໑໗. ຈຕ຺ຕາລີສນິປາໂຕ

[໕໒໑] ໑. ເຕສກຸຓຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ເວສ຺ສນ຺ຕຣໍ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມີຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ໂກສລຣຎ຺ໂຎ ໂອວາທວເສນ ກເຖສິ. ຕຎ຺ຫິ ຣາຊານໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖາຍ ອາຄຕໍ ສຕ຺ຖາ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ມຫາຣາຊ, ຣຎ຺ຎາ ນາມ ຘມ຺ເມນ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕພ຺ພໍ, ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ສມເຍ ຣາຊາໂນ ອຘມ຺ມິກາ ໂຫນ຺ຕິ, ຣາຊຍຸຕ຺ຕາປິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຘມ຺ມິກາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ຈຕຸກ຺ກນິປາເຕ (ອ. ນິ. ໔.໗໐) ອາຄຕສຸຕ຺ຕນເຍນ ໂອວທິຕ຺ວາ ອຄຕິຄມເນ ອຄຕິອຄມເນ ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ອານິສໍສຎ຺ຈ ກເຖຕ຺ວາ ‘‘ສຸປິນກູປມາ ກາມາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ກາເມສຸ ອາທີນວໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ, ‘‘ມຫາຣາຊ, ອິເມສຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕານໍ –

‘ມຈ຺ຈຸນາ ສງ຺ຄໂຣ ນຕ຺ຖິ, ລຎ຺ຊຄ຺ຄາໂຫ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ຍຸທ຺ຘໍ ນຕ຺ຖິ ຊໂຍ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ເພ ມຈ຺ຈຸປຣາຍຓາ’.

ເຕສໍ ປຣໂລກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ກຕໍ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ອຎ຺ຎາ ປຕິຏ຺ຐາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍ ອິຕ຺ຕຣປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ ອວສ຺ສໍ ປຫາຕພ຺ພໍ, ນ ຍສໍ ນິສ຺ສາຍ ປມາທໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອປ຺ປມຕ຺ເຕເນວ ຫຸຕ຺ວາ ຘມ຺ເມນ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ໂປຣາຓກຣາຊາໂນ ອນຸປ຺ປນ຺ເນປິ ພຸທ຺ເຘ ປຓ຺ຑິຕານໍ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ຘມ຺ເມນ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕ຺ວາ ເທວນຄຣໍ ປູຣຍມານາ ຄມິໍສູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ໂຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ໂຕ ອປຸຕ຺ຕໂກ ອໂຫສິ, ປຕ຺ເຖນ຺ໂຕປິ ປຸຕ຺ຕໍ ວາ ຘີຕຣໍ ວາ ນ ລຠິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ມຫນ຺ເຕນ ປຣິວາເຣນ ອຸຍ຺ຍານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທິວສຠາຄໍ ອຸຍ຺ຍາເນ ກີຬິຕ຺ວາ ມງ຺ຄລສາລຣຸກ຺ຂມູເລ ສຍນໍ ອຕ຺ຖຣາເປຕ຺ວາ ໂຖກໍ ນິທ຺ທາຍິຕ຺ວາ ປພຸທ຺ໂຘ ສາລຣຸກ຺ຂໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສກຸຓກຸລາວກໍ ປສ຺ສິ, ສຫ ທສ຺ສເນເນວສ຺ສ ສິເນໂຫ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ໂສ ເອກໍ ປຸຣິສໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ຣຸກ຺ຂໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ເອຕສ຺ມິໍ ກຸລາວເກ ກສ຺ສຈິ ອຕ຺ຖິຕໍ ວາ ນຕ຺ຖິຕໍ ວາ ຊານາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘‘ສາຘຸ, ເທວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕີຓິ ອຓ຺ຑການິ ທິສ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ‘‘ເຕນ ຫິ ເອເຕສໍ ອຸປຣິ ນາສວາຕໍ ມາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຈງ຺ໂກຏເກ ກປ຺ປາສປິຈຸໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ຕານິ ອຓ຺ຑການິ ຐເປຕ຺ວາ ສຓິກໍ ໂອຕຣາຫີ’’ຕິ ໂອຕາຣາເປຕ຺ວາ ຈງ຺ໂກຏກໍ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ກຕຣສກຸຓຓ຺ຑການິ ນາເມຕານີ’’ຕິ ອມຈ຺ເຈ ປຸຈ຺ຉິ. ເຕ ‘‘ມຍໍ ນ ຊານາມ, ເນສາທາ ຊານິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ວທິໍສຸ. ຣາຊາ ເນສາເທ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ. ເນສາທາ, ‘‘ມຫາຣາຊ, ເຕສຸ ເອກໍ ອຸລູກອຓ຺ຑໍ, ເອກໍ ສາລິກາອຓ຺ຑໍ, ເອກໍ ສຸວກອຓ຺ຑ’’ນ຺ຕິ ກຖຍິໍສຸ. ກິໍ ປນ ເອກສ຺ມິໍ ກຸລາວເກ ຕິຓ຺ຓໍ ສກຸຓິການໍ ອຓ຺ຑານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ອາມ, ເທວ, ປຣິປນ຺ເຖ ອສຕິ ສຸນິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ ນ ນສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ຣາຊາ ຕຸສ຺ສິຕ຺ວາ ‘‘ອິເມ ມມ ປຸຕ຺ຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຕານິ ຕີຓິ ອຓ຺ຑານິ ຕໂຍ ອມຈ຺ເຈ ປຏິຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິເມ ມຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຸມ຺ເຫ ສາຘຸກໍ ປຏິຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ອຓ຺ຑໂກສໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕກາເລ ມມາໂຣເຈຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ຕານິ ສາຘຸກໍ ຣກ຺ຂິໍສຸ.

ເຕສຸ ປຐມໍ ອຸລູກອຓ຺ຑໍ ຠິຊ຺ຊິ. ອມຈ຺ໂຈ ເອກໍ ເນສາທໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ຕ຺ວໍ ອິຕ຺ຖິຠາວໍ ວາ ປຸຣິສຠາວໍ ວາ ຊານາຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ຕໍ ວີມໍສິຕ຺ວາ ‘‘ປຸຣິໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຣາຊານໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເຕ, ເທວ, ຊາໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ຣາຊາ ຕຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ພຫຸໍ ຘນໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ປຸຕ຺ຕກໍ ເມ ສາຘຸກໍ ປຏິຊຄ຺ຄ, ‘ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ’ຕິ ຈສ຺ສ ນາມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ໂສ ຕຖາ ອກາສິ. ຕໂຕ ກຕິປາຫຈ຺ຈເຍນ ສາລິກາອຓ຺ຑໍ ຠິຊ຺ຊິ. ໂສປິ ອມຈ຺ໂຈ ຕໍ ເນສາເທນ ວີມໍສາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິຕ຺ຖີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຘີຕາ ເຕ, ເທວ, ຊາຕາ’’ຕິ ອາຫ. ຣາຊາ ຕຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສປິ ພຫຸໍ ຘນໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ຘີຕຣໍ ເມ ສາຘຸກໍ ປຏິຊຄ຺ຄ, ‘ກຸຓ຺ຑລິນີ’ຕິ ຈສ຺ສາ ນາມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ໂສປິ ຕຖາ ອກາສິ. ປຸນ ກຕິປາຫຈ຺ຈເຍນ ສຸວກອຓ຺ຑໍ ຠິຊ຺ຊິ. ໂສປິ ອມຈ຺ໂຈ ເນສາເທນ ຕໍ ວີມໍສິຕ຺ວາ ‘‘ປຸຣິໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເຕ, ເທວ, ຊາໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ຣາຊາ ຕຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສປິ ພຫຸໍ ຘນໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເມ ມຫນ຺ເຕນ ປຣິວາເຣນ ມງ຺ຄລໍ ກຕ຺ວາ ‘ຊມ຺ພຸໂກ’ຕິສ຺ສ ນາມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ໂສປິ ຕຖາ ອກາສິ. ເຕ ຕໂຍປິ ສກຸຓາ ຕິຓ຺ຓໍ ອມຈ຺ຈານໍ ເຄເຫສຸ ຣາຊກຸມາຣປຣິຫາເຣເນວ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ຣາຊາ ‘‘ມມ ປຸຕ຺ໂຕ, ມມ ຘີຕາ’’ຕິ ໂວຫຣຕິ. ອຖສ຺ສ ອມຈ຺ຈາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອວຫສນ຺ຕິ ‘‘ປສ຺ສຖ, ໂຠ, ຣຎ຺ໂຎ ກິຣິຍໍ, ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕປິ ‘ປຸຕ຺ໂຕ ເມ, ຘີຕາ ເມ’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ວິຈຣຕີ’’ຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິເມ ອມຈ຺ຈາ ເອເຕສໍ ມມ ປຸຕ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປທໍ ນ ຊານນ຺ຕິ, ປາກຏໍ ເນສໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອເຖກໍ ອມຈ຺ຈໍ ເວສ຺ສນ຺ຕຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ເປເສສິ – ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ປິຕາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸກາໂມ, ກທາ ກິຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉຕູ’’ຕິ. ໂສ ອມຈ຺ໂຈ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເວສ຺ສນ຺ຕຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຕໍ ສາສນໍ ອາໂຣເຈສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິຊຄ຺ຄກໍ ອມຈ຺ຈໍ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ກິຣ ປິຕາ ມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸກາໂມ, ຕສ຺ສ ອິຘາຄຕສ຺ສ ສກ຺ກາຣໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ກທາ ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອມຈ຺ໂຈ ‘‘ອິໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ຕວ ປິຕາ ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ອາຫ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ‘‘ປິຕາ ເມ ອິໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ໂສ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາຈິກ຺ຂິ. ຣາຊາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ນິເວສນໍ ອຄມາສິ. ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ຣຎ຺ໂຎ ມຫນ຺ຕໍ ສກ຺ກາຣໍ ກາເຣສິ, ອນ຺ຕມໂສ ທາສກມ຺ມກາຣານມ຺ປິ ສກ຺ກາຣໍ ກາເຣສິ. ຣາຊາ ເວສ຺ສນ຺ຕຣສກຸຓສ຺ສ ເຄເຫ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ຍສໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ສກໍ ນິເວສນໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊງ຺ຄເຓ ມຫນ຺ຕໍ ມຓ຺ຑປໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ອລງ຺ກຕມຓ຺ຑປມຊ຺ເຌ ມຫາຊນປຣິວາໂຣ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ເວສ຺ສນ຺ຕຣໍ ອາເນຕູ’’ຕິ ອມຈ຺ຈສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ເປເສສິ. ອມຈ຺ໂຈ ເວສ຺ສນ຺ຕຣໍ ສຸວຓ຺ຓປີເຐ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ອາເນສິ. ເວສ຺ສນ຺ຕຣສກຸໂຓ ປິຕຸ ອງ຺ເກ ນິສີທິຕ຺ວາ ປິຕຣາ ສຫ ກີຬິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ສຸວຓ຺ຓປີເຐ ນິສີທິ. ອຖ ນໍ ຣາຊາ ມຫາຊນມຊ຺ເຌ ຣາຊຘມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຐມໍ ຄາຖມາຫ –

໑. ‘‘ເວສ຺ສນ຺ຕຣໍ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມິ, ສກຸຓ ຠທ຺ທມຕ຺ຖຸ ເຕ;

ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕຸກາເມນ, ກິໍ ສຸ ກິຈ຺ຈໍ ກຕໍ ວຣ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສກຸຓາຕິ ຕໍ ອາລປຕິ. ກິໍ ສູຕິ ກຕຣໍ ກິຈ຺ຈໍ ກຕໍ ວຣໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ໂຫຕິ, ກເຖຫິ ເມ, ຕາຕ, ສກລໍ ຣາຊຘມ຺ມນ຺ຕິ ເອວໍ ກິຣ ຕໍ ໂສ ປຸຈ຺ຉິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ປຎ຺ຫໍ ອກເຖຕ຺ວາວ ຣາຊານໍ ຕາວ ປມາເທນ ໂຈເທນ຺ໂຕ ທຸຕິຍໍ ຄາຖມາຫ –

໒. ‘‘ຈິຣສ຺ສໍ ວຕ ມໍ ຕາໂຕ, ກໍໂສ ພາຣາຓສິຄ຺ຄໂຫ;

ປມຕ຺ໂຕ ອປ຺ປມຕ຺ຕໍ ມໍ, ປິຕາ ປຸຕ຺ຕໍ ອໂຈທຍີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຕາໂຕຕິ ປິຕາ. ກໍໂສຕິ ອິທໍ ຕສ຺ສ ນາມໍ. ພາຣາຓສິຄ຺ຄໂຫຕິ ຈຕູຫິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູຫິ ພາຣາຓສິໍ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຕ຺ຕນ຺ໂຕ. ປມຕ຺ໂຕຕິ ເອວຣູປານໍ ປຓ຺ຑິຕານໍ ສນ຺ຕິເກ ວສນ຺ໂຕ ປຎ຺ຫສ຺ສ ອປຸຈ຺ຉເນນ ປມຕ຺ໂຕ. ອປ຺ປມຕ຺ຕໍ ມນ຺ຕິ ສີລາທິຄຸຓໂຍເຄນ ມໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕໍ. ປິຕາຕິ ໂປສກປິຕາ. ອໂຈທຍີຕິ ອມຈ຺ເຈຫິ ‘‘ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕ ປຸຕ຺ເຕ ກຕ຺ວາ ໂວຫຣຕີ’’ຕິ ອວຫສິຍມາໂນ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈິຣສ຺ສໍ ອຊ຺ຊ ໂຈເທສິ, ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉີຕິ ວທຕິ.

ເອວໍ ໂສ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ໂຈເທຕ຺ວາ ‘‘ມຫາຣາຊ, ຣຎ຺ຎາ ນາມ ຕີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຐຕ຺ວາ ຘມ຺ເມນ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຣາຊຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ໂຕ ອິມາ ຄາຖາໂຍ ອາຫ –

໓. ‘‘ປຐເມເນວ ວິຕຖໍ, ໂກຘໍ ຫາສໍ ນິວາຣເຍ;

ຕໂຕ ກິຈ຺ຈານິ ກາເຣຍ຺ຍ, ຕໍ ວຕໍ ອາຫຸ ຂຕ຺ຕິຍ.

໔. ‘‘ຍໍ ຕ຺ວໍ ຕາຕ ຕໂປກມ຺ມໍ, ປຸພ຺ເພ ກຕມສໍສຍໍ;

ຣຕ຺ໂຕ ທຸຏ຺ໂຐ ຈ ຍໍ ກຍິຣາ, ນ ຕໍ ກຍິຣາ ຕໂຕ ປຸນ.

໕. ‘‘ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ປມຕ຺ຕສ຺ສ, ຣຏ຺ຐສ຺ມິໍ ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒນ;

ສພ຺ເພ ໂຠຄາ ວິນສ຺ສນ຺ຕິ, ຣຎ຺ໂຎ ຕໍ ວຸຈ຺ຈເຕ ອຆໍ.

໖. ‘‘ສິຣີ ຕາຕ ອລກ຺ຂີ ຈ, ປຸຈ຺ຉິຕາ ເອຕທພ຺ຣວຸໍ;

ອຸຏ຺ຐານວີຣິເຍ ໂປເສ, ຣມາຫໍ ອນຸສູຍເກ.

໗. ‘‘ອຸສູຍເກ ທຸຫທເຍ, ປຸຣິເສ ກມ຺ມທຸສ຺ສເກ;

ກາຬກຓ຺ຓີ ມຫາຣາຊ, ຣມຕິ ຈກ຺ກຠຎ຺ຊນີ.

໘. ‘‘ໂສ ຕ຺ວໍ ສພ຺ເພ ສຸຫທໂຍ, ສພ຺ເພສໍ ຣກ຺ຂິໂຕ ຠວ;

ອລກ຺ຂິໍ ນຸທ ມຫາຣາຊ, ລກ຺ຂ຺ຍາ ຠວ ນິເວສນໍ.

໙. ‘‘ສ ລກ຺ຂີຘິຕິສມ຺ປນ຺ໂນ, ປຸຣິໂສ ຫິ ມຫຄ຺ຄໂຕ;

ອມິຕ຺ຕານໍ ກາສິປຕິ, ມູລໍ ອຄ຺ຄຎ຺ຈ ຉິນ຺ທຕິ.

໑໐. ‘‘ສກ຺ໂກປິ ຫິ ຠູຕປຕິ, ອຸຏ຺ຐາເນ ນປ຺ປມຊ຺ຊຕິ;

ສ ກລ຺ຍາເຓ ຘິຕິໍ ກຕ຺ວາ, ອຸຏ຺ຐາເນ ກຸຣຸເຕ ມໂນ.

໑໑. ‘‘ຄນ຺ຘພ຺ພາ ປິຕໂຣ ເທວາ, ສາຊີວາ ໂຫນ຺ຕິ ຕາທິໂນ;

ອຸຏ຺ຐາຫໂຕ ອປ຺ປມຊ຺ຊໂຕ, ອນຸຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເທວຕາ.

໑໒. ‘‘ໂສ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອກ຺ກຸທ຺ໂຘ, ຕາຕ ກິຈ຺ຈານິ ກາຣຍ;

ວາຍມສ຺ສຸ ຈ ກິຈ຺ເຈສຸ, ນາລໂສ ວິນ຺ທເຕ ສຸຂໍ.

໑໓. ‘‘ຕຕ຺ເຖວ ເຕ ວຕ຺ຕປທາ, ເອສາວ ອນຸສາສນີ;

ອລໍ ມິຕ຺ເຕ ສຸຂາເປຕຸໍ, ອມິຕ຺ຕານໍ ທຸຂາຍ ຈາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຐເມເນວ ວິຕຖນ຺ຕິ, ຕາຕ, ຣາຊາ ນາມ ອາທິໂຕວ ມຸສາວາທໍ ນິວາຣເຍ. ມຸສາວາທິໂນ ຫິ ຣຎ຺ໂຎ ຣຏ຺ຐໍ ນິໂຣຊໍ ໂຫຕິ, ປຖວິຍາ ໂອຊາ ກມ຺ມກຣຓຏ຺ຐານໂຕ ສຕ຺ຕຣຕນມຕ຺ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ຠສ຺ສຕິ, ຕໂຕ ອາຫາເຣ ວາ ເຕລມຘຸຜາຓິຕາທີສຸ ວາ ໂອສເຘສຸ ໂອຊາ ນ ໂຫຕິ. ນິໂຣຊາຫາຣໂຠຊນາ ມນຸສ຺ສາ ພຫ຺ວາພາຘາ ໂຫນ຺ຕິ, ຣຏ຺ເຐ ຖລຊລປເຖສຸ ອາໂຍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕ ຣາຊາໂນ ທຸຄ຺ຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ເສວເກ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ອສງ຺ຄຫິຕາ ເສວກາ ຣາຊານໍ ຄຣຸຈິຕ຺ເຕນ ນ ໂອໂລເກນ຺ຕິ. ເອວໍ, ຕາຕ, ມຸສາວາໂທ ນາເມສ ນິໂຣໂຊ, ນ ໂສ ຊີວິຕເຫຕຸປິ ກາຕພ຺ໂພ, ສຈ຺ຈໍ ປນ ສາທຸຕຣໍ ຣສານນ຺ຕິ ຕເທວ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອປິຈ ມຸສາວາໂທ ນາມ ຄຸຓປຣິຘໍສໂກ ວິປຕ຺ຕິປຣິໂຍສາໂນ, ທຸຕິຍຈິຕ຺ຕວາເຣ ອວີຈິປຣາຍຓໍ ກໂຣຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ປນຕ຺ເຖ ‘‘ຘມ຺ໂມ ຫເວ ຫໂຕ ຫນ຺ຕີ’’ຕິ ເຈຕິຍຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໘.໔໕ ອາທໂຍ) ກເຖຕພ຺ພໍ.

