໑໑. ເອກາທສກນິປາໂຕ

[໔໕໕] ໑. ມາຕຸໂປສກຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ຕສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ວິປ຺ປວາເສນາຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ມາຕຸໂປສກຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວຕ຺ຖຸ ສາມຊາຕກວຕ຺ຖຸສທິສເມວ. ສຕ຺ຖາ ປນ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ມາ ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຸຊ຺ຌາຍິຕ຺ຖ, ໂປຣາຓກປຓ຺ຑິຕາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາປິ ມາຕຣາ ວິຍຸຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິຣາຫາຣຕາຍ ສຸສ຺ສມານາ ຣາຊາຣຫໍ ໂຠຊນໍ ລຠິຕ຺ວາປິ ‘ມາຕຣາ ວິນາ ນ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມາ’ຕິ ມາຕຣໍ ທິສ຺ວາວ ໂຄຈຣໍ ຄຓ຺ຫິໍສູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕມາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຫິມວນ຺ຕປເທເສ ຫຕ຺ຖິໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສພ຺ພເສໂຕ ອໂຫສິ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ ລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ໂນ ອສີຕິຫຕ຺ຖິສຫສ຺ສປຣິວາໂຣ. ໂສ ຊຣາຊິຓ຺ຓໍ ມາຕຣໍ ໂປເສສິ, ມາຕາ ປນສ຺ສ ອນ຺ຘາ. ໂສ ມຘຸຣມຘຸຣານິ ຜລາຜລານິ ຫຕ຺ຖີນໍ ທຕ຺ວາ ມາຕຸ ສນ຺ຕິກໍ ເປເສສິ. ຫຕ຺ຖີ ຕສ຺ສາ ອທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາວ ຂາທນ຺ຕິ. ໂສ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ຍູຖໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ມາຕຣເມວ ໂປເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ອຎ຺ເຎສໍ ຫຕ຺ຖີນໍ ອຊານນ຺ຕານໍ ມາຕຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຈຓ຺ໂຑຣຓປພ຺ພຕປາທໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກໍ ນຬິນິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຐິຕາຍ ປພ຺ພຕຄຸຫາຍໍ ມາຕຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ໂປເສສິ. ອເຖໂກ ພາຣາຓສິວາສີ ວນຈຣໂກ ມຄ຺ຄມູຬ຺ໂຫ ທິສໍ ວວຕ຺ຖເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ມຫນ຺ເຕນ ສທ຺ເທນ ປຣິເທວິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ອນາໂຖ, ນ ໂຂ ປນ ເມຕໍ ປຕິຣູປໍ, ຍໍ ເອສ ມຍິ ຐິເຕ ອິຘ ວິນສ຺ເສຍ຺ຍາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ຠເຍນ ປລາຍນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ນຕ຺ຖິ ເຕ ມໍ ນິສ຺ສາຍ ຠຍໍ, ມາ ປລາຍິ, ກສ຺ມາ ຕ຺ວໍ ປຣິເທວນ຺ໂຕ ວິຈຣສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສາມິ, ອຫໍ ມຄ຺ຄມູຬ຺ໂຫ, ອຊ຺ຊ ເມ ສຕ຺ຕໂມ ທິວໂສ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ໂຠ ປຸຣິສ, ມາ ຠາຍິ, ອຫໍ ຕໍ ມນຸສ຺ສປເຖ ຐເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ປິຏ຺ຐິຍໍ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິ. ໂສປິ ປາໂປ ‘‘ນຄຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣຸກ຺ຂສຎ຺ຎໍ ປພ຺ພຕສຎ຺ຎໍ ກໂຣນ຺ໂຕວ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ພາຣາຓສິໍ ອຄມາສິ.

ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ຣຎ຺ໂຎ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖີ ກາລມກາສິ. ຣາຊາ ‘‘ສເຈ ເກນຈິ ກຕ຺ຖຈິ ໂອປວຍ຺ຫໍ ກາຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຣູໂປ ຫຕ຺ຖີ ທິຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ອາຈິກ຺ຂຕູ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປສິ. ໂສ ປຸຣິໂສ ຣາຊານໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ມຍາ, ເທວ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ໂອປວຍ຺ໂຫ ຠວິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຣູໂປ ສພ຺ພເສໂຕ ສີລວາ ຫຕ຺ຖິຣາຊາ ທິຏ຺ໂຐ, ອຫໍ ມຄ຺ຄໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມິ, ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ຫຕ຺ຖາຈຣິເຍ ເປເສຕ຺ວາ ຕໍ ຄຓ຺ຫາເປຖາ’’ຕິ ອາຫ. ຣາຊາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ‘‘ອິມໍ ມຄ຺ຄເທສກໍ ກຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອິມິນາ ວຸຕ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖິນາຄໍ ອາເນຖາ’’ຕິ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ມຫນ຺ເຕນ ປຣິວາເຣນ ຫຕ຺ຖາຈຣິຍໍ ເປເສສິ. ໂສ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ນຬິນິໍ ປວິສິຕ຺ວາ ໂຄຈຣໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕໍ ປສ຺ສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ຫຕ຺ຖາຈຣິຍໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ຠຍໍ ນ ອຎ຺ຎໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ສນ຺ຕິກາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຫໍ ໂຂ ປນ ມຫາພໂລ ຫຕ຺ຖິສຫສ຺ສມ຺ປິ ວິທ຺ຘໍເສຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫມິ, ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ສຣຏ຺ຐກໍ ເສນາວາຫນໍ ນາເສຕຸໍ, ສເຈ ປນ ກຸຊ຺ຌິສ຺ສາມິ, ສີລໍ ເມ ຠິຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ອຊ຺ຊ ສຕ຺ຕີຫິ ໂກຏ຺ຏິຍມາໂນປິ ນ ກຸຊ຺ຌິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ສີສໍ ນາເມຕ຺ວາ ນິຈ຺ຈໂລວ ອຏ຺ຐາສິ. ຫຕ຺ຖາຈຣິໂຍ ປທຸມສຣໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ລກ຺ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອຫິ ປຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ຣຊຕທາມສທິສາຍ ໂສຓ຺ຑາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ພາຣາຓສິໍ ປາປຸຓິ. ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ປນ ປຸຕ຺ເຕ ອນາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເມ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທີຫິ ນີໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິທານິ ຕສ຺ສ ວິປ຺ປວາເສນ ອຍໍ ວນສຓ຺ໂຑ ວຑ຺ຒິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຣິເທວມານາ ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໑. ‘‘ຕສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ວິປ຺ປວາເສນ, ວິຣູຬ຺ໂຫ ສລ຺ລກີ ຈ ກຸຏຊາ ຈ;

ກຸຣຸວິນ຺ທກຣວີຣາ ຠິສສາມາ ຈ, ນິວາເຕ ປຸປ຺ຜິຕາ ຈ ກຓິກາຣາ.

໒. ‘‘ໂກຈິເທວ ສຸວຓ຺ຓກາຍຸຣາ, ນາຄຣາຊໍ ຠຣນ຺ຕິ ປິຓ຺ເຑນ;

ຍຕ຺ຖ ຣາຊາ ຣາຊກຸມາໂຣ ວາ, ກວຈມຠິເຫສ຺ສຕິ ອຉມ຺ຠິໂຕ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ວິຣູຬ຺ຫາຕິ ວຑ຺ຒິຕາ ນາມ, ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ສໍສໂຍຕິ ອສໍສຍວເສເນວມາຫ. ສລ຺ລກີ ຈ ກຸຏຊາ ຈາຕິ ອິນ຺ທສາລຣຸກ຺ຂາ ຈ ກຸຏຊຣຸກ຺ຂາ ຈ. ກຸຣຸວິນ຺ທກຣວີຣາ ຠິສສາມາ ຈາຕິ ກຸຣຸວິນ຺ທຣຸກ຺ຂາ ຈ ກຣວີຣນາມການິ ມຫາຕິຓານິ ຈ ຠິສານິ ຈ ສາມາການິ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕ ຈ ສພ຺ເພ ອິທານິ ວຑ຺ຒິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ປຣິເທວຕິ. ນິວາເຕຕິ ປພ຺ພຕປາເທ. ປຸປ຺ຜິຕາຕິ ມມ ປຸຕ຺ເຕນ ສາຂໍ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອຂາທິຍມານາ ກຓິກາຣາປິ ປຸປ຺ຜິຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂກຈິເທວາຕິ ກຕ຺ຖຈິເທວ ຄາເມ ວາ ນຄເຣ ວາ. ສຸວຓ຺ຓກາຍຸຣາຕິ ສຸວຓ຺ຓາຠຣຓາ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາ. ຠຣນ຺ຕິ ປິຓ຺ເຑນາຕິ ອຊ຺ຊ ມາຕຸໂປສກໍ ນາຄຣາຊໍ ຣາຊາຣຫສ຺ສ ໂຠຊນສ຺ສ ສຸວຑ຺ຒິເຕນ ປິຓ຺ເຑນ ໂປເສນ຺ຕິ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ນາຄຣາເຊ ຣາຊາ ນິສີທິຕ຺ວາ. ກວຈມຠິເຫສ຺ສຕີຕິ ສງ຺ຄາມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈາມິຕ຺ຕານໍ ກວຈໍ ອຠິຫນິສ຺ສຕິ ຠິນ຺ທິສ຺ສຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ຍຕ຺ຖ ມມ ປຸຕ຺ເຕ ນິສິນ຺ໂນ ຣາຊາ ວາ ຣາຊກຸມາໂຣ ວາ ອຉມ຺ຠິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສປຕ຺ຕານໍ ກວຈໍ ຫນິສ຺ສຕິ, ຕໍ ເມ ປຸຕ຺ຕໍ ນາຄຣາຊານໍ ສຸວຓ຺ຓາຠຣຓາ ອຊ຺ຊ ປິຓ຺ເຑນ ຠຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

