໑໕. ວີສຕິນິປາໂຕ

[໔໙໗] ໑. ມາຕງ຺ຄຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ກຸໂຕ ນຸ ອາຄຈ຺ຉສິ ທຸມ຺ມວາສີຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຸເທນໍ ນາມ ວໍສຣາຊານໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ກາເລ ອາຍສ຺ມາ ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາໂຊ ເຊຕວນໂຕ ອາກາເສນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ໂກສມ຺ພິຍໍ ອຸເທນສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ອຸຍ຺ຍານໍ ທິວາວິຫາຣາຍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຖໂຣ ກິຣ ປຸຣິມຠເວ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ໂຕ ທີຆມທ຺ຘານໍ ຕສ຺ມິໍ ອຸຍ຺ຍາເນ ມຫາປຣິວາໂຣ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິ. ໂສ ເຕນ ປຸພ຺ພາຈິຓ຺ເຓນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຕຕ຺ເຖວ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ຜລສມາປຕ຺ຕິສຸເຂນ ວີຕິນາເມຕິ. ຕສ຺ມິໍ ເອກທິວສໍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸປຸປ຺ຜິຕສາລມູເລ ນິສິນ຺ເນ ອຸເທໂນ ສຕ຺ຕາຫໍ ມຫາປານໍ ປິວິຕ຺ວາ ‘‘ອຸຍ຺ຍານກີຬໍ ກີຬິສ຺ສາມີ’’ຕິ ມຫນ຺ເຕນ ປຣິວາເຣນ ອຸຍ຺ຍານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມງ຺ຄລສິລາປຏ຺ເຏ ອຎ຺ຎຕຣາຍ ອິຕ຺ຖິຍາ ອງ຺ເກ ນິປນ຺ໂນ ສຸຣາມທມຕ຺ຕຕາຍ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມິ. ຄາຍນ຺ຕາ ນິສິນ຺ນິຕ຺ຖິໂຍ ຕູຣິຍານິ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜຜລາທີນິ ວິຈິນນ຺ຕິໂຍ ເຖຣໍ ທິສ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສີທິໍສຸ. ເຖໂຣ ຕາສໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ ນິສີທິ. ອິຕຣາປິ ອິຕ຺ຖີ ອງ຺ກໍ ຈາເລຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ປໂພເຘຕ຺ວາ ‘‘ກຸຫິໍ ຕາ ວສລິໂຍ ຄຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ເອກໍ ສມຓໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ກຸທ຺ໂຘ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຖຣໍ ອກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ປຣິຠາສິຕ຺ວາ ‘‘ຫນ຺ທາຫໍ, ຕໍ ສມຓໍ ຕມ຺ພກິປິລ຺ລເກຫິ ຂາທາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ໂກຘວເສນ ເຖຣສ຺ສ ສຣີເຣ ຕມ຺ພກິປິລ຺ລກປຸຏໍ ຠິນ຺ທາເປສິ. ເຖໂຣ ອາກາເສ ຐຕ຺ວາ ຕສ຺ໂສວາທໍ ທຕ຺ວາ ເຊຕວເນ ຄນ຺ຘກຸຏິທ຺ວາເຣເຍວ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຕຖາຄເຕນ ‘‘ກຸໂຕ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ເຖໂຣ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ອຸເທໂນ ອິທາເນວ ປພ຺ພຊິເຕ ວິເຫເຐຕິ, ປຸພ຺ເພປິ ວິເຫເຐສິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ຕທາ ມຫາສຕ຺ໂຕ ພຫິນຄເຣ ຈຓ຺ຑາລໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ‘‘ມາຕງ຺ໂຄ’’ຕິສ຺ສ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ອປຣຠາເຄ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ‘‘ມາຕງ຺ຄປຓ຺ຑິໂຕ’’ຕິ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ຕທາ ພາຣາຓສິເສຏ຺ຐິໂນ ຘີຕາ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາ ນາມ ເອກມາສທ຺ເວມາສວາເຣນ ມຫາປຣິວາຣາ ອຸຍ຺ຍານໍ ກີຬິຕຸໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອເຖກທິວສໍ ມຫາສຕ຺ໂຕ ເກນຈິ ກມ຺ເມນ ນຄຣໍ ປວິສນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣທ຺ວາເຣ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກໍ ທິສ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອປຄນ຺ຕ຺ວາ ອລ຺ລີຍິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາ ສາຓິຍາ ອນ຺ຕເຣນ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ໂກ ເອໂສ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ຈຓ຺ຑາໂລ ອຍ຺ເຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອທິຏ຺ຐປຸພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ວຕ ປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄນ຺ໂຘທເກນ ອກ຺ຂີນິ ໂຘວິຕ຺ວາ ຕໂຕ ນິວຕ຺ຕິ. ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ນິກ຺ຂນ຺ຕຊໂນ ‘‘ອເຣ, ທຸຏ຺ຐ ຈຓ຺ຑາລ, ອຊ຺ຊ ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ອມ຺ຫາກໍ ອມູລກໍ ສຸຣາຠຕ຺ຕໍ ນຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ໂກຘາຠິຠູໂຕ ມາຕງ຺ຄປຓ຺ຑິຕໍ ຫຕ຺ເຖຫິ ຈ ປາເທຫິ ຈ ໂປເຖຕ຺ວາ ວິສຎ຺ຎິໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ໂສ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສຎ຺ໂຎ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ປຣິຊໂນ ມໍ ນິທ຺ໂທສໍ ອກາຣເຓນ ໂປເຖສິ, ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກໍ ລຠິຕ຺ວາວ ອຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ, ໂນ ອລຠິຕ຺ວາ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ປິຕຸ ນິເວສນທ຺ວາເຣ ນິປຊ຺ຊິ. ໂສ ‘‘ເກນ ກາຣເຓນ ນິປນ຺ໂນສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອຎ຺ຎໍ ກາຣຓໍ ນຕ຺ຖິ, ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ເມ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອາຫ. ເອໂກ ທິວໂສ ອຕີໂຕ, ຕຖາ ທຸຕິໂຍ, ຕຕິໂຍ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ, ປຎ຺ຈໂມ, ຉຏ຺ໂຐ ຈ. ໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ນາມ ສມິຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອທໍສຸ.

ອຖ ນໍ ສາ ‘‘ອຸຏ຺ເຐຫິ, ສາມິ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ເຄຫໍ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ອາຫ. ຠທ຺ເທ, ຕວ ປຣິຊເນນມ຺ຫິ ສຸໂປຖິໂຕ ທຸພ຺ພໂລ, ມໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອາທາຍ ຄຈ຺ຉາຫີຕິ. ສາ ຕຖາ ກຕ຺ວາ ນຄຣວາສີນໍ ປສ຺ສນ຺ຕານຎ຺ເຎວ ນຄຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຈຓ຺ຑາລຄາມກໍ ຄຕາ. ອຖ ນໍ ມຫາສຕ຺ໂຕ ຊາຕິສມ຺ເຠທວີຕິກ຺ກມໍ ອກຕ຺ວາວ ກຕິປາຫໍ ເຄເຫ ວສາເປຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອຫເມຕໍ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາວ ກາຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ນ ອິຕຣຖາ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘ຠທ຺ເທ, ມຍິ ອຣຎ຺ຎໂຕ ກິຎ຺ຈິ ອນາຫຣນ຺ເຕ ອມ຺ຫາກໍ ຊີວິກາ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ, ຍາວ ມມາຄມນາ ມາ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິ, ອຫໍ ອຣຎ຺ຎໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຄຫວາສິໂນປິ ‘‘ອິມໍ ມາ ປມຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’’ຕິ ໂອວທິຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມຓປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ປຎ຺ຈ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ຈ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ‘‘ອິທານິ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ອວສ຺ສໂຍ ຠວິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິທ຺ຘິຍາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຈຓ຺ຑາລຄາມທ຺ວາເຣ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ເຄຫທ຺ວາຣໍ ອຄມາສິ. ສາ ຕສ຺ສາຄມນໍ ສຸຕ຺ວາ ເຄຫໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ‘‘ສາມິ, ກສ຺ມາ ມໍ ອນາຖໍ ກຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິໂຕສີ’’ຕິ ປຣິເທວິ. ອຖ ນໍ ‘‘ຠທ຺ເທ, ມາ ຈິນ຺ຕຍິ, ຕວ ໂປຣາຓກຍສໂຕ ອິທານິ ມຫນ຺ຕຕຣໍ ຍສໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ອປິຈ ໂຂ ປນ ‘ນ ມຍ຺ຫໍ ມາຕງ຺ຄປຓ຺ຑິໂຕ ສາມິໂກ, ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ເມ ສາມິໂກ’ຕິ ເອຕ຺ຕກໍ ປຣິສມຊ຺ເຌ ວຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສສີ’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອາມ, ສາມິ, ສກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ‘‘ອິທານິ ເຕ ສາມິໂກ ກຸຫິນ຺ຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ຄໂຕ’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘ກທາ ອາຄມິສ຺ສຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘ອິໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ປຸຓ຺ຓມາຍໍ ຈນ຺ທໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອາຄມິສ຺ສຕີ’ຕິ ວເທຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ນໍ ວຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ໂຕ ຫິມວນ຺ຕເມວ ຄໂຕ.

ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາປິ ພາຣາຓສິຍໍ ມຫາຊນສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ເຕສຸ ເຕສຸ ຐາເນສຸ ຕຖາ ກເຖສິ. ມຫາຊໂນ ‘‘ອໂຫ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ສມາໂນ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວເມຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສທ຺ທຫິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ປຸຓ຺ຓມທິວເສ ຈນ຺ທສ຺ສ ຄຄນມຊ຺ເຌ ຐິຕກາເລ ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຕຠາວໍ ມາເປຕ຺ວາ ສກລໍ ກາສິຣຏ຺ຐໍ ທ຺ວາທສໂຍຊນິກໍ ພາຣາຓສິນຄຣຎ຺ຈ ເອໂກຠາສໍ ກຕ຺ວາ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ພາຣາຓສິຍາ ອຸປຣູປຣິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຣິພ຺ຠມິຕ຺ວາ ມຫາຊເນນ ຄນ຺ຘມາລາທີຫິ ປູຊິຍມາໂນ ຈຓ຺ຑາລຄາມກາຠິມຸໂຂ ອໂຫສິ. ພ຺ຣຫ຺ມຠຕ຺ຕາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຈຓ຺ຑາລຄາມກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ເຄຫໍ ສຸທ຺ຘວຕ຺ເຖຫິ ຉາເທຕ຺ວາ ຠູມິໍ ຈຕຸຊ຺ຊາຕິຍຄນ຺ເຘຫິ ໂອປຸຎ຺ຉິຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜານິ ວິກິຣິຕ຺ວາ ຘູມໍ ທຕ຺ວາ ເຈລວິຕານໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ມຫາສຍນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ຄນ຺ຘເຕເລຫິ ທີປໍ ຊາເລຕ຺ວາ ທ຺ວາເຣ ຣຊຕປຏ຺ຏວຓ຺ຓວາລຸກໍ ໂອກິຣິຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜານິ ວິກິຣິຕ຺ວາ ຘເຊ ພນ຺ຘິໍສຸ. ເອວໍ ອລງ຺ກເຕ ເຄເຫ ມຫາສຕ຺ໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ປວິສິຕ຺ວາ ໂຖກໍ ສຍນປິຏ຺ເຐ ນິສີທິ.

