ, ອຄຕີ ຍຕ຺ຖ ປກ຺ຂິນໍ;

ໂສ ຈ ຕຕ຺ເຖວ ປາປຕ຺ຖ, ຍຖາ ທຸພ຺ພລໂກ ຕຖາ.

໓໑. ‘‘ຕຎ຺ຈ ສາມຸທ຺ທິກາ ມຈ຺ຉາ, ກຸມ຺ຠີລາ ມກຣາ ສຸສູ;

ປສຍ຺ຫກາຣາ ຂາທິໍສຸ, ຜນ຺ທມານໍ ວິປກ຺ຂກໍ.

໓໒. ‘‘ເອວເມວ ຕຸວໍ ຣາຊ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ກາມໂຠຄິໂນ;

ຄິທ຺ຘາ ເຈ ນ ວມິສ຺ສນ຺ຕິ, ກາກປຎ຺ຎາວ ເຕ ວິທູ.

໓໓. ‘‘ເອສາ ເຕ ອຸປມາ ຣາຊ, ອຕ຺ຖສນ຺ທສ຺ສນີ ກຕາ;

ຕ຺ວຎ຺ຈ ປຎ຺ຎາຍເສ ເຕນ, ຍທິ ກາຫສິ ວາ ນ ວາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປາປານີຕິ, ມຫາຣາຊ, ຕ຺ວໍ ກາມຄິທ຺ໂຘ, ນຣາ ຈ ກາເມ ນິສ຺ສາຍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີນິ ປາປານິ ກຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ສຸປິນນ຺ເຕປິ ທິພ຺ພາ ຈ ມານຸສິກາ ຈ ກາມາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຕໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຫນ຺ຕ຺ວານາຕິ ເຂຬປິຓ຺ຑໍ ວິຍ ປຫາຍ. ອກຸໂຕຠຍາຕິ ຣາຄາທີສຸ ກຸໂຕຈິ ອນາຄຕຠຍາ. ເອໂກທິຠາວາຘິຄຕາຕິ ເອໂກທິຠາວໍ ເອກວິຫາຣິກຕໍ ອຘິຄຕາ. ນ ເຕຕິ ເຕ ເອວຣູປາ ປພ຺ພຊິຕາ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ອຸປມໍ ເຕຕິ, ມຫາຣາຊ, ທິພ຺ພມານຸສເກ ກາເມ ປຕ຺ເຖນ຺ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖິກຸຓເປ ປຏິພທ຺ຘກາກສທິສສ຺ສ ຕວ ເອກໍ ອຸປມໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸໂຓຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸຓປນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖິກເຬວຣໍ. ມຫຓ຺ຓເວຕິ ຄມ຺ຠີຣປຸຖຸເລ ອຸທເກ. ເອໂກ ກິຣ ມຫາວາຣໂຓ ຄງ຺ຄາຕີເຣ ຈຣນ຺ໂຕ ຄງ຺ຄາຍໍ ປຕິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣິຕຸໍ ອສກ຺ເກນ຺ໂຕ ຕຕ຺ເຖວ ມໂຕ ຄງ຺ຄາຍ ວຸຍ຺ຫິ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວາຍໂສຕິ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເອໂກ ກາໂກ. ຍານຎ຺ຈ ວຕິທນ຺ຕິ ໂສ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິລີຍິຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ມຍາ ຫຕ຺ຖິຍານໍ ລທ຺ຘໍ, ເອຕ຺ຖ ນິລີໂນ ສຸຂໍ ຈຣິສ຺ສາມິ, ອຍເມວ ຈ ເມ ອນປ຺ປໂກ ຠກ຺ໂຂ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິທານິ ມຍາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານມກາສິ. ຕຕ຺ຖ ຣຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ຣຕ຺ຕິຎ຺ຈ ທິວາ ຈ ຕຕ຺ເຖວ ມໂນ ອຠິຣໂຕ ອໂຫສິ. ນ ປເລຕ຺ຖາຕິ ນ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ໂອຕຣຓີຕິ ສມຸທ຺ທາຠິມຸຂີ ໂອຕຣມານາ. ‘‘ໂອຫາຣິຓີ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ສາ ສມຸທ຺ທາຠິມຸຂີ ອວຫາຣິຓີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຄຕີ ຍຕ຺ຖາຕິ ສມຸທ຺ທມຊ຺ຌໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ຠກ຺ຂປຣິກ຺ຂີໂຓຕິ ປຣິກ຺ຂີຓຠກ຺ໂຂ. ອຸທປຕ຺ວາຕິ ຂີເຓ ຈມ຺ເມ ຈ ມໍເສ ຈ ອຏ຺ຐິສງ຺ຆາໂຕ ອູມິເວເຄນ ຠິນ຺ໂນ ອຸທເກ ນິມຸຊ຺ຊິ. ອຖ ໂສ ກາໂກ ອຸທເກ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອຸປ຺ປຕິ, ເອວໍ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຄຕີ ຍຕ຺ຖ ປກ຺ຂິນນ຺ຕິ ຍສ຺ມິໍ ສມຸທ຺ທມຊ຺ເຌ ປກ຺ຂີນໍ ອຄຕິ, ຕຕ຺ຖ ໂສ ເອວໍ ອຸປ຺ປຕິໂຕ ປຈ຺ຉິມໍ ທິສໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐໍ ອລຠິຕ຺ວາ ປຸຣຕ຺ຖິມໍ, ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣໍ, ຕໂຕ ທກ຺ຂິຓນ຺ຕິ ຈຕສ຺ໂສປິ ທິສາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຏ຺ຐານໍ ນ ອຊ຺ຌຄາ ນາຄຎ຺ຉີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ວາຍໂສ ເອວໍ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມາທີສຸ ເອເກກໍ ທິສໍ ອາຄຎ຺ຉິ, ທີປໍ ປນ ນຊ຺ຌາຄມາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ປາປຕ຺ຖາຕິ ປປຕິໂຕ. ຍຖາ ທຸພ຺ພລໂກຕິ ຍຖາ ທຸພ຺ພລໂກ ປເຕຍ຺ຍ, ຕເຖວ ປຕິໂຕ. ສຸສູຕິ ສຸສຸນາມກາ ຈຓ຺ຑມຈ຺ຉາ. ປສຍ຺ຫກາຣາຕິ ອນິຈ຺ຉມານກໍເຍວ ພລກ຺ກາເຣນ. ວິປກ຺ຂກນ຺ຕິ ວິທ຺ຘສ຺ຕປກ຺ຂກໍ.

