໑໔. ປກິຓ຺ຓກນິປາໂຕ

[໔໘໔] ໑. ສາລິເກທາຣຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ສມ຺ປນ຺ນໍ ສາລິເກທາຣນ຺ຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ມາຕຸໂປສກຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວຕ຺ຖຸ ສາມຊາຕເກ (ຊາ. ໒.໒໒.໒໙໖ ອາທໂຍ) ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ສຕ຺ຖາ ປນ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ຄິຫີ ໂປເສສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ກິໍ ເຕ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ມາຕາປິຕໂຣ ເມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ສາຘຸ ຠິກ຺ຂຸ, ໂປຣາຓກປຓ຺ຑິຕາ ຕິຣຈ຺ຉານາ ຫຸຕ຺ວາ ສຸວໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາປິ ຊິຓ຺ເຓ ມາຕາປິຕໂຣ ກຸລາວເກ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ໂຄຈຣໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ໂປເສສຸ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ຣາຊຄເຫ ມຄຘຣາຊາ ນາມ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ. ຕທາ ນຄຣໂຕ ປຸພ຺ພຸຕ຺ຕຣທິສາຍ ສາລິທ຺ທິໂຍ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຸຕ຺ຕຣທິສາຍ ມຄຘເຂຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ໂກສິຍໂຄຕ຺ໂຕ ນາມ ສາລິທ຺ທິຍວາສີ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສຫສ຺ສກຣີສມຕ຺ຕໍ ເຂຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສາລິໍ ວປາເປສິ. ອຸຏ຺ຐິເຕ ຈ ປນ ສສ຺ເສ ວຕິໍ ຖິຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ກສ຺ສຈິ ປຓ຺ຓາສກຣີສມຕ຺ຕໍ, ກສ຺ສຈິ ສຏ຺ຐິກຣີສມຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈສຕກຣີສມຕ຺ຕໍ ເຂຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຣິສານໍເຍວ ອາຣກ຺ຂຓຕ຺ຖາຍ ທຕ຺ວາ ເສສໍ ປຎ຺ຈສຕກຣີສມຕ຺ຕໍ ເຂຕ຺ຕໍ ຠຕິໍ ກຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ຠຕກສ຺ສ ອທາສິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ກຸຏິໍ ກຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ວສຕິ. ເຂຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ປຸພ຺ພຸຕ຺ຕຣທິສາຠາເຄ ເອກສ຺ມິໍ ສານຸປພ຺ພເຕ ມຫນ຺ຕໍ ສິມ຺ພລິວນໍ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ອເນການິ ສຸວສຕານິ ວສນ຺ຕິ. ຕທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍ ສຸວສງ຺ເຆ ສຸວຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຠິຣູໂປ ຖາມສມ຺ປນ຺ໂນ ສກຏນາຠິປມາຓສຣີໂຣ ອໂຫສິ. ອຖສ຺ສ ປິຕາ ມຫລ຺ລກກາເລ ‘‘ອຫໍ ອິທານິ ທູຣໍ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມິ, ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຄຓໍ ປຣິຫຣາ’’ຕິ ຄຓໍ ນິຍ຺ຍາເທສິ. ໂສ ປຸນທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມາຕາປິຕູນໍ ໂຄຈຣຕ຺ຖາຍ ຄນ຺ຕຸໍ ນາທາສິ, ສຸວຄຓໍ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ຫິມວນ຺ຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຍໍຊາຕສາລິວເນ ຍາວທຕ຺ຖໍ ສາລິໍ ຂາທິຕ຺ວາ ອາຄມນກາເລ ມາຕາປິຕູນໍ ປໂຫນກໍ ໂຄຈຣໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ມາຕາປິຕໂຣ ໂປເສສິ.

ອຖສ຺ສ ເອກທິວສໍ ສຸວາ ອາໂຣເຈສຸໍ ‘‘ປຸພ຺ເພ ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ ມຄຘເຂຕ຺ເຕ ສາລິ ປຈ຺ຈຕິ, ອິທານິ ກິໍ ນຸ ໂຂ ຊາຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເຕນ ຫິ ຊານາຖາ’’ຕິ ທ຺ເວ ສຸເວ ປຫິຓິໍສຸ. ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຄຘເຂຕ຺ເຕ ໂອຕຣນ຺ຕາ ຕສ຺ສ ຠຕິຍາ ຣກ຺ຂຓປຸຣິສສ຺ສ ເຂຕ຺ເຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ສາລິໍ ຂາທິຕ຺ວາ ເອກໍ ສາລິສີສໍ ອາທາຍ ສິມ຺ພລິວນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສາລິສີສໍ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ປາທມູເລ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ເອວຣູໂປ ສາລີ’’ຕິ ວທິໍສຸ. ໂສ ປຸນທິວເສ ສຸວຄຓປຣິວຸໂຕ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຠຕກສ຺ສ ເຂຕ຺ເຕ ໂອຕຣິ. ໂສ ປນ ປຸຣິໂສ ສຸເວ ສາລິໍ ຂາທນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ຘາວິຕ຺ວາ ວາເຣນ຺ໂຕປິ ວາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ເສສາ ສຸວາ ຍາວທຕ຺ຖໍ ສາລິໍ ຂາທິຕ຺ວາ ຕຸຈ຺ຉມຸຂາວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ສຸວຣາຊາ ປນ ພຫູນິ ສາລິສີສານິ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ເຕຫິ ປຣິວຸໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອາຫຣິຕ຺ວາ ມາຕາປິຕູນໍ ເທຕິ. ສຸວາ ປຸນທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕຕ຺ເຖວ ສາລິໍ ຂາທິໍສຸ. ອຖ ໂສ ປຸຣິໂສ ‘‘ສເຈ ອິເມ ອຎ຺ຎໍ ກຕິປາຫໍ ເອວໍ ຂາທິສ຺ສນ຺ຕິ, ກິຎ຺ຈິ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສາລິໍ ອຄ຺ຆາເປຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ອິຓໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ສາລິມຸຏ຺ຐິນາ ສທ຺ຘິໍ ຕຖາຣູປໍ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສາລິທ຺ທິຍຄາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ‘‘ກິໍ, ໂຠ ປຸຣິສ, ສມ຺ປນ຺ນໍ ສາລິເຂຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ອາມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສມ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໑. ‘‘ສມ຺ປນ຺ນໍ ສາລິເກທາຣໍ, ສຸວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ໂກສິຍ;