ຫຕ຺ຖາຈຣິໂຍປິ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄວ ຣຎ຺ໂຎ ສາສນໍ ເປເສສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊາ ນຄຣໍ ອລງ຺ກາຣາເປສິ. ຫຕ຺ຖາຈຣິໂຍ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ກຕຄນ຺ຘປຣິຠຓ຺ຑໍ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖິສາລໍ ເນຕ຺ວາ ວິຈິຕ຺ຣສາຓິຍາ ປຣິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣຈາເປສິ. ຣາຊາ ນານຄ຺ຄຣສໂຠຊນໍ ອາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ທາເປສິ. ໂສ ‘‘ມາຕຣໍ ວິນາ ໂຄຈຣໍ ນ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປິຓ຺ຑໍ ນ ຄຓ຺ຫິ. ອຖ ນໍ ຍາຈນ຺ໂຕ ຣາຊາ ຕຕິຍໍ ຄາຖມາຫ –

໓. ‘‘ຄຓ຺ຫາຫິ ນາຄ ກພຬໍ, ມາ ນາຄ ກິສໂກ ຠວ;

ພຫູນິ ຣາຊກິຈ຺ຈານິ, ຕານິ ນາຄ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຄາຖມາຫ –

໔. ‘‘ສາ ນູນສາ ກປຓິກາ, ອນ຺ຘາ ອປຣິຓາຍິກາ;

ຂາຓຸໍ ປາເທນ ຆຏ຺ເຏຕິ, ຄິຣິໍ ຈຓ຺ໂຑຣຓໍ ປຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສາ ນູນສາຕິ ມຫາຣາຊ, ນູນ ສາ ເອສາ. ກປຓິກາຕິ ປຸຕ຺ຕວິໂຍເຄນ ກປຓາ. ຂາຓຸນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຕິຕໍ ຣຸກ຺ຂກລິງ຺ຄຣໍ. ຆຏ຺ເຏຕີຕິ ປຣິເທວມານາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປາເທນ ໂປເຖນ຺ຕີ ນູນ ປາເທນ ຫນຕິ. ຄິຣິໍ ຈຓ຺ໂຑຣຓໍ ປຕີຕິ ຈຓ຺ໂຑຣຓປພ຺ພຕາຠິມຸຂີ, ປພ຺ພຕປາເທ ປຣິປ຺ຜນ຺ທມານາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຖ ນໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຣາຊາ ປຎ຺ຈມໍ ຄາຖມາຫ –

໕. ‘‘ກາ ນຸ ເຕ ສາ ມຫານາຄ, ອນ຺ຘາ ອປຣິຓາຍິກາ;

ຂາຓຸໍ ປາເທນ ຆຏ຺ເຏຕິ, ຄິຣິໍ ຈຓ຺ໂຑຣຓໍ ປຕີ’’ຕິ.

ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຉຏ຺ຐໍ ຄາຖມາຫ –

໖. ‘‘ມາຕາ ເມ ສາ ມຫາຣາຊ, ອນ຺ຘາ ອປຣິຓາຍິກາ;

ຂາຓຸໍ ປາເທນ ຆຏ຺ເຏຕິ, ຄິຣິໍ ຈຓ຺ໂຑຣຓໍ ປຕີ’’ຕິ.

ຣາຊາ ຉຏ຺ຐຄາຖາຍ ຕມຕ຺ຖໍ ສຸຕ຺ວາ ມຸຎ຺ຈາເປນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕມໍ ຄາຖມາຫ –

໗. ‘‘ມຸຎ຺ຈເຖຕໍ ມຫານາຄໍ, ໂຍຍໍ ຠຣຕິ ມາຕຣໍ;

ສເມຕຸ ມາຕຣາ ນາໂຄ, ສຫ ສພ຺ເພຫິ ຎາຕິຠີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ໂຍຍໍ ຠຣຕີຕິ ອຍໍ ນາໂຄ ‘‘ອຫໍ, ມຫາຣາຊ, ອນ຺ຘໍ ມາຕຣໍ ໂປເສມິ, ມຍາ ວິນາ ມຍ຺ຫໍ ມາຕາ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕິ, ຕາຍ ວິນາ ມຍ຺ຫໍ ອິສ຺ສຣິເຍນ ອຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖິ, ອຊ຺ຊ ເມ ມາຕຸ ໂຄຈຣໍ ອລຠນ຺ຕິຍາ ສຕ຺ຕໂມ ທິວໂສ’’ຕິ ວທຕິ, ຕສ຺ມາ ໂຍ ອຍໍ ມາຕຣໍ ຠຣຕິ, ເອຕໍ ມຫານາຄໍ ຂິປ຺ປໍ ມຸຎ຺ຈຖ. ສພ຺ເພຫິ ຎາຕິຠີຕິ ສທ຺ຘິໍ ເອສ ມາຕຣາ ສເມຕຸ ສມາຄຈ຺ຉຕູຕິ.

ອຏ຺ຐມນວມາ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ຘຄາຖາ ໂຫນ຺ຕິ –

໘. ‘‘ມຸຕ຺ໂຕ ຈ ພນ຺ຘນາ ນາໂຄ, ມຸຕ຺ຕມາທາຍ ກຸຎ຺ຊໂຣ;

ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ອສ຺ສາສຍິຕ຺ວາ, ອຄມາ ເຍນ ປພ຺ພໂຕ.

໙. ‘‘ຕໂຕ ໂສ ນຬິນິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ສີຕໍ ກຸຎ຺ຊຣເສວິຕໍ;

ໂສຓ຺ຑາຍູທກມາຫຕ຺ວາ, ມາຕຣໍ ອຠິສິຎ຺ຈຖາ’’ຕິ.

ໂສ ກິຣ ນາໂຄ ພນ຺ຘນາ ມຸຕ຺ໂຕ ໂຖກໍ ວິສ຺ສມິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສຣາຊຘມ຺ມຄາຖາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ໂຫຫິ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ໂອວາທໍ ທຕ຺ວາ ມຫາຊເນນ ຄນ຺ຘມາລາທີຫິ ປູຊິຍມາໂນ ນຄຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕທເຫວ ຕໍ ປທຸມສຣໍ ປຕ຺ວາ ‘‘ມມ ມາຕຣໍ ໂຄຈຣໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາວ ສຍໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ພຫຸໍ ຠິສມຸຬາລໍ ອາທາຍ ໂສຓ຺ຑປູຣໍ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຸຫາເລຓໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຄຸຫາທ຺ວາເຣ ນິສິນ຺ນາຍ ມາຕຸຍາ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິຣາຫາຣຕາຍ ມາຕຸ ສຣີຣສ຺ສ ຜສ຺ສປຏິລາຠຕ຺ຖໍ ອຸປຣິ ອຸທກໍ ສິຎ຺ຈິ, ຕມຕ຺ຖໍ ອາວິກໂຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຠາສິ. ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ມາຕາປິ ‘‘ເທໂວ ວສ຺ສຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ຕໍ ອກ຺ໂກສນ຺ຕີ ທສມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໐. ‘‘ໂກຍໍ ອນຣິໂຍ ເທໂວ, ອກາເລນປິ ວສ຺ສຕິ;

ຄໂຕ ເມ ອຕ຺ຣໂຊ ປຸຕ຺ໂຕ, ໂຍ ມຍ຺ຫໍ ປຣິຈາຣໂກ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຣໂຊຕິ ອຕ຺ຕໂຕ ຊາໂຕ.

ອຖ ນໍ ສມສ຺ສາເສນ຺ໂຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ເອກາທສມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໑. ‘‘ອຸຏ຺ເຐຫິ ອມ຺ມ ກິໍ ເສສິ, ອາຄໂຕ ຕ຺ຍາຫມຕ຺ຣໂຊ;

ມຸຕ຺ໂຕມ຺ຫິ ກາສິຣາເຊນ, ເວເທເຫນ ຍສສ຺ສິນາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອາຄໂຕ ຕ຺ຍາຫນ຺ຕິ ອາຄໂຕ ເຕ ອຫໍ. ເວເທເຫນາຕິ ຎາຓສມ຺ປນ຺ເນນ. ຍສສ຺ສິນາຕິ ມຫາປຣິວາເຣນ ເຕນ ຣຎ຺ຎາ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖິຠາວາຍ ຄຫິໂຕປິ ອຫໍ ມຸຕ຺ໂຕ, ອິທານິ ຕວ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄໂຕ ອຸຏ຺ເຐຫິ ໂຄຈຣໍ ຄຓ຺ຫາຫີຕິ.

ສາ ຕຸຏ຺ຐມານສາ ຣຎ຺ໂຎ ອນຸໂມທນໍ ກໂຣນ຺ຕີ ໂອສານຄາຖມາຫ –

໑໒. ‘‘ຈິຣໍ ຊີວຕຸ ໂສ ຣາຊາ, ກາສີນໍ ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒໂນ;

ໂຍ ເມ ປຸຕ຺ຕໍ ປໂມເຈສິ, ສທາ ວຸທ຺ຘາປຈາຍິກ’’ນ຺ຕິ.