ຄິທ຺ຘາ ເຈ ນ ວມິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ຍທິ ຄິທ຺ຘາ ຫຸຕ຺ວາ ກາເມ ນ ວມິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ຉຑ຺ເຑສ຺ສນ຺ຕິ. ກາກປຎ຺ຎາວ ເຕຕິ ກາກສ຺ສ ສມານປຎ຺ຎາ ອິຕິ ເຕ ພຸທ຺ຘາທໂຍ ປຓ຺ຑິຕາ ວິທູ ວິທນ຺ຕິ, ຊານນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຖສນ຺ທສ຺ສນີຕິ ອຕ຺ຖປ຺ປກາສິກາ. ຕ຺ວຎ຺ຈ ປຎ຺ຎາຍເສຕິ ຕ຺ວຎ຺ຈ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສສິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ມຫາຣາຊ, ມຍາ ຫິຕກາເມນ ຕວ ໂອວາໂທ ທິນ຺ໂນ, ຕໍ ປນ ຕ຺ວໍ ຍທິ ກາຫສິ, ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສສິ, ຍທິ ນ ກາຫສິ, ກາມປງ຺ເກ ນິມຸຄ຺ໂຄ ຊີວິຕປຣິໂຍສາເນ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສສີຕິ ເອວໍ ຕ຺ວເມວ ເຕນ ກາຣເຓນ ວາ ອກາຣເຓນ ວາ ສຄ຺ເຄ ວາ ນິຣເຍ ວາ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສສິ. ອຫໍ ປນ ສພ຺ພຠເວຫິ ມຸຕ຺ໂຕ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິໂກຕິ.