ປຏິເວເທມິ ເຕ ພ຺ຣຫ຺ເມ, ນ ເນ ວາເຣຕຸມຸສ຺ສເຫ.

໒. ‘‘ເອໂກ ຈ ຕຕ຺ຖ ສກຸໂຓ, ໂຍ ເນສໍ ສພ຺ພສຸນ຺ທໂຣ;

ຠຸຕ຺ວາ ສາລິໍ ຍຖາກາມໍ, ຕຸຓ຺ເຑນາທາຍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ອເວກລ຺ລໍ. ສາລິເກທາຣນ຺ຕິ ສາລິເຂຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພສຸນ຺ທໂຣຕິ ສພ຺ເພຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫິ ສຸນ຺ທໂຣ ຣຕ຺ຕຕຸຓ຺ໂຑ ຊິຎ຺ຊຸກສນ຺ນິຠອກ຺ຂິ ຣຕ຺ຕປາໂທ ຕີຫິ ຣຕ຺ຕຣາຊີຫິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕຄີໂວ ມຫາມຍູຣປມາໂຓ ໂສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ສາລິໍ ຂາທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ຕຸຓ຺ເຑນ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕີຕິ.

ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕສ຺ສ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ສຸວຣາເຊ ສິເນຫໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ເຂຕ຺ຕປາລໍ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ປາສໍ ໂອຑ຺ເຑຕຸໍ ຊານາສີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຊານາມີ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

໓. ‘‘ໂອຑ຺ເຑນ຺ຕຸ ວາລປາສານິ, ຍຖາ ພຊ຺ເຌຖ ໂສ ທິໂຊ;

ຊີວຎ຺ຈ ນໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ອານເຍຫິ ມມນ຺ຕິເກ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ໂອຑ຺ເຑນ຺ຕູຕິ ໂອຑ຺ຑຍນ຺ຕຸ. ວາລປາສານີຕິ ອສ຺ສວາລາທິຣຊ຺ຊຸມຍປາສານິ. ຊີວຎ຺ຈ ນນ຺ຕິ ຊີວນ຺ຕໍ ເອວ ນໍ. ອານເຍຫີຕິ ອາເນຫິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຂຕ຺ຕປາໂລ ສາລິໍ ອຄ຺ຆາເປຕ຺ວາ ອິຓສ຺ສ ອກຕຠາເວນ ຕຸຏ຺ໂຐ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອສ຺ສວາເລ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ‘‘ອຊ຺ຊ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ໂອຕຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຸວຣຎ຺ໂຎ ໂອຕຣຓຏ຺ຐານໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ປາໂຕວ ຈາຏິປມາຓໍ ປຎ຺ຊຣໍ ກຕ຺ວາ ປາສຎ຺ຈ ໂອຑ຺ເຑຕ຺ວາ ສຸວານໍ ອາຄມນໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ກຸຏິຍໍ ນິສີທິ. ສຸວຣາຊາປິ ສຸວຄຓປຣິວຸໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອໂລລຸປ຺ປຈາຣຕາຍ ຫິຍ຺ໂຍ ຂາທິຕຏ຺ຐາເນ ໂອຑ຺ຑິຕປາເສ ປາທໍ ປເວສນ຺ໂຕວ ໂອຕຣິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ພທ຺ຘຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ສຈາຫໍ ອິທາເນວ ພທ຺ຘຣວໍ ຣວິສ຺ສາມິ, ຎາຕກາເມ ຠຍຕຊ຺ຊິຕາ ໂຄຈຣໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາວ ປລາຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ຍາວ ເອເຕສໍ ໂຄຈຣຄ຺ຄຫຓໍ, ຕາວ ອຘິວາເສສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ເຕສໍ ສຸຫິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ມຣຓຠຍຕຊ຺ຊິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ພທ຺ຘຣວໍ ຣວິ. ອຖ ສພ຺ເພ ເຕ ສຸວາ ປລາຍິໍສຸ. ສຸວຣາຊາ ‘‘ເອຕ຺ຕເກສຸ ເມ ຎາຕເກສຸ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ເອໂກປິ ນຕ຺ຖິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ມຍາ ປາປໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວິລປນ຺ໂຕ ຄາຖມາຫ –

໔. ‘‘ເອເຕ ຠຸຕ຺ວາ ປິວິຕ຺ວາ ຈ, ປກ຺ກມນ຺ຕິ ວິຫງ຺ຄມາ;

ເອໂກ ພທ຺ໂຘສ຺ມິ ປາເສນ, ກິໍ ປາປໍ ປກຕໍ ມຍາ’’ຕິ.