ໂກຘນ຺ຕິ, ຕາຕ, ຣາຊາ ນາມ ປຐມເມວ ກຸຊ຺ຌນລກ຺ຂຓໍ ໂກຘມ຺ປິ ນິວາເຣຍ຺ຍ. ຕາຕ, ອຎ຺ເຎສຎ຺ຫິ ໂກໂຘ ຂິປ຺ປໍ ມຕ຺ຖກໍ ນ ປາປຸຓາຕິ, ຣາຊູນໍ ປາປຸຓາຕິ. ຣາຊາໂນ ນາມ ວາຈາວຸຘາ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ໂອໂລກິຕມຕ຺ເຕນາປິ ປຣໍ ວິນາເສນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຣຎ຺ຎາ ອຎ຺ເຎຫິ ມນຸສ຺ເສຫິ ອຕິເຣກຕຣໍ ນິກ຺ໂກເຘນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຂນ຺ຕິເມຕ຺ຕານຸທ຺ທຍາສມ຺ປນ຺ເນນ ອຕ຺ຕໂນ ປິຍປຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ຕາຕ, ອຕິໂກຘໂນ ນາມ ຣາຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍສໍ ຣກ຺ຂິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອິມສ຺ສ ປນຕ຺ຖສ຺ສ ທີປນຕ຺ຖໍ ຂນ຺ຕິວາທິຊາຕກ- (ຊາ. ໑.໔.໔໙ ອາທໂຍ) ຈູຬຘມ຺ມປາລຊາຕການິ (ຊາ. ໑.໕.໔໔ ອາທໂຍ) ກເຖຕພ຺ພານິ. ຈູຬຘມ຺ມປາລຊາຕກສ຺ມິຎ຺ຫິ ມຫາປຕາປໂນ ນາມ ຣາຊາ ປຸຕ຺ຕໍ ຆາເຕຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕໂສເກນ ຫທເຍນ ຜລິເຕນ ມຕາຍ ເທວິຍາ ສຍມ຺ປິ ເທວິໍ ອນຸໂສຈນ຺ໂຕ ຫທເຍນ ຜລິເຕເນວ ມຣິ. ອຖ ເຕ ຕໂຍປິ ເອກອາຬາຫເນວ ຌາເປສຸໍ. ຕສ຺ມາ ຣຎ຺ຎາ ປຐມເມວ ມຸສາວາທໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທຸຕິຍໍ ໂກໂຘ ວຊ຺ເຊຕພ຺ໂພ.

ຫາສນ຺ຕິ ຫສ຺ສໍ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ເຕສຸ ເຕສຸ ກິຈ຺ເຈສຸ ອຸປ຺ປິລາວິຕຈິຕ຺ຕຕາຍ ເກຬິສີລຕໍ ປຣິຫາສໍ ນິວາເຣຍ຺ຍ. ຕາຕ, ຣຎ຺ຎາ ນາມ ເກຬິສີເລນ ນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອປຣປຕ຺ຕິເຍນ ຫຸຕ຺ວາ ສພ຺ພານິ ກິຈ຺ຈານິ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ເຂເນວ ກາຕພ຺ພານິ. ອຸປ຺ປິລາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ຫິ ຣາຊາ ອຕຸເລຕ຺ວາ ກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ລທ຺ຘໍ ຍສໍ ວິນາເສຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ປນຕ຺ເຖ ສຣຠງ຺ຄຊາຕເກ (ຊາ. ໒.໑໗.໕໐ ອາທໂຍ) ປຸໂຣຫິຕສ຺ສ ວຈນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທຓ຺ຑກິຣຎ຺ໂຎ ກິສວຈ຺ເຉ ອປຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ສຫ ຣຏ຺ເຐນ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ກຸກ຺ກຸຬນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຠາໂວ ຈ ມາຕງ຺ຄຊາຕເກ (ຊາ. ໑.໑໕.໑ ອາທໂຍ) ມຊ຺ຌຣຎ຺ໂຎ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ກຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມາຕງ຺ຄຕາປເສ ອປຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ສຫ ຣຏ຺ເຐນ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຠາໂວ ຈ ຆຏປຓ຺ຑິຕຊາຕເກ (ຊາ. ໑.໑໐.໑໖໕ ອາທໂຍ) ທສຠາຕິກຣາຊທາຣການໍ ໂມຫມູຬ຺ຫານໍ ວຈນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກຓ຺ຫທີປາຍເນ ອປຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ວາສຸເທວກຸລສ຺ສ ນາສິຕຠາໂວ ຈ ກເຖຕພ຺ໂພ.

ຕໂຕ ກິຈ຺ຈານິ ກາເຣຍ຺ຍາຕິ ເອວໍ, ຕາຕ, ປຐມໍ ມຸສາວາທໍ ທຸຕິຍໍ ໂກຘໍ ຕຕິຍໍ ອຘມ຺ມຫາສໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຈ຺ຉາ ຣາຊາ ຣຏ຺ຐວາສີນໍ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ກາເຣຍ຺ຍ. ຕໍ ວຕໍ ອາຫຸ ຂຕ຺ຕິຍາຕິ, ຂຕ຺ຕິຍມຫາຣາຊ, ຍໍ ມຍາ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອຕໍ ຣຎ຺ໂຎ ວຕສມາທານນ຺ຕິ ໂປຣາຓກປຓ຺ຑິຕາ ກຖຍິໍສຸ.

ນ ຕໍ ກຍິຣາຕິ ຍໍ ຕຍາ ຣາຄາທິວເສນ ປຈ຺ຉາ ຕາປກຣໍ ກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ກຕໂຕ ປຸນ ຕາທິສໍ ກມ຺ມໍ ນ ກຍິຣາ, ມາ ກເຣຍ຺ຍາສິ, ຕາຕາຕິ. ວຸຈ຺ຈເຕຕິ ຕໍ ຣຎ຺ໂຎ ອຆນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ໂປຣາຓກປຓ຺ຑິຕາ ກຖຍິໍສຸ. ສິຣີຕິ ອິທໍ ເວສ຺ສນ຺ຕຣສກຸໂຓ ປຸພ຺ເພ ພາຣາຓສິຍໍ ປວຕ຺ຕິຕກາຣຓໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ອພ຺ຣວຸນ຺ຕິ ສຸຈິປຣິວາຣເສຏ຺ຐິນາ ປຸຈ຺ຉິຕາ ກຖຍິໍສຸ. ອຸຏ຺ຐານວີຣິເຍຕິ ໂຍ ໂປໂສ ອຸຏ຺ຐາເນ ວີຣິເຍ ຈ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ນ ຈ ປເຣສໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ອຸສູຍຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອຫໍ ອຠິຣມາມີຕິ ອາຫ. ເອວໍ ຕາວ ຕາຕ ສິຣີ ກເຖສິ. ອຸສູຍເກຕິ ອລກ຺ຂີ ປນ, ຕາຕ, ປຸຈ຺ຉິຕາ ອຫໍ ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິອຸສູຍເກ ທຸຫທເຍ ທຸຈິຕ຺ເຕ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມທູສເກ ໂຍ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ທຸສ຺ສນ຺ໂຕ ອປ຺ປິຍາຍນ຺ໂຕ ອຏ຺ຏີຍນ຺ໂຕ ນ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອຠິຣມາມີຕິ ອາຫ. ເອວໍ ສາ ກາຬກຓ຺ຓີ, ມຫາຣາຊ, ຣມຕິ ປຕິຣູປເທສວາສາທິໂນ ກຸສລຈກ຺ກສ຺ສ ຠຎ຺ຊນີ.

ສຸຫທໂຍຕິ ສຸນ຺ທຣຈິຕ຺ໂຕ ຫິຕຈິຕ຺ຕໂກ. ນຸທາຕິ ນີຫຣ. ນິເວສນນ຺ຕິ ລກ຺ຂິຍາ ປນ ນິເວສນໍ ຠວ ປຕິຏ຺ຐາ ໂຫຫິ. ສ ລກ຺ຂີຘິຕິສມ຺ປນ຺ໂນຕິ, ມຫາຣາຊ, ກາສິປຕິ ໂສ ປຸຣິໂສ ປຎ຺ຎາຍ ເຈວ ວີຣິເຍນ ຈ ສມ຺ປນ຺ໂນ. ມຫຄ຺ຄໂຕຕິ ມຫຊ຺ຌາສໂຍ ໂຈຣານໍ ປຈ຺ຈຍຠູເຕ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອມິຕ຺ຕານໍ ມູລໍ ໂຈເຣ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອມິຕ຺ຕານໍ ອຄ຺ຄໍ ຉິນ຺ທຕີຕິ ວທຕິ. ສກ຺ໂກຕິ ອິນ຺ໂທ. ຠູຕປຕີຕິ ຣາຊານໍ ອາລປຕິ. ອຸຏ຺ຐາເນຕິ ອຸຏ຺ຐານວີຣິເຍ. ນປ຺ປມຊ຺ຊຕີຕິ ນ ປມຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ກໂຣຕິ. ສ ກລ຺ຍາເຓຕິ ໂສ ເທວຣາຊາ ອຸຏ຺ຐານວີຣິເຍ ມນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ປາປກມ຺ມໍ ອກຕ຺ວາ ກລ຺ຍາເຓ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມສ຺ມິຎ຺ເຎວ ຘິຕິໍ ກຕ຺ວາ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐາເນ ມນໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ປນ ກລ຺ຍາຓກມ຺ເມ ວີຣິຍກຣຓຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສຣຠງ຺ຄຊາຕເກ ທ຺ວີສຸ ເທວໂລເກສຸ ເທວຕາຫິ ສທ຺ຘິໍ ກປິຏ຺ຐາຣາມໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຘມ຺ມສ຺ສ ສຸຕຠາໂວ, ມຫາກຓ຺ຫຊາຕເກ (ຊາ. ໑.໑໒.໖໑ ອາທໂຍ) ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາເວນ ຊນໍ ຕາເສຕ຺ວາ ໂອສກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ສາສນສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຕຠາໂວ ຈາຕິ ເອວມາທີນິ ວຕ຺ຖູນິ ກເຖຕພ຺ພານິ.