ອິມໍ ປນ ໂອວາທໍ ເທນ຺ເຕນ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ເຘນ ນທີ ທສ຺ສິຕາ, ຕາຍ ວຸຍ຺ຫມານໍ ຫຕ຺ຖິກຸຓປໍ ທສ຺ສິຕໍ, ກຸຓປຂາທໂກ ກາໂກ ທສ຺ສິໂຕ, ຕສ຺ສ ກຸຓປໍ ຂາທິຕ຺ວາ ປານີຍປິວນກາໂລ ທສ຺ສິໂຕ, ຣມຓີຍວນສຓ຺ຑທສ຺ສນກາໂລ ທສ຺ສິໂຕ, ກຸຓປສ຺ສ ນທິຍາ ວຸຍ຺ຫມານສ຺ສ ສມຸທ຺ທປເວໂສ ທສ຺ສິໂຕ, ສມຸທ຺ທມຊ຺ເຌ ກາກສ຺ສ ຫຕ຺ຖິກຸຓເປ ປຕິຏ຺ຐໍ ອລຠິຕ຺ວາ ວິນາສໍ ປຕ຺ຕກາໂລ ທສ຺ສິໂຕ. ຕຕ຺ຖ ນທີ ວິຍ ອນມຕຄ຺ໂຄ ສໍສາໂຣ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ນທິຍາ ວຸຍ຺ຫມານໍ ຫຕ຺ຖິກຸຓປໍ ວິຍ ສໍສາເຣ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ, ກາໂກ ວິຍ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊໂນ, ກາກສ຺ສ ກຸຓປໍ ຂາທິຕ຺ວາ ປານີຍປິວນກາໂລ ວິຍ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ກາມຄຸເຓ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ໂສມນສ຺ສິກກາໂລ, ກາກສ຺ສ ກຸຓເປ ລຄ຺ຄສ຺ເສວ ຣມຓີຍວນສຓ຺ຑທສ຺ສນໍ ວິຍ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ກາມຄຸເຓສຸ ລຄ຺ຄສ຺ເສວ ສວນວເສນ ອຏ຺ຐຕິໍສາຣມ຺ມຓທສ຺ສນໍ, ກຸຓເປ ສມຸທ຺ທໍ ປວິຏ຺ເຐ ກາກສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐໍ ລຠິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ວິນາສໍ ປຕ຺ຕກາໂລ ວິຍ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ກາມຄຸຓຄິທ຺ຘສ຺ສ ປາປປຣາຍຓສ຺ສ ກຸສລຘມ຺ເມ ປຕິຏ຺ຐໍ ລຠິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ມຫານິຣເຍ ມຫາວິນາສປຕ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ.

ເອວມສ຺ສ ໂສ ອິມາຍ ອຸປມາຍ ໂອວາທໍ ທຕ຺ວາ ອິທານິ ຕເມວ ໂອວາທໍ ຖິຣໍ ກຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐເປຕຸໍ ຄາຖມາຫ –

໓໔. ‘‘ເອກວາຈມ຺ປິ ທ຺ວິວາຈໍ, ຠເຓຍ຺ຍ ອນຸກມ຺ປໂກ;

ຕຕຸຕ຺ຕຣິໍ ນ ຠາເສຍ຺ຍ, ທາໂສວຍ຺ຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ນ ຠາເສຍ຺ຍາຕິ ວຈນໍ ອຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ຠາສມາໂນ ສາມິກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ທາໂສ ວິຍ ໂຫຕິ. ທາໂສ ຫິ ສາມິເກ ກຖໍ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕປິ ອຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ເຕປິ ກເຖຕິເຍວ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕຕຸຕ຺ຕຣິໍ ນ ຠາເສຍ຺ຍາ’’ຕິ.