ເຂຕ຺ຕປາໂລ ສຸວຣາຊສ຺ສ ພທ຺ຘຣວໍ ສຸວານຎ຺ຈ ອາກາເສ ປກ຺ຂນ຺ທນສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ກຸຏິຍາ ໂອຣຸຍ຺ຫ ປາສາຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸວຣາຊານໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຍສ຺ເສວ ເມ ປາໂສ ໂອຑ຺ຑິໂຕ, ສ຺ເວວ ພທ຺ໂຘ’’ຕິ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ ສຸວຣາຊານໍ ປາສໂຕ ໂມເຈຕ຺ວາ ທ຺ເວ ປາເທ ເອກໂຕ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ທຬ຺ຫໍ ອາທາຍ ສາລິທ຺ທິຍຄາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸວຣາຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອທາສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພລວສິເນເຫນ ມຫາສຕ຺ຕໍ ອຸໂຠຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອງ຺ເກ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສລ຺ລປນ຺ໂຕ ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໕. ‘‘ອຸທຣໍ ນູນ ອຎ຺ເຎສໍ, ສຸວ ອຈ຺ໂຈທຣໍ ຕວ;

ຠຸຕ຺ວາ ສາລິໍ ຍຖາກາມໍ, ຕຸຓ຺ເຑນາທາຍ ຄຈ຺ຉສິ.

໖. ‘‘ໂກຏ຺ຐໍ ນຸ ຕຕ຺ຖ ປູເຣສິ, ສຸວ ເວຣໍ ນຸ ເຕ ມຍາ;

ປຸຏ຺ໂຐ ເມ ສມ຺ມ ອກ຺ຂາຫິ, ກຸຫິໍ ສາລິໍ ນິທາຫສີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຸທຣໍ ນູນາຕິ ອຎ຺ເຎສໍ ອຸທຣໍ ອຸທຣເມວ ມຎ຺ເຎ, ຕວ ອຸທຣໍ ປນ ອຕິອຸທຣໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ສິມ຺ພລິວເນ. ປູເຣສີຕິ ວສ຺ສາຣຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ປູເຣສິ. ນິທາຫສີຕິ ນິຘານໍ ກຕ຺ວາ ຐເປສິ, ‘‘ນິຘີຍສີ’’ຕິປິ ປາໂຐ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສຸວຣາຊາ ມຘຸຣາຍ ມນຸສ຺ສຠາສາຍ ສຕ຺ຕມໍ ຄາຖມາຫ –

໗. ‘‘ນ ເມ ເວຣໍ ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ, ໂກຏ຺ໂຐ ມຍ຺ຫໍ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ອິຓໍ ມຸຎ຺ຈາມິຓໍ ທມ຺ມິ, ສມ຺ປຕ຺ໂຕ ໂກຏສິມ຺ພລິໍ;

ນິຘິມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ນິທຫາມິ, ເອວໍ ຊານາຫິ ໂກສິຍາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອິຓໍ ມຸຎ຺ຈາມິຓໍ ທມ຺ມີຕິ ຕວ ສາລິໍ ຫຣິຕ຺ວາ ອິຓໍ ມຸຎ຺ຈາມິ ເຈວ ທມ຺ມິ ຈາຕິ ວທຕິ. ນິຘິມ຺ປີຕິ ເອກໍ ຕຕ຺ຖ ສິມ຺ພລິວເນ ອນຸຄາມິກນິຘິມ຺ປິ ນິທຫາມິ.

ອຖ ນໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຸຈ຺ຉິ –

໘. ‘‘ກີທິສໍ ເຕ ອິຓທານໍ, ອິຓໂມກ຺ໂຂ ຈ ກີທິໂສ;

ນິຘິນິຘານມກ຺ຂາຫິ, ອຖ ປາສາ ປໂມກ຺ຂສີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອິຓທານນ຺ຕິ ອິຓສ຺ສ ທານໍ. ນິຘິນິຘານນ຺ຕິ ນິຘິໂນ ນິຘານໍ.

ເອວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ປຸຏ຺ໂຐ ສຸວຣາຊາ ຕສ຺ສ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ຈຕສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໙. ‘‘ອຊາຕປກ຺ຂາ ຕຣຸຓາ, ປຸຕ຺ຕກາ ມຍ຺ຫ ໂກສິຍ;

ເຕ ມໍ ຠຕາ ຠຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ອິຓໍ ທເທ.