ຕທາ ຣາຊາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຄຸເຓ ປສີທິຕ຺ວາ ນຬິນິຍາ ອວິທູເຣ ຄາມໍ ມາເປຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ມາຕຸ ຈສ຺ສ ນິພທ຺ຘໍ ວຕ຺ຕໍ ປຏ຺ຐເປສິ. ອປຣຠາເຄ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ມາຕຣິ ກາລກຕາຍ ຕສ຺ສາ ສຣີຣປຣິຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ກາຣຓ຺ຑກອສ຺ສມປທໍ ນາມ ຄໂຕ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ຫິມວນ຺ຕໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຕາ ອິສໂຍ ວສິໍສຸ, ຕໍ ວຕ຺ຕໍ ເຕສໍ ອທາສິ. ຣາຊາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ສມານຣູປໍ ສິລາປຏິມໍ ກາເຣຕ຺ວາ ມຫາສກ຺ກາຣໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ສກລຊມ຺ພຸທີປວາສິໂນ ອນຸສໍວຈ຺ຉຣໍ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖິມຫໍ ນາມ ກຣິໍສຸ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສຈ຺ຈານິ ປກາເສຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ, ສຈ຺ຈປຣິໂຍສາເນ ມາຕຸໂປສກຠິກ຺ຂຸ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ຕທາ ຣາຊາ ອານນ຺ໂທ ອໂຫສິ, ປາປປຸຣິໂສ ເທວທຕ຺ໂຕ, ຫຕ຺ຖາຈຣິໂຍ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ມາຕາ ຫຕ຺ຖິນີ ມຫາມາຍາ, ມາຕຸໂປສກນາໂຄ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິນ຺ຕິ.

ມາຕຸໂປສກຊາຕກວຓ຺ຓນາ ປຐມາ.

[໔໕໖] ໒. ຊຸຓ຺ຫຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ສຸໂຓຫິ ມຍ຺ຫໍ ວຈນໍ ຊນິນ຺ທາຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອານນ຺ທຕ຺ເຖເຣນ ລທ຺ຘວເຣ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ປຐມໂພຘິຍຎ຺ຫິ ວີສຕິ ວສ຺ສານິ ຠຄວໂຕ ອນິພທ຺ຘຸປຏ຺ຐາກາ ອເຫສຸໍ. ເອກທາ ເຖໂຣ ນາຄສມາໂລ, ເອກທາ ນາຄິໂຕ, ເອກທາ ອຸປວາໂຓ, ເອກທາ ສຸນກ຺ຂຕ຺ໂຕ, ເອກທາ ຈຸນ຺ໂທ, ເອກທາ ນນ຺ໂທ, ເອກທາ ສາຄໂຕ, ເອກທາ ເມຆິໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐຫິ. ອເຖກທິວສໍ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ອິທານິມ຺ຫິ ມຫລ຺ລໂກ, ເອກຈ຺ເຈ ຠິກ຺ຂູ ‘ອິມິນາ ມຄ຺ເຄນ ຄຈ຺ຉາມາ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຎ຺ເຎນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເອກຈ຺ເຈ ມຍ຺ຫໍ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຠູມິຍໍ ນິກ຺ຂິປນ຺ຕິ, ນິພທ຺ຘຸປຏ຺ຐາກໍ ເມ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຊານາຖາ’’ຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອຫໍ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ, ອຫໍ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສິຣສິ ອຎ຺ຊລິໍ ກຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐິເຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣາທໂຍ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຖນາ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ຕາ, ອລ’’ນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິ. ຕໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣໍ ‘‘ຕ຺ວໍ ອາວຸໂສ, ອຸປຏ຺ຐາກຏ຺ຐານໍ ຍາຈາຫີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ເຖໂຣ ‘‘ສເຈ ເມ ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອຕ຺ຕນາ ລທ຺ຘຈີວຣໍ ນ ທສ຺ສຕິ, ປິຓ຺ຑປາຕໍ ນ ທສ຺ສຕິ, ເອກຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ວສິຕຸໍ ນ ທສ຺ສຕິ, ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິມນ຺ຕນໍ ນ ຄມິສ຺ສຕິ, ສເຈ ປນ ຠຄວາ ມຍາ ຄຫິຕໍ ນິມນ຺ຕນໍ ຄມິສ຺ສຕິ, ສເຈ ອຫໍ ຕິໂຣຣຏ຺ຐາ ຕິໂຣຊນປທາ ຠຄວນ຺ຕໍ ທຏ຺ຐຸໍ ອາຄຕໍ ປຣິສໍ ອາຄຕກ຺ຂເຓເຍວ ທສ຺ເສຕຸໍ ລຠິສ຺ສາມິ, ຍທາ ເມ ກງ຺ຂາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຂເຓເຍວ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ລຠິສ຺ສາມິ, ສເຈ ຍໍ ຠຄວາ ມມ ປຣມ຺ມຸຂາ ຘມ຺ມໍ ກເຖຕິ, ຕໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ກເຖສ຺ສຕິ, ເອວາຫໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຏິກ຺ເຂເປ ຈຕສ຺ໂສ ຈ ອາຍາຈນາຕິ ອຏ຺ຐ ວເຣ ຍາຈິ, ຠຄວາປິສ຺ສ ອທາສິ.

ໂສ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຈວີສຕິ ວສ຺ສານິ ນິພທ຺ຘຸປຏ຺ຐາໂກ ອໂຫສິ. ໂສ ປຎ຺ຈສຸ ຐາເນສຸ ເອຕທຄ຺ເຄ ຐປນໍ ປຕ຺ວາ ອາຄມສມ຺ປທາ, ອຘິຄມສມ຺ປທາ, ປຸພ຺ພເຫຕຸສມ຺ປທາ, ອຕ຺ຕຕ຺ຖປຣິປຸຈ຺ຉາສມ຺ປທາ, ຕິຕ຺ຖວາສສມ຺ປທາ, ໂຍນິໂສມນສິກາຣສມ຺ປທາ, ພຸທ຺ຘູປນິສ຺ສຍສມ຺ປທາຕິ ອິມາຫິ ສຕ຺ຕຫິ ສມ຺ປທາຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຏ຺ຐວຣທາຍຊ຺ຊໍ ລຠິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘສາສເນ ປຎ຺ຎາໂຕ ຄຄນມຊ຺ເຌ ຈນ຺ໂທ ວິຍ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ອເຖກທິວສໍ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ ‘‘ອາວຸໂສ, ຕຖາຄໂຕ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣໍ ວຣທາເນນ ສນ຺ຕປ຺ເປສີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ, ປຸພ຺ເພປາຫໍ ອານນ຺ທໍ ວເຣນ ສນ຺ຕປ຺ເປສິໍ, ປຸພ຺ເພປາຫໍ ຍໍ ຍໍ ເອສ ຍາຈິ, ຕໍ ຕໍ ອທາສິໍເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຊຸຓ຺ຫກຸມາໂຣ ນາມ ຫຸຕ຺ວາ ຕກ຺ກສິລາຍໍ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອນຸໂຍຄໍ ທຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ອນ຺ຘກາເຣ ອາຈຣິຍສ຺ສ ຆຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ນິວາສຏ຺ຐານໍ ເວເຄນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ຠິກ຺ຂໍ ຈຣິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ນິວາສຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ພາຫຸນາ ປຫຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຠຕ຺ຕປາຕິໍ ຠິນ຺ທິໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຕິຕ຺ວາ ວິຣວິ. ກຸມາໂຣ ກາຣຸຎ຺ເຎນ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕໍ ຫຕ຺ເຖ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາເປສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ຕຍາ, ຕາຕ, ມມ ຠິກ຺ຂາຠາຊນໍ ຠິນ຺ນໍ, ຠຕ຺ຕມູລໍ ເມ ເທຫີ’’ຕິ ອາຫ. ກຸມາໂຣ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ນ ທານາຫໍ ຕວ ຠຕ຺ຕມູລໍ ທາຕຸໍ ສກ຺ໂກມິ, ອຫໍ ໂຂ ປນ ກາສິກຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ໂຕ ຊຸຓ຺ຫກຸມາໂຣ ນາມ, ມຍິ ຣຊ຺ເຊ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມໍ ຘນໍ ຍາເຈຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ນິຏ຺ຐິຕສິປ຺ໂປ ອາຈຣິຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ພາຣາຓສິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປິຕຸ ສິປ຺ປໍ ທສ຺ເສສິ. ປິຕາ ‘‘ຊີວນ຺ເຕນ ເມ ປຸຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ, ຣາຊຠູຕມ຺ປິ ນໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຎ຺ຈິ. ໂສ ຊຸຓ຺ຫຣາຊາ ນາມ ຫຸຕ຺ວາ ຘມ຺ເມນ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອິທານິ ມມ ຠຕ຺ຕມູລໍ ອາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ພາຣາຓສິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ອລງ຺ກຕນຄຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກໂຣນ຺ຕເມວ ທິສ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ອຸນ຺ນຕປ຺ປເທເສ ຐິໂຕ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ຊຍາເປສິ. ອຖ ນໍ ຣາຊາ ອໂນໂລເກຕ຺ວາວ ອຕິກ຺ກມິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຕນ ອທິຏ຺ຐຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ປຐມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໓. ‘‘ສຸໂຓຫິ ມຍ຺ຫໍ ວຈນໍ ຊນິນ຺ທ, ອຕ຺ເຖນ ຊຸຓ຺ຫມ຺ຫິ ອິຘານຸປຕ຺ໂຕ;

ນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ອທ຺ຘິເກ ຕິຏ຺ຐມາເນ, ຄນ຺ຕພ຺ພມາຫຸ ທ຺ວິປທິນ຺ທ ເສຏ຺ຐາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຊຸຓ຺ຫມ຺ຫີຕິ ມຫາຣາຊ, ຕຍິ ຊຸຓ຺ຫມ຺ຫິ ອຫໍ ເອເກນ ອຕ຺ເຖນ ອິຘານຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ນ ນິກ຺ກາຣຓາ ອິຘາຄໂຕມ຺ຫີຕິ ທີເປຕິ. ອທ຺ຘິເກຕິ ອທ຺ຘານໍ ອາຄເຕ. ຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕໍ ອທ຺ຘິກໍ ອທ຺ຘານມາຄຕໍ ຍາຈມານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອໂນໂລເກຕ຺ວາວ ຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ ນ ອາຫຸ ນ ກເຖນ຺ຕີຕິ.