໓໕. ‘‘ອິທໍ ວຕ຺ວານ ປກ຺ກາມິ, ໂສຓໂກ ອມິຕພຸທ຺ຘິມາ;

ເວຫາເສ ອນ຺ຕລິກ຺ຂສ຺ມິໍ, ອນຸສາສິຕ຺ວານ ຂຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ. –

ອຍໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘຄາຖາ.

ຕຕ຺ຖ ອິທໍ ວຕ຺ວານາຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ອມິຕາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣພຸທ຺ຘິຍາ ອມິຕພຸທ຺ຘິມາ ອິທໍ ວຕ຺ວາ ອິທ຺ຘິຍາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ປພ຺ພຊິສ຺ສສິ, ຕເວວ, ໂນ ເຈ ປພ຺ພຊິສ຺ສສິ, ຕເວວ, ທິນ຺ໂນ ເຕ ມຍາ ໂອວາໂທ, ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ໂຫຫີ’’ຕິ ເອວໍ ອນຸສາສິຕ຺ວານ ຂຕ຺ຕິຍໍ ປກ຺ກາມິ.

ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ຕໍ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ຍາວ ທສ຺ສນປຖາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຐຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຈກ຺ຂຸປເຖ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕ ສໍເວຄໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຫີນຊຈ຺ໂຈ ສມາໂນ ອສມ຺ຠິນ຺ເນ ຂຕ຺ຕິຍວໍເສ ຊາຕສ຺ສ ມມ ມຕ຺ຖເກ ອຕ຺ຕໂນ ປາທຣຊໍ ໂອກິຣນ຺ໂຕ ອາກາສໍ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຄໂຕ, ມຍາປິ ອຊ຺ເຊວ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ໂສ ຣຊ຺ຊໍ ນິຍ຺ຍາເທຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕຸກາໂມ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ –

໓໖. ‘‘ໂກ ນຸເມ ຣາຊກຕ຺ຕາໂຣ, ສຸທ຺ທາ ເວຍ຺ຍຕ຺ຕມາຄຕາ;

ຣຊ຺ຊໍ ນິຍ຺ຍາທຍິສ຺ສາມິ, ນາຫໍ ຣຊ຺ເຊນ ມຕ຺ຖິໂກ.

໓໗. ‘‘ອຊ຺ເຊວ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ມາຫໍ ກາໂກວ ທຸມ຺ເມໂຘ, ກາມານໍ ວສມນ຺ວຄ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ໂກ ນຸເມຕິ ກຸຫິໍ ນຸ ອິເມ. ຣາຊກຕ຺ຕາໂຣຕິ ເຍ ຣາຊາຣຫໍ ອຠິສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ສຸທ຺ທາ ເວຍ຺ຍຕ຺ຕມາຄຕາຕິ ສຸທ຺ທາ ຈ ເຍ ຈ ອຎ຺ເຎ ພ຺ຍຕ຺ຕຠາວໍ ອາຄຕາ ມຸຂມງ຺ຄລິກາ. ຣຊ຺ເຊນ ມຕ຺ຖິໂກຕິ ຣຊ຺ເຊນ ອຕ຺ຖິໂກ. ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວຕິ ມຣຓໍ ອຊ຺ຊ ວາ ສຸເວ ວາຕິ ອິທໍ ໂກ ຊານິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ຣຊ຺ຊໍ ນິຍ຺ຍາເທນ຺ຕສ຺ສ ສຸຕ຺ວາ ອມຈ຺ຈາ ອາຫໍສຸ –

໓໘. ‘‘ອຕ຺ຖິ ເຕ ທຫໂຣ ປຸຕ຺ໂຕ, ທີຆາວຸ ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒໂນ;

ຕໍ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຎ຺ຈສ຺ສຸ, ໂສ ໂນ ຣາຊາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ຕໂຕ ປຣໍ ຣຎ຺ຎາ ວຸຕ຺ຕຄາຖມາທິໍ ກຕ຺ວາ ອຸທານສມ຺ພນ຺ຘຄາຖາ ປາຬິນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ –

໓໙. ‘‘ຂິປ຺ປໍ ກຸມາຣມາເນຖ, ທີຆາວຸໍ ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒນໍ;

ຕໍ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຎ຺ຈິສ຺ສໍ, ໂສ ໂວ ຣາຊາ ຠວິສ຺ສຕິ.