໑໐. ‘‘ມາຕາ ປິຕາ ຈ ເມ ວຸທ຺ຘາ, ຊິຓ຺ຓກາ ຄຕໂຍພ຺ພນາ;

ເຕສໍ ຕຸຓ຺ເຑນ ຫາຕູນ, ມຸຎ຺ເຈ ປຸພ຺ພກຕໍ ອິຓໍ.

໑໑. ‘‘ອຎ຺ເຎປິ ຕຕ຺ຖ ສກຸຓາ, ຂີຓປກ຺ຂາ ສຸທຸພ຺ພລາ;

ເຕສໍ ປຸຎ຺ຎຕ຺ຖິໂກ ທມ຺ມິ, ຕໍ ນິຘິໍ ອາຫຸ ປຓ຺ຑິຕາ.

໑໒. ‘‘ອີທິສໍ ເມ ອິຓທານໍ, ອິຓໂມກ຺ໂຂ ຈ ອີທິໂສ;

ນິຘິນິຘານມກ຺ຂາມິ, ເອວໍ ຊານາຫິ ໂກສິຍາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຫາຕູນາຕິ ຫຣິຕ຺ວາ. ຕໍ ນິຘິນ຺ຕິ ຕໍ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ປຓ຺ຑິຕາ ອນຸຄາມິກນິຘິໍ ນາມ ກເຖນ຺ຕິ. ນິຘິນິຘານນ຺ຕິ ນິຘິໂນ ນິຘານໍ, ‘‘ນິຘານນິຘິ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ອຍເມວຕ຺ໂຖ.

ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຠາສິ.

໑໓. ‘‘ຠທ຺ທໂກ ວຕຍໍ ປກ຺ຂີ, ທິໂຊ ປຣມຘມ຺ມິໂກ;

ເອກຈ຺ເຈສຸ ມນຸສ຺ເສສຸ, ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

໑໔. ‘‘ຠຸຎ຺ຊ ສາລິໍ ຍຖາກາມໍ, ສຫ ສພ຺ເພຫິ ຎາຕິຠິ;

ປຸນາປິ ສຸວ ປສ຺ເສມຸ, ປິຍໍ ເມ ຕວ ທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຠຸຎ຺ຊ ສາລິນ຺ຕິ ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນິພ຺ຠໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊາຕິ ກຣີສສຫສ຺ສມ຺ປິ ຕສ຺ເສວ ນິຍ຺ຍາເທນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ປສ຺ເສມູຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ອາຄຕໍ ອຎ຺ເຎສຸປິ ທິວເສສຸ ຕໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍາມາຕິ.

ເອວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຫາສຕ຺ຕໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ປິຍປຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ມຸທຸຈິຕ຺ເຕນ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ປາທໂຕ ພນ຺ຘນໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ສຕປາກເຕເລນ ປາເທ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ຠທ຺ທປີເຐ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ກຎ຺ຈນຕຏ຺ຏເກ ມຘຸລາເຊ ຂາທາເປຕ຺ວາ ສກ຺ຂໂຣທກໍ ປາເຍສິ. ອຖສ຺ສ ສຸວຣາຊາ ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ໂຫຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ໂອວາທໍ ເທນ຺ໂຕ ອາຫ –

໑໕. ‘‘ຠຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ປີຕຎ຺ຈ ຕວສ຺ສມມ຺ຫິ, ຣຕີ ຈ ໂນ ໂກສິຍ ເຕ ສກາເສ;

ນິກ຺ຂິຕ຺ຕທຓ຺ເຑສຸ ທທາຫິ ທານໍ, ຊິຓ຺ເຓ ຈ ມາຕາປິຕໂຣ ຠຣສ຺ສູ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຕວສ຺ສມມ຺ຫີຕິ ຕວ ນິເວສເນ. ຣຕີຕິ ອຠິຣຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ ອຸທານໍ ອຸທາເນນ຺ໂຕ ຄາຖມາຫ –

໑໖. ‘‘ລກ຺ຂີ ວຕ ເມ ອຸທປາທິ ອຊ຺ຊ, ໂຍ ອທ຺ທສາສິໍ ປວຣໍ ທິຊານໍ;

ສຸວສ຺ສ ສຸຕ຺ວານ ສຸຠາສິຕານິ, ກາຫາມິ ປຸຎ຺ຎານິ ອນປ຺ປການີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ລກ຺ຂີຕິ ສິຣີປິ ປຸຎ຺ຎມ຺ປິ ປຎ຺ຎາປິ.

ມຫາສຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ອຕ຺ຕໂນ ທິນ຺ນໍ ກຣີສສຫສ຺ສມຕ຺ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐກຣີສເມວ ຄຓ຺ຫິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຖມ຺ເຠ ນິຂນິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ເຂຕ຺ຕໍ ນິຍ຺ຍາເທຕ຺ວາ ຄນ຺ຘມາລາທີຫິ ປູເຊຕ຺ວາ ຂມາເປຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉ ສາມິ, ອສ຺ສຸມຸເຂ ໂຣທມາເນ ມາຕາປິຕໂຣ ອສ຺ສາເສຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ໂສ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ ສາລິສີສໍ ອາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມາຕາປິຕູນໍ ປຸຣໂຕ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ມຕາຕາ, ອຸຏ຺ເຐຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ອສ຺ສຸມຸຂາ ໂຣທມານາ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ, ຕາວເທວ ສຸວຄຓາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ‘‘ກຖໍ ມຸຕ຺ໂຕສິ, ເທວາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ໂສ ເຕສໍ ສພ຺ພໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ກເຖສິ. ໂກສິໂຍປິ ສຸວຣຎ຺ໂຎ ໂອວາທໍ ສຸຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຘມ຺ມິກສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ມຫາທານໍ ປຏ຺ຐເປສິ. ຕມຕ຺ຖໍ ປກາເສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ໂອສານຄາຖມາຫ –

໑໗. ‘‘ໂສ ໂກສິໂຍ ອຕ຺ຕມໂນ ອຸທຄ຺ໂຄ, ອນ຺ນຎ຺ຈ ປານຎ຺ຈຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ;

ອນ຺ເນນ ປາເນນ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ, ສນ຺ຕປ຺ປຍິ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຈາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຕປ຺ປຍີຕິ ຄຫິຕຄຫິຕານິ ຠາຊນານິ ປູເຣນ຺ໂຕ ສນ຺ຕປ຺ເປສີຕິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ເອວໍ ຠິກ຺ຂຸ ມາຕາປິຕູນໍ ໂປສນໍ ນາມ ປຓ຺ຑິຕານໍ ວໍໂສ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສຈ຺ຈານິ ປກາເສຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ, ສຈ຺ຈປຣິໂຍສາເນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ຕທາ ສຸວຄຓາ ພຸທ຺ຘປຣິສາ ອເຫສຸໍ, ມາຕາປິຕໂຣ ມຫາຣາຊກຸລານິ, ເຂຕ຺ຕປາໂລ ຉນ຺ໂນ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອານນ຺ໂທ, ສຸວຣາຊາ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິນ຺ຕິ.

ສາລິເກທາຣຊາຕກວຓ຺ຓນາ ປຐມາ.