ຄນ຺ຘພ຺ພາຕິ ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ເຫຏ຺ຐາ ຈຕຸໂຍນິກາ ເທວາ, ຈຕຸໂຍນິກຕ຺ຕາເຍວ ກິຣ ເຕ ຄນ຺ຘພ຺ພາ ນາມ ຊາຕາ. ປິຕໂຣຕິ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ. ເທວາຕິ ອຸປປຕ຺ຕິເທວວເສນ ຉ ກາມາວຈຣເທວາ. ຕາທິໂນຕິ ຕຖາວິຘສ຺ສ ກຸສລາຠິຣຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ. ສາຊີວາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສມານຊີວິກາ ອຸປຊີວິຕພ຺ພາ. ຕາທິສາ ຫິ ຣາຊາໂນ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ຕາ ເທວຕານໍ ປຕ຺ຕິໍ ເທນ຺ຕິ, ຕາ ຕໍ ປຕ຺ຕິໍ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ທິພ຺ພຍເສນ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ອນຸຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ຕາທິສສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ວີຣິຍໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອປ຺ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ເທວຕາ ອນຸຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອນຸຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຘມ຺ມິກໍ ຣກ຺ຂໍ ສໍວິທຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂສຕິ ໂສ ຕ຺ວໍ. ວາຍມສ຺ສູຕິ ຕານິ ຣຏ຺ຐກິຈ຺ຈານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ຕຸລນວເສນ ຕີຣຓວເສນ ປຈ຺ຈກ຺ຂກມ຺ມວເສນ ເຕສຸ ເຕສຸ ກິຈ຺ເຈສຸ ວີຣິຍໍ ກຣສ຺ສຸ. ຕຕ຺ເຖວ ເຕ ວຕ຺ຕປທາຕິ, ຕາຕ, ຍໍ ມໍ ຕ຺ວໍ ກິໍສຸ ກິຈ຺ຈໍ ກຕໍ ວຣນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ, ຕຕ຺ຖ ຕວ ປຎ຺ເຫເຍວ ເອເຕ ມຍາ ‘‘ປຐເມເນວ ວິຕຖ’’ນ຺ຕິອາທໂຍ ວຸຕ຺ຕາ, ເອເຕ ວຕ຺ຕປທາ ວຕ຺ຕໂກຏ຺ຐາສາ, ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕສ຺ສຸ. ເອສາຕິ ຍາ ເຕ ມຍາ ກຖິຕາ, ເອສາວ ຕວ ອນຸສາສນີ. ອລນ຺ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕມາໂນ ຫິ ຣາຊາ ອຕ຺ຕໂນ ມິຕ຺ເຕ ສຸຂາເປຕຸໍ, ອມິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂາຍ ອລໍ ປຣິຍຕ຺ໂຕ ສມຕ຺ໂຖຕິ.

ເອວໍ ເວສ຺ສນ຺ຕຣສກຸເຓນ ເອກາຍ ຄາຖາຍ ຣຎ຺ໂຎ ປມາທໍ ໂຈເທຕ຺ວາ ເອກາທສຫິ ຄາຖາຫິ ຘມ຺ເມ ກຖິເຕ ‘‘ພຸທ຺ຘລີຬາຍ ປຎ຺ໂຫ ກຖິໂຕ’’ຕິ ມຫາຊໂນ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຈິຕ຺ຕຊາໂຕ ສາຘຸກາຣສຕານິ ປວຕ຺ເຕສິ. ຣາຊາ ໂສມນສ຺ສປ຺ປຕ຺ໂຕ ອມຈ຺ເຈ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ໂຠນ຺ໂຕ! ອມຈ຺ຈາ ມມ ປຸຕ຺ເຕນ ເວສ຺ສນ຺ຕເຣນ ເອວໍ ກເຖນ຺ເຕນ ເກນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກິຈ຺ຈໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ມຫາເສນຄຸຕ຺ເຕນ, ເທວາຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິສ຺ສ ມຫາເສນຄຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ເວສ຺ສນ຺ຕຣໍ ຐານນ຺ຕເຣ ຐເປສິ. ໂສ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມຫາເສນຄຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຐິໂຕ ປິຕຸ ກມ຺ມໍ ອກາສີຕິ.

ເວສ຺ສນ຺ຕຣປຎ຺ໂຫ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ປຸນ ຣາຊາ ກຕິປາຫຈ຺ຈເຍນ ປຸຣິມນເຍເນວ ກຸຓ຺ຑລິນິຍາ ສນ຺ຕິກໍ ທູຕໍ ເປເສຕ຺ວາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ຈາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ມຓ຺ຑປມຊ຺ເຌ ນິສີທິຕ຺ວາ ກຸຓ຺ຑລິນິໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປີເຐ ນິສິນ຺ນໍ ຣາຊຘມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຄາຖມາຫ –

໑໔. ‘‘ສກ຺ຂິສິ ຕ຺ວໍ ກຸຓ຺ຑລິນິ, ມຎ຺ຎສິ ຂຕ຺ຕພນ຺ຘຸນິ;

ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕຸກາເມນ, ກິໍ ສຸ ກິຈ຺ຈໍ ກຕໍ ວຣ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສກ຺ຂິສີຕິ ມຍາ ປຸຏ຺ຐປຎ຺ຫໍ ກເຖຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສສີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ກຸຓ຺ຑລິນີຕິ ຕສ຺ສາ ສລິງ຺ຄໂຕ ອາຄຕນາເມນາລປຕິ. ຕສ຺ສາ ກິຣ ທ຺ວີສຸ ກຓ຺ຓປິຏ຺ເຐສຸ ກຸຓ຺ຑລສຓ຺ຐານາ ທ຺ເວ ເລຂາ ອເຫສຸໍ, ເຕນສ຺ສາ ‘‘ກຸຓ຺ຑລິນີ’’ຕິ ນາມໍ ກາເຣສິ. ມຎ຺ຎສີຕິ ຊານິສ຺ສສິ ມຍາ ປຸຏ຺ຐປຎ຺ຫສ຺ສ ອຕ຺ຖນ຺ຕິ. ຂຕ຺ຕພນ຺ຘຸນີຕິ ຂຕ຺ຕສ຺ສ ມຫາເສນຄຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠຄິນິຠາເວນ ນໍ ເອວໍ ອາລປຕິ. ກສ຺ມາ ປເນສ ເວສ຺ສນ຺ຕຣສກຸຓໍ ເອວໍ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອິມເມວ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ? ອິຕ຺ຖິຠາເວນ. ອິຕ຺ຖິໂຍ ຫິ ປຣິຕ຺ຕປຎ຺ຎາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສເຈ ສກ຺ໂກຕິ, ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ, ໂນ ເຈ, ນ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວີມໍສນວເສນ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕຎ຺ເຎວ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິ.

ສາ ເອວໍ ຣຎ຺ຎາ ຣາຊຘມ຺ເມ ປຸຈ຺ຉິເຕ, ‘‘ຕາຕ, ຕ຺ວໍ ມໍ ‘ອິຕ຺ຖິກາ ນາມ ກິໍ ກເຖສ຺ສຕີ’ຕິ ວີມໍສສິ ມຎ຺ເຎ, ສກລໍ ເຕ ຣາຊຘມ຺ມໍ ທ຺ວີສຸເຍວ ປເທສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອາຫ –

໑໕. ‘‘ທ຺ເວວ ຕາຕ ປທການິ, ຍຕ຺ຖ ສພ຺ພໍ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ;

ອລທ຺ຘສ຺ສ ຈ ໂຍ ລາໂຠ, ລທ຺ຘສ຺ສ ຈານຸຣກ຺ຂຓາ.

໑໖. ‘‘ອມຈ຺ເຈ ຕາຕ ຊານາຫິ, ຘີເຣ ອຕ຺ຖສ຺ສ ໂກວິເທ;

ອນກ຺ຂາກິຕເວ ຕາຕ, ອໂສຓ຺ເຑ ອວິນາສເກ.

໑໗. ‘‘ໂຍ ຈ ຕໍ ຕາຕ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຘນໍ ຍຎ຺ເຈວ ເຕ ສິຍາ;

ສູໂຕວ ຣຖໍ ສງ຺ຄຓ຺ເຫ, ໂສ ເຕ ກິຈ຺ຈານິ ກາຣເຍ.

໑໘. ‘‘ສຸສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕຊໂນ, ສຍໍ ວິຕ຺ຕໍ ອເວກ຺ຂິຍ;

ນິຘິຎ຺ຈ ອິຓທານຎ຺ຈ, ນ ກເຣ ປຣປຕ຺ຕິຍາ.

໑໙. ‘‘ສຍໍ ອາຍໍ ວຍໍ ຊຎ຺ຎາ, ສຍໍ ຊຎ຺ຎາ ກຕາກຕໍ;

ນິຄ຺ຄຓ຺ເຫ ນິຄ຺ຄຫາຣຫໍ, ປຄ຺ຄຓ຺ເຫ ປຄ຺ຄຫາຣຫໍ.

໒໐. ‘‘ສຍໍ ຊານປທໍ ອຕ຺ຖໍ, ອນຸສາສ ຣເຖສຠ;

ມາ ເຕ ອຘມ຺ມິກາ ຍຸຕ຺ຕາ, ຘນໍ ຣຏ຺ຐຎ຺ຈ ນາສຍຸໍ.

໒໑. ‘‘ມາ ຈ ເວເຄນ ກິຈ຺ຈານິ, ກໂຣສິ ກາຣເຍສິ ວາ;

ເວຄສາ ຫິ ກຕໍ ກມ຺ມໍ, ມນ຺ໂທ ປຈ຺ຉານຸຕປ຺ປຕິ.

໒໒. ‘‘ມາ ເຕ ອຘິສເຣ ມຸຎ຺ຈ, ສຸພາຬ຺ຫມຘິໂກປິຕໍ;

ໂກຘສາ ຫິ ພຫູ ຜີຕາ, ກຸລາ ອກຸລຕໍ ຄຕາ.

໒໓. ‘‘‘ມາ ຕາຕ ອິສ຺ສໂຣມ຺ຫີ’ຕິ, ອນຕ຺ຖາຍ ປຕາຣຍິ;

ອິຕ຺ຖີນໍ ປຸຣິສານຎ຺ຈ, ມາ ເຕ ອາສິ ທຸຂຸທ຺ຣໂຍ.

໒໔. ‘‘ອເປຕໂລມຫໍສສ຺ສ, ຣຎ຺ໂຎ ກາມານຸສາຣິໂນ;

ສພ຺ເພ ໂຠຄາ ວິນສ຺ສນ຺ຕິ, ຣຎ຺ໂຎ ຕໍ ວຸຈ຺ຈເຕ ອຆໍ.

໒໕. ‘‘ຕຕ຺ເຖວ ເຕ ວຕ຺ຕປທາ, ເອສາວ ອນຸສາສນີ;

ທກ຺ຂສ຺ສຸທານິ ປຸຎ຺ຎກໂຣ, ອໂສຓ຺ໂຑ ອວິນາສໂກ;

ສີລວາສ຺ສຸ ມຫາຣາຊ, ທຸສ຺ສີໂລ ວິນິປາຕິໂກ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປທການີຕິ ກາຣຓປທານິ. ຍຕ຺ຖາຕິ ເຍສຸ ທ຺ວີສຸ ປເທສຸ ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຖຊາຕໍ ຫິຕສຸຂໍ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ. ອລທ຺ຘສ຺ສາຕິ ໂຍ ຈ ປຸພ຺ເພ ອລທ຺ຘສ຺ສ ລາຠສ຺ສ ລາໂຠ, ຍາ ຈ ລທ຺ຘສ຺ສ ອນຸຣກ຺ຂຓາ. ຕາຕ, ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຫິ ລາຠສ຺ສ ອຸປ຺ປາທນໍ ນາມ ນ ຠາໂຣ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປນ ອນຸຣກ຺ຂຓເມວ ຠາໂຣ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ຍສໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາປິ ຍເສ ປມຕ຺ໂຕ ປມາທໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ກໂຣຕິ, ມຫາໂຈໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຣຏ຺ຐໍ ວິລຸມ຺ປມາໂນ ຈຣຕິ. ອຖ ນໍ ຣາຊາໂນ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ມຫາວິນາສໍ ປາເປນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນຣູປາທີສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ປມຕ຺ໂຕ ອໂຍນິໂສ ຘນໍ ນາເສນ຺ໂຕ ສພ຺ພສາປເຕຍ຺ເຍ ຂີເຓ ກປໂຓ ຫຸຕ຺ວາ ຈີຣກວສໂນ ກປາລມາທາຍ ຈຣຕິ. ປພ຺ພຊິໂຕ ວາ ປນ ຄນ຺ຖຘຸຣາທິວເສນ ລາຠສກ຺ກາຣໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປມຕ຺ໂຕ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ. ອປໂຣ ປຐມຌານາທີນິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາປິ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິຕາຍ ຕຖາຣູເປ ອາຣມ຺ມເຓ ພຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຌານາ ປຣິຫາຍຕິ. ເອວໍ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຍສສ຺ສ ວາ ຌານາທິລາຠສ຺ສ ວາ ຣກ຺ຂຓເມວ ທຸກ຺ກຣໍ. ຕທຕ຺ຖທີປນຕ຺ຖໍ ປນ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ຈ, ມຸທຸລກ຺ຂຓ- (ຊາ. ໑.໑.໖໖) ໂລມສກສ຺ສປ- (ຊາ. ໑.໙.໖໐ ອາທໂຍ) ຫຣິຕຈຊາຕກ- (ຊາ. ໑.໙.໔໐ ອາທໂຍ) ສງ຺ກປ຺ປຊາຕກາທີນິ (ຊາ. ໑.໓.໑ ອາທໂຍ) ຈ ກເຖຕພ຺ພານິ. ເອໂກ ປນ ລາຠສກ຺ກາຣໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອປ຺ປມາເທ ຐຕ຺ວາ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ໂສ ຍໂສ ສຸກ຺ກປກ຺ເຂ ຈນ຺ໂທ ວິຍ ວຑ຺ຒຕິ, ຕສ຺ມາ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ປໂຍຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຐຕ຺ວາ ຘມ຺ເມນ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ໂຕ ຕວ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍສໍ ອນຸຣກ຺ຂາຫີຕິ.

ຊານາຫີຕິ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກກມ຺ມາທີນໍ ກຣຓຕ຺ຖໍ ອຸປຘາເຣຫິ. ອນກ຺ຂາກິຕເວຕິ ອນກ຺ເຂ ອກິຕເວ ອຊຸຕກເຣ ເຈວ ອເກຣາຏິເກ ຈ. ອໂສຓ຺ເຑຕິ ປູວສຸຣາຄນ຺ຘມາລາໂສຓ຺ຑຠາວຣຫິເຕ. ອວິນາສເກຕິ ຕວ ສນ຺ຕການໍ ຘນຘຎ຺ຎາທີນໍ ອວິນາສເກ. ໂຍຕິ ໂຍ ອມຈ຺ໂຈ. ຍຎ຺ເຈວາຕິ ຍຎ຺ຈ ເຕ ຆເຣ ຘນໍ ສິຍາ, ຕໍ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ. ສູໂຕວາຕິ ຣຖສາຣຖິ ວິຍ. ຍຖາ ສາຣຖິ ວິສມມຄ຺ຄນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ອສ຺ເສ ສງ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຣຖໍ ສງ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ເອວໍ ໂຍ ສຫ ໂຠເຄຫິ ຕໍ ຣກ຺ຂິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ໂສ ເຕ ອມຈ຺ໂຈ ນາມ ຕາທິສໍ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກາທິກິຈ຺ຈານິ ກາຣເຍ.

ສຸສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕຊໂນຕິ, ຕາຕ, ຍສ຺ສ ຫິ ຣຎ຺ໂຎ ອຕ຺ຕໂນ ອນ຺ໂຕຊໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວລຎ຺ຊນກປຣິຊໂນ ຈ ທານາທີຫິ ອສງ຺ຄຫິໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕນິເວສເນ ສຸວຓ຺ຓຫິຣຎ຺ຎາທີນິ ເຕສໍ ອສງ຺ຄຫິຕມນຸສ຺ສານໍ ວເສນ ນສ຺ສນ຺ຕິ, ອນ຺ໂຕຊນາ ພຫິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕ຺ວໍ ສຸຏ຺ຐຸສງ຺ຄຫິຕອນ຺ໂຕຊໂນ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ນາມ ເມ ວິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ສຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ຘນໍ ອເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ອສຸກຏ຺ຐາເນ ນາມ ນິຘິໍ ນິເຘມ, ອສຸກສ຺ສ ອິຓໍ ເທມາ’’ຕິ ອິທໍ ອຸຠຍມ຺ປິ ນ ກເຣ ປຣປຕ຺ຕິຍາ, ປຣປຕ຺ຕິຍາປິ ຕ຺ວໍ ມາ ກຣິ, ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂເມວ ກເຣຍ຺ຍາສີຕິ ວທຕິ.

ອາຍໍ ວຍນ຺ຕິ ຕໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກໍ ອາຍຎ຺ຈ ເຕສໍ ເຕສໍ ທາຕພ຺ພໍ ວຍຎ຺ຈ ສຍເມວ ຊາເນຍ຺ຍາສີຕິ. ກຕາກຕນ຺ຕິ ສງ຺ຄາເມ ວາ ນວກມ຺ເມ ວາ ອຎ຺ເຎສຸ ວາ ກິຈ຺ເຈສຸ ‘‘ອິມິນາ ອິທໍ ນາມ ມຍ຺ຫໍ ກຕໍ, ອິມິນາ ນ ກຕ’’ນ຺ຕິ ເອຕມ຺ປິ ສຍເມວ ຊາເນຍ຺ຍາສິ, ມາ ປຣປຕ຺ຕິໂຍ ໂຫຫິ. ນິຄ຺ຄຓ຺ເຫຕິ, ຕາຕ, ຣາຊາ ນາມ ສນ຺ຘິຈ຺ເຉທາທິກາຣກໍ ນິຄ຺ຄຫາຣຫໍ ອາເນຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ໂສເຘຕ຺ວາ ໂປຣາຓກຣາຊູຫິ ຐປິຕທຓ຺ຑໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ໂທສານຸຣູປໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ. ປຄ຺ຄຓ຺ເຫຕິ ໂຍ ປນ ປຄ຺ຄຫາຣໂຫ ໂຫຕິ, ອຠິນ຺ນສ຺ສ ວາ ປຣພລສ຺ສ ເຠເທຕາ, ຠິນ຺ນສ຺ສ ວາ ສກພລສ຺ສ ອາຣາຘໂກ, ອລທ຺ຘສ຺ສ ວາ ຣຊ຺ຊສ຺ສ ອາຫຣໂກ, ລທ຺ຘສ຺ສ ວາ ຖາວຣກາຣໂກ, ເຍນ ວາ ປນ ຊີວິຕໍ ທິນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ເອວຣູປໍ ປຄ຺ຄຫາຣຫໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ສກ຺ກາຣສມ຺ມານໍ ກເຣຍ຺ຍ. ເອວໍ ຫິສ຺ສ ກິຈ຺ເຈສຸ ອຎ຺ເຎປິ ອຸຣໍ ທຕ຺ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ.

ຊານປທນ຺ຕິ ຊນປທວາສີນໍ ອຕ຺ຖໍ ສຍໍ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ເຂເນວ ອນຸສາສ. ອຘມ຺ມິກາ ຍຸຕ຺ຕາຕິ ອຘມ຺ມິກາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ນິຍຸຕ຺ຕາ ອາຍຸຕ຺ຕກາ ລຎ຺ຊໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ຠິນ຺ທນ຺ຕາ ຕວ ຘນຎ຺ຈ ຣຏ຺ຐຎ຺ຈ ມາ ນາສຍຸໍ. ອິມິນາ ກາຣເຓນ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສຍເມວ ອນຸສາສ. ເວເຄນາຕິ ສຫສາ ອຕຸເລຕ຺ວາ ອຕີເຣຕ຺ວາ. ເວຄສາຕິ ອຕຸເລຕ຺ວາ ອຕີເຣຕ຺ວາ ຉນ຺ທາທິວເສນ ສຫສາ ກຕໍ ກມ຺ມຎ຺ຫິ ນ ສາຘຸ ນ ສຸນ຺ທຣໍ. ກິໍກາຣຓາ? ຕາທິສຎ຺ຫິ ກຕ຺ວາ ມນ຺ໂທ ປຈ຺ຉາ ວິປ຺ປຏິສາຣວເສນ ອິຘ ໂລເກ ອປາຍທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວນ຺ໂຕ ປຣໂລເກ ຈ ອນຸຕປ຺ປຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ‘‘ອິສີນມນ຺ຕຣໍ ກຕ຺ວາ, ຠຣຸຣາຊາຕິ ເມ ສຸຕ’’ນ຺ຕິ ຠຣຸຊາຕເກນ (ຊາ. ໑.໒.໑໒໕-໑໒໖) ທີເປຕພ຺ໂພ.

ມາ ເຕ ອຘິສເຣ ມຸຎ຺ຈ, ສຸພາຬ຺ຫມຘິໂກປິຕນ຺ຕິ, ຕາຕ, ຕວ ຫທຍໍ ກຸສລໍ ອຘິສຣິຕ຺ວາ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕ ປເຣສໍ ອກຸສລກມ຺ເມ ສຸຏ຺ຐຸ ພາຬ຺ຫໍ ອຘິໂກປິຕໍ ກຸຊ຺ຌາປິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ມາ ມຸຎ຺ຈ, ມາ ປຕິຏ຺ຐາຍຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຕາຕ, ຍທາ ເຕ ວິນິຈ຺ຉເຍ ຐິຕສ຺ສ ອິມິນາ ປຸຣິໂສ ວາ ຫໂຕ ສນ຺ຘິ ວາ ຉິນ຺ໂນຕິ ໂຈຣໍ ທສ຺ເສນ຺ຕິ, ຕທາ ເຕ ປເຣສໍ ວຈເນຫິ ສຸຏ຺ຐຸ ໂກປິຕມ຺ປິ ຫທຍໍ ໂກຘວເສນ ມາ ມຸຎ຺ຈ, ອປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ມາ ທຓ຺ຑໍ ປເຓຫິ. ກິໍກາຣຓາ? ອໂຈຣມ຺ປິ ຫິ ‘‘ໂຈໂຣ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ອາເນນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຸຠິນ຺ນໍ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈຕ຺ຖິການໍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ສຸຏ຺ຐຸ ໂສເຘຕ຺ວາ ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ເຂນ ຕສ຺ສ ໂຈຣຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ປເວຓິຍາ ຐປິຕທຓ຺ຑວເສນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກໂຣຫິ. ຣຎ຺ຎາ ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ເນປິ ໂກເຘ ຫທຍໍ ສີຕລໍ ອກຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ. ຍທາ ປນສ຺ສ ຫທຍໍ ນິພ຺ພຸຕໍ ໂຫຕິ ມຸທຸກໍ, ຕທາ ວິນິຈ຺ຉຍກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ຜຣຸເສ ຫິ ຈິຕ຺ເຕ ປກ຺ກຸຖິເຕ ອຸທເກ ມຸຂນິມິຕ຺ຕໍ ວິຍ ກາຣຓໍ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ໂກຘສາ ຫີຕິ, ຕາຕ, ໂກເຘນ ຫິ ພຫູນິ ຜີຕານິ ຣາຊກຸລານິ ອກຸລຠາວໍ ຄຕານິ ມຫາວິນາສເມວ ປຕ຺ຕານີຕິ. ອິມສ຺ສ ປນຕ຺ຖສ຺ສ ທີປນຕ຺ຖໍ ຂນ຺ຕິວາທິຊາຕກ- (ຊາ. ໑.໔.໔໙ ອາທໂຍ) ນາຬິເກຣຣາຊວຕ຺ຖຸສຫສ຺ສພາຫຸອຊ຺ຊຸນວຕ຺ຖຸອາທີນິ ກເຖຕພ຺ພານິ.

ມາ, ຕາຕ, ອິສ຺ສໂຣມ຺ຫີຕິ, ອນຕ຺ຖາຍ ປຕາຣຍີຕິ, ຕາຕ, ‘‘ອຫໍ ປຖວິສ຺ສໂຣ’’ຕິ ມາ ມຫາຊນໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິອນຕ຺ຖາຍ ປຕາຣຍິ ມາ ໂອຕາຣຍິ, ຍຖາ ຕໍ ອນຕ຺ຖໍ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕຕິ, ມາ ເອວມກາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມາ ເຕ ອາສີຕິ, ຕາຕ, ຕວ ວິຊິເຕ ມນຸສ຺ສຊາຕິການໍ ວາ ຕິຣຈ຺ຉານຊາຕິການໍ ວາ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສານໍ ທຸຂຸທ຺ຣໂຍ ທຸກ຺ຂຸປ຺ປຕ຺ຕິ ມາ ອາສິ. ຍຖາ ຫິ ອຘມ຺ມິກຣາຊູນໍ ວິຊິເຕ ມນຸສ຺ສາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີນິ ກຕ຺ວາ ນິຣເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕວ ຣຏ຺ຐວາສີນໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ຍຖາ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາ ກໂຣຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອເປຕໂລມຫໍສສ຺ສາຕິ ອຕ຺ຕານຸວາທາທິຠເຍຫິ ນິພ຺ຠຍສ຺ສ. ອິມິນາ ອິມໍ ທສ຺ເສຕິ – ຕາຕ, ໂຍ ຣາຊາ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ອາສງ຺ກໍ ອກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກາມເມວ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ຉນ຺ທວເສນ ຍໍ ຍໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ຕໍ ກໂຣຕິ, ວິສ຺ສຏ຺ຐຍຏ຺ຐິ ວິຍ ອນ຺ໂຘ ນິຣງ຺ກຸໂສ ວິຍ ຈ ຈຓ຺ຑຫຕ຺ຖີ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ສພ຺ເພ ໂຠຄາ ວິນສ຺ສນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ໂຠຄພ຺ຍສນໍ ອຆໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຕຕ຺ເຖວ ເຕ ວຕ຺ຕປທາຕິ ປຸຣິມນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ທກ຺ຂສ຺ສຸທານີຕິ, ຕາຕ, ຕ຺ວໍ ອິມໍ ອນຸສາສນິໍ ສຸຕ຺ວາ ອິທານິ ທກ຺ໂຂ ອນລໂສ ປຸຎ຺ຎານໍ ກຣເຓນ ປຸຎ຺ຎກໂຣ ສຸຣາທິປຣິຫຣເຓນ. ອໂສຓ຺ໂຑ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອວິນາສເນນ ອວິນາສໂກ ຠເວຍ຺ຍາສີຕິ. ສີລວາສ຺ສູຕິ ສີລວາ ອາຈາຣສມ຺ປນ຺ໂນ ຠວ, ທສສຸ ຣາຊຘມ຺ເມສຸ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຫິ. ທຸສ຺ສີໂລ ວິນິປາຕິໂກຕິ ທຸສ຺ສີໂລ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ອຕ຺ຕານໍ ນິຣເຍ ວິນິປາເຕນ຺ໂຕ ວິນິປາຕິໂກ ນາມ ໂຫຕີຕິ.

ເອວໍ ກຸຓ຺ຑລິນີປິ ເອກາທສຫິ ຄາຖາຫິ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ຣາຊາ ຕຸຏ຺ໂຐ ອມຈ຺ເຈ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ໂຠນ຺ໂຕ! ອມຈ຺ຈາ ມມ ຘີຕາຍ ກຸຓ຺ຑລິນິຍາ ເອວໍ ກຖຍມານາຍ ເກນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກິຈ຺ຈໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ຠຓ຺ຑາຄາຣິເກນ, ເທວາຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິສ຺ສາ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກຏ຺ຐານໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ກຸຓ຺ຑລິນິໍ ຐານນ຺ຕເຣ ຐເປສິ. ສາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ປິຕຸ ກມ຺ມໍ ອກາສີຕິ.