໔໐. ‘‘ຕໂຕ ກຸມາຣມາເນສຸໍ, ທີຆາວຸໍ ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒນໍ;

ຕໍ ທິສ຺ວາ ອາລປີ ຣາຊາ, ເອກປຸຕ຺ຕໍ ມໂນຣມໍ.

໔໑. ‘‘ສຏ຺ຐິ ຄາມສຫສ຺ສານິ, ປຣິປຸຓ຺ຓານິ ສພ຺ພໂສ;

ເຕ ປຸຕ຺ຕ ປຏິປຊ຺ຊສຸ, ຣຊ຺ຊໍ ນິຍ຺ຍາທຍາມິ ເຕ.

໔໒. ‘‘ອຊ຺ເຊວ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ມາຫໍ ກາໂກ ວ ທຸມ຺ເມໂຘ, ກາມານໍ ວສມນ຺ວຄໍ.

໔໓. ‘‘ສຏ຺ຐິ ນາຄສຫສ຺ສານິ, ສພ຺ພາລງ຺ກາຣຠູສິຕາ;

ສຸວຓ຺ຓກຈ຺ຉາ ມາຕງ຺ຄາ, ເຫມກປ຺ປນວາສສາ.

໔໔. ‘‘ອາຣູຬ຺ຫາ ຄາມຓີເຍຠິ, ໂຕມຣງ຺ກຸສປາຓິຠິ;

ເຕ ປຸຕ຺ຕ ປຏິປຊ຺ຊສ຺ສຸ, ຣຊ຺ຊໍ ນິຍ຺ຍາທຍາມິ ເຕ.

໔໕. ‘‘ອຊ຺ເຊວ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ມາຫໍ ກາໂກວ ທຸມ຺ເມໂຘ, ກາມານໍ ວສມນ຺ວຄໍ.

໔໖. ‘‘ສຏ຺ຐິ ອສ຺ສສຫສ຺ສານິ, ສພ຺ພາລງ຺ກາຣຠູສິຕາ;

ອາຊານີຍາວ ຊາຕິຍາ, ສິນ຺ຘວາ ສີຆວາຫິໂນ.

໔໗. ‘‘ອາຣູຬ຺ຫາ ຄາມຓີເຍຠິ, ອິລ຺ລິຍາຈາປຘາຣິຠິ;

ເຕ ປຸຕ຺ຕ ປຏິປຊ຺ຊສ຺ສຸ, ຣຊ຺ຊໍ ນິຍ຺ຍາທຍາມິ ເຕ.

໔໘. ‘‘ອຊ຺ເຊວ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ມາຫໍ ກາໂກວ ທຸມ຺ເມໂຘ, ກາມານໍ ວສມນ຺ວຄໍ.

໔໙. ‘‘ສຏ຺ຐິ ຣຖສຫສ຺ສານິ, ສນ຺ນທ຺ຘາ ອຸສ຺ສິຕທ຺ຘຊາ;

ທີປາ ອໂຖປິ ເວຍ຺ຍຄ຺ຆາ, ສພ຺ພາລງ຺ກາຣຠູສິຕາ.

໕໐. ‘‘ອາຣູຬ຺ຫາ ຄາມຓີເຍຠິ, ຈາປຫຕ຺ເຖຫິ ວມ຺ມິຠິ;

ເຕ ປຸຕ຺ຕ ປຏິປຊ຺ຊສ຺ສຸ, ຣຊ຺ຊໍ ນິຍ຺ຍາທຍາມິ ເຕ.

໕໑. ‘‘ອຊ຺ເຊວ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;