[໔໘໕] ໒. ຈນ຺ທກິນ຺ນຣີຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ອຸປນີຍຕິທໍ ມຎ຺ເຎຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ກປິລວຕ຺ຖຸປຸຣໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຣາຊນິເວສເນ ຣາຫຸລມາຕຣໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ອິທໍ ປນ ຊາຕກໍ ທູເຣນິທານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກເຖຕພ຺ພໍ. ສາ ປເນສາ ນິທານກຖາ ຍາວ ລຏ຺ຐິວເນ ອຸຣຸເວລກສ຺ສປສີຫນາທາ ອປຓ຺ຓກຊາຕເກ ກຖິຕາ, ຕໂຕ ປຣໍ ຍາວ ກປິລວຕ຺ຖຸຄມນາ ເວສ຺ສນ຺ຕຣຊາຕເກ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ສຕ຺ຖາ ປນ ປິຕຸ ນິເວສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣຠຕ຺ຕສມເຍ ມຫາຘມ຺ມປາລຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໑໐.໙໒ ອາທໂຍ) ກເຖຕ຺ວາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ‘‘ຣາຫຸລມາຕຸ ນິເວສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ຄຸຓໍ ວຓ຺ເຓນ຺ໂຕ ຈນ຺ທກິນ຺ນຣີຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໑໔.໑໘ ອາທໂຍ) ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣາຊານໍ ປຕ຺ຕໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ທ຺ວີຫິ ອຄ຺ຄສາວເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ຣາຫຸລມາຕຸ ນິເວສນຏ຺ຐານໍ ປາຍາສິ. ຕທາ ຕສ຺ສາ ສມ຺ມຸຂາ ຈຕ຺ຕາລີສສຫສ຺ສນາຏກິຕ຺ຖິໂຍ ວສນ຺ຕິ ຕາສຸ ຂຕ຺ຕິຍກຎ຺ຎານໍເຍວ ນວຸຕິອຘິກສຫສ຺ສໍ. ສາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອາຄມນໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ສພ຺ພາ ກາສາວາເນວ ນິວາເສນ຺ຕູ’’ຕິ ຕາສໍ ອາໂຣຈາເປສິ. ຕາ ຕຖາ ກຣິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ຕາ ສພ຺ພາປິ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ວິຣວິໍສຸ, ມຫາປຣິເທວສທ຺ໂທ ອໂຫສິ. ຣາຫຸລມາຕາປິ ປຣິເທວິຕ຺ວາ ໂສກໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຣາຊຄເຕນ ພຫຸມາເນນ ສຄາຣເວນ ນິສີທິ. ຣາຊາ ຕສ຺ສາ ຄຸຓກຖໍ ອາຣຠິ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມມ ສຸຓ຺ຫາ ‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ກາສາວານິ ນິວຕ຺ຖານີ’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ກາສາວາເນວ ນິວາເສສິ, ‘ມາລາທີນິ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕານີ’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ມາລາທີນິ ປຣິຈ຺ຈຊິ, ‘ຠູມິຍໍ ສຍຕີ’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຠູມິສຍນາວ ຊາຕາ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ປພ຺ພຊິຕກາເລ ວິຘວາ ຫຸຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎຫິ ຣາຊູຫິ ເປສິຕໍ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ນ ຄຓ຺ຫິ, ເອວໍ ຕຸມ຺ເຫສຸ ອສໍຫີຣຈິຕ຺ຕາ ເອສາ’’ຕິ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ຕສ຺ສາ ຄຸຓກຖໍ ກເຖສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອນຈ຺ຉຣິຍໍ, ມຫາຣາຊ, ຍໍ ເອສາ ອິທານິ ມມ ປຈ຺ຉິເມ ອຕ຺ຕຠາເວ ມຍິ ສສິເນຫາ ອສໍຫີຣຈິຕ຺ຕາ ອນຎ຺ຎເນຍ຺ຍາ ຠເວຍ຺ຍ. ເອສາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາປິ ມຍິ ອສໍຫີຣຈິຕ຺ຕາ ອນຎ຺ຎເນຍ຺ຍາ ອໂຫສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ມຫາສຕ຺ໂຕ ຫິມວນ຺ຕປເທເສ ກິນ຺ນຣໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຈນ຺ທາ ນາມສ຺ສ ຠຣິຍາ. ເຕ ອຸໂຠປິ ຈນ຺ທນາມເກ ຣຊຕປພ຺ພເຕ ວສິໍສຸ. ຕທາ ພາຣາຓສິຣາຊາ ອມຈ຺ຈານໍ ຣຊ຺ຊໍ ນິຍ຺ຍາເທຕ຺ວາ ທ຺ເວ ກາສາຍານິ ນິວາເສຕ຺ວາ ສນ຺ນທ຺ຘປຎ຺ຈາວຸໂຘ ເອກໂກວ ຫິມວນ຺ຕໍ ປາວິສິ. ໂສ ມິຄມໍສໍ ຂາທນ຺ໂຕ ເອກໍ ຂຸທ຺ທກນທິໍ ອນຸສຎ຺ຈຣນ຺ໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອຠິຣຸຫິ. ຈນ຺ທປພ຺ພຕວາສິໂນ ກິນ຺ນຣາ ວສ຺ສາຣຕ຺ຕສມເຍ ອໂນຕຣິຕ຺ວາ ປພ຺ພເຕເຍວ ວສນ຺ຕິ, ນິທາຆສມເຍ ໂອຕຣນ຺ຕິ. ຕທາ ຈ ໂສ ຈນ຺ທກິນ຺ນໂຣ ອຕ຺ຕໂນ ຠຣິຍາຍ ສທ຺ຘິໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ເຕສຸ ເຕສຸ ຐາເນສຸ ຄນ຺ເຘ ວິລິມ຺ປນ຺ໂຕ ປຸປ຺ຜເຣຓຸໍ ຂາທນ຺ໂຕ ປຸປ຺ຜປເຏ ນິວາເສນ຺ໂຕ ປາຣຸປນ຺ໂຕ ລຕາໂທລາຫິ ກີຬນ຺ໂຕ ມຘຸຣສ຺ສເຣນ ຄາຍນ຺ໂຕ ຕໍ ຂຸທ຺ທກນທິໍ ປຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ນິວຕ຺ຕນຏ຺ຐາເນ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ອຸທເກ ປຸປ຺ຜານິ ວິກິຣິຕ຺ວາ ອຸທກກີຬໍ ກີຬິຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜປເຏ ນິວາເສຕ຺ວາ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ຣຊຕປຏ຺ຏວຓ຺ຓາຍ ວາລຸກາຍ ປຸປ຺ຜາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ເອກໍ ເວຬຸ ທຓ຺ຑກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຍເນ ນິສີທິ. ຕໂຕ ຈນ຺ທກິນ຺ນໂຣ ເວຬຸໍ ວາເທນ຺ໂຕ ມຘຸຣສທ຺ເທນ ຄາຍິ. ຈນ຺ທກິນ຺ນຣີ ມຸທຸຫຕ຺ເຖ ນາເມຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອວິທູເຣ ຐິຕາ ນຈ຺ຈິ ເຈວ ຄາຍິ ຈ. ໂສ ຣາຊາ ເຕສໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ປທສທ຺ທໍ ອສາເວນ຺ໂຕ ສຓິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ຐຕ຺ວາ ເຕ ກິນ຺ນເຣ ທິສ຺ວາ ກິນ຺ນຣິຍາ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ຕໍ ກິນ຺ນຣໍ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາເປຕ຺ວາ ອິມາຍ ສທ຺ຘິໍ ສໍວາສໍ ກປ຺ເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຐຕ຺ວາ ຈນ຺ທກິນ຺ນຣໍ ວິຊ຺ຌິ. ໂສ ເວທນາປ຺ປຕ຺ໂຕ ປຣິເທວມາໂນ ຈຕສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໑໘. ‘‘ອຸປນີຍຕິທໍ ມຎ຺ເຎ, ຈນ຺ເທ ໂລຫິຕມທ຺ທເນ;

ອຊ຺ຊ ຊຫາມິ ຊີວິຕໍ, ປາຓາ ເມ ຈນ຺ເທ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ.