ກຸຓ຺ຑລິນິປຎ຺ໂຫ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ປຸນ ຣາຊາ ກຕິປາຫຈ຺ຈເຍນ ປຸຣິມນເຍເນວ ຊມ຺ພຸກປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ທູຕໍ ເປເສຕ຺ວາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈາຄໂຕ ຕຕ຺ເຖວ ມຓ຺ຑປມຊ຺ເຌ ນິສີທິ. ອມຈ຺ໂຈ ຊມ຺ພຸກປຓ຺ຑິຕໍ ກຎ຺ຈນຠທ຺ທປີເຐ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ປີຐໍ ສີເສນາທາຍ ອາຄຈ຺ຉິ. ປຓ຺ຑິໂຕ ປິຕຸ ອງ຺ເກ ນິສີທິຕ຺ວາ ກີຬິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຎ຺ຈນປີເຐເຍວ ນິສີທິ. ອຖ ນໍ ຣາຊາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຄາຖມາຫ –

໒໖. ‘‘ອປຸຈ຺ຉິມ຺ຫ ໂກສິຍໂຄຕ຺ຕໍ, ກຸຓ຺ຑລິນິໍ ຕເຖວ ຈ;

ຕ຺ວໍ ທານິ ວເທຫິ ຊມ຺ພຸກ, ພລານໍ ພລມຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຕາຕ, ຊມ຺ພຸກ, ອຫໍ ຕວ ຠາຕຣໍ ໂກສິຍໂຄຕ຺ຕໍ ເວສ຺ສນ຺ຕຣໍ ຠຄິນິຎ຺ຈ ເຕ ກຸຓ຺ຑລິນິໍ ຣາຊຘມ຺ມໍ ອປຸຈ຺ຉິໍ, ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ພເລນ ກເຖສຸໍ, ຍຖາ ປນ ເຕ ປຸຈ຺ຉິໍ, ຕເຖວ ອິທານິ, ປຸຕ຺ຕ ຊມ຺ພຸກ, ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມິ, ຕ຺ວໍ ເມ ຣາຊຘມ຺ມຎ຺ຈ ພລານໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ພລຎ຺ຈ ກເຖຫີຕິ.

ເອວໍ ຣາຊາ ມຫາສຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ ປຸຈ຺ຉິຕນິຍາເມນ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິເສເສຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖສ຺ສ ປຓ຺ຑິໂຕ ‘‘ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ໂອຫິຕໂສໂຕ ສຸຓາຫິ, ສພ຺ພໍ ເຕ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ປສາຣິຕຫຕ຺ເຖ ສຫສ຺ສຕ຺ຖວິກໍ ຐເປນ຺ໂຕ ວິຍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຣຠິ –

໒໗. ‘‘ພລໍ ປຎ຺ຈວິຘໍ ໂລເກ, ປຸຣິສສ຺ມິໍ ມຫຄ຺ຄເຕ;

ຕຕ຺ຖ ພາຫຸພລໍ ນາມ, ຈຣິມໍ ວຸຈ຺ຈເຕ ພລໍ.

໒໘. ‘‘ໂຠຄພລຎ຺ຈ ທີຆາວຸ, ທຸຕິຍໍ ວຸຈ຺ຈເຕ ພລໍ;

ອມຈ຺ຈພລຎ຺ຈ ທີຆາວຸ, ຕຕິຍໍ ວຸຈ຺ຈເຕ ພລໍ.

໒໙. ‘‘ອຠິຊຈ຺ຈພລຎ຺ເຈວ, ຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອສໍສຍໍ;

ຍານິ ເຈຕານິ ສພ຺ພານິ, ອຘິຄຓ຺ຫາຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ.

໓໐. ‘‘ຕໍ ພລານໍ ພລໍ ເສຏ຺ຐໍ, ອຄ຺ຄໍ ປຎ຺ຎາພລໍ ພລໍ;

ປຎ຺ຎາພເລນຸປຕ຺ຖທ຺ໂຘ, ອຕ຺ຖໍ ວິນ຺ທຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ.

໓໑. ‘‘ອປິ ເຈ ລຠຕິ ມນ຺ໂທ, ຜີຕໍ ຘຣຓິມຸຕ຺ຕມໍ;

ອກາມສ຺ສ ປສຍ຺ຫໍ ວາ, ອຎ຺ໂຎ ຕໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ.

໓໒. ‘‘ອຠິຊາໂຕປິ ເຈ ໂຫຕິ, ຣຊ຺ຊໍ ລທ຺ຘານ ຂຕ຺ຕິໂຍ;

ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ຫິ ກາສິປຕິ, ສພ຺ເພນປິ ນ ຊີວຕິ.

໓໓. ‘‘ປຎ຺ຎາວ ສຸຕໍ ວິນິຈ຺ຉິນີ, ປຎ຺ຎາ ກິຕ຺ຕິສິໂລກວຑ຺ຒນີ;

ປຎ຺ຎາສຫິໂຕ ນໂຣ ອິຘ, ອປິ ທຸກ຺ເຂ ສຸຂານິ ວິນ຺ທຕິ.

໓໔. ‘‘ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ໂຂ ອສຸສ຺ສູສໍ, ນ ໂກຈິ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ;

ພຫຸສ຺ສຸຕໍ ອນາຄມ຺ມ, ຘມ຺ມຏ຺ຐໍ ອວິນິພ຺ຠຸຊໍ.

໓໕. ‘‘ໂຍ ຈ ຘມ຺ມວິຠງ຺ຄຎ຺ຎູ, ກາລຸຏ຺ຐາຍີ ອຕນ຺ທິໂຕ;

ອນຸຏ຺ຐຫຕິ ກາເລນ, ກມ຺ມຜລໍ ຕສ຺ສິຊ຺ຌຕິ.

໓໖. ‘‘ອນາຍຕນສີລສ຺ສ, ອນາຍຕນເສວິໂນ;

ນ ນິພ຺ພິນ຺ທິຍກາຣິສ຺ສ, ສມ຺ມທຕ຺ໂຖ ວິປຈ຺ຈຕິ.

໓໗. ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ, ຕຖາຍຕນເສວິໂນ;

ອນິພ຺ພິນ຺ທິຍກາຣິສ຺ສ, ສມ຺ມທຕ຺ໂຖ ວິປຈ຺ຈຕິ.

໓໘. ‘‘ໂຍຄປ຺ປໂຍຄສງ຺ຂາຕໍ, ສມ຺ຠຕສ຺ສານຸຣກ຺ຂຓໍ;

ຕານິ ຕ຺ວໍ ຕາຕ ເສວສ຺ສຸ, ມາ ອກມ຺ມາຍ ຣນ຺ຘຍິ;

ອກມ຺ມຸນາ ຫິ ທຸມ຺ເມໂຘ, ນຬາຄາຣໍວ ສີທຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ມຫຄ຺ຄເຕຕິ, ມຫາຣາຊ, ອິມສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕໂລເກ ມຫຊ຺ຌາສເຍ ປຸຣິເສ ປຎ຺ຈວິຘໍ ພລໍ ໂຫຕິ. ພາຫຸພລນ຺ຕິ ກາຍພລໍ. ຈຣິມນ຺ຕິ ຕໍ ອຕິມຫນ຺ຕມ຺ປິ ສມານໍ ລາມກເມວ. ກິໍກາຣຓາ? ອນ຺ຘພາລຠາເວນ. ສເຈ ຫິ ກາຍພລໍ ມຫນ຺ຕໍ ນາມ ຠເວຍ຺ຍ, ວາຣຓພລໂຕ ລຏຸກິກາຍ ພລໍ ຂຸທ຺ທກໍ ຠເວຍ຺ຍ, ວາຣຓພລໍ ປນ ອນ຺ຘພາລຠາເວນ ມຣຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຍໍ ຊາຕໍ, ລຏຸກິກາ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓກຸສລຕາຍ ວາຣຓໍ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາເປສິ. ອິມສ຺ມິໍ ປນຕ຺ເຖ ‘‘ນ ເຫວ ສພ຺ພຕ຺ຖ ພເລນ ກິຈ຺ຈໍ, ພລຎ຺ຫິ ພາລສ຺ສ ວຘາຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ (ຊາ. ໑.໕.໔໒) ອາຫຣິຕພ຺ພໍ.

ໂຠຄພລນ຺ຕິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນວເສນ ສພ຺ພໍ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓາທິ ອຸປໂຠຄຊາຕໍ ໂຠຄພລໍ ນາມ, ຕໍ ກາຍພລໂຕ ມຫນ຺ຕຕຣໍ. ອມຈ຺ຈພລນ຺ຕິ ອເຠຊ຺ຊມນ຺ຕສ຺ສ ສູຣສ຺ສ ສຸຫທຍສ຺ສ ອມຈ຺ຈມຓ຺ຑລສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາ, ຕໍ ພລໍ ສງ຺ຄາມສູຣຕາຍ ປຸຣິເມຫິ ພເລຫິ ມຫນ຺ຕຕຣໍ. ອຠິຊຈ຺ຈພລນ຺ຕິ ຕີຓິ ກຸລານິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຂຕ຺ຕິຍກຸລວເສນ ຊາຕິສມ຺ປຕ຺ຕິ, ຕໍ ອິຕເຣຫິ ພເລຫິ ມຫນ຺ຕຕຣໍ. ຊາຕິສມ຺ປນ຺ນາ ເອວ ຫິ ສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ນ ອິຕເຣຕິ. ຍານິ ເຈຕານີຕິ ຍານິ ຈ ເອຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ພລານິ ປຓ຺ຑິໂຕ ປຎ຺ຎານຸຠາເວນ ອຘິຄຓ຺ຫາຕິ ອຠິຠວຕິ, ຕໍ ສພ຺ພພລານໍ ປຎ຺ຎາພລໍ ເສຏ຺ຐນ຺ຕິ ຈ ອຄ຺ຄນ຺ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິໍກາຣຓາ? ເຕນ ຫິ ພເລນ ອຸປຕ຺ຖທ຺ໂຘ ປຓ຺ຑິໂຕ ອຕ຺ຖໍ ວິນ຺ທຕິ, ວຸຑ຺ຒິໍ ປາປຸຓາຕິ. ຕທຕ຺ຖໂຊຕນຕ຺ຖໍ ‘‘ປຸຓ຺ຓໍ ນທິໍ ເຍນ ຈ ເປຍ຺ຍມາຫູ’’ຕິ ປຸຓ຺ຓນທີຊາຕກຎ຺ຈ (ຊາ. ໑.໒.໑໒໗ ອາທໂຍ) ສິຣີກາຬກຓ຺ຓິປຎ຺ຫໍ ປຎ຺ຈປຓ຺ຑິຕປຎ຺ຫຎ຺ຈ ສຕ຺ຕຸຠສ຺ຕຊາຕກ- (ຊາ. ໑.໗.໔໖ ອາທໂຍ) ສມ຺ຠວຊາຕກ- (ຊາ. ໑.໑໖.໑໓໘ ອາທໂຍ) ສຣຠງ຺ຄຊາຕກາທີນິ (ຊາ. ໒.໑໗.໕໐ ອາທໂຍ) ຈ ກເຖຕພ຺ພານິ.

ມນ຺ໂທຕິ ມນ຺ທປຎ຺ໂຎ ພາໂລ. ຜີຕນ຺ຕິ, ຕາຕ, ມນ຺ທປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຕ຺ຕຣຕນປຸຓ຺ຓໍ ເຈປິ ອຸຕ຺ຕມໍ ຘຣຓິໍ ລຠຕິ, ຕສ຺ສ ອນິຈ຺ຉມານສ຺ເສວ ປສຍ຺ຫກາຣໍ ວາ ປນ ກຕ຺ວາ ອຎ຺ໂຎ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ຕໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ. ມນ຺ໂທ ຫິ ລທ຺ຘໍ ຍສໍ ຣກ຺ຂິຕຸໍ ກຸລສນ຺ຕກໍ ວາ ປນ ປເວຓິອາຄຕມ຺ປິ ຣຊ຺ຊໍ ອຘິຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ຕທຕ຺ຖໂຊຕນຕ຺ຖໍ ‘‘ອທ຺ຘາ ປາທຎ຺ຊລີ ສພ຺ເພ, ປຎ຺ຎາຍ ອຕິໂຣຈຕີ’’ຕິ ປາທຎ຺ຊລີຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໒.໑໙໔-໑໙໕) ກເຖຕພ຺ພໍ. ລທ຺ຘານາຕິ ຊາຕິສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ກຸລສນ຺ຕກໍ ຣຊ຺ຊໍ ລຠິຕ຺ວາປິ. ສພ຺ເພນປີຕິ ເຕນ ສກເລນປິ ຣຊ຺ເຊນ ນ ຊີວຕິ, ອນຸປາຍກຸສລຕາຍ ທຸຄ຺ຄໂຕວ ໂຫຕີຕິ.

ເອວໍ ມຫາສຕ຺ໂຕ ເອຕ຺ຕເກນ ຐາເນນ ອປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ອຄຸຓໍ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ປຎ຺ຎໍ ປສໍສນ຺ໂຕ ‘‘ປຎ຺ຎາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຸຕນ຺ຕິ ສຸຕປຣິຍຕ຺ຕິ. ຕຎ຺ຫິ ປຎ຺ຎາວ ວິນິຈ຺ຉິນຕິ. ກິຕ຺ຕິສິໂລກວຑ຺ຒນີຕິ ກິຕ຺ຕິໂຆສສ຺ສ ຈ ລາຠສກ຺ກາຣສ຺ສ ຈ ວຑ຺ຒນີ. ທຸກ຺ເຂ ສຸຂານິ ວິນ຺ທຕີຕິ ທຸກ຺ເຂ ອຸປ຺ປນ຺ເນປິ ນິພ຺ຠໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປາຍກຸສລຕາຍ ສຸຂໍ ປຏິລຠຕິ. ຕທຕ຺ຖທີປນຕ຺ຖໍ –

‘‘ຍສ຺ເສເຕ ຈຕຸໂຣ ຘມ຺ມາ, ວານຣິນ຺ທ ຍຖາ ຕວ’’. (ຊາ. ໑.໑.໕໗);

ອລເມເຕຫິ ອມ຺ເພຫິ, ຊມ຺ພູຫິ ປນເສຫິ ຈາ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໒.໑໑໕) –

ອາທີນິ ຊາຕການິ ກເຖຕພ຺ພານິ.

ອສຸສ຺ສູສນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕປຸຄ຺ຄເລ ອປຍິຣຸປາສນ຺ໂຕ ອສ຺ສຸຓນ຺ໂຕ. ຘມ຺ມຏ຺ຐນ຺ຕິ ສຠາວກາຣເຓ ຐິຕໍ ພຫຸສ຺ສຸຕໍ ອນາຄມ຺ມ ຕໍ ອສທ຺ທຫນ຺ໂຕ. ອວິນິພ຺ຠຸຊນ຺ຕິ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖໍ ກາຣຓາກາຣຓໍ ອໂນຄາຫນ຺ໂຕ ອຕີເຣນ຺ໂຕ ນ ໂກຈິ ປຎ຺ຎໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ, ຕາຕາຕິ.

ຘມ຺ມວິຠງ຺ຄຎ຺ຎູຕິ ທສກຸສລກມ຺ມປຖວິຠງ຺ຄກຸສໂລ. ກາລຸຏ຺ຐາຍີຕິ ວີຣິຍໍ ກາຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕກາເລ ວີຣິຍສ຺ສ ກາຣໂກ. ອນຸຏ຺ຐຫຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ຕໍ ຕໍ ກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ກມ຺ມຜລໍ ສມິຊ຺ຌຕິ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕິ. ອນາຍຕນສີລສ຺ສາຕິ ອນາຍຕນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ລາຠຍສສຸຂານໍ ອນາກໂຣ ທຸສ຺ສີລ຺ຍກມ຺ມໍ, ຕໍສີລສ຺ສ ເຕນ ທຸສ຺ສີລ຺ຍກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ, ອນາຍຕນຠູຕເມວ ທຸສ຺ສີລປຸຄ຺ຄລໍ ເສວນ຺ຕສ຺ສ, ກຸສລສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຣຓກາເລ ນິພ຺ພິນ຺ທິຍກາຣິສ຺ສ ນິພ຺ພິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ເອວຣູປສ຺ສ, ຕາຕ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ກມ຺ມານໍ ອຕ຺ໂຖ ສມ຺ມາ ນ ວິປຈ຺ຈຕິ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕີຓິ ກຸລຄ຺ຄານິ ຈ ຉ ກາມສຄ຺ຄານິ ຈ ນ ອຸປເນຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອນິຈ຺ຈຠາວນາທິວເສນ ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ. ຕຖາຍຕນເສວິໂນຕິ ຕເຖວ ສີລວນ຺ເຕ ປຸຄ຺ຄເລ ເສວມານສ຺ສ. ວິປຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ ມຫນ຺ຕໍ ຍສໍ ເທຕິ.

ໂຍຄປ຺ປໂຍຄສງ຺ຂາຕນ຺ຕິ ໂຍເຄ ຍຸຎ຺ຊິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕເກ ກາຣເຓ ປໂຍຄໂກຏ຺ຐາສຠູຕໍ ປຎ຺ຎໍ. ສມ຺ຠຕສ຺ສາຕິ ຣາສິກຕສ຺ສ ຘນສ຺ສ ອນຸຣກ຺ຂຓໍ. ຕານິ ຕ຺ວນ຺ຕິ ເອຕານິ ຈ ທ຺ເວ ປຸຣິມານິ ຈ ມຍາ ວຸຕ຺ຕກາຣຓານິ ສພ຺ພານິ, ຕາຕ, ຕ຺ວໍ ເສວສ຺ສຸ, ມຍາ ວຸຕ຺ຕໍ ໂອວາທໍ ຫທເຍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຆເຣ ຘນໍ ຣກ຺ຂ. ມາ ອກມ຺ມາຍ ຣນ຺ຘຍີຕິ ອຍຸຕ຺ເຕນ ອກາຣເຓນ ມາ ຣນ຺ຘຍິ, ຕໍ ຘນໍ ມາ ຌາປຍິ ມາ ນາສຍິ. ກິໍກາຣຓາ? ອກມ຺ມຸນາ ຫີຕິ ອຍຸຕ຺ຕກມ຺ມກຣເຓນ ທຸມ຺ເມໂຘ ປຸຄ຺ຄໂລ ສກໍ ຘນໍ ນາເສຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ທຸຄ຺ຄໂຕ. ນຬາຄາຣໍວ ສີທຕີຕິ ຍຖາ ນຬາຄາຣໍ ມູລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຊີຣມານໍ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐໍ ປຕຕິ, ເອວໍ ອກາຣເຓນ ຘນໍ ນາເສຕ຺ວາ ອປາເຍສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີຕິ.

ເອວມ຺ປິ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ເອຕ຺ຕເກນ ຐາເນນ ປຎ຺ຈ ພລານິ ວຓ຺ເຓຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາພລໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ນີຫຣນ຺ໂຕ ວິຍ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ທສຫິ ຄາຖາຫິ ຣຎ຺ໂຎ ໂອວາທໍ ເທນ຺ໂຕ ອາຫ –

໓໙. ‘‘ຘມ຺ມໍ ຈຣ ມຫາຣາຊ, ມາຕາປິຕູສຸ ຂຕ຺ຕິຍ;