ຣາຊາ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖິໍ ວຊິຣງ຺ກຸເສນ ນິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທຸຕິຍໍ ຄາຖມາຫ –

໑໔. ‘‘ສຸໂຓມິ ຕິຏ຺ຐາມິ ວເທຫິ ພ຺ຣຫ຺ເມ, ເຍນາສິ ອຕ຺ເຖນ ອິຘານຸປຕ຺ໂຕ;

ກໍ ວາ ຕ຺ວມຕ຺ຖໍ ມຍິ ປຕ຺ຖຍາໂນ, ອິຘາຄໂມ ພ຺ຣຫ຺ເມ ຕທິງ຺ຆ ພ຺ຣູຫີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອິງ຺ຆາຕິ ໂຈທນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ.

ຕໂຕ ປຣໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຈ ຣຎ຺ໂຎ ຈ ວຈນປຏິວຈນວເສນ ເສສຄາຖາ ກຖິຕາ –

໑໕. ‘‘ທທາຫິ ເມ ຄາມວຣານິ ປຎ຺ຈ, ທາສີສຕໍ ສຕ຺ຕ ຄວໍສຕານິ;

ປໂຣສຫສ຺ສຎ຺ຈ ສຸວຓ຺ຓນິກ຺ເຂ, ຠຣິຍາ ຈ ເມ ສາທິສີ ທ຺ເວ ທທາຫິ.

໑໖. ‘‘ຕໂປ ນຸ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຠິໍສຣູໂປ, ມນ຺ຕາ ນຸ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຈິຕ຺ຕຣູປາ;

ຍກ຺ຂາ ນຸ ເຕ ອສ຺ສວາ ສນ຺ຕິ ເກຈິ, ອຕ຺ຖໍ ວາ ເມ ອຠິຊານາສິ ກຕ຺ຕໍ.

໑໗. ‘‘ນ ເມ ຕໂປ ອຕ຺ຖິ ນ ຈາປິ ມນ຺ຕາ, ຍກ຺ຂາປິ ເມ ອສ຺ສວາ ນຕ຺ຖິ ເກຈິ;

ອຕ຺ຖມ຺ປິ ເຕ ນາຠິຊານາມິ ກຕ຺ຕໍ, ປຸພ຺ເພ ຈ ໂຂ ສງ຺ຄຕິມຕ຺ຕມາສິ.

໑໘. ‘‘ປຐມໍ ອິທໍ ທສ຺ສນໍ ຊານໂຕ ເມ, ນ ຕາຠິຊານາມິ ອິໂຕ ປຸຣຕ຺ຖາ;

ອກ຺ຂາຫິ ເມ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ, ກທາ ກຸຫິໍ ວາ ອຫຸ ສງ຺ຄໂມ ໂນ.

໑໙. ‘‘ຄນ຺ຘາຣຣາຊສ຺ສ ປຸຣມ຺ຫິ ຣມ຺ເມ, ອວສິມ຺ຫເສ ຕກ຺ກສີລາຍໍ ເທວ;

ຕຕ຺ຖນ຺ຘກາຣມ຺ຫິ ຕິມີສິກາຍໍ, ອໍເສນ ອໍສໍ ສມຆຏ຺ຏຍິມ຺ຫ.

໒໐. ‘‘ເຕ ຕຕ຺ຖ ຐຕ຺ວານ ອຸໂຠ ຊນິນ຺ທ, ສາຣາຓິຍໍ ວີຕິສາຣຍິມ຺ຫ ຕຕ຺ຖ;

ສາເຍວ ໂນ ສງ຺ຄຕິມຕ຺ຕມາສິ, ຕໂຕ ນ ປຈ຺ຉາ ນ ປຸເຣ ອໂຫສິ.

໒໑. ‘‘ຍທາ ກທາຈິ ມນຸເຊສຸ ພ຺ຣຫ຺ເມ, ສມາຄໂມ ສປ຺ປຸຣິເສນ ໂຫຕິ;

ນ ປຓ຺ຑິຕາ ສງ຺ຄຕິສນ຺ຖວານິ, ປຸພ຺ເພ ກຕໍ ວາປິ ວິນາສຍນ຺ຕິ.

໒໒. ‘‘ພາລາວ ໂຂ ສງ຺ຄຕິສນ຺ຖວານິ, ປຸພ຺ເພ ກຕໍ ວາປິ ວິນາສຍນ຺ຕິ;

ພຫຸມ຺ປິ ພາເລສຸ ກຕໍ ວິນສ຺ສຕິ, ຕຖາ ຫິ ພາລາ ອກຕຎ຺ຎຸຣູປາ.

໒໓. ‘‘ຘີຣາ ຈ ໂຂ ສງ຺ຄຕິສນ຺ຖວານິ, ປຸພ຺ເພ ກຕໍ ວາປິ ນ ນາສຍນ຺ຕິ;

ອປ຺ປມ຺ປິ ຘີເຣສຸ ກຕໍ ນ ນສ຺ສຕິ, ຕຖາ ຫິ ຘີຣາ ສຸກຕຎ຺ຎຸຣູປາ.

໒໔. ‘‘ທທາມິ ເຕ ຄາມວຣານິ ປຎ຺ຈ, ທາສີສຕໍ ສຕ຺ຕ ຄວໍສຕານິ;

ປໂຣສຫສ຺ສຎ຺ຈ ສຸວຓ຺ຓນິກ຺ເຂ, ຠຣິຍາ ຈ ເຕ ສາທິສີ ທ຺ເວ ທທາມິ.

໒໕. ‘‘ເອວໍ ສຕໍ ໂຫຕິ ສເມຈ຺ຈ ຣາຊ, ນກ຺ຂຕ຺ຕຣາຊາຣິວ ຕາຣການໍ;

ອາປູຣຕີ ກາສິປຕີ ຕຖາຫໍ, ຕຍາປິ ເມ ສງ຺ຄໂມ ອຊ຺ຊ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສາທິສີຕິ ຣູປວຓ຺ຓຊາຕິກຸລປເທເສນ ມຍາ ສາທິສີ ເອກສທິສາ ທ຺ເວ ມຫາຍສາ ຠຣິຍາ ຈ ເມ ເທຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠິໍສຣູໂປຕິ ກິໍ ນຸ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ພລວຣູປສີລາຈາຣຄຸຓສງ຺ຂາຕໍ ຕໂປກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ມນ຺ຕາ ນຸ ເຕຕິ ອຸທາຫຸ ວິຈິຕ຺ຣຣູປາ ສພ຺ພຕ຺ຖສາຘກາ ມນ຺ຕາ ເຕ ອຕ຺ຖິ. ອສ຺ສວາຕິ ວຈນກາຣກາ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕທາຍກາ ຍກ຺ຂາ ວາ ເຕ ເກຈິ ສນ຺ຕິ. ກຕ຺ຕນ຺ຕິ ກຕໍ, ອຸທາຫຸ ຕຍາ ກຕໍ ກິຎ຺ຈິ ມມ ອຕ຺ຖໍ ອຠິຊານາສີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສງ຺ຄຕິມຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມາຄມມຕ຺ຕໍ ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ ປຸພ຺ເພ ມມ ອາສີຕິ ວທຕິ. ຊານໂຕ ເມຕິ ຊານນ຺ຕສ຺ສ ມມ ອິທໍ ປຐມໍ ຕວ ທສ຺ສນໍ. ນ ຕາຠິຊານາມີຕິ ນ ຕໍ ອຠິຊານາມິ. ຕິມີສິກາຍນ຺ຕິ ພຫລຕິມິຣາຍໍ ຣຕ຺ຕິຍໍ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ຐຕ຺ວານາຕິ ເຕ ມຍໍ ຕສ຺ມິໍ ອໍເສນ ອໍສໍ ຆຏ຺ຏິຕຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ວີຕິສາຣຍິມ຺ຫ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ ສຣິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ກຖໍ ວີຕິສາຣຍິມ຺ຫ, ອຫໍ ‘‘ຠິກ຺ຂາຠາຊນໍ ເມ ຕຍາ ຠິນ຺ນໍ, ຠຕ຺ຕມູລໍ ເມ ເທຫີ’’ຕິ ອວຈໍ, ຕ຺ວໍ ‘‘ອິທານາຫໍ ຕວ ຠຕ຺ຕມູລໍ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມິ, ອຫໍ ໂຂ ປນ ກາສິກຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ໂຕ ຊຸຓ຺ຫກຸມາໂຣ ນາມ, ມຍິ ຣຊ຺ເຊ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມໍ ຘນໍ ຍາເຈຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ອວຈາຕິ ອິມໍ ສາຣຓີຍກຖໍ ກຣິມ຺ຫາຕິ ອາຫ. ສາເຍວ ໂນ ສງ຺ຄຕິມຕ຺ຕມາສີຕິ ເທວ, ອມ຺ຫາກໍ ສາເຍວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສງ຺ຄຕິມຕ຺ຕມາສິ, ເອກມຸຫຸຕ຺ຕິກມໂຫສີຕິ ທີເປຕິ. ຕໂຕຕິ ຕໂຕ ປນ ຕໍມຸຫຸຕ຺ຕິກມິຕ຺ຕຘມ຺ມໂຕ ປຈ຺ຉາ ວາ ປຸເຣ ວາ ກທາຈິ ອມ຺ຫາກໍ ສງ຺ຄຕິ ນາມ ນ ຠູຕປຸພ຺ພາ.