ຕທາ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາ ອຸຕຸນີ ໂຫຕິ. ອຖສ຺ສາ ອງ຺ຄຸຏ຺ຐເກນ ນາຠິໍ ປຣາມສິ, ກຸຈ຺ຉິຍໍ ຄພ຺ໂຠ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ມຫາສຕ຺ໂຕ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຠທ຺ເທ, ຄພ຺ໂຠ ເຕ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ຕ຺ວໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິສ຺ສສິ, ຕ຺ວມ຺ປິ ປຸຕ຺ໂຕປິ ເຕ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕາ ຠວິສ຺ສຖ, ຕວ ປາທໂຘວນອຸທກໍ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ຣາຊູນໍ ອຠິເສໂກທກໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ນຫາໂນທກໍ ປນ ເຕ ອມໂຕສຘໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ເຍ ຕໍ ສີເສ ອາສິຎ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕ ສພ຺ພໂຣເຄຫິ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ, ກາຬກຓ຺ຓິໍ ປຣິວຊ຺ເຊສ຺ສນ຺ຕິ, ຕວ ປາທປິຏ຺ເຐ ສີສໍ ຐເປຕ຺ວາ ວນ຺ທນ຺ຕາ ສຫສ຺ສໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ໂສຕປເຖ ຐຕ຺ວາ ວນ຺ທນ຺ຕາ ສຕໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ຈກ຺ຂຸປເຖ ຐຕ຺ວາ ວນ຺ທນ຺ຕາ ເອກໍ ກຫາປຓໍ ທຕ຺ວາ ວນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ໂຫຫີ’’ຕິ ນໍ ໂອວທິຕ຺ວາ ເຄຫາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ມຫາຊນສ຺ສ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ປາວິສິ. ພ຺ຣຫ຺ມຠຕ຺ຕາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຐິຕກາວ ຣຕ຺ຕິໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ປາໂຕວ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກໍ ສຸວຓ຺ຓສິວິກໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ສີເສນ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປວິສິໍສຸ. ‘‘ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຠຣິຍາ’’ຕິ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມຫາຊໂນ ຄນ຺ຘມາລາທີຫິ ປູເຊສິ. ປາທປິຏ຺ເຐ ສີສໍ ຐເປຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕຸໍ ລຠນ຺ຕາ ສຫສ຺ສຕ຺ຖວິກໍ ເທນ຺ຕິ, ໂສຕປເຖ ຐຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕຸໍ ລຠນ຺ຕາ ສຕໍ ເທນ຺ຕິ, ຈກ຺ຂຸປເຖ ຐຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕຸໍ ລຠນ຺ຕາ ເອກໍ ກຫາປຓໍ ເທນ຺ຕິ. ເອວໍ ທ຺ວາທສໂຍຊນິກໍ ພາຣາຓສິໍ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕາ ອຏ຺ຐາຣສໂກຏິຘນໍ ລຠິໍສຸ.

ອຖ ນໍ ນຄຣໍ ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ອາເນຕ຺ວາ ນຄຣມຊ຺ເຌ ມຫາມຓ຺ຑປໍ ກາເຣຕ຺ວາ ສາຓິໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຫາສຍນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕນ ສິຣິໂສຠຄ຺ເຄນ ຕຕ຺ຖ ວສາເປສຸໍ. ມຓ຺ຑປສນ຺ຕິເກເຍວ ສຕ຺ຕທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐໍ ສຕ຺ຕຠູມິກໍ ປາສາທໍ ກາຕຸໍ ອາຣຠິໍສຸ, ມຫນ຺ຕໍ ນວກມ຺ມໍ ອໂຫສິ. ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາ ມຓ຺ຑເປເຍວ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິ. ອຖສ຺ສ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ມຓ຺ຑເປ ຊາຕຕ຺ຕາ ‘‘ມຓ຺ຑພ຺ຍກຸມາໂຣ’’ຕິ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ປາສາໂທ ປນ ທສຫິ ມາເສຫິ ນິຏ຺ຐິໂຕ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສາ ມຫນ຺ເຕນ ຍເສນ ຕສ຺ມິໍ ວສຕິ, ມຓ຺ຑພ຺ຍກຸມາໂຣປິ ມຫນ຺ເຕນ ປຣິວາເຣນ ວຑ຺ຒຕິ. ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕຏ຺ຐວສ຺ສກາເລເຍວ ຊມ຺ພຸທີປຕເລ ອຸຕ຺ຕມາຈຣິຍາ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ. ເຕ ຕໍ ຕໂຍ ເວເທ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປສຸໍ. ໂສ ໂສຬສວສ຺ສກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຠຕ຺ຕໍ ປຏ຺ຐເປສິ, ນິພທ຺ຘໍ ໂສຬສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຫສ຺ສານິ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ທານໍ ເທຕິ.

ອເຖກສ຺ມິໍ ມຫາມຫທິວເສ ເຄເຫ ພຫຸໍ ປາຍາສໍ ປຏິຍາເທສຸໍ. ໂສຬສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຫສ຺ສານິ ຈຕຸຕ຺ເຖ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ນິສີທິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຣສວຓ຺ເຓນ ນວສປ຺ປິນາ ປກ຺ກມຘຸຂຓ຺ຑສກ຺ຂຣາຫິ ຈ ອຠິສງ຺ຂຕໍ ປາຍາສໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ກຸມາໂຣປິ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣປຏິມຓ຺ຑິໂຕ ສຸວຓ຺ຓປາທຸກາ ອາຣຸຍ຺ຫ ຫຕ຺ເຖນ ກຎ຺ຈນທຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອິຘ ສປ຺ປິໍ ເທຖ, ອິຘ ມຘຸ’’ນ຺ຕິ ວິຈາເຣນ຺ໂຕ ຈຣຕິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ມາຕງ຺ຄປຓ຺ຑິໂຕ ຫິມວນ຺ເຕ ອສ຺ສມປເທ ນິສິນ຺ໂນ ‘‘ກາ ນຸ ໂຂ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕີ’’ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອຕິຕ຺ເຖ ປກ຺ຂນ຺ທຠາວໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຊ຺ເຊວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມາຓວໍ ທເມຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ທານໍ ທາເປຕ຺ວາ ອາຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອາກາເສນ ອໂນຕຕ຺ຕທຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຸຂໂຘວນາທີນິ ກຕ຺ວາ ມໂນສິລາຕເລ ຐິໂຕ ຣຕ຺ຕທຸປຏ຺ຏໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ກາຍພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ປໍສຸກູລສງ຺ຆາຏິໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ມຕ຺ຕິກາປຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ເຖ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ທານຄ຺ເຄເຍວ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ມຓ຺ຑພ຺ໂຍ ກຸມາໂຣ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອວໍວິຣູໂປ ສງ຺ກາຣຍກ຺ຂສທິໂສ ອຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ອິມໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກຸໂຕ ນຸ ໂຂ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສລ຺ລປນ຺ໂຕ ປຐມໍ ຄາຖມາຫ –

໑. ‘‘ກຸໂຕ ນຸ ອາຄຈ຺ຉສິ ທຸມ຺ມວາສີ, ໂອຕລ຺ລໂກ ປໍສຸປິສາຈໂກວ;

ສງ຺ກາຣໂຈຬໍ ປຏິມຸຎ຺ຈ ກຓ຺ເຐ, ໂກ ເຣ ຕຸວໍ ໂຫສິ ອທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ທຸມ຺ມວາສີຕິ ອນຎ຺ຊິຕອມຓ຺ຑິຕຆຏິຕສງ຺ຆາຏິກປິໂລຕິກວສໂນ. ໂອຕລ຺ລໂກຕິ ລາມໂກ ໂອລມ຺ພວິລມ຺ພນນ຺ຕກຘໂຣ ວາ. ປໍສຸປິສາຈໂກວາຕິ ສງ຺ກາຣຏ຺ຐາເນ ປິສາຈໂກ ວິຍ. ສງ຺ກາຣໂຈຬນ຺ຕິ ສງ຺ກາຣຏ຺ຐາເນ ລທ຺ຘປິໂລຕິກໍ. ປຏິມຸຎ຺ຈາຕິ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ. ອທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍຕິ ຕ຺ວໍ ອທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອິເມສໍ ປຣມທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍານໍ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ເອໂກ ຫຸຕ຺ວາ ກຸໂຕ ອາຄໂຕ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ໂຕ ມຸທຸຈິຕ຺ເຕເນວ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສລ຺ລປນ຺ໂຕ ທຸຕິຍໍ ຄາຖມາຫ –

໒. ‘‘ອນ຺ນໍ ຕເວທໍ ປກຕໍ ຍສສ຺ສິ, ຕໍ ຂຊ຺ຊເຣ ຠຸຎ຺ຊເຣ ປິຍ຺ຍເຣ ຈ;

ຊານາສິ ມໍ ຕ຺ວໍ ປຣທຕ຺ຕູປຊີວິໍ, ອຸຕ຺ຕິຏ຺ຐປິຓ຺ຑໍ ລຠຕໍ ສປາໂກ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປກຕນ຺ຕິ ປຏິຍຕ຺ຕໍ. ຍສສ຺ສີຕິ ປຣິວາຣສມ຺ປນ຺ນ. ຕໍ ຂຊ຺ຊເຣຕິ ຕໍ ຂຊ຺ຊນ຺ຕິ ຈ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ຈ ປິວນ຺ຕິ ຈ. ກິໍກາຣຓາ ມຍ຺ຫໍ ກຸຊ຺ຌສິ? ອຸຕ຺ຕິຏ຺ຐປິຓ຺ຑນ຺ຕິ ອຸປຕິຏ຺ຐິຕ຺ວາ ລຠິຕພ຺ພປິຓ຺ຑໍ, ອຸຏ຺ຐາຍ ຐິເຕຫິ ວາ ທີຍມານໍ ເຫຏ຺ຐາ ຐຕ຺ວາ ລຠິຕພ຺ພປິຓ຺ຑໍ. ລຠຕໍ ສປາໂກຕິ ສປາໂກ ຈຓ຺ຑາໂລປິ ລຠຕຸ. ຊາຕິສມ຺ປນ຺ນາ ຫິ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ລຠນ຺ຕິ, ສປາກຈຓ຺ຑາລສ຺ສ ປນ ໂກ ເທຕິ, ທຸລ຺ລຠປິຓ຺ໂຑ ອຫໍ, ຕສ຺ມາ ເມ ຊີວິຕປວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ໂຠຊນໍ ທາເປຫິ, ກຸມາຣາຕິ.