໑໙. ‘‘ໂອສີທິ ເມ ທຸກ຺ຂໍ ຫທຍໍ, ເມ ຑຍ຺ຫເຕ ນິຕມ຺ມາມິ;

ຕວ ຈນ຺ທິຍາ ໂສຈນ຺ຕິຍາ, ນ ນໍ ອຎ຺ເຎຫິ ໂສເກຫິ.

໒໐. ‘‘ຕິຓມິວ ວນມິວ ມິລາຍາມິ, ນທີ ອປຣິປຸຓ຺ຓາວ ສຸສ຺ສາມິ;

ຕວ ຈນ຺ທິຍາ ໂສຈນ຺ຕິຍາ, ນ ນໍ ອຎ຺ເຎຫິ ໂສເກຫິ.

໒໑. ‘‘ວສ຺ສມິວ ສເຣ ປາເທ, ອິມານິ ອສ຺ສູນິ ວຕ຺ຕເຣ ມຍ຺ຫໍ;

ຕວ ຈນ຺ທິຍາ ໂສຈນ຺ຕິຍາ, ນ ນໍ ອຎ຺ເຎຫິ ໂສເກຫີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຸປນີຍຕີຕິ ສນ຺ຕຕິວິຈ຺ເຉທໍ ອຸປນີຍຕິ. ອິທນ຺ຕິ ຊີວິຕໍ. ປາຓາ ເມຕິ ຠທ຺ເທ, ຈນ຺ເທ ມມ ຊີວິຕປາຓາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ໂອສີທິ ເມຕິ ຊີວິຕໍ ເມ ໂອສີທຕິ. ນິຕມ຺ມາມີຕິ ອຕິກິລມາມິ. ຕວ ຈນ຺ທິຍາຕິ ອິທໍ ມມ ທຸກ຺ຂໍ, ນ ນໍ ອຎ຺ເຎຫິ ໂສເກຫິ, ອຖ ໂຂ ຕວ ຈນ຺ທິຍາ ໂສຈນ຺ຕິຍາ ໂສກເຫຕຸ ຍສ຺ມາ ຕ຺ວໍ ມມ ວິໂຍເຄນ ໂສຈິສ຺ສສິ, ຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕິຓມິວ ວນມິວ ມິລາຍາມີຕິ ຕຕ຺ຕປາສາເຓ ຂິຕ຺ຕຕິຓມິວ ມູລຉິນ຺ນວນມິວ ມິລາຍາມີຕິ ວທຕິ. ສເຣ ປາເທຕິ ຍຖາ ນາມ ປພ຺ພຕປາເທ ປຕິຕວສ຺ສໍ ສຣິຕ຺ວາ ອຈ຺ຉິນ຺ນຘາຣໍ ວຕ຺ຕຕິ.

ມຫາສຕ຺ໂຕ ອິມາຫິ ຈຕູຫິ ຄາຖາຫິ ປຣິເທວິຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜສຍເນ ນິປນ຺ໂນວ ສຕິໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປຣິວຕ຺ຕິ. ຣາຊາ ປຕິຏ຺ຐິໂຕວ. ອິຕຣາ ມຫາສຕ຺ເຕ ປຣິເທວນ຺ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ຣຕິຍາ ມຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວິທ຺ຘຠາວໍ ນ ຊານາຕິ, ວິສຎ຺ຎໍ ປນ ນໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ນິປນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເມ ປິຍສາມິກສ຺ສ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ຕີ ປຫາຣມຸຂໂຕ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕໍ ໂລຫິຕໍ ທິສ຺ວາ ປິຍສາມິເກ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ພລວໂສກໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ມຫາສທ຺ເທນ ປຣິເທວິ. ຣາຊາ ‘‘ກິນ຺ນໂຣ ມໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສສິ. ຈນ຺ທາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິມິນາ ເມ ໂຈເຣນ ປິຍສາມິໂກ ວິທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ກມ຺ປມານາ ປລາຍິຕ຺ວາ ປພ຺ພຕມຕ຺ຖເກ ຐຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ປຣິຠາສນ຺ຕີ ປຎ຺ຈ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໒໒. ‘‘ປາໂປ ໂຂສິ ຣາຊປຸຕ຺ຕ, ໂຍ ເມ ອິຈ຺ຉິຕໍ ປຕິໍ ວຣາກິຍາ;

ວິຊ຺ຌສິ ວນມູລສ຺ມິໍ, ໂສຍໍ ວິທ຺ໂຘ ຉມາ ເສຕິ.

໒໓. ‘‘ອິມໍ ມຍ຺ຫໍ ຫທຍໂສກໍ, ປຏິມຸຎ຺ຈຕຸ ຣາຊປຸຕ຺ຕ ຕວ ມາຕາ;

ໂຍ ມຍ຺ຫໍ ຫທຍໂສໂກ, ກິມ຺ປຸຣິສໍ ອເວກ຺ຂມານາຍ.

໒໔. ‘‘ອິມໍ ມຍ຺ຫໍ ຫທຍໂສກໍ, ປຏິມຸຎ຺ຈຕຸ ຣາຊປຸຕ຺ຕ ຕວ ຊາຍາ;

ໂຍ ມຍ຺ຫໍ ຫທຍໂສໂກ, ກິມ຺ປຸຣິສໍ ອເວກ຺ຂມານາຍ.