ນ ປຓ຺ຑິຕາຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ປຓ຺ຑິຕາ ນາມ ຕໍມຸຫຸຕ຺ຕິກໍ ສງ຺ຄຕິໍ ວາ ຈິຣກາລສນ຺ຖວານິ ວາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ປຸພ຺ເພ ກຕຄຸຓໍ ວາ ນ ນາເສນ຺ຕິ. ພຫຸມ຺ປີຕິ ພຫຸກມ຺ປິ. ອກຕຎ຺ຎຸຣູປາຕິ ຍສ຺ມາ ພາລາ ອກຕຎ຺ຎຸສຠາວາ, ຕສ຺ມາ ເຕສຸ ພຫຸມ຺ປິ ກຕໍ ນສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸກຕຎ຺ຎຸຣູປາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ກຕຎ຺ຎຸສຠາວາ. ເອຕ຺ຖາປິ ຕຕ຺ຖາປິ ຕຖາ ຫີຕິ ຫິ-ກາໂຣ ກາຣຓຕ຺ໂຖ. ທທາມິ ເຕຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ຍາຈິຕຍາຈິຕໍ ທທນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ເອວໍ ສຕນ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຣຎ຺ໂຎ ອນຸໂມທນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວທຕິ, ສຕໍ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ເອກວາຣມ຺ປິ ສເມຈ຺ຈ ສງ຺ຄຕິ ນາມ ເອວໍ ໂຫຕິ. ນກ຺ຂຕ຺ຕຣາຊາຣິວາຕິ ເອຕ຺ຖ ຣ-ກາໂຣ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ຕາຣການນ຺ຕິ ຕາຣກຄຓມຊ຺ເຌ. ກາສິປຕີຕິ ຣາຊານມາລປຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘ເທວ, ກາສິຣຏ຺ຐາຘິປຕິ ຍຖາ ຈນ຺ໂທ ຕາຣການໍ ມຊ຺ເຌ ຐິໂຕ ຕາຣກຄຓປຣິວຸໂຕ ປາຏິປທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປຸຓ຺ຓມາ ອາປູຣຕິ, ຕຖາ ອຫມ຺ປິ ອຊ຺ຊ ຕຍາ ທິນ຺ເນຫິ ຄາມວຣາທີຫິ ອາປູຣາມີ’’ຕິ. ຕຍາປິ ເມຕິ ມຍາ ປຸພ຺ເພ ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ ລທ຺ໂຘປິ ສງ຺ຄໂມ ອລທ຺ໂຘວ, ອຊ຺ຊ ປນ ມມ ມໂນຣຖສ຺ສ ນິປ຺ຜນ຺ນຕ຺ຕາ ມຍາ ຕຍາ ສຫ ສງ຺ຄໂມ ລທ຺ໂຘ ນາມາຕິ ນິປ຺ຜນ຺ນໍ ເມ ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ ມິຕ຺ຕຜລນ຺ຕິ ວທຕິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ມຫນ຺ຕໍ ຍສໍ ອທາສິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ, ປຸພ຺ເພປາຫໍ ອານນ຺ທໍ ວເຣນ ສນ຺ຕປ຺ເປສິໍ ເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອານນ຺ໂທ ອໂຫສິ, ຣາຊາ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ຊຸຓ຺ຫຊາຕກວຓ຺ຓນາ ທຸຕິຍາ.

[໔໕໗] ໓. ຘມ຺ມເທວປຸຕ຺ຕຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ຍໂສກໂຣ ປຸຎ຺ຎກໂຣຫມສ຺ມີຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ປຖວິປເວສນໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ຕທາ ຫິ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມສຠາຍໍ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ ‘‘ອາວຸໂສ, ເທວທຕ຺ໂຕ ຕຖາຄເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປຏິວິຣຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຖວິໍ ປວິຏ຺ໂຐ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ອິມາຍ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນ ອິທາເນເວສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ຊິນຈກ຺ເກ ປຫາຣໍ ທຕ຺ວາ ປຖວິໍ ປວິຏ຺ໂຐ, ປຸພ຺ເພປິ ຘມ຺ມຈກ຺ເກ ປຫາຣໍ ທຕ຺ວາ ປຖວິໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອວີຈິປຣາຍໂຓ ຊາໂຕເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ກາມາວຈຣເທວໂລເກ ຘມ຺ໂມ ນາມ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ເທວທຕ຺ໂຕ ອຘມ຺ໂມ ນາມ. ເຕສຸ ຘມ຺ໂມ ທິພ຺ພາລງ຺ກາຣປຏິມຓ຺ຑິໂຕ ທິພ຺ພຣຖວຣມຠິຣຸຍ຺ຫ ອຈ຺ຉຣາຄຓປຣິວຸໂຕ ມນຸສ຺ເສສຸ ສາຍມາສໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຆຣທ຺ວາເຣ ສຸຂກຖາຍ ນິສິນ຺ເນສຸ ປຸຓ຺ຓມຸໂປສຖທິວເສ ຄາມນິຄມຊນປທຣາຊຘານີສຸ ອາກາເສ ຐຕ຺ວາ ‘‘ປາຓາຕິປາຕາທີຫິ ທສຫິ ອກຸສລກມ຺ມປເຖຫິ ວິຣມິຕ຺ວາ ມາຕຸປຏ຺ຐານຘມ຺ມໍ ປິຕຸປຏ຺ຐານຘມ຺ມໍ ຕິວິຘສຸຈຣິຕຘມ຺ມຎ຺ຈ ປູເຣຖ, ເອວໍ ສຄ຺ຄປຣາຍຓາ ຫຸຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ຍສໍ ອນຸຠວິສ຺ສຖາ’’ຕິ ມນຸສ຺ເສ ທສ ກຸສລກມ຺ມປເຖ ສມາທເປນ຺ໂຕ ຊມ຺ພຸທີປໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກໂຣຕິ. ອຘມ຺ໂມ ປນ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ປາຓໍ ຫນຖາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ທສ ອກຸສລກມ຺ມປເຖ ສມາທເປນ຺ໂຕ ຊມ຺ພຸທີປໍ ວາມໍ ກໂຣຕິ. ອຖ ເຕສໍ ອາກາເສ ຣຖາ ສມ຺ມຸຂາ ອເຫສຸໍ. ອຖ ເນສໍ ປຣິສາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ກສ຺ສ, ຕຸມ຺ເຫ ກສ຺ສາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ມຍໍ ຘມ຺ມສ຺ສ, ມຍໍ ອຘມ຺ມສ຺ສາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ທ຺ວິຘາ ຊາຕາ. ຘມ຺ໂມປິ ອຘມ຺ມໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ສມ຺ມ, ຕ຺ວໍ ອຘມ຺ໂມ, ອຫໍ ຘມ຺ໂມ, ມຄ຺ໂຄ ມຍ຺ຫໍ ອນຸຈ຺ຉວິໂກ, ຕວ ຣຖໍ ໂອກ຺ກາເມຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ມຄ຺ຄໍ ເທຫີ’’ຕິ ປຐມໍ ຄາຖມາຫ –

໒໖. ‘‘ຍໂສກໂຣ ປຸຎ຺ຎກໂຣຫມສ຺ມິ, ສທາຕ຺ຖຸໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ;

ມຄ຺ຄາຣໂຫ ເທວມນຸສ຺ສປູຊິໂຕ, ຘມ຺ໂມ ອຫໍ ເທຫິ ອຘມ຺ມ ມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍໂສກໂຣຕິ ອຫໍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ຍສທາຍໂກ. ທຸຕິຍປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສທາຕ຺ຖຸໂຕຕິ ສທາ ຖຸໂຕ ນິຈ຺ຈປສຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ປຣາ –

໒໗. ‘‘ອຘມ຺ມຍານໍ ທຬ຺ຫມາຣຸຫິຕ຺ວາ, ອສນ຺ຕສນ຺ໂຕ ພລວາຫມສ຺ມິ;

ສ ກິສ຺ສ ເຫຕຸມ຺ຫິ ຕວຊ຺ຊ ທຊ຺ຊໍ, ມຄ຺ຄໍ ອຫໍ ຘມ຺ມ ອທິນ຺ນປຸພ຺ພໍ.

໒໘. ‘‘ຘມ຺ໂມ ຫເວ ປາຕຸຣໂຫສິ ປຸພ຺ເພ, ປຈ຺ຉາ ອຘມ຺ໂມ ອຸທປາທິ ໂລເກ;

ເຊຏ຺ໂຐ ຈ ເສຏ຺ໂຐ ຈ ສນນ຺ຕໂນ ຈ, ອຸຍ຺ຍາຫິ ເຊຏ຺ຐສ຺ສ ກນິຏ຺ຐ ມຄ຺ຄາ.

໒໙. ‘‘ນ ຍາຈນາຍ ນປິ ປາຕິຣູປາ, ນ ອຣຫຕາ ເຕຫໍ ທເທຍ຺ຍໍ ມຄ຺ຄໍ;

ຍຸທ຺ຘຎ຺ຈ ໂນ ໂຫຕຸ ອຸຠິນ຺ນມຊ຺ຊ, ຍຸທ຺ຘມ຺ຫິ ໂຍ ເຊສ຺ສຕິ ຕສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ.

໓໐. ‘‘ສພ຺ພາ ທິສາ ອນຸວິສໂຏຫມສ຺ມິ, ມຫພ຺ພໂລ ອມິຕຍໂສ ອຕຸລ຺ໂຍ;

ຄຸເຓຫິ ສພ຺ເພຫິ ອຸເປຕຣູໂປ, ຘມ຺ໂມ ອຘມ຺ມ ຕ຺ວໍ ກຖໍ ວິເຊສ຺ສສິ.

໓໑. ‘‘ໂລເຫນ ເວ ຫຎ຺ຎຕິ ຊາຕຣູປໍ, ນ ຊາຕຣູເປນ ຫນນ຺ຕິ ໂລຫໍ;

ສເຈ ອຘມ຺ໂມ ຫຎ຺ຉຕິ ຘມ຺ມມຊ຺ຊ, ອໂຍ ສຸວຓ຺ຓໍ ວິຍ ທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ.

໓໒. ‘‘ສເຈ ຕຸວໍ ຍຸທ຺ຘພໂລ ອຘມ຺ມ, ນ ຕຸຍ຺ຫ ວຸຑ຺ຒາ ຈ ຄຣູ ຈ ອຕ຺ຖິ;

ມຄ຺ຄຎ຺ຈ ເຕ ທມ຺ມິ ປິຍາປ຺ປິເຍນ, ວາຈາທຸຣຸຕ຺ຕານິປິ ເຕ ຂມາມີ’’ຕິ. –

ອິມາ ຉ ຄາຖາ ເຕສຎ຺ເຎວ ວຈນປຏິວຈນວເສນ ກຖິຕາ.

ຕຕ຺ຖ ສ ກິສ຺ສ ເຫຕຸມ຺ຫິ ຕວຊ຺ຊ ທຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສມ຺ຫິ ອຫໍ ອຘມ຺ໂມ ອຘມ຺ມຍານໍ ຣຖໍ ອາຣຸຬ຺ໂຫ ອຠີໂຕ ພລວາ. ກິໍກາຣຓາ ອຊ຺ຊ ໂຠ ຘມ຺ມ, ກສ຺ສຈິ ອທິນ຺ນປຸພ຺ພໍ ມຄ຺ຄໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ທມ຺ມີຕິ. ປຸພ຺ເພຕິ ປຐມກປ຺ປິກກາເລ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ທສກຸສລກມ຺ມປຖຘມ຺ໂມ ຈ ປຸພ຺ເພ ປາຕຸຣໂຫສິ, ປຈ຺ຉາ ອຘມ຺ໂມ. ເຊຏ຺ໂຐ ຈາຕິ ປຸເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕຠາເວນ ອຫໍ ເຊຏ຺ໂຐ ຈ ເສຏ຺ໂຐ ຈ ໂປຣາຓໂກ ຈ, ຕ຺ວໍ ປນ ກນິຏ຺ໂຐ, ຕສ຺ມາ ມຄ຺ຄາ ອຸຍ຺ຍາຫີຕິ ວທຕິ. ນປິ ປາຕິຣູປາຕິ ອຫຎ຺ຫິ ເຕ ເນວ ຍາຈນາຍ ນ ປຕິຣູປວຈເນນ ມຄ຺ຄາຣຫຕາຍ ມຄ຺ຄໍ ທເທຍ຺ຍໍ. ອນຸວິສໂຏຕິ ອຫໍ ຈຕສ຺ໂສ ທິສາ ຈຕສ຺ໂສ ອນຸທິສາຕິ ສພ຺ພາ ທິສາ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸເຓນ ປຕ຺ຖໂຏ ປຎ຺ຎາໂຕ ປາກໂຏ. ໂລເຫນາຕິ ອຍມຸຏ຺ຐິເກນ. ຫຎ຺ຉຕີຕິ ຫນິສ຺ສຕິ. ຕຸວໍ ຍຸທ຺ຘພໂລ ອຘມ຺ມາຕິ ສເຈ ຕ຺ວໍ ຍຸທ຺ຘພໂລສິ ອຘມ຺ມ. ວຸຑ຺ຒາ ຈ ຄຣູ ຈາຕິ ຍທິ ຕຸຍ຺ຫໍ ‘‘ອິເມ ວຸຑ຺ຒາ, ອິເມ ຄຣູ ປຓ຺ຑິຕາ’’ຕິ ເອວໍ ນຕ຺ຖິ. ປິຍາປ຺ປິເຍນາຕິ ປິເຍນາປິ ອປ຺ປິເຍນາປິ ທທນ຺ໂຕ ປິເຍນ ວິຍ ເຕ ມຄ຺ຄໍ ທທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂພຘິສຕ຺ເຕນ ປນ ອິມາຍ ຄາຖາຍ ກຖິຕກ຺ຂເຓເຍວ ອຘມ຺ໂມ ຣເຖ ຐາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອວໍສິໂຣ ປຖວິຍໍ ປຕິຕ຺ວາ ປຖວິຍາ ວິວເຣ ທິນ຺ເນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອວີຈິມ຺ຫິເຍວ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຠຄວາ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ເສສຄາຖາ ອຠາສິ –

໓໓. ‘‘ອິທຎ຺ຈ ສຸຕ຺ວາ ວຈນໍ ອຘມ຺ໂມ, ອວໍສິໂຣ ປຕິໂຕ ອຸທ຺ຘປາໂທ;

ຍຸທ຺ຘຕ຺ຖິໂກ ເຈ ນ ລຠາມິ ຍຸທ຺ຘໍ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຫຕິ ຫໂຕ ອຘມ຺ໂມ.

໓໔. ‘‘ຂນ຺ຕີພໂລ ຍຸທ຺ຘພລໍ ວິເຊຕ຺ວາ, ຫນ຺ຕ຺ວາ ອຘມ຺ມໍ ນິຫນິຕ຺ວ ຠູມ຺ຍາ;

ປາຍາສິ ວິຕ຺ໂຕ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ສນ຺ທນໍ, ມຄ຺ເຄເນວ ອຕິພໂລ ສຈ຺ຈນິກ຺ກໂມ.

໓໕. ‘‘ມາຕາ ປິຕາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈ, ອສມ຺ມານິຕາ ຍສ຺ສ ສເກ ອຄາເຣ;

ອິເຘວ ນິກ຺ຂິປ຺ປ ສຣີຣເທຫໍ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ນິຣຍໍ ວຊນ຺ຕິ ເຕ;

ຍຖາ ອຘມ຺ໂມ ປຕິໂຕ ອວໍສິໂຣ.

໓໖. ‘‘ມາຕາ ປິຕາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈ, ສຸສມ຺ມານິຕາ ຍສ຺ສ ສເກ ອຄາເຣ;

ອິເຘວ ນິກ຺ຂິປ຺ປ ສຣີຣເທຫໍ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ສຸຄຕິໍ ວຊນ຺ຕິ ເຕ;

ຍຖາປິ ຘມ຺ໂມ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ສນ຺ທນ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍຸທ຺ຘຕ຺ຖິໂກ ເຈຕິ ອຍໍ ຕສ຺ສ ວິລາໂປ, ໂສ ກິເຣວໍ ວິລປນ຺ໂຕເຍວ ປຕິຕ຺ວາ ປຖວິໍ ປວິຏ຺ໂຐ. ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ຠິກ຺ຂເວ, ຍາວຕາ ປຖວິໍ ປວິຏ຺ໂຐ, ຕາວຕາ ອຘມ຺ໂມ ຫໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ຂນ຺ຕີພໂລຕິ ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ອຘມ຺ໂມ ປຖວິໍ ປວິຏ຺ໂຐ ອຘິວາສນຂນ຺ຕີພໂລ ຕໍ ຍຸທ຺ຘພລໍ ວິເຊຕ຺ວາ ວຘິຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ນິຫນິຕ຺ວາ ປາເຕຕ຺ວາ ວິຕ຺ຕຊາຕຕາຍ ວິຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຣຖໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ມຄ຺ເຄເນວ ສຈ຺ຈນິກ຺ກໂມ ຕຖປຣກ຺ກໂມ ຘມ຺ມເທວປຸຕ຺ໂຕ ປາຍາສິ. ອສມ຺ມານິຕາຕິ ອສກ຺ກຕາ. ສຣີຣເທຫນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ໂລເກ ສຣີຣສງ຺ຂາຕໍ ເທຫໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ນິຣຍໍ ວຊນ຺ຕີຕິ ຍສ຺ສ ປາປປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເອເຕ ສກ຺ກາຣາຣຫາ ເຄເຫ ອສກ຺ກຕາ, ຕຖາຣູປາ ຍຖາ ອຘມ຺ໂມ ປຕິໂຕ ອວໍສິໂຣ, ເອວໍ ອວໍສິຣາ ນິຣຍໍ ວຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຄຕິໍ ວຊນ຺ຕີຕິ ຍສ຺ສ ປເນເຕ ສກ຺ກຕາ, ຕາທິສາ ປຓ຺ຑິຕາ ຍຖາປິ ຘມ຺ໂມ ສນ຺ທນໍ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ເທວໂລກໍ ຄໂຕ, ເອວໍ ສຸຄຕິໍ ວຊນ຺ຕີຕິ.

ສຕ຺ຖາ ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ, ປຸພ຺ເພປິ ເທວທຕ຺ໂຕ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ປຏິວິຣຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຖວິໍ ປວິຏ຺ໂຐ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ອຘມ຺ໂມ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ເທວທຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ, ປຣິສາປິສ຺ສ ເທວທຕ຺ຕປຣິສາ, ຘມ຺ໂມ ປນ ອຫເມວ, ປຣິສາ ພຸທ຺ຘປຣິສາເຍວາ’’ຕິ.

ຘມ຺ມເທວປຸຕ຺ຕຊາຕກວຓ຺ຓນາ ຕຕິຍາ.

[໔໕໘] ໔. ອຸທຍຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ເອກາ ນິສິນ຺ນາຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ວຕ຺ຖຸ ກຸສຊາຕເກ (ຊາ. ໒.໒໐.໑ ອາທໂຍ) ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ສຕ຺ຖາ ປນ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ກສ຺ມາ ກິເລສວເສນ ເອວຣູເປ ນິຍ຺ຍານິກສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໂຕສິ? ໂປຣາຓກປຓ຺ຑິຕາ ສມິທ຺ເຘ ທ຺ວາທສໂຍຊນິເກ ສຸຣຸນ຺ຘນນຄເຣ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ຕາ ເທວຈ຺ຉຣປຏິຠາຄາຍ ອິຕ຺ຖິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສສຕານິ ເອກຄພ຺ເຠ ວສນ຺ຕາປິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ໂລຠວເສນ ນ ໂອໂລເກສຸ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ກາສິຣຏ຺ເຐ ສຸຣຸນ຺ຘນນຄເຣ ກາສິຣາຊາ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ, ຕສ຺ສ ເນວ ປຸຕ຺ໂຕ, ນ ຘີຕາ ອໂຫສິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ເທວິໂຍ ‘‘ປຸຕ຺ເຕ ປຕ຺ເຖຖາ’’ຕິ ອາຫ. ອຄ຺ຄມເຫສີປິ ຣຎ຺ໂຎ ວຈນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕຖາ ອກາສິ. ຕທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ຈວິຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ຣຎ຺ໂຎ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອຖສ຺ສ ມຫາຊນສ຺ສ ຫທຍໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຊາຕຠາເວນ ‘‘ອຸທຍຠທ຺ໂທ’’ຕິ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ກຸມາຣສ຺ສ ປທສາ ຈຣຓກາເລ ອຎ຺ໂຎປິ ສຕ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ຈວິຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ຣຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎຕຣາຍ ເທວິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ກຸມາຣິກາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສາປິ ‘‘ອຸທຍຠທ຺ທາ’’ຕິ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ກຸມາໂຣ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ສພ຺ພສິປ຺ປນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ປາປຸຓິ, ຊາຕພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ປນ ອໂຫສິ, ສຸປິນນ຺ເຕນປິ ເມຖຸນຘມ຺ມໍ ນ ຊານາຕິ, ນ ຕສ຺ສ ກິເລເສສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອລ຺ລີຍິ. ຣາຊາ ປຸຕ຺ຕໍ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຎ຺ຈິຕຸກາໂມ ‘‘ກຸມາຣສ຺ສ ອິທານິ ຣຊ຺ຊສຸຂເສວນກາໂລ, ນາຏກາປິສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ສາສນໍ ເປເສສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ‘‘ນ ມຍ຺ຫໍ ຣຊ຺ເຊນຕ຺ໂຖ, ກິເລເສສຸ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ອລ຺ລີຍຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ຣຕ຺ຕຊມ຺ພຸນທມຍໍ ອິຕ຺ຖິຣູປໍ ກາເຣຕ຺ວາ ‘‘ເອວຣູປໍ ອິຕ຺ຖິໍ ລຠມາໂນ ຣຊ຺ຊໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ ມາຕາປິຕູນໍ ເປເສສິ. ເຕ ຕໍ ສຸວຓ຺ຓຣູປກໍ ສກລຊມ຺ພຸທີປໍ ປຣິຫາຣາເປຕ຺ວາ ຕຖາຣູປໍ ອິຕ຺ຖິໍ ອລຠນ຺ຕາ ອຸທຍຠທ຺ທໍ ອລງ຺ກາເຣຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຐເປສຸໍ. ສາ ຕໍ ສຸວຓ຺ຓຣູປກໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ເນສໍ ອນິຈ຺ຉມານານຎ຺ເຎວ ເວມາຕິກໍ ຠຄິນິໍ ອຸທຍຠທ຺ທກຸມາຣິໍ ອຄ຺ຄມເຫສິໍ ກຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຎ຺ຈິໍສຸ. ເຕ ປນ ທ຺ເວປິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສເມວ ວສິໍສຸ.

ອປຣຠາເຄ ມາຕາປິຕູນໍ ອຈ຺ຈເຍນ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣສິ. ອຸໂຠ ເອກຄພ຺ເຠ ວສມານາປິ ໂລຠວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນ ໂອໂລເກສຸໍ, ອປິຈ ໂຂ ປນ ‘‘ໂຍ ອມ຺ເຫສຸ ປຐມຕຣໍ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ໂສ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘ອສຸກຏ຺ຐາເນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕສ຺ມີ’ຕິ ອາໂຣເຈຕູ’’ຕິ ສງ຺ຄຣມກໍສຸ. ອຖ ໂຂ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອຠິເສກໂຕ ສຕ຺ຕວສ຺ສສຕຈ຺ຈເຍນ ກາລມກາສິ. ອຎ຺ໂຎ ຣາຊາ ນາໂຫສິ, ອຸທຍຠທ຺ທາຍເຍວ ອາຓາ ປວຕ຺ຕິ. ອມຈ຺ຈາ ຣຊ຺ຊໍ ອນຸສາສິໍສຸ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ຈຸຕິກ຺ຂເຓ ຕາວຕິໍສຠວເນ ສກ຺ກຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຍສມຫນ຺ຕຕາຍ ສຕ຺ຕາຫໍ ອນຸສ຺ສຣິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ອິຕິ ໂສ ມນຸສ຺ສຄຓນາຍ ສຕ຺ຕວສ຺ສສຕຈ຺ຈເຍນ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘‘ອຸທຍຠທ຺ທໍ ຣາຊຘີຕຣໍ ຘເນນ ວີມໍສິຕ຺ວາ ສີຫນາທໍ ນທາເປຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ສງ຺ຄຣໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ອາຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ຕທາ ກິຣ ມນຸສ຺ສານໍ ທສວສ຺ສສຫສ຺ສາຍຸກກາໂລ ໂຫຕິ. ຣາຊຘີຕາປິ ຕໍ ທິວສໍ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ປິຫິເຕສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ຐປິຕອາຣກ຺ເຂ ສຕ຺ຕຠູມິກປາສາທວຣຕເລ ອລງ຺ກຕສິຣິຄພ຺ເຠ ເອກິກາວ ນິຈ຺ຈລາ ອຕ຺ຕໂນ ສີລໍ ອາວຊ຺ຊມານາ ນິສີທິ. ອຖ ສກ຺ໂກ ສຸວຓ຺ຓມາສກປູຣໍ ເອກໍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ອາທາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຍນຄພ຺ເຠເຍວ ປາຕຸຠວິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ສລ຺ລປນ຺ໂຕ ປຐມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໗. ‘‘ເອກາ ນິສິນ຺ນາ ສຸຈິ ສຎ຺ຎຕູຣູ, ປາສາທມາຣຸຍ຺ຫ ອນິນ຺ທິຕງ຺ຄີ;

ຍາຈາມິ ຕໍ ກິນ຺ນຣເນຕ຺ຕຈກ຺ຂຸ, ອິເມກຣຕ຺ຕິໍ ອຸຠໂຍ ວເສມາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຸຈີຕິ ສຸຈິວຕ຺ຖນິວຕ຺ຖາ. ສຎ຺ຎຕູຣູຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຐປິຕອູຣູ, ອິຣິຍາປຖໍ ສຓ຺ຐເປຕ຺ວາ ສຸຈິວຕ຺ຖາ ເອກິກາວ ນິສິນ຺ນາສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອນິນ຺ທິຕງ຺ຄີຕິ ປາທນ຺ຕໂຕ ຍາວ ເກສຄ຺ຄາ ອນິນ຺ທິຕສຣີຣາ ປຣມໂສຠຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕສຣີຣາ. ກິນ຺ນຣເນຕ຺ຕຈກ຺ຂູຕິ ຕີຫິ ມຓ຺ຑເລຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຈ ປສາເທຫິ ອຸປໂສຠິຕຕ຺ຕາ ກິນ຺ນຣານໍ ເນຕ຺ຕສທິເສຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ສມນ຺ນາຄເຕ. ອິເມກຣຕ຺ຕິນ຺ຕິ ອິມໍ ເອກຣຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຊ ອິມສ຺ມິໍ ອລງ຺ກຕສຍນຄພ຺ເຠ ເອກໂຕ ວເສຍ຺ຍາມາຕິ ຍາຈຕິ.

ຕໂຕ ຣາຊຘີຕາ ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໓໘. ‘‘ໂອກິຓ຺ຓນ຺ຕຣປຣິຂໍ, ທຬ຺ຫມຏ຺ຏາລໂກຏ຺ຐກໍ;

ຣກ຺ຂິຕໍ ຂຄ຺ຄຫຕ຺ເຖຫິ, ທຸປ຺ປເວສມິທໍ ປຸຣໍ.

໓໙. ‘‘ທຫຣສ຺ສ ຍຸວິໂນ ຈາປິ, ອາຄໂມ ຈ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ອຖ ເກນ ນຸ ວຓ຺ເຓນ, ສງ຺ຄມໍ ອິຈ຺ຉເສ ມຍາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ໂອກິຓ຺ຓນ຺ຕຣປຣິຂນ຺ຕິ ອິທໍ ທ຺ວາທສໂຍຊນິກໍ ສຸຣຸນ຺ຘນປຸຣໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ອຸທກປຣິຂານໍ ກທ຺ທມປຣິຂານໍ ສຸກ຺ຂປຣິຂານໍ ໂອກິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ໂອກິຓ຺ຓນ຺ຕຣປຣິຂໍ. ທຬ຺ຫມຏ຺ຏາລໂກຏ຺ຐກນ຺ຕິ ຖິຣຕເຣຫິ ອຏ຺ຏາລເກຫິ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກຫິ ຈ ສມນ຺ນາຄຕໍ. ຂຄ຺ຄຫຕ຺ເຖຫີຕິ ອາວຸຘຫຕ຺ເຖຫິ ທສຫິ ໂຍຘສຫສ຺ເສຫິ ຣກ຺ຂິຕໍ. ທຸປ຺ປເວສມິທໍ ປຸຣນ຺ຕິ ອິທໍ ສກລປຸຣມ຺ປິ ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ມາປິຕໍ ມຍ຺ຫໍ ນິວາສປຸຣມ຺ປິ ອຸຠຍໍ ກສ຺ສຈິ ປວິສິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ອາຄໂມ ຈາຕິ ອິຘ ອິມາຍ ເວລາຍ ຕຣຸຓສ຺ສ ວາ ໂຍພ຺ພນປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ຖາມສມ຺ປນ຺ນໂຍຘສ຺ສ ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ມຫນ຺ຕມ຺ປິ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອາຄໂມ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ສງ຺ຄມນ຺ຕິ ອຖ ຕ຺ວໍ ເກນ ກາຣເຓນ ອິມາຍ ເວລາຍ ມຍາ ສຫ ສມາຄມໍ ອິຈ຺ຉສີຕິ.

ອຖ ສກ຺ໂກ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຄາຖມາຫ –

໔໐. ‘‘ຍກ຺ໂຂຫມສ຺ມິ ກລ຺ຍາຓິ, ອາຄໂຕສ຺ມິ ຕວນ຺ຕິເກ;

ຕ຺ວໍ ມໍ ນນ຺ທຍ ຠທ຺ທນ຺ເຕ, ປຸຓ຺ຓກໍສໍ ທທາມິ ເຕ’’ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ກລ຺ຍາຓິ, ສຸນ຺ທຣທສ຺ສເນ ອຫເມໂກ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ເທວຕານຸຠາເວນ ອິຘາຄໂຕ, ຕ຺ວໍ ອຊ຺ຊ ມໍ ນນ຺ທຍ ໂຕເສຫິ, ອຫໍ ເຕ ອິມໍ ສຸວຓ຺ຓມາສກປຸຓ຺ຓໍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ທທາມີຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣາຊຘີຕາ ປຎ຺ຈມໍ ຄາຖມາຫ –

໔໑. ‘‘ເທວໍວ ຍກ຺ຂໍ ອຖ ວາ ມນຸສ຺ສໍ, ນ ປຕ຺ຖເຍ ອຸທຍມຕິຈ຺ຈ ອຎ຺ຎໍ;

ຄຈ຺ເຉວ ຕ຺ວໍ ຍກ຺ຂ ມຫານຸຠາວ, ມາ ຈສ຺ສຸ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນຣາວຊິຕ຺ຖາ’’ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ອຫໍ ເທວຣາຊ, ເທວໍ ວາ ຍກ຺ຂໍ ວາ ອຸທຍໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ນ ປຕ຺ເຖມິ, ໂສ ຕ຺ວໍ ຄຈ຺ເຉວ, ມາ ອິຘ ອຏ຺ຐາສິ, ນ ເມ ຕຍາ ອາຠເຕນ ປຓ຺ຓາກາເຣນ ອຕ຺ໂຖ, ຄນ຺ຕ຺ວາ ຈ ມາ ອິມໍ ຐານໍ ປຸນຣາວຊິຕ຺ຖາຕິ.

ໂສ ຕສ຺ສາ ສີຫນາທໍ ສຸຕ຺ວາ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ຄຕສທິໂສ ຫຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ປຸນທິວເສ ຕາຍ ເວລາຍເມວ ສຸວຓ຺ຓມາສກປູຣໍ ຣຊຕປາຕິໍ ອາທາຍ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ສລ຺ລປນ຺ໂຕ ຉຏ຺ຐໍ ຄາຖມາຫ –

໔໒. ‘‘ຍາ ສາ ຣຕິ ອຸຕ຺ຕມາ ກາມໂຠຄິນໍ, ຍໍເຫຕຸ ສຕ຺ຕາ ວິສມໍ ຈຣນ຺ຕິ;

ມາ ຕໍ ຣຕິໍ ຊີຍິ ຕຸວໍ ສຸຈິມ຺ຫິເຕ, ທທາມິ ເຕ ຣູປິຍໍ ກໍສປູຣ’’ນ຺ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຠທ຺ເທ, ຣາຊຘີເຕ ຍາ ເອສາ ກາມໂຠຄິສຕ຺ຕານໍ ຣຕີສຸ ເມຖຸນກາມຣຕິ ນາມ ອຸຕ຺ຕມາ ຣຕິ, ຍສ຺ສາ ຣຕິຍາ ກາຣຓາ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິວິສມໍ ຈຣນ຺ຕິ, ຕໍ ຣຕິໍ ຕ຺ວໍ ຠທ຺ເທ, ສຸຈິມ຺ຫິເຕ ມນາປຫສິເຕ ມາ ຊີຍິ, ອຫມ຺ປິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນ ຕຸຈ຺ຉຫຕ຺ໂຖ ອາຄໂຕ, ຫິຍ຺ໂຍ ສຸວຓ຺ຓມາສກປູຣໍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ອາຫຣິໍ, ອຊ຺ຊ ຣູປິຍປາຕິໍ, ອິມໍ ເຕ ອຫໍ ຣູປິຍປາຕິໍ ສຸວຓ຺ຓປູຣໍ ທທາມີຕິ.

ຣາຊຘີຕາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອຍໍ ກຖາສລ຺ລາປໍ ລຠນ຺ໂຕ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາຄມິສ຺ສຕິ, ນ ທານິ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ. ສາ ກິຎ຺ຈິ ນ ກເຖສິ.

ສກ຺ໂກ ຕສ຺ສາ ອກຖິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ຕາຍເມວ ເວລາຍ ໂລຫປາຕິໍ ກຫາປຓປູຣໍ ອາທາຍ ‘‘ຠທ຺ເທ, ຕ຺ວໍ ມໍ ກາມຣຕິຍາ ສນ຺ຕປ຺ເປຫິ, ອິມໍ ເຕ ກຫາປຓປູຣໍ ໂລຫປາຕິໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ຣາຊຘີຕາ ສຕ຺ຕມໍ ຄາຖມາຫ –

໔໓. ‘‘ນາຣິໍ ນໂຣ ນິຊ຺ຌປຍໍ ຘເນນ, ອຸກ຺ກໍສຕີ ຍຕ຺ຖ ກໂຣຕິ ຉນ຺ທໍ;

ວິປຈ຺ຈນີໂກ ຕວ ເທວຘມ຺ໂມ, ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ໂຖກຕເຣນ ເອສີ’’ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂຠ ປຸຣິສ, ຕ຺ວໍ ຊໂຬ. ນໂຣ ຫິ ນາມ ນາຣິໍ ກິເລສຣຕິກາຣຓາ ຘເນນ ນິຊ຺ຌາເປນ຺ໂຕ ສຎ຺ຎາເປນ຺ໂຕ ຍຕ຺ຖ ນາຣິຍາ ຉນ຺ທໍ ກໂຣຕິ, ຕໍ ອຸກ຺ກໍສຕິ ວຓ຺ເຓຕ຺ວາ ໂຖເມຕ຺ວາ ພຫຸຕເຣນ ຘເນນ ປໂລເຠຕິ, ຕຸຍ຺ຫໍ ປເນໂສ ເທວສຠາໂວ ວິປຈ຺ຈນີໂກ, ຕ຺ວຎ຺ຫິ ມຍາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ໂຖກຕເຣນ ເອສິ, ປຐມທິວເສ ສຸວຓ຺ຓປູຣໍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ, ທຸຕິຍທິວເສ ສຸວຓ຺ຓປູຣໍ ຣູປິຍປາຕິໍ, ຕຕິຍທິວເສ ກຫາປຓປູຣໍ ໂລຫປາຕິໍ ອາຫຣສີຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສກ຺ໂກ ‘‘ຠທ຺ເທ ຣາຊກຸມາຣິ, ອຫໍ ເຉກວາຓິໂຊ ນ ນິຣຕ຺ຖເກນ ອຕ຺ຖໍ ນາເສມິ, ສເຈ ຕ຺ວໍ ອາຍຸນາ ວາ ວຓ຺ເຓນ ວາ ວຑ຺ເຒຍ຺ຍາສິ, ອຫໍ ເຕ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອາຫເຣຍ຺ຍໍ, ຕ຺ວໍ ປນ ປຣິຫາຍເສວ, ເຕນາຫມ຺ປິ ຘນໍ ປຣິຫາເປມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໔໔. ‘‘ອາຍຸ ຈ ວຓ຺ໂຓ ຈ ມນຸສ຺ສໂລເກ, ນິຫີຍຕິ ມນຸຊານໍ ສຸຄຕ຺ເຕ;