ຕໂຕ ມຓ຺ຑພ຺ໂຍ ຄາຖມາຫ –

໓. ‘‘ອນ຺ນໍ ມເມທໍ ປກຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ, ອຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ສທ຺ທຫໂຕ ມເມທໍ;

ອເປຫິ ເອຕ຺ໂຕ ກິມິຘຏ຺ຐິໂຕສິ, ນ ມາທິສາ ຕຸມ຺ຫໍ ທທນ຺ຕິ ຊມ຺ມາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕຕ຺ຖາຍາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວຑ຺ຒິອຕ຺ຖາຍ. ອເປຫິ ເອຕ຺ໂຕຕິ ອິມມ຺ຫາ ຐານາ ອປຄຈ຺ຉ. ນ ມາທິສາຕິ ມາທິສາ ຊາຕິສມ຺ປນ຺ນານໍ ອຸທິຈ຺ຈພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ທານໍ ເທນ຺ຕິ, ນ ຕຸຍ຺ຫໍ ຈຓ຺ຑາລສ຺ສ, ຄຈ຺ຉ, ຊມ຺ມາຕິ.

ຕໂຕ ມຫາສຕ຺ໂຕ ຄາຖມາຫ –

໔. ‘‘ຖເລ ຈ ນິນ຺ເນ ຈ ວປນ຺ຕິ ພີຊໍ, ອນູປເຂຕ຺ເຕ ຜລມາສມານາ;

ເອຕາຍ ສທ຺ຘາຍ ທທາຫິ ທານໍ, ອປ຺ເປວ ອາຣາຘເຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ’’ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ກຸມາຣ, ສສ຺ສຜລໍ ອາສີສມານາ ຕີສຸປິ ເຂຕ຺ເຕສຸ ພີຊໍ ວປນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຕິວຸຏ຺ຐິກາເລ ຖເລ ສສ຺ສໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນິນ຺ເນ ປູຕິກໍ ໂຫຕິ, ອນູປເຂຕ຺ເຕ ນທິຎ຺ຈ ຕຬາກຎ຺ຈ ນິສ຺ສາຍ ກຕໍ ໂອເຆນ ວຸຍ຺ຫຕິ. ມນ຺ທວຸຏ຺ຐິກາເລ ຖເລ ເຂຕ຺ເຕ ວິປຊ຺ຊຕິ, ນິນ຺ເນ ໂຖກໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອນູປເຂຕ຺ເຕ ສມ຺ປຊ຺ຊເຕວ. ສມວຸຏ຺ຐິກາເລ ຖເລ ເຂຕ຺ເຕ ໂຖກໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິຕເຣສຸ ສມ຺ປຊ຺ຊເຕວ. ຕສ຺ມາ ຍຖາ ຜລມາສີສມານາ ຕີສຸປິ ເຂຕ຺ເຕສຸ ວປນ຺ຕິ, ຕຖາ ຕ຺ວມ຺ປິ ເອຕາຍ ຜລສທ຺ຘາຍ ອາຄຕາຄຕານໍ ສພ຺ເພສໍເຍວ ທານໍ ເທຫິ, ອປ຺ເປວ ນາມ ເອວໍ ທທນ຺ໂຕ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ ອາຣາເຘຍ຺ຍາສິ ລເຠຍ຺ຍາສີຕິ.

ຕໂຕ ມຓ຺ຑພ຺ໂຍ ຄາຖມາຫ –

໕. ‘‘ເຂຕ຺ຕານິ ມຍ຺ຫໍ ວິທິຕານິ ໂລເກ, ເຍສາຫໍ ພີຊານິ ປຕິຏ຺ຐເປມິ;

ເຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຊາຕິມນ຺ຕູປປນ຺ນາ, ຕານີຘ ເຂຕ຺ຕານິ ສຸເປສລານີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເຍສາຫນ຺ຕິ ເຍສຸ ອຫໍ. ຊາຕິມນ຺ຕູປປນ຺ນາຕິ ຊາຕິຍາ ຈ ມນ຺ເຕຫິ ຈ ອຸປປນ຺ນາ.

ຕໂຕ ມຫາສຕ຺ໂຕ ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໖. ‘‘ຊາຕິມໂທ ຈ ອຕິມານິຕາ ຈ, ໂລໂຠ ຈ ໂທໂສ ຈ ມໂທ ຈ ໂມໂຫ;

ເອເຕ ອຄຸຓາ ເຍສຸ ຈ ສນ຺ຕິ ສພ຺ເພ, ຕານີຘ ເຂຕ຺ຕານິ ອເປສລານິ.

໗. ‘‘ຊາຕິມໂທ ຈ ອຕິມານິຕາ ຈ, ໂລໂຠ ຈ ໂທໂສ ຈ ມໂທ ຈ ໂມໂຫ;

ເອເຕ ອຄຸຓາ ເຍສຸ ນ ສນ຺ຕິ ສພ຺ເພ, ຕານີຘ ເຂຕ຺ຕານິ ສຸເປສລານີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຊາຕິມໂທຕິ ‘‘ອຫມສ຺ມິ ຊາຕິສມ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ ເອວໍ ອຸປ຺ປນ຺ນມາໂນ. ອຕິມານິຕາ ຈາຕິ ‘‘ອຎ຺ໂຎ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ຊາຕິອາທີຫິ ສທິໂສ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ປວຕ຺ຕມາໂນ. ໂລຠາທໂຍ ລຸພ຺ຠນທຸສ຺ສນມຊ຺ຊນມຸຍ຺ຫນມຕ຺ຕາວ. ອເປສລານີຕິ ເອວຣູປາ ປຸຄ຺ຄລາ ອາສີວິສຠຣິຕາ ວິຍ ວມ຺ມິກາ ອປ຺ປິຍສີລາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວຣູປານໍ ທິນ຺ນໍ ນ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ມາ ເອເຕສໍ ສຸເປສລເຂຕ຺ຕຠາວໍ ມຎ຺ຎິຕ຺ຖ. ນ ຫິ ຊາຕິມນ຺ຕາ ສຄ຺ຄທາຍກາ. ເຍ ປນ ຊາຕິມານາທິຣຫິຕາ ອຣິຍາ, ຕານິ ເຂຕ຺ຕານິ ສຸເປສລານິ, ເຕສຸ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລໍ, ເຕ ສຄ຺ຄທາຍກາ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

ອິຕິ ໂສ ມຫາສຕ຺ເຕ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກເຖນ຺ເຕ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອຕິວິຍ ພຫຸໍ ວິປ຺ປລປຕິ, ກຸຫິໍ ຄຕາ ອິເມ ໂທວາຣິກາ, ນຍິມໍ ຈຓ຺ຑາລໍ ນີຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ ຄາຖມາຫ –

໘. ‘‘ກ຺ເວຕ຺ຖ ຄຕາ ອຸປໂຊຕິໂຍ ຈ, ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ອຖ ວາ ຄຓ຺ຑກຸຈ຺ຉິ;

ອິມສ຺ສ ທຓ຺ຑຎ຺ຈ ວຘຎ຺ຈ ທຕ຺ວາ, ຄເລ ຄເຫຕ຺ວາ ຂລຍາຖ ຊມ຺ມ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກ຺ເວຕ຺ຖ ຄຕາຕິ ອິເມສຸ ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ຐປິຕາ ອຸປໂຊຕິໂຍ ຈ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ຈ ຄຓ຺ຑກຸຈ຺ຉິ ຈາຕິ ຕໂຍ ໂທວາຣິກາ ກຸຫິໍ ຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເຕປິ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ເວເຄນາຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ກໂຣມ ເທວາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ‘‘ອຍໍ ໂວ ຊມ຺ໂມ ຈຓ຺ຑາໂລ ທິຏ຺ໂຐ’’ຕິ? ‘‘ນ ປສ຺ສາມ ເທວ, ກຸໂຕຈິ ອາຄຕຠາວໍ ນ ຊານາມາ’’ຕິ. ‘‘ໂກ ເຈສ ມາຍາກາໂຣ ວາ ວິຊ຺ຊາຘໂຣ ວາ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິທານິ ກິໍ ຕິຏ຺ຐຖາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ກໂຣມ ເທວາ’’ຕິ? ‘‘ອິມສ຺ສ ມຸຂເມວ ໂປເຖຕ຺ວາ ຠິນ຺ທນ຺ຕາ ທຓ຺ຑເວຬຸເປສິກາຫິ ປິຏ຺ຐິຈມ຺ມໍ ອຸປ຺ປາເຏນ຺ຕາ ວຘຎ຺ຈ ທຕ຺ວາ ຄເລ ຄເຫຕ຺ວາ ເອຕໍ ຊມ຺ມໍ ຂລຍາຖ, ອິໂຕ ນີຫຣຖາ’’ຕິ.

ມຫາສຕ຺ໂຕ ເຕສຸ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິກໍ ອນາຄເຕສ຺ເວວ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ອາກາເສ ຐິໂຕ ຄາຖມາຫ –

໙. ‘‘ຄິຣິໍ ນເຂນ ຂຓສິ, ອໂຍ ທນ຺ເຕຫິ ຂາທສິ;

ຊາຕເວທໍ ປທຫສິ, ໂຍ ອິສິໍ ປຣິຠາສສີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຊາຕເວທໍ ປທຫສີຕິ ອຄ຺ຄິໍ ຄິລິຕຸໍ ວາຍມສິ.

ອິມຎ຺ຈ ປນ ຄາຖໍ ວຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ມາຓວສ຺ສ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານຎ຺ຈ ອາກາເສ ປກ຺ຂນ຺ທິ. ຕມຕ຺ຖໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ອາຫ –

໑໐. ‘‘ອິທໍ ວຕ຺ວານ ມາຕງ຺ໂຄ, ອິສິ ສຈ຺ຈປຣກ຺ກໂມ;

ອນ຺ຕລິກ຺ຂສ຺ມິໍ ປກ຺ກາມິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອຸທິກ຺ຂຕ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຈ຺ຈປຣກ຺ກໂມຕິ ສຠາວປຣກ຺ກໂມ.

ໂສ ປາຈີນທິສາຠິມຸໂຂ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກາຍ ວີຖິຍາ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ‘‘ປທວຬຎ຺ຊໍ ປຎ຺ຎາຍຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ປາຈີນທ຺ວາຣສມີເປ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ມິສ຺ສກຠຕ຺ຕໍ ສໍກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ເອກິສ຺ສໍ ສາລາຍໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ມິສ຺ສກຠຕ຺ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິ. ນຄຣເທວຕາ ‘‘ອຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ອຍ຺ຍໍ ວິເຫເຐຕ຺ວາ ກເຖຕີ’’ຕິ ອສຫມານາ ອາຄມິໍສຸ. ອຖສ຺ສ ເຊຏ຺ຐກຍກ຺ໂຂ ມຓ຺ຑພ຺ຍສ຺ສ ຄີວໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິວຕ຺ເຕສິ, ເສສເທວຕາ ເສສພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຄີວໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຣິວຕ຺ເຕສຸໍ. ໂພຘິສຕ຺ເຕ ມຸທຸຈິຕ຺ຕຕາຍ ປນ ‘‘ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ນໍ ນ ມາເຣນ຺ຕິ, ເກວລໍ ກິລເມນ຺ຕິເຍວ. ມຓ຺ຑພ຺ຍສ຺ສ ສີສໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິປສ຺ສາຠິມຸຂໍ ຊາຕໍ, ຫຕ຺ຖປາທາ ອຸຊຸກາ ຖທ຺ຘາວ ອຏ຺ຐໍສຸ, ອກ຺ຂີນິ ກາລກຕສ຺ເສວ ປຣິວຕ຺ຕິໍສຸ. ໂສ ຖທ຺ຘສຣີໂຣວ ນິປຊ຺ຊິ, ເສສພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ມຸເຂນ ເຂຬໍ ວມນ຺ຕາ ອປຣາປຣໍ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ມາຓວາ ‘‘ອຍ຺ເຍ, ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເຕ ກິໍ ຊາຕ’’ນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາຍ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ສາ ເວເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິເມຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຄາຖມາຫ –

໑໑. ‘‘ອາເວລ຺ລິຕໍ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອຸຕ຺ຕມງ຺ຄໍ, ພາຫຸໍ ປສາເຣຕິ ອກມ຺ມເນຍ຺ຍໍ;

ເສຕານິ ອກ຺ຂີນິ ຍຖາ ມຕສ຺ສ, ໂກ ເມ ອິມໍ ປຸຕ຺ຕມກາສິ ເອວ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອາເວລ຺ລິຕນ຺ຕິ ປຣິວຕ຺ຕິຕໍ.

ອຖສ຺ສາ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ຐິຕຊໂນ ອາໂຣເຈຕຸໍ ຄາຖມາຫ –

໑໒. ‘‘ອິຘາຄມາ ສມໂຓ ທຸມ຺ມວາສີ, ໂອຕລ຺ລໂກ ປໍສຸປິສາຈໂກວ;

ສງ຺ກາຣໂຈຬໍ ປຏິມຸຎ຺ຈ ກຓ຺ເຐ, ໂສ ເຕ ອິມໍ ປຸຕ຺ຕມກາສິ ເອວ’’ນ຺ຕິ.

ສາ ຕໍ ສຸຕ຺ວາວ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ເສຕໍ ພລໍ ນຕ຺ຖິ, ນິສ຺ສໍສຍໍ ມາຕງ຺ຄປຓ຺ຑິໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ, ສມ຺ປນ຺ນເມຕ຺ຕາຠາວໂນ ໂຂ ປນ ຘີໂຣ ນ ເອຕ຺ຕກໍ ຊນໍ ກິລເມຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສຕິ, ກຕຣໍ ນຸ ໂຂ ທິສໍ ຄໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕໂຕ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕີ ຄາຖມາຫ –

໑໓. ‘‘ກຕມໍ ທິສໍ ອຄມາ ຠູຣິປຎ຺ໂຎ, ອກ຺ຂາຖ ເມ ມາຓວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ;

ຄນ຺ຕ຺ວານ ຕໍ ປຏິກເຣມຸ ອຈ຺ຈຍໍ, ອປ຺ເປວ ນໍ ປຸຕ຺ຕ ລເຠມຸ ຊີວິຕ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວານາຕິ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ. ຕໍ ປຏິກເຣມຸ ອຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ຕໍ ອຈ຺ຈຍໍ ປຏິກຣິສ຺ສາມ ເທເສສ຺ສາມ, ຂມາເປສ຺ສາມ ນນ຺ຕິ. ປຸຕ຺ຕ ລເຠມຸ ຊີວິຕນ຺ຕິ ອປ຺ເປວ ນາມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຊີວິຕໍ ລເຠຍ຺ຍາມ.

ອຖສ຺ສາ ຕຕ຺ຖ ຐິຕາ ມາຓວາ ກເຖນ຺ຕາ ຄາຖມາຫໍສຸ –

໑໔. ‘‘ເວຫາຍສໍ ອຄມາ ຠູຣິປຎ຺ໂຎ, ປຖທ຺ຘຸໂນ ປນ຺ນຣເສວ ຈນ຺ໂທ;

ອປິ ຈາປິ ໂສ ປຸຣິມທິສໍ ອຄຈ຺ຉິ, ສຈ຺ຈປ຺ປຏິຎ຺ໂຎ ອິສິ ສາຘຸຣູໂປ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຖທ຺ຘຸໂນຕິ ອາກາສປຖສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອທ຺ຘຸໂນ ມຊ຺ເຌ ຐິໂຕ ປນ຺ນຣເສ ຈນ຺ໂທ ວິຍ. ອປິ ຈາປິ ໂສຕິ ອປິຈ ໂຂ ປນ ໂສ ປຸຣຕ຺ຖິມໍ ທິສໍ ຄໂຕ.

ສາ ເຕສໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ມມ ສາມິກໍ ອຸປຘາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຸວຓ຺ຓກລສສຸວຓ຺ຓສຣການິ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ທາສິຄຓປຣິວຸຕາ ເຕນ ປທວຬຎ຺ຊສ຺ສ ອຘິຏ຺ຐິຕຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ວາ ເຕນານຸສາເຣນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ຕສ຺ມິໍ ປີຐິກາຍ ນິສີທິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊມາເນ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາ ໂຖກໍ ໂອທນໍ ປຕ຺ເຕ ຐເປສິ. ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາ ສຸວຓ຺ຓກລເສນ ຕສ຺ສ ອຸທກໍ ອທາສິ. ໂສ ຕຕ຺ເຖວ ຫຕ຺ຖໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ມຸຂໍ ວິກ຺ຂາເລສິ. ອຖ ນໍ ສາ ‘‘ເກນ ເມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂສ ວິປ຺ປກາໂຣ ກໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕີ ຄາຖມາຫ –

໑໕. ‘‘ອາເວລ຺ລິຕໍ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອຸຕ຺ຕມງ຺ຄໍ, ພາຫຸໍ ປສາເຣຕິ ອກມ຺ມເນຍ຺ຍໍ;

ເສຕານິ ອກ຺ຂີນິ ຍຖາ ມຕສ຺ສ, ໂກ ເມ ອິມໍ ປຸຕ຺ຕມກາສິ ເອວ’’ນ຺ຕິ.

ຕໂຕ ປຣາ ເຕສໍ ວຈນປຏິວຈນຄາຖາ ໂຫນ຺ຕິ –

໑໖. ‘‘ຍກ຺ຂາ ຫເວ ສນ຺ຕິ ມຫານຸຠາວາ, ອນ຺ວາຄຕາ ອິສໂຍ ສາຘຸຣູປາ;

ເຕ ທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕໍ ກຸປິຕໍ ວິທິຕ຺ວາ, ຍກ຺ຂາ ຫິ ເຕ ປຸຕ຺ຕມກໍສຸ ເອວໍ.

໑໗. ‘‘ຍກ຺ຂາ ຈ ເມ ປຸຕ຺ຕມກໍສຸ ເອວໍ, ຕ຺ວຎ຺ເຎວ ເມ ມາ ກຸທ຺ໂຘ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິ;

ຕຸມ຺ເຫວ ປາເທ ສຣຓໍ ຄຕາສ຺ມິ, ອນ຺ວາຄຕາ ປຸຕ຺ຕໂສເກນ ຠິກ຺ຂຸ.

໑໘. ‘‘ຕເທວ ຫິ ເອຕຣຫິ ຈ ມຍ຺ຫໍ, ມໂນປໂທໂສ ນ ມມຕ຺ຖິ ໂກຈິ;

ປຸຕ຺ໂຕ ຈ ເຕ ເວທມເທນ ມຕ຺ໂຕ, ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານາຕິ ອຘິຈ຺ຈ ເວເທ.

໑໙. ‘‘ອທ຺ຘາ ຫເວ ຠິກ຺ຂຸ ມຸຫຸຕ຺ຕເກນ, ສມ຺ມຸຍ຺ຫເຕວ ປຸຣິສສ຺ສ ສຎ຺ຎາ;

ເອກາປຣາຘໍ ຂມ ຠູຣິປຎ຺ຎ, ນ ປຓ຺ຑິຕາ ໂກຘພລາ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍກ຺ຂາຕິ ນຄຣປຣິຄ຺ຄາຫກຍກ຺ຂາ. ອນ຺ວາຄຕາຕິ ອນຸ ອາຄຕາ, ອິສໂຍ ສາຘຸຣູປາ ຄຸຓສມ຺ປນ຺ນາຕິ ເອວໍ ຊານມານາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕຕິ ເຕ ອິສີນໍ ຄຸຓໍ ຎຕ຺ວາ ຕວ ປຸຕ຺ຕໍ ທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕໍ ກຸປິຕຈິຕ຺ຕໍ ວິທິຕ຺ວາ. ຕ຺ວຎ຺ເຎວ ເມຕິ ສເຈ ຍກ຺ຂາ ກຸປິຕາ ເອວມກໍສຸ, ກໂຣນ຺ຕຸ, ເທວຕາ ນາມ ປານີຍອຸຬຸງ຺ກມຕ຺ເຕນ ສນ຺ຕປ຺ເປຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຕສ຺ມາຫໍ ເຕສໍ ນ ຠາຍາມິ, ເກວລໍ ຕ຺ວຎ຺ເຎວ ເມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ມາ ກຸຊ຺ຌິ. ອນ຺ວາຄຕາຕິ ອາຄຕາສ຺ມິ. ຠິກ຺ຂູຕິ ມຫາສຕ຺ຕໍ ອາລປນ຺ຕີ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຊີວິຕທານໍ ຍາຈຕິ. ຕເທວ ຫີຕິ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິເກ ຕທາ ຕວ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ມໍ ອກ຺ໂກສນກາເລ ຈ ມຍ຺ຫໍ ມໂນປໂທໂສ ນຕ຺ຖິ, ເອຕຣຫິ ຈ ຕຍິ ຍາຈມານາຍປິ ມມ ຕສ຺ມິໍ ມໂນປໂທໂສ ນຕ຺ຖິເຍວ. ເວທມເທນາຕິ ‘‘ຕໂຍ ເວທາ ເມ ອຸຄ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ ມເທນ. ອຘິຈ຺ຈາຕິ ເວເທ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາປິ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖໍ ນ ຊານາຕິ. ມຸຫຸຕ຺ຕເກນາຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ມຸຫຸຕ຺ຕເກເນວ.

ເອວໍ ຕາຍ ຂມາປິຍມາໂນ ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ເຕນ ຫິ ເອເຕສໍ ຍກ຺ຂານໍ ປລາຍນຕ຺ຖາຍ ອມໂຕສຘໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຄາຖມາຫ –

໒໐. ‘‘ອິທຎ຺ຈ ມຍ຺ຫໍ ອຸຕ຺ຕິຏ຺ຐປິຓ຺ຑໍ, ຕວ ມຓ຺ຑພ຺ໂຍ ຠຸຎ຺ຊຕຸ ອປ຺ປປຎ຺ໂຎ;

ຍກ຺ຂາ ຈ ເຕ ນໍ ນ ວິເຫຐເຍຍ຺ຍຸໍ, ປຸຕ຺ໂຕ ຈ ເຕ ເຫສ຺ສຕິ ໂສ ອໂຣໂຄ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕິຏ຺ຐປິຓ຺ຑນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐກປິຓ຺ຑໍ, ‘‘ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐປິຓ຺ຑ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ.

ສາ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ເທຖ, ສາມິ, ອມໂຕສຘ’’ນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓສຣກໍ ອຸປນາເມສິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐກກຎ຺ຊິກໍ ຕຕ຺ຖ ອາສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ‘‘ປຐມຎ຺ເຎວ ອິໂຕ ອຸປຑ຺ຒໍ ຕວ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ມຸເຂ ໂອສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ເສສໍ ຈາຏິຍໍ ອຸທເກນ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ເສສພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ມຸເຂ ໂອສິຎ຺ເຈຫິ, ສພ຺ເພປິ ນິໂຣຄາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ຕເມວ ຄໂຕ. ສາປິ ຕໍ ສຣກໍ ສີເສນາທາຍ ‘‘ອມໂຕສຘໍ ເມ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕີ ນິເວສນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຐມໍ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ມຸເຂ ກຎ຺ຊິກໍ ໂອສິຎ຺ຈິ, ຍກ຺ໂຂ ປລາຍິ. ອິຕໂຣ ປໍສຸໍ ປຸຎ຺ຉນ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ອມ຺ມ ກິເມຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຕຍາ ກຕໍ ຕ຺ວເມວ ຊານິສ຺ສສິ. ເອຫິ, ຕາຕ, ຕວ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍານໍ ເຕສໍ ວິປ຺ປກາຣໍ ປສ຺ສາຕິ. ໂສ ເຕ ທິສ຺ວາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ມາຕາ ‘‘ຕາຕ ມຓ຺ຑພ຺ຍ, ຕ຺ວໍ ພາໂລ ທານສ຺ສ ມຫປ຺ຜລຏ຺ຐານໍ ນ ຊານາສິ, ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ນາມ ເອວຣູປາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ມາຕງ຺ຄປຓ຺ຑິຕສທິສາວ ໂຫນ຺ຕິ, ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມາ ເອເຕສໍ ທຸສ຺ສີລານໍ ທານມທາສິ, ສີລວນ຺ຕານໍ ເທຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອາຫ –

໒໑. ‘‘ມຓ຺ຑພ຺ຍ ພາໂລສິ ປຣິຕ຺ຕປຎ຺ໂຎ, ໂຍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕານມໂກວິໂທສິ;

ມຫກ຺ກສາເວສຸ ທທາສິ ທານໍ, ກິລິຏ຺ຐກມ຺ເມສຸ ອສຎ຺ຎເຕສຸ.

໒໒. ‘‘ຊຏາ ຈ ເກສາ ອຊິນາ ນິວຕ຺ຖາ, ຊຣູທປານໍວ ມຸຂໍ ປຣູຬ຺ຫໍ;

ປຊໍ ອິມໍ ປສ຺ສຖ ທຸມ຺ມຣູປໍ, ນ ຊຏາຊິນໍ ຕາຍຕິ ອປ຺ປປຎ຺ຎໍ.

໒໓. ‘‘ເຍສໍ ຣາໂຄ ຈ ໂທໂສ ຈ, ອວິຊ຺ຊາ ຈ ວິຣາຊິຕາ;

ຂີຓາສວາ ອຣຫນ຺ໂຕ, ເຕສຸ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ມຫກ຺ກສາເວສູຕິ ມຫາກສາເວສຸ ມຫນ຺ເຕຫິ ຣາຄກສາວາທີຫິ ສມນ຺ນາຄເຕສຸ. ຊຏາ ຈ ເກສາຕິ ຕາຕ ມຓ຺ຑພ຺ຍ, ຕວ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍສຸ ເອກຈ຺ຈານໍ ເກສາ ຊຏາ ກຕ຺ວາ ພທ຺ຘາ. ອຊິນາ ນິວຕ຺ຖາຕິ ສຂຸຣານິ ອຊິນຈມ຺ມານິ ນິວຕ຺ຖາ. ຊຣູທປານໍ ວາຕິ ຕິຓຄຫເນນ ຊິຓ຺ຓກູໂປ ວິຍ ມຸຂໍ ທີຆມສ຺ສຸຕາຍ ປຣູຬ຺ຫໍ. ປຊໍ ອິມນ຺ຕິ ອິມໍ ເອວຣູປໍ ອນຎ຺ຊິຕາມຓ຺ຑິຕລູຂເວສໍ ປຊໍ ປສ຺ສຖ. ນ ຊຏາຊິນນ຺ຕິ ເອຕໍ ຊຏາຊິນໍ ອິມໍ ອປ຺ປປຎ຺ຎໍ ປຊໍ ຕາຍິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ສີລປຎ຺ຎາຓຕໂປກມ຺ມາເນວ ອິເມສໍ ສຕ຺ຕານໍ ປຕິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຍສນ຺ຕິ ຍສ຺ມາ ເຍສໍ ເອເຕ ຣຊ຺ຊນທຸສ຺ສນມຸຍ຺ຫນສຠາວາ ຣາຄາທໂຍ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາ ຈ ອວິຊ຺ຊາ ວິຣາຊິຕາ ວິຄຕາ, ວິຄຕຕ຺ຕາເຍວ ຈ ເອເຕສໍ ກິເລສານໍ ເຍ ຂີຓາສວາ ອຣຫນ຺ໂຕ, ເຕສຸ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລໍ, ຕສ຺ມາ ຕ຺ວໍ, ຕາຕ, ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອວຣູປານໍ ທຸສ຺ສີລານໍ ອທຕ຺ວາ ເຍ ໂລເກ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາ ຘມ຺ມິກສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຈ ສນ຺ຕິ, ເຕສໍ ທານໍ ເທຫິ. ເອຫິ, ຕາຕ, ຕວ ກຸລູປເກ ອມໂຕສຘໍ ປາເຍຕ຺ວາ ອໂຣເຄ ກຣິສ຺ສາມາຕິ ວຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐກຎ຺ຊິກໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ອຸທກຈາຏິຍໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ໂສຬສນ຺ນໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຫສ຺ສານໍ ມຸເຂສຸ ອາສິຎ຺ຈາເປສິ.

ເອເກໂກ ປໍສຸໍ ປຸຎ຺ຉນ຺ໂຕວ ອຸຏ຺ຐຫິ. ອຖ ເນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘‘ອິເມຫິ ຈຓ຺ຑາລຸຈ຺ຉິຏ຺ຐກໍ ປີຕ’’ນ຺ຕິ ອພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ກຣິໍສຸ. ເຕ ລຊ຺ຊິຕາ ພາຣາຓສິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ມຊ຺ຌຣຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຊ຺ຌຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິເກ ວສິໍສຸ, ມຓ຺ຑພ຺ໂຍ ປນ ຕຕ຺ເຖວ ວສິ. ຕທາ ເວຕ຺ຕວຕີນຄຣໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ເວຕ຺ຕວຕີນທີຕີເຣ ຊາຕິມນ຺ໂຕ ນາເມໂກ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປພ຺ພຊິໂຕ ຊາຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ມຫນ຺ຕໍ ມານມກາສິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ເອຕສ຺ສ ມານໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕໍ ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຸປຣິໂສເຕ ວາສໍ ກປ຺ເປສິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ຂາທິຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ຊາຕິມນ຺ຕສ຺ສ ຊຏາສຸ ລຄ຺ຄຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ນທິຍໍ ປາເຕສິ. ຕໍ ຕສ຺ສ ອຸທກໍ ອາຈມນ຺ຕສ຺ສ ຊຏາສຸ ລຄ຺ຄິ. ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາວ ‘‘ນສ຺ສ ວສລາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ກຸໂຕ ອຍໍ ກາຬກຓ຺ຓີ ອາຄໂຕ, ອຸປຘາເຣສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘໍໂສຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ມຫາສຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍຊາຕິໂກສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຈຓ຺ຑາໂລສ຺ມີ’’ຕິ. ‘‘ຕຍາ ນທິຍາ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ປາຕິຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາມ, ມຍາ’’ຕິ. ‘‘ນສ຺ສ, ວສລ, ຈຓ຺ຑາລ ກາຬກຓ຺ຓິ ມາ ອິຘ ວສິ, ເຫຏ຺ຐາໂສເຕ ວສາຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາໂສເຕ ວສນ຺ເຕນປິ ເຕນ ປາຕິເຕ ທນ຺ຕກຏ຺ເຐ ປຏິໂສຕໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຊຏາສຸ ລຄ຺ຄນ຺ເຕ ໂສ ‘‘ນສ຺ສ ວສລ, ສເຈ ອິຘ ວສິສ຺ສສິ, ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ສຕ຺ຕຘາ ມຸທ຺ຘາ ຜລິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ສຈາຫໍ ເອຕສ຺ສ ກຸຊ຺ຌິສ຺ສາມິ, ສີລໍ ເມ ອຣກ຺ຂິຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຸປາເຍເນວສ຺ສ ມານໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນໍ ນິວາເຣສິ. ມນຸສ຺ສາ ອຸພ຺ພາຬ຺ຫາ ຊາຕິມນ຺ຕໍ ຕາປສໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫ ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນໍ ນ ເທຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ໂສ ອາຫ – ‘‘ນ ເມ ຕໍ ກມ຺ມໍ, ນທີຕີເຣ ປເນໂກ ຈຓ຺ຑາໂລ ວສຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ກມ຺ມໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ມຫາສຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ, ຠນ຺ເຕ, ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນໍ ນ ເທຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ‘‘ອາມາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ກິໍກາຣຓາ’’ຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ກຸລູປໂກ ຕາປໂສ ມໍ ນິຣປຣາຘໍ ອຠິສປິ, ຕສ຺ມິໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຂມາປນຕ຺ຖາຍ ມມ ປາເທສຸ ປຕິເຕ ສູຣິຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ກຑ຺ຒນ຺ຕາ ອາເນຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ປາທມູເລ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ຂມາເປຕ຺ວາ ອາຫໍສຸ ‘‘ສູຣິຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຖ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕຸໍ, ສຈາຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສ຺ສາມິ, ອິມສ຺ສ ສຕ຺ຕຘາ ມຸທ຺ຘາ ຜລິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຖ, ຠນ຺ເຕ, ກິໍ ກໂຣມາ’’ຕິ? ໂສ ‘‘ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ຑໍ ອາຫຣຖາ’’ຕິ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ຕາປສສ຺ສ ສີເສ ຐເປຕ຺ວາ ຕາປສໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ອຸທເກ ຐເປຖາ’’ຕິ ຐປາເປຕ຺ວາ ສູຣິຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ສູຣິຍຣສ຺ມີຫິ ປຫຏມຕ຺ເຕ ມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ໂຑ ສຕ຺ຕຘາ ຠິຊ຺ຊິ, ຕາປໂສ ອຸທເກ ນິມຸຊ຺ຊິ.

ມຫາສຕ຺ໂຕ ຕໍ ທເມຕ຺ວາ ‘‘ກຫໍ ນຸ ໂຂ ທານິ ໂສຬສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຫສ຺ສານິ ວສນ຺ຕີ’’ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ມຊ຺ຌຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ເຕ ທເມສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິທ຺ຘິຍາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນຄຣສາມນ຺ເຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ນຄເຣ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອິຘ ເອກໍ ທ຺ເວ ທິວເສ ວສນ຺ໂຕປິ ອມ຺ເຫ ອປ຺ປຕິຏ຺ເຐ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເວເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ມຫາຣາຊ, ມາຍາກາໂຣ ເອໂກ ວິຊ຺ຊາຘໂຣ ໂຈໂຣ ອາຄໂຕ, ຄຓ຺ຫາເປຖ ນ’’ນ຺ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຣາຊາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ. ມຫາສຕ຺ໂຕປິ ມິສ຺ສກຠຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກຸຏ຺ຏໍ ນິສ຺ສາຍ ປີຐິກາຍ ນິສິນ຺ໂນ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ອຖ ນໍ ອຎ຺ຎວິຫິຕກໍ ອາຫາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມານເມວ ຣຎ຺ຎາ ປຫິຕປຸຣິສາ ອສິນາ ຄີວໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາເປສຸໍ. ໂສ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ກິຣ ຊາຕເກ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ໂກຓ຺ຑທມໂກ ອໂຫສິ. ໂສ ເຕເນວ ປຣຕນ຺ຕິຍຸຕ຺ຕຠາເວນ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາປຸຓິ. ເທວຕາ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ສກລເມວ ມຊ຺ຌຣຏ຺ຐໍ ອຸຓ຺ຫໍ ກຸກ຺ກຸຬວສ຺ສໍ ວສ຺ສາເປຕ຺ວາ ຣຏ຺ຐໍ ອຣຏ຺ຐມກໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ອຸປຫຈ຺ຈ ມນໍ ມຊ຺ໂຌ, ມາຕງ຺ຄສ຺ມິໍ ຍສສ຺ສິເນ;

ສປາຣິສຊ຺ໂຊ ອຸຈ຺ຉິນ຺ໂນ, ມຊ຺ຌາຣຎ຺ຎໍ ຕທາ ອຫູ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໑໙.໙໖);

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ນ ອິທາເນວ, ປຸພ຺ເພປິ ອຸເທໂນ ປພ຺ພຊິເຕ ວິເຫເຐສິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ມຓ຺ຑພ຺ໂຍ ອຸເທໂນ ອໂຫສິ, ມາຕງ຺ຄປຓ຺ຑິໂຕ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ມາຕງ຺ຄຊາຕກວຓ຺ຓນາ ປຐມາ.

[໔໙໘] ໒. ຈິຕ຺ຕສມ຺ຠູຕຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ສພ຺ພໍ ນຣານໍ ສຜລໍ ສຸຈິຓ຺ຓນ຺ຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກສ຺ສປສ຺ສ ປິຍສໍວາເສ ທ຺ເວ ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ເຕ ກິຣ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕໂຠຄາ ປຣມວິສ຺ສາສິກາ ອເຫສຸໍ, ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕາປິ ເອກໂຕວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເອກໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ວິນາ ຠວິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຘມ຺ມສຠາຍໍ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍເຍວ ວິສ຺ສາສໍ ວຓ຺ຓຍມານາ ນິສີທິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອນຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ເອກສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ວິສ຺ສາສິກຕ຺ຕໍ, ໂປຣາຓກປຓ຺ຑິຕາ ຕີຓິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຠວນ຺ຕຣານິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ມິຕ຺ຕຠາວໍ ນ ວິຊຫິໍສຸເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ອວນ຺ຕິຣຏ຺ເຐ ອຸຊ຺ເຊນິຍໍ ອວນ຺ຕິມຫາຣາຊາ ນາມ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ. ຕທາ ອຸຊ຺ເຊນິຍາ ພຫິ ຈຓ຺ຑາລຄາມໂກ ອໂຫສິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ອປໂຣປິ ສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ເສວ ມາຕຸຈ຺ຉາປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອໂກ ຈິຕ຺ໂຕ ນາມ ອໂຫສິ, ເອໂກ ສມ຺ຠູໂຕ ນາມ. ເຕ ອຸໂຠປິ ວຍປ຺ປຕ຺ຕາ ຈຓ຺ຑາລວໍສໂຘວນໍ ນາມ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ເອກທິວສໍ ‘‘ອຸຊ຺ເຊນີນຄຣທ຺ວາເຣ ສິປ຺ປໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມາ’’ຕິ ເອໂກ ອຸຕ຺ຕຣທ຺ວາເຣ ສິປ຺ປໍ ທສ຺ເສສິ, ເອໂກ ປາຈີນທ຺ວາເຣ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ນຄເຣ ທ຺ເວ ທິຏ຺ຐມງ຺ຄລິກາໂຍ ອເຫສຸໍ, ເອກາ ເສຏ຺ຐິຘີຕາ, ເອກາ ປຸໂຣຫິຕຘີຕາ. ຕາ ພຫຸຂາທນີຍໂຠຊນີຍມາລາຄນ຺ຘາທີນິ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ‘‘ອຸຍ຺ຍານກີຬໍ ກີຬິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເອກາ ອຸຕ຺ຕຣທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂມິ, ເອກາ ປາຈີນທ຺ວາເຣນ. ຕາ ເຕ ຈຓ຺ຑາລປຸຕ຺ເຕ ສິປ຺ປໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ເກ ເອເຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ຈຓ຺ຑາລປຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອປສ຺ສິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ວຕ ປສ຺ສິມ຺ຫາ’’ຕິ ຄນ຺ໂຘທເກນ ອກ຺ຂີນິ ໂຘວິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິໍສຸ. ມຫາຊໂນ ‘‘ອເຣ ທຸຏ຺ຐຈຓ຺ຑາລ, ຕຸມ຺ເຫ ນິສ຺ສາຍ ມຍໍ ອມູລການິ ສຸຣາຠຕ຺ຕາທີນິ ນ ລຠິມ຺ຫາ’’ຕິ ເຕ ອຸໂຠປິ ຠາຕິເກ ໂປເຖຕ຺ວາ ອນຍພ຺ຍສນໍ ປາເປສິ.

ເຕ ປຏິລທ຺ຘສຎ຺ຎາ ອຸຏ຺ຐາຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຕໍ ທຸກ຺ຂຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ໂຣທິຕ຺ວາ ປຣິເທວິຕ຺ວາ ‘‘ກິນ຺ຕິ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ອມ຺ຫາກໍ ຊາຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຈຓ຺ຑາລກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມ, ຊາຕິໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມາຓວວຓ຺ເຓນ ຕກ຺ກສິລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມນ຺ເຕວາສິກາ ຫຸຕ຺ວາ ທິສາປາໂມກ຺ຂາຈຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສິປ຺ປໍ ປຏ຺ຐເປສຸໍ. ຊມ຺ພຸທີປຕເລ ‘‘ທ຺ເວ ກິຣ ຈຓ຺ຑາລາ ຊາຕິໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ ສູຍິຕ຺ຖ. ເຕສຸ ຈິຕ຺ຕປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ສິປ຺ປໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ, ສມ຺ຠູຕສ຺ສ ນ ຕາວ ນິຏ຺ຐາຕິ.

ອເຖກທິວສໍ ເອໂກ ຄາມວາສີ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓວາຈນກໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຈຣິຍໍ ນິມນ຺ເຕສິ. ຕເມວ ຣຕ຺ຕິໍ ເທໂວ ວສ຺ສິຕ຺ວາ ມຄ຺ເຄ ກນ຺ທຣາທີນິ ປູເຣສິ. ອາຈຣິໂຍ ປາໂຕວ ຈິຕ຺ຕປຓ຺ຑິຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ຕາຕ, ອຫໍ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ຕ຺ວໍ ມາຓເວຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕາ ມງ຺ຄລໍ ວຕ຺ວາ ຕຸມ຺ເຫຫິ ລທ຺ຘໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອມ຺ເຫຫິ ລທ຺ຘໍ ອາຫຣາ’’ຕິ ເປເສສິ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ມາຓວເກ ຄເຫຕ຺ວາ ຄໂຕ. ຍາວ ມາຓວາ ນ຺ຫາຍນ຺ຕິ ເຈວ ມຸຂານິ ຈ ໂຘວນ຺ຕິ, ຕາວ ມນຸສ຺ສາ ປາຍາສໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ນິພ຺ພາຕູຕິ ຐເປສຸໍ. ມາຓວາ ຕສ຺ມິໍ ອນິພ຺ພຸເຕເຍວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທິໍສຸ. ມນຸສ຺ສາ ທກ຺ຂິໂຓທກໍ ທຕ຺ວາ ເຕສໍ ປຸຣໂຕ ປາຕິໂຍ ຐເປສຸໍ. ສມ຺ຠູໂຕ ລຸທ຺ຘຘາຕຸໂກ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ສີຕໂລ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ປາຍາສປິຓ຺ຑໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຸເຂ ຐເປສິ, ໂສ ຕສ຺ສ ອາທິຕ຺ຕອໂຍຄຸໂຬ ວິຍ ມຸຂໍ ທຫິ. ໂສ ກມ຺ປມາໂນ ສຕິໍ ອນຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕປຓ຺ຑິຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຈຓ຺ຑາລຠາສາຍ ເອວ ‘‘ຂຬຸ ຂຬູ’’ຕິ ອາຫ. ໂສປິ ຕເຖວ ສຕິໍ ອນຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຈຓ຺ຑາລຠາສາຍ ເອວ ‘‘ນິຄ຺ຄລ ນິຄ຺ຄລາ’’ຕິ ອາຫ. ມາຓວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ຠາສາ ນາເມສາ’’ຕິ ວທິໍສຸ. ຈິຕ຺ຕປຓ຺ຑິໂຕ ມງ຺ຄລໍ ອຠາສິ. ມາຓວາ ພຫິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ວຄ຺ຄວຄ຺ຄາ ຫຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ນິສີທິຕ຺ວາ ຠາສໍ ໂສເຘນ຺ຕາ ‘‘ຈຓ຺ຑາລຠາສາ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອເຣ ທຸຏ຺ຐຈຓ຺ຑາລາ, ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາມ຺ຫາ’ຕິ ວຕ຺ວາ ວຎ຺ຈຍິຕ຺ຖາ’’ຕິ ອຸໂຠປິ ເຕ ໂປຖຍິໍສຸ. ອເຖໂກ ສປ຺ປຸຣິໂສ ‘‘ອເປຖາ’’ຕິ ວາເຣຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຊາຕິຍາ ໂທໂສ, ຄຈ຺ຉຖ ກຕ຺ຖຈິ ເທເສວ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຊີວຖາ’’ຕິ ເຕ ອຸໂຠ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ມາຓວາ ເຕສໍ ຈຓ຺ຑາລຠາວໍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາໂຣເຈສຸໍ.

ເຕປິ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ເນຣຎ຺ຊຣາຍ ຕີເຣ ມິຄິຍາ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ເຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອກໂຕວ ວິຈຣນ຺ຕິ, ວິນາ ຠວິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ເຕ ເອກທິວສໍ ໂຄຈຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ສີເສນ ສີສໍ, ສິງ຺ເຄນ ສິງ຺ຄໍ, ຕຸຓ຺ເຑນ ຕຸຓ຺ຑໍ ອລ຺ລີຍາເປຕ຺ວາ ໂຣມນ຺ຖຍມາເນ ຐິເຕ ທິສ຺ວາ ເອໂກ ລຸທ຺ທໂກ ສຕ຺ຕິໍ ຂິປິຕ຺ວາ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສິ. ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ນມ຺ມທານທີຕີເຣ ອຸກ຺ກຸສໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ຕຕ຺ຣາປິ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ເຕ ໂຄຈຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສີເສນ ສີສໍ, ຕຸຓ຺ເຑນ ຕຸຓ຺ຑໍ ອລ຺ລີຍາເປຕ຺ວາ ຐິເຕ ທິສ຺ວາ ເອໂກ ຍຏ຺ຐິລຸທ຺ທໂກ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວຘິ. ຕໂຕ ປນ ຈວິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕປຓ຺ຑິໂຕ ໂກສມ຺ພິຍໍ ປຸໂຣຫິຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສມ຺ຠູຕປຓ຺ຑິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣປຎ຺ຈາລຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ເຕ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຊາຕິໍ ອນຸສ຺ສຣິໍສຸ. ເຕສຸ ສມ຺ຠູຕປຓ຺ຑິໂຕ ນິຣນ຺ຕຣໍ ສຣິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຈຓ຺ຑາລຊາຕິເມວ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ຈິຕ຺ຕປຓ຺ຑິໂຕ ປຏິປາຏິຍາ ຈຕສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ. ໂສ ໂສຬສວສ຺ສກາເລ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ຕໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຌານາຠິຎ຺ຎໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຌານສຸເຂນ ວີຕິນາເມນ຺ໂຕ ວສິ. ສມ຺ຠູຕປຓ຺ຑິໂຕປິ ປິຕຸ ອຈ຺ຈເຍນ ຉຕ຺ຕໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ຉຕ຺ຕມງ຺ຄລທິວເສເຍວ ມຫາຊນມຊ຺ເຌ ມງ຺ຄລຄີຕໍ ກຕ຺ວາ ອຸທານວເສນ ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຠາສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຣຎ຺ໂຎ ມງ຺ຄລຄີຕ’’ນ຺ຕິ ໂອໂຣຘາປິ ຄນ຺ຘພ຺ພາປິ ຕເມວ ຄີຕໍ ຄາຍນ຺ຕິ. ອນຸກ຺ກເມເນວ ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ປິຍຄີຕ’’ນ຺ຕິ ສພ຺ເພປິ ນຄຣວາສິໂນ ມນຸສ຺ສາ ຕເມວ ຄາຍນ຺ຕິ.

ຈິຕ຺ຕປຓ຺ຑິໂຕປິ ຫິມວນ຺ຕປເທເສ ວສນ຺ໂຕເຍວ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ມມ ຠາຕິເກນ ສມ຺ຠູເຕນ ຉຕ຺ຕໍ ລທ຺ຘໍ, ອຸທາຫຸ ນ ວາ’’ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ລທ຺ຘຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ນວຣຊ຺ຊໍ ຕາວ ອິທານິ ຄນ຺ຕ຺ວາປິ ໂພເຘຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ມຫລ຺ລກກາເລ ນໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ກເຖຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຓ຺ຓາສ ວສ຺ສານິ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ຕຘີຕາຫິ ວຑ຺ຒິຕກາເລ ອິທ຺ຘິຍາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍາເນ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ມງ຺ຄລສິລາປຏ຺ເຏ ສຸວຓ຺ຓປຏິມາ ວິຍ ນິສີທິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ເອໂກ ທາຣໂກ ຕໍ ຄີຕໍ ຄາຍນ຺ໂຕ ທາຣູນິ ອຸທ຺ຘຣຕິ. ຈິຕ຺ຕປຓ຺ຑິໂຕ ຕໍ ປກ຺ໂກສິ. ໂສ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ອາຫ – ‘‘ຕ຺ວໍ ປາໂຕວ ປຏ຺ຐາຍ ອິມເມວ ຄີຕໍ ຄາຍສິ, ກິໍ ອຎ຺ຎໍ ນ ຊານາສີ’’ຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎານິປິ ພຫູນິ ຊານາມິ, ອິມານິ ປນ ທ຺ເວ ຣຎ຺ໂຎ ປິຍຄີຕານິ, ຕສ຺ມາ ອິມາເນວ ຄາຍາມີ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ຣຎ຺ໂຎ ຄີຕສ຺ສ ປຏິຄີຕໍ ຄາຍນ຺ໂຕ’’ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ສກ຺ຂິສ຺ສສິ ປນ ຕ຺ວໍ ປຏິຄີຕໍ ຄາຍິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຊານນ຺ໂຕ ສກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ ຣຎ຺ຎາ ທ຺ວີສຸ ຄີເຕສຸ ຄາຍິເຕສຸ ອິທໍ ຕຕິຍໍ ກຕ຺ວາ ຄາຍສ຺ສູ’’ຕິ ຄີຕໍທຕ຺ວາ ‘‘ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິເກ ຄາຍິສ຺ສສິ, ຣາຊາ ເຕ ປສີທິຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ອິສ຺ສຣິຍໍ ທສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ.

ໂສ ສີຆໍ ມາຕຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ອລງ຺ກາຣາເປຕ຺ວາ ຣາຊທ຺ວາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ເອໂກ ກິຣ ທາຣໂກ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຏິຄີຕໍ ຄາຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣຈາເປຕ຺ວາ ‘‘ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ຕ຺ວໍ ກິຣ, ຕາຕ, ປຏິຄີຕໍ ຄາຍິສ຺ສສີ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ອາມ, ເທວ, ສພ຺ພໍ ຣາຊປຣິສໍ ສນ຺ນິປາເຕຖາ’’ຕິ ສນ຺ນິປຕິຕາຍ ປຣິສາຍ ຣາຊານໍ ອາຫ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ຕາວ, ເທວ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຄີຕໍ ຄາຍຖ, ອຖາຫໍ ປຏິຄີຕໍ ຄາຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຣາຊາ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ –

໒໔. ‘‘ສພ຺ພໍ ນຣານໍ ສຜລໍ ສຸຈິຓ຺ຓໍ, ນ ກມ຺ມຸນາ ກິຎ຺ຈນ ໂມຆມຕ຺ຖິ;

ປສ຺ສາມິ ສມ຺ຠູຕໍ ມຫານຸຠາວໍ, ສກມ຺ມຸນາ ປຸຎ຺ຎຜລູປປນ຺ນໍ.

໒໕. ‘‘ສພ຺ພໍ ນຣານໍ ສຜລໍ ສຸຈິຓ຺ຓໍ, ນ ກມ຺ມຸນາ ກິຎ຺ຈນ ໂມຆມຕ຺ຖິ;

ກຈ຺ຈິນ຺ນຸ ຈິຕ຺ຕສ຺ສປິ ເອວເມວໍ, ອິທ຺ໂຘ ມໂນ ຕສ຺ສ ຍຖາປິ ມຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ນ ກມ຺ມຸນາ ກິຎ຺ຈນ ໂມຆມຕ຺ຖີຕິ ສຸກຕທຸກ຺ກເຏສຸ ກມ຺ເມສຸ ກິຎ຺ຈນ ເອກກມ຺ມມ຺ປິ ໂມຆໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ນິປ຺ຜລໍ ນ ໂຫຕິ, ວິປາກໍ ທຕ຺ວາວ ນສ຺ສຕີຕິ ອປຣາປຣິຍເວທນີຍກມ຺ມໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ສມ຺ຠູຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ວທຕິ, ປສ຺ສາມຫໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສມ຺ຠູຕໍ ສເກນ ກມ຺ເມນ ປຸຎ຺ຎຜລູປປນ຺ນໍ, ສກມ຺ມໍ ນິສ຺ສາຍ ປຸຎ຺ຎຜເລນ ອຸປປນ຺ນໍ ຕໍ ປສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຈ຺ຈິນ຺ນຸ ຈິຕ຺ຕສ຺ສປີຕິ ມຍຎ຺ຫິ ທ຺ເວປິ ຊນາ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນ ຈິຣໍ ສີລໍ ຣກ຺ຂິມ຺ຫ, ອຫໍ ຕາວ ຕສ຺ສ ຜເລນ ມຫນ຺ຕໍ ຍສໍ ປຕ຺ໂຕ, ກຈ຺ຈິ ນຸ ໂຂ ເມ ຠາຕິກສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສປິ ເອວເມວ ມໂນ ອິທ຺ໂຘ ສມິທ຺ໂຘຕິ.

ຕສ຺ສ ຄີຕາວສາເນ ທາຣໂກ ຄາຍນ຺ໂຕ ຕຕິຍໍ ຄາຖມາຫ –

໒໖. ‘‘ສພ຺ພໍ ນຣານໍ ສຜລໍ ສຸຈິຓ຺ຓໍ, ນ ກມ຺ມຸນາ ກິຎ຺ຈນ ໂມຆມຕ຺ຖິ;

ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ຊານາຫິ ຕເຖວ ເທວ, ອິທ຺ໂຘ ມໂນ ຕສ຺ສ ຍຖາປິ ຕຸຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຄາຖມາຫ –

໒໗. ‘‘ຠວໍ ນຸ ຈິຕ຺ໂຕ ສຸຕມຎ຺ຎໂຕ ເຕ, ອຸທາຫຸ ເຕ ໂກຈິ ນໍ ເອຕທກ຺ຂາ;

ຄາຖາ ສຸຄີຕາ ນ ມມຕ຺ຖິ ກງ຺ຂາ, ທທາມິ ເຕ ຄາມວຣໍ ສຕຎ຺ຈາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຸຕມຎ຺ຎໂຕ ເຕຕິ ອຫໍ ສມ຺ຠູຕສ຺ສ ຠາຕາ ຈິຕ຺ໂຕ ນາມາຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ເສວ ນຸ ເຕ ສນ຺ຕິກາ ສຸຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂກຈິ ນນ຺ຕິ ອຸທາຫຸ ມຍາ ສມ຺ຠູຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ຠາຕາ ຈິຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐຕິ ໂກຈິ ເຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ສຸຄີຕາຕິ ສພ຺ພຖາປິ ອຍໍ ຄາຖາ ສຸຄີຕາ, ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ມມ ກງ຺ຂາ. ຄາມວຣໍ ສຕຎ຺ຈາຕິ ຄາມວຣານໍ ເຕ ສຕໍ ທທາມີຕິ ວທຕິ.

ຕໂຕ ທາຣໂກ ປຎ຺ຈມໍ ຄາຖມາຫ –

໒໘. ‘‘ນ ຈາຫໍ ຈິຕ຺ໂຕ ສຸຕມຎ຺ຎໂຕ ເມ, ອິສີ ຈ ເມ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອສໍສິ;

ຄນ຺ຕ຺ວານ ຣຎ຺ໂຎ ປຏິຄາຫິ ຄາຖໍ, ອປິ ເຕ ວຣໍ ອຕ຺ຕມໂນ ທເທຍ຺ຍາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເອຕມຕ຺ຖນ຺ຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຸຍ຺ຍາເນ ນິສິນ຺ໂນ ເອໂກ ອິສິ ມຍ຺ຫໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາຈິກ຺ຂິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ‘‘ໂສ ມມ ຠາຕາ ຈິຕ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິທາເນວ ນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຸຣິເສ ອາຓາເປນ຺ໂຕ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ –

໒໙. ‘‘ໂຍເຊນ຺ຕຸ ເວ ຣາຊຣເຖ, ສຸກເຕ ຈິຕ຺ຕສິພ຺ພເນ;

ກຈ຺ຉໍ ນາຄານໍ ພນ຺ຘຖ, ຄີເວຍ຺ຍໍ ປຏິມຸຎ຺ຈຖ.

໓໐. ‘‘ອາຫຎ຺ຎນ຺ຕຸ ເຠຣິມຸທິງ຺ຄສງ຺ເຂ, ສີຆານິ ຍານານິ ຈ ໂຍຊຍນ຺ຕຸ;

ອຊ຺ເຊວຫໍ ອສ຺ສມໍ ຕໍ ຄມິສ຺ສໍ, ຍຕ຺ເຖວ ທກ຺ຂິສ຺ສມິສິໍ ນິສິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອາຫຎ຺ຎນ຺ຕູຕິ ອາຫນນ຺ຕຸ. ອສ຺ສມໍ ຕນ຺ຕິ ຕໍ ອສ຺ສມໍ.

ໂສ ເອວໍ ວຕ຺ວາ ຣຖໍ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ສີຆໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານທ຺ວາເຣ ຣຖໍ ຐເປຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕປຓ຺ຑິຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ ອຏ຺ຐມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໑. ‘‘ສຸລທ຺ຘລາໂຠ ວຕ ເມ ອໂຫສິ, ຄາຖາ ສຸຄີຕາ ປຣິສາຍ ມຊ຺ເຌ;

ສ຺ວາຫໍ ອິສິໍ ສີລວຕູປປນ຺ນໍ, ທິສ຺ວາ ປຕີໂຕ ສຸມໂນຫມສ຺ມີ’’ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ສຸລທ຺ຘລາໂຠ ວຕ ມຍ຺ຫໍ ຉຕ຺ຕມງ຺ຄລທິວເສ ປຣິສາຍ ມຊ຺ເຌ ຄີຕຄາຖາ ສຸຄີຕາວ ອໂຫສິ, ສ຺ວາຫໍ ອຊ຺ຊ ສີລວຕສມ຺ປນ຺ນໍ ອິສິໍ ທິສ຺ວາ ປີຕິໂສມນສ຺ສປ຺ປຕ຺ໂຕ ຊາໂຕຕິ.

ໂສ ຈິຕ຺ຕປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂສມນສ຺ສປ຺ປຕ຺ໂຕ ‘‘ຠາຕິກສ຺ສ ເມ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອຕ຺ຖຣຖາ’’ຕິອາທີນິ ອາຓາເປນ຺ໂຕ ນວມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໒. ‘‘ອາສນໍ ອຸທກໍ ປຊ຺ຊໍ, ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ໂນ ຠວໍ;

ອຄ຺ເຆ ຠວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ, ອຄ຺ຆໍ ກຸຣຸຕຸ ໂນ ຠວ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ເຆຕິ ອຕິຖິໂນ ທາຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກສ຺ມິໍ ອຄ຺ເຆ ຠວນ຺ຕໍ ອາປຸຈ຺ຉາມ. ກຸຣຸຕຸ ໂນຕິ ອິມໍ ໂນ ອຄ຺ຆໍ ຠວໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ.

ເອວໍ ມຘຸຣປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ຣຊ຺ຊໍ ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ເທນ຺ໂຕ ອິຕຣໍ ຄາຖມາຫ –

໓໓. ‘‘ຣມ຺ມຎ຺ຈ ເຕ ອາວສຖໍ ກໂຣນ຺ຕຸ, ນາຣີຄເຓຫິ ປຣິຈາຣຍສ຺ສຸ;

ກໂຣຫິ ໂອກາສມນຸຄ຺ຄຫາຍ, ອຸໂຠປິມໍ ອິສ຺ສຣິຍໍ ກໂຣມາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອິມໍ ອິສ຺ສຣິຍນ຺ຕິ ກປິລຣຏ຺ເຐ ອຸຕ຺ຕຣປຎ຺ຈາລນຄເຣ ຣຊ຺ຊໍ ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ທ຺ເວປິ ຊນາ ກໂຣມ ອນຸຠວາມ.

ຕສ຺ສ ຕໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕປຓ຺ຑິໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ຉ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໓໔. ‘‘ທິສ຺ວາ ຜລໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ຣາຊ, ອຕ຺ໂຖ ສຸຈິຓ຺ຓສ຺ສ ມຫາວິປາກໍ;

ອຕ຺ຕານເມວ ປຏິສໍຍມິສ຺ສໍ, ນ ປຕ຺ຖເຍ ປຸຕ຺ຕ ປສຸໍ ຘນໍ ວາ.

໓໕. ‘‘ທເສວິມາ ວສ຺ສທສາ, ມຈ຺ຈານໍ ອິຘ ຊີວິຕໍ;

ອປຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ຕໍ ໂອຘິໍ, ນໂຬ ຉິນ຺ໂນວ ສຸສ຺ສຕິ.

໓໖. ‘‘ຕຕ຺ຖ ກາ ນນ຺ທິ ກາ ຂິຑ຺ຑາ, ກາ ຣຕີ ກາ ຘເນສນາ;

ກິໍ ເມ ປຸຕ຺ເຕຫິ ທາເຣຫິ, ຣາຊ ມຸຕ຺ໂຕສ຺ມິ ພນ຺ຘນາ.

໓໗. ‘‘ໂສຫໍ ເອວໍ ປຊານາມິ, ມຈ຺ຈຸ ເມ ນປ຺ປມຊ຺ຊຕິ;

ອນ຺ຕເກນາຘິປນ຺ນສ຺ສ, ກາ ຣຕີ ກາ ຘເນສນາ.

໓໘. ‘‘ຊາຕິ ນຣານໍ ອຘມາ ຊນິນ຺ທ, ຈຓ຺ຑາລໂຍນິ ທ຺ວິປທາກນິຏ຺ຐາ;

ສເກຫິ ກມ຺ເມຫິ ສຸປາປເກຫິ, ຈຓ຺ຑາລຄພ຺ເຠ ອວສິມ຺ຫ ປຸພ຺ເພ.

໓໙. ‘‘ຈຓ຺ຑາລາຫຸມ຺ຫ ອວນ຺ຕີສຸ, ມິຄາ ເນຣຎ຺ຊຣໍ ປຕິ;

ອຸກ຺ກຸສາ ນມ຺ມທາຕີເຣ, ຕ຺ຍຊ຺ຊ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຂຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສາຕິ ມຫາຣາຊ, ຕ຺ວໍ ສຸຈຣິຕສ຺ເສວ ຜລໍ ຊານາສິ, ອຫໍ ປນ ທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສປິ ຜລໍ ປສ຺ສາມິເຍວ. ມຍຎ຺ຫິ ອຸໂຠ ທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ຜເລນ ອິໂຕ ຈຕຸຕ຺ເຖ ອຕ຺ຕຠາເວ ຈຓ຺ຑາລໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ນ ຈິຣໍ ສີລໍ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຜເລນ ຕ຺ວໍ ຂຕ຺ຕິຍກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ, ເອວາຫໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ຈ ຜລໍ ສຸຈິຓ຺ຓສ຺ສ ຈ ມຫາວິປາກໍ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕານເມວ ສີລສໍຍເມນ ປຏິສໍຍມິສ຺ສໍ, ປຸຕ຺ຕໍ ວາ ປສຸໍ ວາ ຘນໍ ວາ ນ ປຕ຺ເຖມິ.