໒໕. ‘‘ມາ ຈ ປຸຕ຺ຕໍ ມາ ຈ ປຕິໍ, ອທ຺ທກ຺ຂິ ຣາຊປຸຕ຺ຕ ຕວ ມາຕາ;

ໂຍ ກິມ຺ປຸຣິສໍ ອວຘິ, ອທູສກໍ ມຍ຺ຫ ກາມາ ຫິ.

໒໖. ‘‘ມາ ຈ ປຸຕ຺ຕໍ ມາ ຈ ປຕິໍ, ອທ຺ທກ຺ຂິ ຣາຊປຸຕ຺ຕ ຕວ ຊາຍາ;

ໂຍ ກິມ຺ປຸຣິສໍ ອວຘິ, ອທູສກໍ ມຍ຺ຫ ກາມາ ຫີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ວຣາກິຍາຕິ ກປຓາຍ. ປຏິມຸຎ຺ຈຕູຕິ ປຏິລຠຕຸ ຜຸສຕຸ ປາປຸຓາຕຸ. ມຍ຺ຫ ກາມາ ຫີຕິ ມຍ຺ຫໍ ກາເມນ.

ຣາຊາ ນໍ ປຎ຺ຈຫິ ຄາຖາຫິ ປຣິຠາສິຕ຺ວາ ປພ຺ພຕມຕ຺ຖເກ ຐິຕໍເຍວ ອສ຺ສາເສນ຺ໂຕ ຄາຖມາຫ –

໒໗. ‘‘ມາ ຕ຺ວໍ ຈນ຺ເທ ໂຣທິ ມາ ໂສປິ, ວນຕິມິຣມຕ຺ຕກ຺ຂິ;

ມມ ຕ຺ວໍ ເຫຫິສິ ຠຣິຍາ, ຣາຊກຸເລ ປູຊິຕາ ນາຣີຠີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈນ຺ເທຕິ ມຫາສຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິເທວນກາເລ ນາມສ຺ສ ສຸຕຕ຺ຕາ ເອວມາຫ. ວນຕິມິຣມຕ຺ຕກ຺ຂີຕິ ວນຕິມິຣປຸປ຺ຜສມານອກ຺ຂິ. ປູຊິຕາ ນາຣີຠີຕິ ໂສຬສນ຺ນໍ ອິຕ຺ຖິສຫສ຺ສານໍ ເຊຏ຺ຐິກາ ອຄ຺ຄມເຫສີ ເຫສ຺ສສິ.

ຈນ຺ທາ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ຕ຺ວໍ ກິໍ ມໍ ວເທສີ’’ຕິ ສີຫນາທໍ ນທນ຺ຕີ ອນນ຺ຕຣຄາຖມາຫ –

໒໘. ‘‘ອປິ ນູນຫໍ ມຣິສ຺ສໍ, ນາຫໍ ຣາຊປຸຕ຺ຕ ຕວ ເຫສ຺ສໍ;

ໂຍ ກິມ຺ປຸຣິສໍ ອວຘິ, ອທູສກໍ ມຍ຺ຫ ກາມາ ຫີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອປິ ນູນຫນ຺ຕິ ອປິ ເອກໍເສເນວ ອຫໍ ມຣິສ຺ສໍ.

ໂສ ຕສ຺ສາ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ນິຈ຺ຉນ຺ທຣາໂຄ ຫຸຕ຺ວາ ອິຕຣໍ ຄາຖມາຫ –

໒໙. ‘‘ອປິ ຠີຣຸເກ ອປິ ຊີວິຕຸກາມິເກ, ກິມ຺ປຸຣິສິ ຄຈ຺ຉ ຫິມວນ຺ຕໍ;

ຕາລີສຕຄຣໂຠຊນາ, ອຎ຺ເຎ ຕໍ ມິຄາ ຣມິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອປິ ຠີຣຸເກຕິ ຠີຣຸຊາຕິເກ. ຕາລີສຕຄຣໂຠຊນາຕິ ຕ຺ວໍ ຕາລີສປຕ຺ຕຕຄຣປຕ຺ຕໂຠຊນາ ມິຄີ, ຕສ຺ມາ ອຎ຺ເຎ ຕໍ ມິຄາ ຣມິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ຕ຺ວໍ ຣາຊກຸລາຣຫາ, ຄຈ຺ຉາຕິ ນໍ ອວຈ, ວຕ຺ວາ ຈ ປນ ນິຣເປກ຺ໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ສາ ຕສ຺ສ ຄຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ໂອຣຸຍ຺ຫ ມຫາສຕ຺ຕໍ ອາລິງ຺ຄິຕ຺ວາ ປພ຺ພຕມຕ຺ຖກໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ປພ຺ພຕຕເລ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ສີສມສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອູຣູສຸ ກຕ຺ວາ ພລວປຣິເທວໍ ປຣິເທວມານາ ທ຺ວາທສ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໓໐. ‘‘ເຕ ປພ຺ພຕາ ຕາ ຈ ກນ຺ທຣາ, ຕາ ຈ ຄິຣິຄຸຫາໂຍ ຕເຖວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ;