໑໐. ທສກນິປາໂຕ

[໔໓໙] ໑. ຈຕຸທ຺ວາຣຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ຈຕຸທ຺ວາຣມິທໍ ນຄຣນ຺ຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ທຸພ຺ພຈຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວຕ຺ຖຸ ນວກນິປາຕສ຺ສ ປຐມຊາຕເກ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ. ອິຘ ປນ ສຕ຺ຖາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ທຸພ຺ພໂຈ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ປຸພ຺ເພປິ ຕ຺ວໍ ຠິກ຺ຂຸ ທຸພ຺ພຈຕາຍ ປຓ຺ຑິຕານໍ ວຈນໍ ອກຕ຺ວາ ຂຸຣຈກ຺ກໍ ອາປາເທສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ກສ຺ສປທສພລສ຺ສ ກາເລ ພາຣາຓສິຍໍ ອສີຕິໂກຏິວິຠວສ຺ສ ເສຏ຺ຐິໂນ ເອໂກ ປຸຕ຺ໂຕ ມິຕ຺ຕວິນ຺ທໂກ ນາມ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ໂສຕາປນ຺ນາ ອເຫສຸໍ, ໂສ ປນ ທຸສ຺ສີໂລ ອສ຺ສທ຺ໂຘ. ອຖ ນໍ ອປຣຠາເຄ ປິຕຣິ ກາລກເຕ ມາຕາ ກຸຏຸມ຺ພໍ ວິຈາເຣນ຺ຕີ ອາຫ – ‘‘ຕາຕ, ຕຍາ ທຸລ຺ລຠໍ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ລທ຺ຘໍ, ທານໍ ເທຫິ, ສີລໍ ຣກ຺ຂາຫິ, ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກໂຣຫິ, ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຫີ’’ຕິ. ອມ຺ມ, ນ ມຍ຺ຫໍ ທານາທີຫິ ອຕ຺ໂຖ, ມາ ມໍ ກິຎ຺ຈິ ອວຈຸຕ຺ຖ, ອຫໍ ຍຖາກມ຺ມໍ ຄມິສ຺ສາມີຕິ. ເອວໍ ວທນ຺ຕມ຺ປິ ນໍ ເອກທິວສໍ ປຸຓ຺ຓມຸໂປສຖທິວເສ ມາຕາ ອາຫ – ‘‘ຕາຕ, ອຊ຺ຊ ອຠິລກ຺ຂິໂຕ ມຫາອຸໂປສຖທິວໂສ, ອຊ຺ຊ ອຸໂປສຖໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ເອຫິ, ອຫໍ ເຕ ສຫສ຺ສໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ຘນໂລເຠນ ອຸໂປສຖໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ຠຸຕ຺ຕປາຕຣາໂສ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທິວສໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ຍຖາ ເອກມ຺ປິ ຘມ຺ມປທໍ ກຓ຺ຓໍ ນ ປຫຣຕິ, ຕຖາ ເອກສ຺ມິໍ ປເທເສ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ປາໂຕວ ມຸຂໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທິ.

ມາຕາ ປນສ຺ສ ‘‘ອຊ຺ຊ ເມ ປຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປາໂຕວ ຘມ຺ມກຖິກຕ຺ເຖຣໍ ອາທາຍ ອາຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຍາຄຸໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍາເທຕ຺ວາ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສາຄມນໍ ປຏິມາເນນ຺ຕີ ຕໍ ເອກກໍ ອາຄຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຕາຕ, ຘມ຺ມກຖິໂກ ເກນ ນ ອານີໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ນ ມຍ຺ຫໍ ຘມ຺ມກຖິເກນ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ເຕນ ຫິ ຍາຄຸໍ ປິວາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ມຍ຺ຫໍ ສຫສ຺ສໍ ປຏິສ຺ສຸຕໍ, ຕໍ ຕາວ ເມ ເທຖ, ປຈ຺ຉາ ປິວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ປິວ, ຕາຕ, ປຈ຺ຉາ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ຄເຫຕ຺ວາວ ປິວິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ມາຕາ ສຫສ຺ສຠຓ຺ຑິກໍ ປຸຣໂຕ ຐເປສິ. ໂສ ຍາຄຸໍ ປິວິຕ຺ວາ ສຫສ຺ສຠຓ຺ຑິກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂວຫາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ວີສສຕສຫສ຺ສໍ ອຸປ຺ປາເທສິ. ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ນາວໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ໂວຫາຣໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ນາວໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ມ, ອຫໍ ນາວາຍ ໂວຫາຣໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ນໍ ມາຕາ ‘‘ຕ຺ວໍ ຕາຕ, ເອກປຸຕ຺ຕໂກ, ອິມສ຺ມິໍ ຆເຣ ຘນມ຺ປິ ພຫຸ, ສມຸທ຺ໂທ ອເນກາທີນໂວ, ມາ ຄມີ’’ຕິ ນິວາເຣສິ. ໂສ ‘‘ອຫໍ ຄມິສ຺ສາເມວ, ນ ສກ຺ກາ ມໍ ນິວາເຣຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ຕໍ, ຕາຕ, ວາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ມາຕຣາ ຫຕ຺ເຖ ຄຫິໂຕ ຫຕ຺ຖໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ມາຕຣໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ປາເຕຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣໍ ກຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນາວາຍ ສມຸທ຺ທໍ ປກ຺ຂນ຺ທິ.

ນາວາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ມິຕ຺ຕວິນ຺ທກໍ ນິສ຺ສາຍ ສມຸທ຺ທປິຏ຺ເຐ ນິຈ຺ຈລາ ອຏ຺ຐາສິ. ກາຬກຓ຺ຓິສລາກາ ກຣິຍມານາ ມິຕ຺ຕວິນ຺ທກສ຺ເສວ ຫຕ຺ເຖ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຕິ. ອຖສ຺ສ ອຸຬຸມ຺ປໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ເອກໍ ນິສ຺ສາຍ ພຫູ ມາ ນສ຺ສນ຺ຕູ’’ຕິ ຕໍ ສມຸທ຺ທປິຏ຺ເຐ ຂິປິໍສຸ. ຕາວເທວ ນາວາ ຊເວນ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປກ຺ຂນ຺ທິ. ໂສປິ ອຸຬຸມ຺ເປ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເອກໍ ທີປກໍ ປາປຸຓິ. ຕຕ຺ຖ ຜລິກວິມາເນ ຈຕສ຺ໂສ ເວມານິກເປຕິໂຍ ອທ຺ທສ. ຕາ ສຕ຺ຕາຫໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕາຫໍ ສຸຂໍ. ໂສ ຕາຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິ. ອຖ ນໍ ຕາ ທຸກ຺ຂານຸຠວນຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉມານາ ‘‘ສາມິ, ມຍໍ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ອາຄມິສ຺ສາມ, ຍາວ ມຍໍ ອາຄຈ຺ຉາມ, ຕາວ ອນຸກ຺ກຓ຺ຐມາໂນ ອິເຘວ ວສາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຄມໍສຸ. ໂສ ຕຓ຺ຫາວສິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຜລເກ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸນ ສມຸທ຺ທປິຏ຺ເຐນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອປຣໍ ທີປກໍ ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຣຊຕວິມາເນ ອຏ຺ຐ ເວມານິກເປຕິໂຍ ທິສ຺ວາ ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ອປຣສ຺ມິໍ ທີປເກ ມຓິວິມາເນ ໂສຬສ, ອປຣສ຺ມິໍ ທີປເກ ກນກວິມາເນ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ເວມານິກເປຕິໂຍ ທິສ຺ວາ ຕາຫິ ສທ຺ຘິໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ຕາສມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວິຕຸໍ ຄຕກາເລ ປຸນ ສມຸທ຺ທປິຏ຺ເຐນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເອກໍ ປາກາຣປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຈຕຸທ຺ວາຣໍ ນຄຣໍ ອທ຺ທສ. ອຸສ຺ສທນິຣໂຍ ກິເຣສ, ພຫູນໍ ເນຣຍິກສຕ຺ຕານໍ ກມ຺ມກຣຓານຸຠວນຏ຺ຐານໍ ມິຕ຺ຕວິນ຺ທກສ຺ສ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ຕນຄຣໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາສິ.

ໂສ ‘‘ອິມໍ ນຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຣາຊາ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຂຸຣຈກ຺ກໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສີເສ ປຈ຺ຈມານໍ ເນຣຍິກສຕ຺ຕໍ ອທ຺ທສ. ອຖສ຺ສ ຕໍ ຕສ຺ສ ສີເສ ຂຸຣຈກ຺ກໍ ປທຸມໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາສິ. ອຸເຣ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກພນ຺ຘນໍ ອຸຣຈ຺ຉທປສາຘນໍ ຫຸຕ຺ວາ ສີສໂຕ ຄລນ຺ຕໍ ໂລຫິຕໍ ໂລຫິຕຈນ຺ທນວິເລປນໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິເທວນສທ຺ໂທ ມຘຸຣສໂຣ ຄີຕສທ຺ໂທ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາສິ. ໂສ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ໂຠ ປຸຣິສ, ຈິຣໍ ຕຍາ ປທຸມໍ ຘາຣິຕໍ, ເທຫິ ເມ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ‘‘ສມ຺ມ, ນຍິທໍ ປທຸມໍ, ຂຸຣຈກ຺ກໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຕ຺ວໍ ມຍ຺ຫໍ ອທາຕຸກາມຕາຍ ເອວໍ ວທສີ’’ຕິ. ເນຣຍິກສຕ຺ໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ກມ຺ມໍ ຂີຓໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິມິນາປິ ມຍາ ວິຍ ມາຕຣໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ອາຄເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ທສ຺ສາມິສ຺ສ ຂຸຣຈກ຺ກ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ນໍ ‘‘ເອຫິ ໂຠ, ຄຓ຺ຫ ອິມ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຂຸຣຈກ຺ກໍ ຕສ຺ສ ສີເສ ຂິປິ, ຕໍ ຕສ຺ສ ມຕ຺ຖກໍ ປິສມານໍ ຠສ຺ສິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ມິຕ຺ຕວິນ຺ທໂກ ຕສ຺ສ ຂຸຣຈກ຺ກຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ຕວ ຂຸຣຈກ຺ກໍ ຄຓ຺ຫ, ຕວ ຂຸຣຈກ຺ກໍ ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ ເວທນາປ຺ປຕ຺ໂຕ ປຣິເທວິ, ອິຕໂຣ ອນ຺ຕຣຘາຍິ. ຕທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຣຸກ຺ຂເທວຕາ ຫຸຕ຺ວາ ມຫນ຺ເຕນ ປຣິວາເຣນ ອຸສ຺ສທຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ຕໍ ຐານໍ ປາປຸຓິ. ມິຕ຺ຕວິນ຺ທໂກ ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ສາມິ ເທວຣາຊ, ອິທໍ ມໍ ຈກ຺ກໍ ສຓ຺ຫກຣຓິຍໍ ວິຍ ຕິລານິ ປິສມານໍ ໂອຕຣຕິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ມຍາ ປາປໍ ປກຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໑. ‘‘ຈຕຸທ຺ວາຣມິທໍ ນຄຣໍ, ອາຍສໍ ທຬ຺ຫປາກາຣໍ;

ໂອຣຸທ຺ຘປຏິຣຸທ຺ໂຘສ຺ມິ, ກິໍ ປາປໍ ປກຕໍ ມຍາ.

໒. ‘‘ສພ຺ເພ ອປິຫິຕາ ທ຺ວາຣາ, ໂອຣຸທ຺ໂຘສ຺ມິ ຍຖາ ທິໂຊ;

ກິມາຘິກຣຓໍ ຍກ຺ຂ, ຈກ຺ກາຠິນິຫໂຕ ອຫ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ທຬ຺ຫປາກາຣນ຺ຕິ ຖິຣປາກາຣໍ. ‘‘ທຬ຺ຫໂຕຣຓ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ຖິຣທ຺ວາຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂອຣຸທ຺ຘປຏິຣຸທ຺ໂຘສ຺ມີຕິ ອນ຺ໂຕ ກຕ຺ວາ ສມນ຺ຕາ ປາກາເຣນ ຣຸທ຺ໂຘ, ປລາຍນຏ຺ຐານໍ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ກິໍ ປາປໍ ປກຕນ຺ຕິ ກິໍ ນຸ ໂຂ ມຍາ ປາປກມ຺ມໍ ກຕໍ. ອປິຫິຕາຕິ ຖກິຕາ. ຍຖາ ທິໂຊຕິ ປຎ຺ຊເຣ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ສກຸໂຓ ວິຍ. ກິມາຘິກຣຓນ຺ຕິ ກິໍ ກາຣຓໍ. ຈກ຺ກາຠິນິຫໂຕຕິ ຈກ຺ເກນ ອຠິນິຫໂຕ.

ອຖສ຺ສ ເທວຣາຊາ ກາຣຓໍ ກເຖຕຸໍ ຉ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໓. ‘‘ລທ຺ຘາ ສຕສຫສ຺ສານິ, ອຕິເຣການິ ວີສຕິ;

ອນຸກມ຺ປການໍ ຎາຕີນໍ, ວຈນໍ ສມ຺ມ ນາກຣິ.

໔. ‘‘ລງ຺ຆິໍ ສມຸທ຺ທໍ ປກ຺ຂນ຺ທິ, ສາຄຣໍ ອປ຺ປສິທ຺ຘິກໍ;

ຈຕຸພ຺ຠິ ອຏ຺ຐຊ຺ຌຄມາ, ອຏ຺ຐາຫິປິ ຈ ໂສຬສ.

໕. ‘‘ໂສຬສາຫິ ຈ ພາຕ຺ຕິໍສ, ອຕິຈ຺ຉໍ ຈກ຺ກມາສໂທ;

ອິຈ຺ຉາຫຕສ຺ສ ໂປສສ຺ສ, ຈກ຺ກໍ ຠມຕິ ມຕ຺ຖເກ.

໖. ‘‘ອຸປຣິວິສາລາ ທຸປ຺ປູຣາ, ອິຈ຺ຉາ ວິສຏຄາມິນີ;

ເຍ ຈ ຕໍ ອນຸຄິຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເຕ ໂຫນ຺ຕິ ຈກ຺ກຘາຣິໂນ.

໗. ‘‘ພຫຸຠຓ຺ຑໍ ອວຫາຍ, ມຄ຺ຄໍ ອປ຺ປຏິເວກ຺ຂິຍ;

ເຍສຎ຺ເຈຕໍ ອສງ຺ຂາຕໍ, ເຕ ໂຫນ຺ຕິ ຈກ຺ກຘາຣິໂນ.

໘. ‘‘ກມ຺ມໍ ສເມກ຺ເຂ ວິປຸລຎ຺ຈ ໂຠຄໍ, ອິຈ຺ຉໍ ນ ເສເວຍ຺ຍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ;

ກເຣຍ຺ຍ ວາກ຺ຍໍ ອນຸກມ຺ປການໍ, ຕໍ ຕາທິສໍ ນາຕິວຕ຺ເຕຍ຺ຍ ຈກ຺ກ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ລທ຺ຘາ ສຕສຫສ຺ສານິ, ອຕິເຣການິ ວີສຕີຕິ ຕ຺ວໍ ອຸໂປສຖໍ ກຕ຺ວາ ມາຕຸ ສນ຺ຕິກາ ສຫສ຺ສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂວຫາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສຕສຫສ຺ສານິ ຈ ອຕິເຣການິ ວີສຕິສຫສ຺ສານິ ລຠິຕ຺ວາ. ນາກຣີຕິ ເຕນ ຘເນນ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ນາວາຍ ສມຸທ຺ທໍ ປວິສນ຺ໂຕ ສມຸທ຺ເທ ອາທີນວຎ຺ຈ ກເຖຕ຺ວາ ມາຕຸຍາ ວາຣິຍມາໂນປິ ອນຸກມ຺ປການໍ ຎາຕີນໍ ວຈນໍ ນ ກໂຣສິ, ໂສຕາປນ຺ນໍ ມາຕຣໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣໍ ກຕ຺ວາ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕເຍວາສີຕິ ທີເປຕິ.

ລງ຺ຆິນ຺ຕິ ນາວໍ ອຸລ຺ລງ຺ຆນສມຕ຺ຖໍ. ປກ຺ຂນ຺ທີຕິ ປກ຺ຂນ຺ໂທສິ. ອປ຺ປສິທ຺ຘິກນ຺ຕິ ມນ຺ທສິທ຺ຘິໍ ວິນາສພຫຸລໍ. ຈຕຸພ຺ຠິ ອຏ຺ຐາຕິ ອຖ ນໍ ນິສ຺ສາຍ ຐິຕາຍ ນາວາຍ ຜລກໍ ທຕ຺ວາ ສມຸທ຺ເທ ຂິຕ຺ໂຕປິ ຕ຺ວໍ ມາຕຣໍ ນິສ຺ສາຍ ເອກທິວສໍ ກຕສ຺ສ ອຸໂປສຖກມ຺ມສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ຜລິກວິມາເນ ຈຕສ຺ໂສ ອິຕ຺ຖິໂຍ ລຠິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຣຊຕວິມາເນ ອຏ຺ຐ, ມຓິວິມາເນ ໂສຬສ, ກນກວິມາເນ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ອຘິຄໂຕສີຕິ. ອຕິຈ຺ຉໍ ຈກ຺ກມາສໂທຕິ ອຖ ຕ຺ວໍ ຍຖາລທ຺ເຘນ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ‘‘ອຕ຺ຣ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣໍ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ລທ຺ຘໍ ລທ຺ຘໍ ອຕິກ຺ກມນໂລຠສງ຺ຂາຕາຍ ອຕິຈ຺ຉາຍ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ອຕິຈ຺ໂຉ ປາປປຸຄ຺ຄໂລ ຕສ຺ສ ອຸໂປສຖກມ຺ມສ຺ສ ຂີຓຕ຺ຕາ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ອິຕ຺ຖິໂຍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອິມໍ ເປຕນຄຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ມາຕຸປຫາຣທານອກຸສລສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ອິທໍ ຂຸຣຈກ຺ກໍ ສມ຺ປຕ຺ໂຕສິ. ‘‘ອຕ຺ຣິຈ຺ຉ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ອຕ຺ຣ ອຕ຺ຣ ອິຈ຺ຉມາໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອຕ຺ຣິຈ຺ຉາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ອຕ຺ຣິຈ຺ຉາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠມຕີຕິ ຕສ຺ສ ເຕ ອິຈ຺ຉາຫຕສ຺ສ ໂປສສ຺ສ ອິທໍ ຈກ຺ກໍ ມຕ຺ຖກໍ ປິສມານໍ ອິທານິ ກຸມ຺ຠກາຣຈກ຺ກໍ ວິຍ ມຕ຺ຖເກ ຠມຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເຍ ຈ ຕໍ ອນຸຄິຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ຕຓ຺ຫາ ນາເມສາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ອຸປຣູປຣິ ວິສາລາ ໂຫຕິ, ສມຸທ຺ໂທ ວິຍ ຈ ທຸປ຺ປູຣາ, ຣູປາທີສຸ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອິຈ຺ຉນອິຈ຺ຉາຍ ວິສຏຄາມິນີ, ຕໍ ເອວຣູປໍ ຕຓ຺ຫໍ ເຍ ຈ ອນຸຄິຊ຺ຌນ຺ຕິ ຄິທ຺ຘາ ຄຘິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອລ຺ລີຍນ຺ຕິ. ເຕ ໂຫນ຺ຕິ ຈກ຺ກຘາຣິໂນຕິ ເຕ ເອວໍ ປຈ຺ຈນ຺ຕາ ຂຸຣຈກ຺ກໍ ຘາເຣນ຺ຕິ. ພຫຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ມາຕາປິຕູນໍ ສນ຺ຕກໍ ພຫຸຘນໍ ໂອຫາຍ. ມຄ຺ຄນ຺ຕິ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ອປ຺ປສິທ຺ຘິກໍ ສມຸທ຺ທມຄ຺ຄໍ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ຍຖາ ຕ຺ວໍ ປຏິປນ຺ໂນ, ເອວເມວ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ເຍສຎ຺ເຈຕໍ ອສງ຺ຂາຕໍ ອວີມໍສິຕໍ, ເຕ ຍຖາ ຕ຺ວໍ ຕເຖວ ຕຓ຺ຫາວສິກາ ຫຸຕ຺ວາ ຘນໍ ປຫາຍ ຄມນມຄ຺ຄໍ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຏິປນ຺ນາ ຈກ຺ກຘາຣິໂນ ໂຫນ຺ຕິ. ກມ຺ມໍ ສເມກ຺ເຂຕິ ຕສ຺ມາ ປຓ຺ຑິໂຕ ປຸຣິໂສ ອຕ຺ຕນາ ກຕ຺ຕພ຺ພກມ຺ມໍ ‘‘ສໂທສໍ ນຸ ໂຂ, ນິທ຺ໂທສ’’ນ຺ຕິ ສເມກ຺ເຂຍ຺ຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ເຂຍ຺ຍ. ວິປຸລຎ຺ຈ ໂຠຄນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມລທ຺ຘໍ ຘນຣາສິມ຺ປິ ສເມກ຺ເຂຍ຺ຍ. ນາຕິວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ ຕໍ ຕາທິສໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອິທໍ ຈກ຺ກໍ ນ ອຕິວຕ຺ເຕຍ຺ຍ ນາວຕ຺ຖເຣຍ຺ຍ. ‘‘ນາຕິວຕ຺ເຕຕີ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ນາວຕ຺ຖຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມິຕ຺ຕວິນ຺ທໂກ ‘‘ອິມິນາ ເທວປຸຕ຺ເຕນ ມຍາ ກຕກມ຺ມໍ ຕຖໂຕ ຎາຕໍ, ອຍໍ ມຍ຺ຫໍ ປຈ຺ຈນປມາຓມ຺ປິ ຊານິສ຺ສຕິ, ປຸຈ຺ຉາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ນວມໍ ຄາຖມາຫ –

໙. ‘‘ກີວຈິຣໍ ນຸ ເມ ຍກ຺ຂ, ຈກ຺ກໍ ສິຣສິ ຐສ຺ສຕິ;

ກຕິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ, ຕໍ ເມ ອກ຺ຂາຫິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ’’ຕິ.

ອຖສ຺ສ ກເຖນ຺ໂຕ ມຫາສຕ຺ໂຕ ທສມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໐. ‘‘ອຕິສໂຣ ປຈ຺ຈສໂຣ, ມິຕ຺ຕວິນ຺ທ ສຸໂຓຫິ ເມ;

ຈກ຺ກໍ ເຕ ສິຣສິ ມາວິທ຺ຘໍ, ນ ຕໍ ຊີວໍ ປໂມກ຺ຂສີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຕິສໂຣຕິ ອຕິສຣີຕິປິ ອຕິສໂຣ, ອຕິສຣິສ຺ສຕີຕິປິ ອຕິສໂຣ. ປຈ຺ຈສໂຣຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ສມ຺ມ ມິຕ຺ຕວິນ຺ທກ, ສຸໂຓຫິ ເມ ວຈນໍ, ຕ຺ວຎ຺ຫິ ອຕິທາຣຸຓສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຕິສໂຣ, ຕສ຺ສ ປນ ນ ສກ຺ກາ ວສ຺ສຄຓນາຍ ວິປາໂກ ປຎ຺ຎາເປຕຸນ຺ຕິ ອປຣິມາຓໍ ອຕິມຫນ຺ຕໍ ວິປາກທຸກ຺ຂໍ ສຣິສ຺ສສິ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສສີຕິ ອຕິສໂຣ. ເຕນ ເຕ ‘‘ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານີ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມິ. ສິຣສິມາວິທ຺ຘນ຺ຕິ ຍໍ ປນ ເຕ ອິທໍ ຈກ຺ກໍ ສິຣສ຺ມິໍ ອາວິທ຺ຘໍ ກຸມ຺ຠກາຣຈກ຺ກມິວ ຠມຕິ. ນ ຕໍ ຊີວໍ ປໂມກ຺ຂສີຕິ ຕໍ ຕ຺ວໍ ຍາວ ເຕ ກມ຺ມວິປາໂກ ນ ຂີຍຕິ, ຕາວ ຊີວມາໂນ ນ ປໂມກ຺ຂສິ, ກມ຺ມວິປາເກ ປນ ຂີເຓ ອິທໍ ຈກ຺ກໍ ປຫາຍ ຍຖາກມ຺ມໍ ຄມິສ຺ສສີຕິ.

ອິທໍ ວຕ຺ວາ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ເທວຏ຺ຐານເມວ ຄໂຕ, ອິຕໂຣປິ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ປຏິປຊ຺ຊິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ມິຕ຺ຕວິນ຺ທໂກ ອຍໍ ທຸພ຺ພຈຠິກ຺ຂຸ ອໂຫສິ, ເທວຣາຊາ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ຈຕຸທ຺ວາຣຊາຕກວຓ຺ຓນາ ປຐມາ.

[໔໔໐] ໒. ກຓ຺ຫຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ກຓ຺ໂຫ ວຕາຍໍ ປຸຣິໂສຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ກປິລວຕ຺ຖຸໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສິຕປາຕຸກມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ຕທາ ກິຣ ສຕ຺ຖາ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ຊງ຺ຆວິຫາຣໍ ອນຸຈງ຺ກມມາໂນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ປເທເສ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສິ. ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ຠຄວໂຕ ສິຕສ຺ສ ປາຕຸກມ຺ມາຍ, ນ ອເຫຕຸ ຕຖາຄຕາ ສິຕໍ ປາຕຸກໂຣນ຺ຕິ, ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ ຕາວາ’’ຕິ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ສິຕກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ອານນ຺ທ, ກຓ຺ໂຫ ນາມ ອິສິ ອໂຫສິ, ໂສ ອິມສ຺ມິໍ ຠູມິປ຺ປເທເສ ວິຫາສິ ຌາຍີ ຌານຣໂຕ, ຕສ຺ສ ສີລເຕເຊນ ສກ຺ກສ຺ສ ຠວນໍ ກມ຺ປີ’’ຕິ ສິຕກາຣຓໍ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໂນ ອປາກຏຕ຺ຕາ ເຖເຣນ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ເອເກນ ອສີຕິໂກຏິວິຠເວນ ອປຸຕ຺ຕເກນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ສີລໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ເຕ ປຕ຺ຖິເຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ກາຬວຓ຺ຓຕ຺ຕາ ປນສ຺ສ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ‘‘ກຓ຺ຫກຸມາໂຣ’’ຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ. ໂສ ໂສຬສວສ຺ສກາເລ ມຓິປຏິມາ ວິຍ ໂສຠຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປິຕຣາ ສິປ຺ປຸຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖາຍ ເປສິໂຕ ຕກ຺ກສິລາຍໍ ສພ຺ພສິປ຺ປານິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉິ. ອຖ ນໍ ປິຕາ ອນຸຣູເປນ ທາເຣນ ສໍໂຍເຊສິ. ໂສ ອປຣຠາເຄ ມາຕາປິຕູນໍ ອຈ຺ຈເຍນ ສພ຺ພິສ຺ສຣິຍໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ອເຖກທິວສໍ ຣຕນໂກຏ຺ຐາຄາຣານິ ວິໂລເກຕ຺ວາ ວຣປລ຺ລງ຺ກມຊ຺ຌຄໂຕ ສຸວຓ຺ຓປຏ຺ຏໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ຘນໍ ອສຸເກນ ອຸປ຺ປາທິຕໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ອສຸເກນາ’’ຕິ ປຸພ຺ພຎາຕີຫິ ສຸວຓ຺ຓປຏ຺ເຏ ລິຂິຕານິ ອກ຺ຂຣານິ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ເຍຫິ ອິມໍ ຘນໍ ອຸປ຺ປາທິຕໍ, ເຕ ນ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ຘນເມວ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເອໂກປິ ອິທໍ ຘນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ນ ໂຂ ປນ ສກ຺ກາ ຘນຠຓ຺ຑິກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ປຣໂລກໍ ຄນ຺ຕຸໍ. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ເວຣານໍ ສາຘາຣຓຠາເວນ ຫິ ອສາຣສ຺ສ ຘນສ຺ສ ທານໍ ສາໂຣ, ພຫຸໂຣຄສາຘາຣຓຠາເວນ ອສາຣສ຺ສ ສຣີຣສ຺ສ ສີລວນ຺ເຕສຸ ອຠິວາທນາທິກມ຺ມໍ ສາໂຣ, ອນິຈ຺ຈາຠິຠູຕຠາເວນ ອສາຣສ຺ສ ຊີວິຕສ຺ສ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ວິປສ຺ສນາໂຍໂຄ ສາໂຣ, ຕສ຺ມາ ອສາເຣຫິ ໂຠເຄຫິ ສາຣຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ທານໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ໂສ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ທິວສາ ຘນໍ ອປຣິກ຺ຂີຍມານໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ເມ ຘເນນ, ຍາວ ມໍ ຊຣາ ນາຠິຠວຕິ, ຕາວເທວ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຠິຎ຺ຎາ ຈ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກປຣາຍໂຓ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເຄເຫ ສພ຺ພທ຺ວາຣານິ ວິວຣາເປຕ຺ວາ ‘‘ທິນ຺ນໍ ເມ, ຫຣນ຺ຕູ’’ຕິ ອສຸຈິໍ ວິຍ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວຕ຺ຖຸກາເມ ປຫາຍ ມຫາຊນສ຺ສ ໂຣທນ຺ຕສ຺ສ ປຣິເທວນ຺ຕສ຺ສ ນຄຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ຕປເທສໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຕ຺ຖາຍ ຣມຓີຍໍ ຠູມິຠາຄໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອິມໍ ຐານໍ ປຕ຺ວາ ‘‘ອິຘ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອກໍ ອິນ຺ທວາຣຸຓີຣຸກ຺ຂໍ ໂຄຈຣຄາມໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ຕສ຺ເສວ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ມູເລ ວິຫາສິ. ຄາມນ຺ຕເສນາສນໍ ປຫາຍ ອາຣຎ຺ຎິໂກ ອໂຫສິ, ປຓ຺ຓສາລໍ ອກຕ຺ວາ ຣຸກ຺ຂມູລິໂກ ອໂຫສິ, ອພ຺ໂຠກາສິໂກ ເນສຊ຺ຊິໂກ. ສເຈ ນິປຊ຺ຊິຕຸກາໂມ, ຠູມິຍໍເຍວ ນິປຊ຺ຊຕິ, ທນ຺ຕມູສລິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ອນຄ຺ຄິປກ຺ກເມວ ຂາທຕິ, ຖຸສປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ກິຎ຺ຈິ ນ ຂາທຕິ, ເອກທິວສໍ ເອກວາຣເມວ ຂາທຕິ, ເອກາສນິໂກ ອໂຫສິ. ຂມາຍ ປຖວີອາປເຕຊວາຍຸສໂມ ຫຸຕ຺ວາ ເອເຕ ເອຕ຺ຕເກ ຘຸຕງ຺ຄຄຸເຓ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕຕິ, ອິມສ຺ມິໍ ກິຣ ຊາຕເກ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ປຣມປ຺ປິຈ຺ໂຉ ອໂຫສິ. ໂສ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ອຠິຎ຺ຎາ ຈ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຌານກີຬໍ ກີຬນ຺ໂຕ ຕຕ຺ເຖວ ວສຕິ, ຜລາຜລຕ຺ຖມ຺ປິ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຜລິຕກາເລ ຜລໍ ຂາທຕິ, ປຸປ຺ຜິຕກາເລ ປຸປ຺ຜໍ ຂາທຕິ, ສປຕ຺ຕກາເລ ປຕ຺ຕານິ ຂາທຕິ, ນິປ຺ປຕ຺ຕກາເລ ປປຏິກໍ ຂາທຕິ. ເອວໍ ປຣມສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຫຸຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ຈິຣໍ ວສຕິ.

ໂສ ເອກທິວສໍ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມເຍ ຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ປກ຺ການິ ຜລານິ ຄຓ຺ຫິ, ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປນ ໂລລຸປ຺ປຈາເຣນ ອຸຏ຺ຐາຍ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ປເທເສ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຍຖານິສິນ຺ໂນວ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖປ຺ປສາຣຓຏ຺ຐາເນ ຐິຕານິ ຜລານິ ສໍຫຣຕິ, ເຕສຸປິ ມນາປາມນາປໍ ອວິຈິນິຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕເມວ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອວໍ ປຣມສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ ຕສ຺ສ ສີລເຕເຊນ ສກ຺ກສ຺ສ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລາສນໍ ອຸຓ຺ຫາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ຕໍ ກິຣ ສກ຺ກສ຺ສ ອາຍຸກ຺ຂເຍນ ວາ ອຸຓ຺ຫໍ ໂຫຕິ ປຸຎ຺ຎກ຺ຂເຍນ ວາ, ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວາ ມຫານຸຠາວສຕ຺ເຕ ຕໍ ຐານໍ ປຕ຺ເຖນ຺ເຕ, ຘມ຺ມິການໍ ວາ ມຫິທ຺ຘິກສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສີລເຕເຊນ ອຸຓ຺ຫໍ ໂຫຕິ. ສກ຺ໂກ ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ມໍ ຐານາ ຈາເວຕຸກາໂມ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ປເທເສ ວສນ຺ຕໍ ກຓ຺ຫໍ ອິສິໍ ຣຸກ຺ຂຜລານິ ອຸຈ຺ຈິນນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອຍໍ ອິສິ ໂຆຣຕໂປ ປຣມຊິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ, ອິມໍ ຘມ຺ມກຖາຍ ສີຫນາທໍ ນທາເປຕ຺ວາ ສຸກາຣຓໍ ສຸຕ຺ວາ ວເຣນ ສນ຺ຕປ຺ເປຕ຺ວາ ອິມມສ຺ສ ຣຸກ຺ຂໍ ຘຸວຜລໍ ກຕ຺ວາ ອາຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ມຫນ຺ເຕນານຸຠາເວນ ສີຆໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ຕສ຺ສ ປິຏ຺ຐິປສ຺ເສ ຐຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ອວຓ຺ເຓ ກຖິເຕ ກຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ, ໂນ’’ຕິ ວີມໍສນ຺ໂຕ ປຐມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໑. ‘‘ກຓ຺ໂຫ ວຕາຍໍ ປຸຣິໂສ, ກຓ຺ຫໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ ໂຠຊນໍ;

ກຓ຺ເຫ ຠູມິປເທສສ຺ມິໍ, ນ ມຍ຺ຫໍ ມນໂສ ປິໂຍ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກຓ຺ໂຫຕິ ກາຬວຓ຺ໂຓ. ໂຠຊນນ຺ຕິ ຣຸກ຺ຂຜລໂຠຊນໍ.

ກຓ຺ໂຫ ອິສິ ສກ຺ກສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ກເຖຕີ’’ຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ສກ຺ໂກ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ອນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອໂນໂລເກຕ຺ວາວ ທຸຕິຍໍ ຄາຖມາຫ –

໑໒. ‘‘ນ ກຓ຺ໂຫ ຕຈສາ ໂຫຕິ, ອນ຺ໂຕສາໂຣ ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ຍສ຺ມິໍ ປາປານິ ກມ຺ມານິ, ສ ເວ ກຓ຺ໂຫ ສຸຊມ຺ປຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຕຈສາຕິ ຕເຈນ ກຓ຺ໂຫ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນ຺ໂຕສາໂຣຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສາເຣຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ເອວຣູໂປ ຫິ ພາຫິຕປາປຕ຺ຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນາມ ໂຫຕິ. ສ ເວຕິ ຍສ຺ມິໍ ປນ ປາປານິ ກມ຺ມານິ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ກຸເລ ຊາໂຕປິ ເຍນ ເກນຈິ ສຣີຣວຓ຺ເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕປິ ກາຬໂກວ.

ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ອິເມສໍ ສຕ຺ຕານໍ ກຓ຺ຫຠາວກຣານິ ປາປກມ຺ມານິ ເອກວິຘາທິເຠເທຫິ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ສພ຺ພານິປິ ຕານິ ຄຣຫິຕ຺ວາ ສີລາທໂຍ ຄຸເຓ ປສໍສິຕ຺ວາ ອາກາເສ ຈນ຺ທໍ ອຸຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ວິຍ ສກ຺ກສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ສກ຺ໂກ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ປມຸທິໂຕ ໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ມຫາສຕ຺ຕໍ ວເຣນ ນິມນ຺ເຕນ຺ໂຕ ຕຕິຍໍ ຄາຖມາຫ –

໑໓. ‘‘ເອຕສ຺ມິໍ ເຕ ສຸລປິເຕ, ປຕິຣູເປ ສຸຠາສິເຕ;

ວຣໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ເຕ ທມ຺ມິ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມນສິຈ຺ຉສີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເອຕສ຺ມິນ຺ຕິ ຍໍ ອິທໍ ຕຍາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ເຘນ ວິຍ ສຸລປິຕໍ, ຕສ຺ມິໍ ສຸລປິເຕ ຕຸມ຺ຫາກເມວ ອນຸຈ຺ຉວິກຕ຺ຕາ ປຕິຣູເປ ສຸຠາສິເຕ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມນສາ ອິຈ຺ຉສິ, ສພ຺ພໍ ເຕ ຍໍ ວຣໍ ອິຈ຺ຉິຕໍ ປຕ຺ຖິຕໍ, ຕໍ ທມ຺ມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອຍໍ ກິໍ ນຸ ໂຂ ອຕ຺ຕໂນ ອວຓ຺ເຓ ກຖິເຕ ກຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ, ໂນຕິ ມໍ ວີມໍສນ຺ໂຕ ມຍ຺ຫໍ ຉວິວຓ຺ຓຎ຺ຈ ໂຠຊນຎ຺ຈ ວສນຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຄຣຫິຕ຺ວາ ອິທານິ ມຍ຺ຫໍ ອກຸທ຺ຘຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ວຣໍ ເທຕິ, ມໍ ໂຂ ປເນສ ‘ສກ຺ກິສ຺ສຣິຍພ຺ຣຫ຺ມິສ຺ສຣິຍານໍ ອຕ຺ຖາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕີ’ຕິປິ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕຕ຺ຣສ຺ສ ນິກ຺ກງ຺ຂຠາວຕ຺ຖໍ ມຍ຺ຫໍ ປເຣສຸ ໂກໂຘ ວາ ໂທໂສ ວາ ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕຸ, ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ໂລໂຠ ວາ ປເຣສຸ ສິເນໂຫ ວາ ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕຸ, ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕວ ຠເວຍ຺ຍນ຺ຕິ ອິເມ ມຍາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວເຣ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ໂສ ຕສ຺ສ ນິກ຺ກງ຺ຂຠາວຕ຺ຖາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວເຣ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຄາຖມາຫ –

໑໔. ‘‘ວຣຎ຺ເຈ ເມ ອໂທ ສກ຺ກ, ສພ຺ພຠູຕານມິສ຺ສຣ;

ສຸນິກ຺ໂກຘໍ ສຸນິທ຺ໂທສໍ, ນິລ຺ໂລຠໍ ວຸຕ຺ຕິມຕ຺ຕໂນ;

ນິສ຺ເນຫມຠິກງ຺ຂາມິ, ເອເຕ ເມ ຈຕຸໂຣ ວເຣ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ວຣຎ຺ເຈ ເມ ອໂທ ສກ຺ກາຕິ ສເຈ ຕ຺ວໍ ມຍ຺ຫໍ ວຣໍ ອທາສິ. ສຸນິກ຺ໂກຘນ຺ຕິ ອກຸຊ຺ຌນວເສນ ສຸຏ຺ຐຸ ນິກ຺ໂກຘໍ. ສຸນິທ຺ໂທສນ຺ຕິ ອທຸສ຺ສນວເສນ ສຸຏ຺ຐຸ ນິທ຺ໂທສໍ. ນິລ຺ໂລຠນ຺ຕິ ປຣສມ຺ປຕ຺ຕີສຸ ນິລ຺ໂລຠໍ. ວຸຕ຺ຕິມຕ຺ຕໂນຕິ ເອວຣູປໍ ອຕ຺ຕໂນ ວຸຕ຺ຕິໍ. ນິສ຺ເນຫນ຺ຕິ ປຸຕ຺ຕຘີຕາທີສຸ ວາ ສວິຎ຺ຎາຓເກສຸ ຘນຘຎ຺ຎາທີສຸ ວາ ອວິຎ຺ຎາຓເກສຸ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກສຸປິ ນິສ຺ເນຫໍ ອປຄຕໂລຠໍ. ອຠິກງ຺ຂາມີຕິ ເອວຣູປໍ ອິເມຫິ ຈຕູຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວຸຕ຺ຕິໍ ອຠິກງ຺ຂາມິ. ເອເຕ ເມ ຈຕຸໂຣ ວເຣຕິ ເອເຕ ນິກ຺ໂກຘາທິເກ ຈຕຸໂຣ ມຍ຺ຫໍ ວເຣ ເທຫີຕິ.

ກິໍ ປເນສ ນ ຊານາຕິ ‘‘ຍຖາ ນ ສກ຺ກາ ສກ຺ກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວເຣນ ໂກຘາທໂຍ ຫນິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ໂນ ນ ຊານາຕິ, ສກ຺ເກ ໂຂ ປນ ວຣໍ ເທນ຺ເຕ ນ ຄຓ຺ຫາມີຕິ ວຈນໍ ນ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ຈ ນິກ຺ກງ຺ຂຠາວຕ຺ຖາຍ ຄຓ຺ຫິ. ຕໂຕ ສກ຺ໂກ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ກຓ຺ຫປຓ຺ຑິໂຕ ວຣໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອຕິວິຍ ອນວຊ຺ເຊ ວເຣ ຄຓ຺ຫິ, ເອເຕສຸ ວເຣສຸ ຄຸຓໂທສໍ ເອຕເມວ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໕. ‘‘ກິໍນຸ ໂກເຘ ວາ ໂທເສ ວາ, ໂລເຠ ສ຺ເນເຫ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ;

ອາທີນວໍ ຕ຺ວໍ ປສ຺ສສິ, ຕໍ ເມ ອກ຺ຂາຫິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ’’ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ກິໍ ນຸ ໂຂ ຕ຺ວໍ ໂກເຘ ໂທເສ ໂລເຠ ສ຺ເນເຫ ຈ ອາທີນວໍ ປສ຺ສສິ, ຕໍ ຕາວ ເມ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ອກ຺ຂາຫິ, ນ ຫິ ມຍໍ ເອຕ຺ຖ ອາທີນວໍ ຊານາມາຕິ.

ອຖ ນໍ ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ເຕນ ຫິ ສຸຓາຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຈຕສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໑໖. ‘‘ອປ຺ໂປ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸ ໂຫຕິ, ວຑ຺ຒເຕ ໂສ ອຂນ຺ຕິໂຊ;

ອາສງ຺ຄີ ພຫຸປາຍາໂສ, ຕສ຺ມາ ໂກຘໍ ນ ໂຣຈເຍ.

໑໗. ‘‘ທຸຏ຺ຐສ຺ສ ຜຣຸສາ ວາຈາ, ປຣາມາໂສ ອນນ຺ຕຣາ;

ຕໂຕ ປາຓິ ຕໂຕ ທຓ຺ໂຑ, ສຕ຺ຖສ຺ສ ປຣມາ ຄຕິ;

ໂທໂສ ໂກຘສມຸຏ຺ຐາໂນ, ຕສ຺ມາ ໂທສໍ ນ ໂຣຈເຍ.

໑໘. ‘‘ອາໂລປສາຫສາກາຣາ, ນິກຕີ ວຎ຺ຈນານິ ຈ;

ທິສ຺ສນ຺ຕິ ໂລຠຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ມາ ໂລຠໍ ນ ໂຣຈເຍ.

໑໙. ‘‘ສ຺ເນຫສງ຺ຄຖິຕາ ຄນ຺ຖາ, ເສນ຺ຕິ ມໂນມຍາ ປຸຖູ;

ເຕ ຠຸສໍ ອຸປຕາເປນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສ຺ເນຫໍ ນ ໂຣຈເຍ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຂນ຺ຕິໂຊຕິ ໂສ ອນຘິວາສກຊາຕິກສ຺ສ ອຂນ຺ຕິໂຕ ຊາໂຕ ໂກໂຘ ປຐມໍ ປຣິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ພຫຸ ໂຫຕິ ອປຣາປຣໍ ວຑ຺ຒຕິ. ຕສ຺ສ ວຑ຺ຒນຠາໂວ ຂນ຺ຕິວາທີຊາຕເກນ (ຊາ. ໑.໔.໔໙ ອາທໂຍ) ເຈວ ຈູຬຘມ຺ມປາລຊາຕເກນ (ຊາ. ໑.໕.໔໔ ອາທໂຍ) ຈ ວຓ຺ເຓຕພ຺ໂພ. ອປິຈ ຕິສ຺ສາມຈ຺ຈສ຺ສເປຕ຺ຖ ຠຣິຍໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ສປຣິຊນໍ ມາເຣຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຕ຺ຕໂນ ມາຣິຕວຕ຺ຖຸ ກເຖຕພ຺ພໍ. ອາສງ຺ຄີຕິ ອາສງ຺ຄກຣໂຓ. ຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ອາສຕ຺ຕໍ ລຄ຺ຄິຕໍ ກໂຣຕິ, ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ເທຕິ, ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອກ຺ໂກສນາທີນິ ກາເຣຕິ. ພຫຸປາຍາໂສຕິ ພຫຸນາ ກາຍິກເຈຕສິກທຸກ຺ຂສງ຺ຂາເຕນ ອຸປາຍາເສນ ກິລມເຖນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ໂກຘໍ ນິສ຺ສາຍ ຫິ ໂກຘວເສນ ອຣິຍາທີສຸ ກຕວີຕິກ຺ກມາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ ເຈວ ສມ຺ປຣາເຍ ຈ ວຘພນ຺ຘວິປ຺ປຏິສາຣາທີນິ ເຈວ ປຎ຺ຈວິຘພນ຺ຘນກມ຺ມກຣຓາທີນິ ຈ ພຫູນິ ທຸກ຺ຂານິ ອນຸຠວນ຺ຕີຕິ ໂກໂຘ ພຫຸປາຍາໂສ ນາມ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ເອສ ເອວໍ ອເນກາທີນໂວ, ຕສ຺ມາ ໂກຘໍ ນ ໂຣເຈມິ.

ທຸຏ຺ຐສ຺ສາຕິ ກຸຊ຺ຌນລກ຺ຂເຓນ ໂກເຘນ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ທຸສ຺ສນລກ຺ຂເຓນ ໂທເສນ ທຸຏ຺ຐສ຺ສ ປຐມໍ ຕາວ ‘‘ອເຣ, ທາສ, ເປສ຺ສາ’’ຕິ ຜຣຸສວາຈາ ນິຈ຺ຉຣຕິ, ວາຈາຍ ອນນ຺ຕຣາ ອາກຑ຺ຒນວິກຑ຺ຒນວເສນ ຫຕ຺ຖປຣາມາໂສ, ຕໂຕ ອນນ຺ຕຣາ ອຸປກ຺ກມນວເສນ ປາຓິ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕໂຕ ທຓ຺ໂຑ, ທຓ຺ຑປ຺ປຫາເຣ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປນ ເອກໂຕຘາຣອຸຠໂຕຘາຣສ຺ສ ສຕ຺ຖສ຺ສ ປຣມາ ຄຕິ, ສພ຺ພປຣິຍນ຺ຕາ ສຕ຺ຖນິປ຺ຜຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ຍທາ ຫິ ສຕ຺ເຖນ ປຣໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ເຕເນວ ສຕ຺ເຖນ ອຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕິ, ຕທາ ໂທໂສ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ໂທໂສ ໂກຘສມຸຏ຺ຐາໂນຕິ ຍຖາ ອນມ຺ພິລໍ ຕກ຺ກໍ ວາ ກຎ຺ຊິກໍ ວາ ປຣິຓາມວເສນ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອມ຺ພິລໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ເອກຊາຕິກມ຺ປິ ສມານໍ ອມ຺ພິລໍ ອນມ຺ພິລນ຺ຕິ ນານາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຖາ ປຸພ຺ພກາເລ ໂກໂຘ ປຣິຓມິຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ໂທໂສ ໂຫຕິ. ໂສ ອກຸສລມູລຕ຺ເຕນ ເອກຊາຕິໂກປິ ສມາໂນ ໂກໂຘ ໂທໂສຕິ ນານາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາ ອນມ຺ພິລໂຕ ອມ຺ພິລໍ, ເອວໍ ໂສປິ ໂກຘໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕີຕິ ໂກຘສມຸຏ຺ຐາໂນ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ເອວໍ ອເນກາທີນໂວ ໂທໂສ, ຕສ຺ມາ ໂທສມ຺ປິ ນ ໂຣເຈມິ.

ອາໂລປສາຫສາກາຣາຕິ ທິວາ ທິວສ຺ເສວ ຄາມໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ວິລຸມ຺ປນານິ ຈ ອາວຸຘໍ ສຣີເຣ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ນາມ ເມ ເທຫີ’’ຕິ ສາຫສາກາຣາ ຈ. ນິກຕີ ວຎ຺ຈນານິ ຈາຕິ ປຕິຣູປກໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຣສ຺ສ ຫຣຓໍ ນິກຕິ ນາມ, ສາ ອສຸວຓ຺ຓເມວ ‘‘ສຸວຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ ກູຏກຫາປຓໍ ‘‘ກຫາປໂຓ’’ຕິ ທຕ຺ວາ ປຣສນ຺ຕກຄ຺ຄຫເຓ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ປຏິຠານວເສນ ປນ ອຸປາຍກຸສລຕາຍ ປຣສນ຺ຕກຄ຺ຄຫຓໍ ວຎ຺ຈນໍ ນາມ. ຕສ຺ເສວໍ ປວຕ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ – ເອໂກ ກິຣ ອຸຊຸຊາຕິໂກ ຄາມິກປຸຣິໂສ ອຣຎ຺ຎໂຕ ສສກໍ ອາເນຕ຺ວາ ນທີຕີເຣ ຐເປຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍິຕຸໍ ໂອຕຣິ. ອເຖໂກ ຘຸຕ຺ໂຕ ຕໍ ສສກໍ ສີເສ ກຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍິຕຸໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ. ອິຕໂຣ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ສສກໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິໂລເກສິ. ຕເມນໍ ຘຸຕ຺ໂຕ ‘‘ກິໍ ໂຠ ວິໂລເກສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ເມ ຐາເນ ສສໂກ ຐປິໂຕ, ຕໍ ນ ປສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອນ຺ຘພາລ, ຕ຺ວໍ ນ ຊານາສິ, ສສກາ ນາມ ນທີຕີເຣ ຐປິຕາ ປລາຍນ຺ຕິ, ປສ຺ສ ອຫໍ ອຕ຺ຕໂນ ສສກໍ ສີເສ ຐເປຕ຺ວາວ ນ຺ຫາຍາມີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ອປ຺ປຏິຠານຕາຍ ‘‘ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປກ຺ກາມິ. ເອກກຫາປເຓນ ມິຄໂປຕກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸນ ຕໍ ທຕ຺ວາ ທ຺ວິກຫາປຓຄ຺ຆນກສ຺ສ ມິຄສ຺ສ ຄຫິຕວຕ຺ຖຸເປຕ຺ຖ ກເຖຕພ຺ພໍ. ທິສ຺ສນ຺ຕິ ໂລຠຘມ຺ເມສູຕິ ສກ຺ກ, ອິເມ ອາໂລປາທໂຍ ປາປຘມ຺ມາ ໂລຠສຠາເວສຸ ໂລຠາຠິຠູເຕສຸ ສຕ຺ເຕສຸ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ນ ຫິ ອລຸທ຺ຘາ ເອວຣູປານິ ກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂລໂຠ ອເນກາທີນໂວ, ຕສ຺ມາ ໂລຠມ຺ປິ ນ ໂຣເຈມິ.

ສ຺ເນຫສງ຺ຄຖິຕາ ຄນ຺ຖາຕິ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ອລ຺ລີຍນລກ຺ຂເຓນ ສ຺ເນເຫນ ສງ຺ຄຖິຕາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປາທວເສນ ຆຏິຕາ ສຸຕ຺ເຕນ ປຸປ຺ຜານິ ວິຍ ພທ຺ຘາ ນານປ຺ປກາເຣສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ປວຕ຺ຕມານາ ອຠິຊ຺ຌາກາຍຄນ຺ຖາ. ເສນ຺ຕິ ມໂນມຍາ ປຸຖູຕິ ເຕ ປຸຖູສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຸວຓ຺ຓາທີຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ ສຸວຓ຺ຓາທິມຍານິ ອາຠຣຓາທີນິ ວິຍ ມເນນ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມໂນມຍາ ອຠິຊ຺ຌາກາຍຄນ຺ຖາ ເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ເສນ຺ຕິ ອນຸເສນ຺ຕິ. ເຕ ຠຸສໍ ອຸປຕາເປນ຺ຕີຕິ ເຕ ເອວໍ ອນຸສຍິຕາ ພລວຕາປໍ ຊເນນ຺ຕາ ຠຸສໍ ອຸປຕາເປນ຺ຕິ ອຕິກິລເມນ຺ຕິ. ເຕສໍ ປນ ຠຸສໍ ອຸປຕາປເນ ‘‘ສລ຺ລວິທ຺ໂຘວ ຣຸປ຺ປຕີ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໗໗໓) ຄາຖາຍ ວຕ຺ຖຸ, ‘‘ປິຍຊາຕິກາ ຫິ ຄຫປຕິ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ປິຍປ຺ປຠຸຕິກາ’’ (ມ. ນິ. ໒.໓໕໓), ‘‘ປິຍໂຕ ຊາຍຕີ ໂສໂກ’’ຕິອາທີນິ (ຘ. ປ. ໒໑໒) ສຸຕ຺ຕານິ ຈ ອາຫຣິຕພ຺ພານິ. ອປິຈ ມງ຺ຄລໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ທາຣເກ ທຕ຺ວາ ພລວໂສເກນ ຫທຍໍ ຜລິ, ເວສ຺ສນ຺ຕຣໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ມຫນ຺ຕໍ ໂທມນສ຺ສໍ ອຸທປາທິ. ເອວໍ ປູຣິຕປາຣມີນໍ ມຫາສຕ຺ຕານໍ ເປມໍ ອຸປຕາປໍ ກໂຣຕິເຍວ. ອຍໍ ສ຺ເນເຫ ອາທີນໂວ, ຕສ຺ມາ ສ຺ເນຫມ຺ປິ ນ ໂຣເຈມີຕິ.

ສກ຺ໂກ ປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ກຓ຺ຫປຓ຺ຑິຕ ຕຍາ ອິເມ ປຎ຺ຫາ ພຸທ຺ຘລີຬາຍ ສາຘຸກໍ ກຖິຕາ, ອຕິວິຍ ຕຸຏ຺ໂຐສ຺ມິ ເຕ, ອປຣມ຺ປິ ວຣໍ ຄຓ຺ຫາຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ທສມໍ ຄາຖມາຫ –

໒໐. ‘‘ເອຕສ຺ມິໍ ເຕ ສຸລປິເຕ, ປຕິຣູເປ ສຸຠາສິເຕ;

ວຣໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ເຕ ທມ຺ມິ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມນສິຈ຺ຉສີ’’ຕິ.

ຕໂຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອນນ຺ຕຣຄາຖມາຫ –

໒໑. ‘‘ວຣຎ຺ເຈ ເມ ອໂທ ສກ຺ກ, ສພ຺ພຠູຕານມິສ຺ສຣ;

ອຣຎ຺ເຎ ເມ ວິຫຣໂຕ, ນິຈ຺ຈໍ ເອກວິຫາຣິໂນ;

ອາພາຘາ ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ອນ຺ຕຣາຍກຣາ ຠຸສາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣາຍກຣາ ຠຸສາຕິ ອິມສ຺ສ ເມ ຕໂປກມ຺ມສ຺ສ ອນ຺ຕຣາຍກຣາ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສກ຺ໂກ ‘‘ກຓ຺ຫປຓ຺ຑິໂຕ ວຣໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ນ ອາມິສສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕໂປກມ຺ມນິສ຺ສິຕເມວ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ປສນ຺ໂນ ອປຣມ຺ປິ ວຣໍ ທທມາໂນ ອິຕຣໍ ຄາຖມາຫ –

໒໒. ‘‘ເອຕສ຺ມິໍ ເຕ ສຸລປິເຕ, ປຕິຣູເປ ສຸຠາສິເຕ;

ວຣໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ເຕ ທມ຺ມິ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມນສິຈ຺ຉສີ’’ຕິ.

ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ວຣຄ຺ຄຫຓາປເທເສນ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ໂອສານຄາຖມາຫ –

໒໓. ‘‘ວຣຎ຺ເຈ ເມ ອໂທ ສກ຺ກ, ສພ຺ພຠູຕານມິສ຺ສຣ;

ນ ມໂນ ວາ ສຣີຣໍ ວາ, ມໍ-ກເຕ ສກ຺ກ ກສ຺ສຈິ;

ກທາຈິ ອຸປຫຎ຺ເຎຖ, ເອຕໍ ສກ຺ກ ວຣໍ ວເຣ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ມໂນ ວາຕິ ມໂນທ຺ວາຣໍ ວາ. ສຣີຣໍ ວາຕິ ກາຍທ຺ວາຣໍ ວາ, ວຈີທ຺ວາຣມ຺ປິ ເອເຕສໍ ຄຫເຓນ ຄຫິຕເມວາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ມໍ-ກເຕຕິ ມມ ກາຣຓາ. ອຸປຫຎ຺ເຎຖາຕິ ອຸປຆາຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ອປຣິສຸທ຺ຘໍ ອສ຺ສ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ສກ຺ກ ເທວຣາຊ, ມມ ກາຣຓາ ມໍ ນິສ຺ສາຍ ມມ ອນຕ຺ຖກາມຕາຍ ກສ຺ສຈິ ສຕ຺ຕສ຺ສ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ກາເລ ອິທໍ ຕິວິຘມ຺ປິ ກມ຺ມທ຺ວາຣໍ ນ ອຸປຫຎ຺ເຎຖ, ປາຓາຕິປາຕາທີຫິ ທສຫິ ອກຸສລກມ຺ມປເຖຫິ ວິມຸຕ຺ຕໍ ປຣິສຸທ຺ຘເມວ ຠເວຍ຺ຍາຕິ.

ອິຕິ ມຫາສຕ຺ໂຕ ຉສຸປິ ຐາເນສຸ ວຣໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ເນກ຺ຂມ຺ມນິສ຺ສິຕເມວ ຄຓ຺ຫິ, ຊານາຕິ ເຈສ ‘‘ສຣີຣໍ ນາມ ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໍ, ນ ຕໍ ສກ຺ກາ ສກ຺ເກນ ອພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕານຎ຺ຫິ ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ປຣິສຸທ຺ຘຠາໂວ ອສກ຺ກາຍຕ຺ໂຕວ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖໍ ອິເມ ວເຣ ຄຓ຺ຫິ. ສກ຺ໂກປິ ຕໍ ຣຸກ຺ຂໍ ຘຸວຜລໍ ກຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສິຣສິ ອຎ຺ຊລິໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ອໂຣຄາ ອິເຘວ ວສຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສກຏ຺ຐານເມວ ຄໂຕ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ອປຣິຫີນຊ຺ຌາໂນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປໂຄ ອໂຫສິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ອານນ຺ທ, ປຸພ຺ເພ ມຍາ ນິວຸຕ຺ຖຠູມິປ຺ປເທໂສ ເຈໂສ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ – ‘‘ຕທາ ສກ຺ໂກ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ອໂຫສິ, ກຓ຺ຫປຓ຺ຑິໂຕ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ.

ກຓ຺ຫຊາຕກວຓ຺ຓນາ ທຸຕິຍາ.

[໔໔໑] ໓. ຈຕຸໂປສຖິກຊາຕກວຓ຺ຓນາ

໒໔-໓໘. ໂຍ ໂກປເນຍ຺ໂຍຕິ ອິທໍ ຈຕຸໂປສຖິກຊາຕກໍ ປຸຓ຺ຓກຊາຕເກ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ.

ຈຕຸໂປສຖິກຊາຕກວຓ຺ຓນາ ຕຕິຍາ.

[໔໔໒] ໔. ສງ຺ຂຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ພຫຸສ຺ສຸໂຕຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສພ຺ພປຣິກ຺ຂາຣທານໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ກິເຣໂກ ອຸປາສໂກ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ສ຺ວາຕນາຍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຆຣທ຺ວາເຣ ມຓ຺ຑປໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ກາລໍ ອາໂຣຈາເປສິ. ສຕ຺ຖາ ປຎ຺ຈສຕຠິກ຺ຂຸປຣິວາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຸປາສໂກ ສປຸຕ຺ຕທາໂຣ ສປຣິຊໂນ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ປຸນ ສ຺ວາຕນາຍາຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ສພ຺ພປຣິກ຺ຂາຣໍ ອທາສິ. ຕໍ ປນ ທທມາໂນ ອຸປາຫນທານໍ ອຸສ຺ສນ຺ນໍ ກຕ຺ວາ ອທາສິ. ທສພລສ຺ສ ທິນ຺ໂນ ອຸປາຫນສງ຺ຆາໂຏ ສຫສ຺ສຄ຺ຆນໂກ ອໂຫສິ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຄ຺ຄສາວການໍ ປຎ຺ຈສຕຄ຺ຆນໂກ, ເສສານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸສຕານໍ ສຕຄ຺ຆນໂກ. ອິຕິ ໂສ ສພ຺ພປຣິກ຺ຂາຣທານໍ ທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທິ. ອຖສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ມຘຸເຣນ ສເຣນ ອນຸໂມທນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ອຸປາສກ, ອຸຬາຣໍ ເຕ ສພ຺ພປຣິກ຺ຂາຣທານໍ, ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫຫິ, ປຸພ຺ເພ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ເອກໍ ອຸປາຫນສງ຺ຆາຏໍ ທຕ຺ວາ ນາວາຍ ຠິນ຺ນາຍ ອປ຺ປຕິຏ຺ເຐ ມຫາສມຸທ຺ເທປິ ອຸປາຫນທານນິສ຺ສນ຺ເທນ ປຕິຏ຺ຐໍ ລຠິໍສຸ, ຕ຺ວໍ ປນ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ສພ຺ພປຣິກ຺ຂາຣທານໍ ອທາສິ, ຕສ຺ສ ເຕ ອຸປາຫນທານສ຺ສ ຜລໍ ກສ຺ມາ ນ ປຕິຏ຺ຐາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ຍາຈິໂຕ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ອຍໍ ພາຣາຓສີ ໂມຬິນີ ນາມ ອໂຫສິ. ໂມຬິນິນຄເຣ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ສງ຺ໂຂ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຑ຺ໂຒ ມຫທ຺ຘໂນ ມຫາໂຠໂຄ ປຫູຕວິຕ຺ຕຸປກຣໂຓ ປຫູຕຘນຘຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓຣຊໂຕ ຈຕູສຸ ນຄຣທ຺ວາເຣສຸ ນຄຣມຊ຺ເຌ ນິເວສນທ຺ວາເຣ ຈາຕິ ຉສຸ ຐາເນສຸ ຉ ທານສາລາໂຍ ກາເຣຕ຺ວາ ເທວສິກໍ ຉສຕສຫສ຺ສານິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ກປຓທ຺ຘິການໍ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອຫໍ ເຄເຫ ຘເນ ຂີເຓ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ອປຣິກ຺ຂີເຓເຍວ ຘເນ ນາວາຍ ສຸວຓ຺ຓຠູມິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘນໍ ອາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ນາວໍ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑສ຺ສ ປູຣາເປຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຍາວາຫໍ ອາຄຈ຺ຉາມິ, ຕາວ ເມ ທານໍ ອນຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ທາສກມ຺ມກຣປຣິວຸໂຕ ຉຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ອຸປາຫນໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກສມເຍ ປຏ຺ຏນຄາມາຠິມຸໂຂ ປາຍາສິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຄນ຺ຘມາທເນ ເອໂກ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕໍ ຘນາຫຣຓຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຫາປຸຣິໂສ ຘນໍ ອາຫຣິຕຸໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຠວິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ອສ຺ສ ສມຸທ຺ເທ ອນ຺ຕຣາໂຍ, ໂນ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘‘ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ເອສ ມໍ ທິສ຺ວາ ຉຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຸປາຫນຎ຺ຈ ມຍ຺ຫໍ ທຕ຺ວາ ອຸປາຫນທານນິສ຺ສນ຺ເທນ ສມຸທ຺ເທ ຠິນ຺ນາຍ ນາວາຍ ປຕິຏ຺ຐໍ ລຠິສ຺ສຕິ, ກຣິສ຺ສາມິສ຺ສ ອນຸຄ຺ຄຫ’’ນ຺ຕິ ອາກາເສນາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສາວິທູເຣ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຈຓ຺ຑວາຕາຕເປ ອງ຺ຄາຣສນ຺ຖຣສທິສໍ ອຸຓ຺ຫວາລຸກໍ ມທ຺ທນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອຠິມຸໂຂ ອາຄຈ຺ຉິ.

ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາວ ‘‘ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ເມ ອາຄຕໍ, ອຊ຺ຊ ມຍາ ເອຕ຺ຖ ທານພີຊໍ ໂຣເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ເວເຄນ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍ຺ຫໍ ອນຸຄ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ໂຖກໍ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ອິມໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ອຸປສງ຺ກມຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ອຸປສງ຺ກມນ຺ເຕ ຣຸກ຺ຂມູເລ ວາລຸກໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ວາສິຕປຣິສ຺ສາວິເຕນ ອຸທເກນ ປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘເຕເລນ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປາຫນາ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ຄນ຺ຘເຕເລນ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປາເທສຸ ປຏິມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິມາ ອຸປາຫນາ ອາຣຸຍ຺ຫ ຉຕ຺ຕໍ ມຕ຺ຖເກ ກຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ຉຕ຺ຕຸປາຫນໍ ອທາສິ. ໂສ ອສ຺ສ ອນຸຄ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປສາທສໍວຑ຺ຒນຕ຺ຖໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວສ຺ສ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘມາທນເມວ ອຄມາສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຕິວິຍ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ປຏ຺ຏນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນາວໍ ອຠິຣຸຫິ. ອຖສ຺ສ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ນາວາ ວິວຣໍ ອທາສິ, ອຸທກໍ ອຸສ຺ສິຎ຺ຈິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ. ມຫາຊໂນ ມຣຓຠຍຠີໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ເທວຕາ ນມສ຺ສິຕ຺ວາ ມຫາວິຣວໍ ວິຣວິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ເອກໍ ອຸປຏ຺ຐາກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສກລສຣີຣໍ ເຕເລນ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ສປ຺ປິນາ ສທ຺ຘິໍ ສກ຺ຂຣຈຸຓ຺ຓໍ ຍາວທຕ຺ຖໍ ຂາທິຕ຺ວາ ຕມ຺ປິ ຂາທາເປຕ຺ວາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ກູປກຍຏ຺ຐິມຕ຺ຖກໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ‘‘ອິມາຍ ທິສາຍ ອມ຺ຫາກໍ ນຄຣ’’ນ຺ຕິ ທິສໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ມຈ຺ຉກຈ຺ຉປປຣິປນ຺ຖໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ໂມເຈນ຺ໂຕ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອຸສຠມຕ຺ຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຕິ. ມຫາຊໂນ ວິນາສໍ ປາປຸຓິ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ປນ ອຸປຏ຺ຐາເກນ ສທ຺ຘິໍ ສມຸທ຺ທໍ ຕຣິຕຸໍ ອາຣຠິ. ຕສ຺ສ ຕຣນ຺ຕສ຺ເສວ ສຕ຺ຕໂມ ທິວໂສ ຊາໂຕ. ໂສ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ກາເລ ໂລໂຓທເກນ ມຸຂໍ ວິກ຺ຂາເລຕ຺ວາ ອຸໂປສຖິໂກ ອໂຫສິເຍວ.

ຕທາ ປນ ຈຕູຫິ ໂລກປາເລຫິ ມຓິເມຂລາ ນາມ ເທວຘີຕາ ‘‘ສເຈ ສມຸທ຺ເທ ນາວາຍ ຠິນ຺ນາຍ ຕິສຣຓຄຕາ ວາ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ ວາ ມາຕາປິຕຸປຏ຺ຐາກາ ວາ ມນຸສ຺ສາ ທຸກ຺ຂປ຺ປຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ສມຸທ຺ເທ ອາຣກ຺ຂຓຕ຺ຖາຍ ຐປິຕາ ໂຫຕິ. ສາ ອຕ຺ຕໂນ ອິສ຺ສຣິເຍນ ສຕ຺ຕາຫມນຸຠວິຕ຺ວາ ປມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ສມຸທ຺ທໍ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ສີລາຈາຣສໍຍຸຕ຺ຕໍ ສງ຺ຂພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ສ ສຕ຺ຕໂມ ທິວໂສ ສມຸທ຺ເທ ປຕິຕສ຺ສ, ສເຈ ໂສ ມຣິສ຺ສຕິ ອຕິວິຍ ຄາຣຍ຺ຫາ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສໍວິຄ຺ຄມານຫທຍາ ຫຸຕ຺ວາ ເອກໍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ນານຄ຺ຄຣສໂຠຊນສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ວາຕເວເຄນ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຸຣໂຕ ອາກາເສ ຐຕ຺ວາ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕ຺ວໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິຣາຫາໂຣ, ອິທໍ ທິພ຺ພໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອປເນຫິ ຕວ ຠຕ຺ຕໍ, ອຫໍ ອຸໂປສຖິໂກ’’ຕິ ອາຫ. ອຖສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ປຈ຺ຉໂຕ ອາຄໂຕ ເທວຕໍ ອທິສ຺ວາ ສທ຺ທເມວ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປກຕິສຸຂຸມາໂລ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິຣາຫາຣຕາຍ ທຸກ຺ຂິໂຕ ມຣຓຠເຍນ ວິລປຕິ ມຎ຺ເຎ, ອສ຺ສາເສສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຐມໍ ຄາຖມາຫ –

໓໙. ‘‘ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ສຸຕຘມ຺ໂມສິ ສງ຺ຂ, ທິຏ຺ຐາ ຕຍາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈ;

ອຖກ຺ຂເຓ ທສ຺ສຍເສ ວິລາປໍ, ອຎ຺ໂຎ ນຸ ໂກ ເຕ ປຏິມນ຺ຕໂກ ມຍາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຸຕຘມ຺ໂມສີຕິ ຘມ຺ໂມປິ ຕຍາ ຘມ຺ມິກສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສນ຺ຕິເກ ສຸໂຕ ອສິ. ທິຏ຺ຐາ ຕຍາຕິ ເຕສໍ ປຈ຺ຈເຍ ເທນ຺ເຕນ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ຘມ຺ມິກສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈ ຕຍາ ທິຏ຺ຐາ. ເອວໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ຫິ ປສ຺ສນ຺ໂຕປິ ເຕ ນ ປສ຺ສຕິເຍວ. ອຖກ຺ຂເຓຕິ ອຖ ອກ຺ຂເຓ ສລ຺ລປນ຺ຕສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອຠາເວນ ວຈນສ຺ສ ອໂນກາເສ. ທສ຺ສຍເສຕິ ‘‘ອຫໍ ອຸໂປສຖິໂກ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ວິລາປໍ ທສ຺ເສສິ. ປຏິມນ຺ຕໂກຕິ ມຍາ ອຎ຺ໂຎ ໂກ ຕວ ປຏິມນ຺ຕໂກ ປຏິວຈນທາຍໂກ, ກິໍກາຣຓາ ເອວໍ ວິປ຺ປລປສີຕິ?

ໂສ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ສ ເທວຕາ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ມຎ຺ເຎ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ສມ຺ມ, ນາຫໍ ມຣຓສ຺ສ ຠາຍາມິ, ອຕ຺ຖິ ປນ ເມ ອຎ຺ໂຎ ປຏິມນ຺ຕໂກ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ທຸຕິຍໍ ຄາຖມາຫ –

໔໐. ‘‘ສຸພ຺ຠູ ສຸຠາ ສຸປ຺ປຏິມຸກ຺ກກມ຺ພຸ, ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ໂສວຓ຺ຓມຍາຍ ປາຕິຍາ;

‘ຠຸຎ຺ຊສ຺ສຸ ຠຕ຺ຕໍ’ ອິຕິ ມໍ ວເທຕິ, ສທ຺ຘາວິຕ຺ຕາ, ຕມຫໍ ໂນຕິ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຸພ຺ຠູຕິ ສຸຠມຸຂາ. ສຸຠາຕິ ປາສາທິກາ ອຸຕ຺ຕມຣູປຘຣາ. ສຸປ຺ປຏິມຸກ຺ກກມ຺ພູຕິ ປຏິມຸກ຺ກສຸວຓ຺ຓາລງ຺ກາຣາ. ປຄ຺ຄຍ຺ຫາຕິ ສຸວຓ຺ຓປາຕິຍາ ຠຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ສທ຺ຘາວິຕ຺ຕາຕິ ສທ຺ຘາ ເຈວ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ ຈ. ‘‘ສທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ສທ຺ຘນ຺ຕິ ສທ຺ທຫນ຺ຕໍ, ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕໍ. ຕມຫໍ ໂນຕີຕິ ຕມຫໍ ເທວຕໍ ອຸໂປສຖິກຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ໂນຕິ ພ຺ຣູມິ, ນ ວິປ຺ປລປາມິ ສມ຺ມາຕິ.

ອຖສ຺ສ ໂສ ຕຕິຍໍ ຄາຖມາຫ –

໔໑. ‘‘ເອຕາທິສໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ທິສ຺ວານ ຍກ຺ຂໍ, ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ ໂປໂສ ສຸຂມາສິສາໂນ;

ອຸຏ຺ເຐຫິ ນໍ ປຎ຺ຊລິກາຠິປຸຈ຺ຉ, ເທວີ ນຸສິ ຕ຺ວໍ ອຸທ ມານຸສີ ນູ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຸຂມາສິສາໂນຕິ ເອຕາທິສໍ ຍກ຺ຂໍ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສຸຂໍ ອາສີສນ຺ໂຕ ປຓ຺ຑິໂຕ ປຸຣິໂສ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ສຸຂໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ນ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ອຸຏ຺ເຐຫີຕິ ອຸທກໂຕ ອຸຏ຺ຐານາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐຫ. ປຎ຺ຊລິກາຠິປຸຈ຺ຉາຕິ ອຎ຺ຊລິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ອຠິປຸຈ຺ຉ. ອຸທ ມານຸສີຕິ ອຸທາຫຸ ມຫິທ຺ຘິກາ ມານຸສີ ຕ຺ວນ຺ຕິ.

ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ‘‘ຍຸຕ຺ຕໍ ກເຖສີ’’ຕິ ຕໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຄາຖມາຫ –

໔໒. ‘‘ຍໍ ຕ຺ວໍ ສຸເຂນາຠິສເມກ຺ຂເສ ມໍ, ຠຸຎ຺ຊສ຺ສຸ ຠຕ຺ຕໍ ອິຕິ ມໍ ວເທສິ;

ປຸຈ຺ຉາມິ ຕໍ ນາຣິ ມຫານຸຠາເວ, ເທວີ ນຸສິ ຕ຺ວໍ ອຸທ ມານຸສີ ນູ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຕ຺ວນ຺ຕິ ຍສ຺ມາ ຕ຺ວໍ ສຸເຂນ ມໍ ອຠິສເມກ຺ຂເສ, ປິຍຈກ຺ຂູຫິ ໂອໂລເກສິ. ປຸຈ຺ຉາມິ ຕນ຺ຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມິ.

ຕໂຕ ເທວຘີຕາ ທ຺ເວ ຄາຖາ ອຠາສິ –

໔໓. ‘‘ເທວີ ອຫໍ ສງ຺ຂ ມຫານຸຠາວາ, ອິຘາຄຕາ ສາຄຣວາຣິມຊ຺ເຌ;

ອນຸກມ຺ປິກາ ໂນ ຈ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ, ຕເວວ ອຕ຺ຖາຍ ອິຘາຄຕາສ຺ມິ.

໔໔. ‘‘ອິຘນ຺ນປານໍ ສຍນາສນຎ຺ຈ, ຍານານິ ນານາວິວິຘານິ ສງ຺ຂ;

ສພ຺ພສ຺ສ ຕ຺ຍາຫໍ ປຏິປາທຍາມິ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຕຸຍ຺ຫໍ ມນສາຠິປຕ຺ຖິຕ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ມຫາສມຸທ຺ເທ. ນານາວິວິຘານີຕິ ພຫູນິ ຈ ອເນກປ຺ປກາຣານິ ຈ ຫຕ຺ຖິຍານອສ຺ສຍານາທີນິ ອຕ຺ຖິ. ສພ຺ພສ຺ສ ຕ຺ຍາຫນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ອນ຺ນປານາທິໂນ ສພ຺ພສ຺ສ ສາມິກໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ເຕ ອນ຺ນປານາທິໍ ປຏິປາທຍາມິ ທທາມິ. ຍໍ ກິຎ຺ຈີຕິ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມນສາ ອິຈ຺ຉິຕໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຕ ທມ຺ມີຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ອຍໍ ເທວຘີຕາ ສມຸທ຺ທປິຏ຺ເຐ ມຍ຺ຫໍ ‘ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ທມ຺ມີ’ຕິ ວທຕິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອສາ ມຍາ ກເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ທາຕຸກາມາ, ອຸທາຫຸ ອຕ຺ຕໂນ ພເລນ, ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ ຕາວ ນ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕມໍ ຄາຖມາຫ –

໔໕. ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຍິຏ຺ຐຎ຺ຈ ຫຸຕຎ຺ຈ ມຍ຺ຫໍ, ສພ຺ພສ຺ສ ໂນ ອິສ຺ສຣາ ຕ຺ວໍ ສຸຄຕ຺ເຕ;

ສຸສ຺ໂສຓິ ສຸພ຺ຠມຸ ສຸວິລຄ຺ຄມຊ຺ເຌ, ກິສ຺ສ ເມ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍິຏ຺ຐນ຺ຕິ ທານວເສນ ຍຊິຕໍ. ຫຸຕນ຺ຕິ ອາຫຸນປາຫຸນວເສນ ທິນ຺ນໍ. ສພ຺ພສ຺ສ ໂນ ອິສ຺ສຣາ ຕ຺ວນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ອມ຺ຫາກໍ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມສ຺ສ ຕ຺ວໍ ອິສ຺ສຣາ, ‘‘ອິມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ, ອິມສ຺ສ ອຍ’’ນ຺ຕິ ພ຺ຍາກຣິຕຸໍ ສມຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸສ຺ໂສຓີຕິ ສຸນ຺ທຣອູຣຸລກ຺ຂເຓ. ສຸພ຺ຠມູຕິ ສຸນ຺ທຣຠມຸເກ. ສຸວິລຄ຺ຄມຊ຺ເຌຕິ ສຸຏ຺ຐຸວິລຄ຺ຄິຕຕນຸມຊ຺ເຌ. ກິສ຺ສ ເມຕິ ມຍາ ກຕກມ຺ເມສຸ ກຕຣກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ, ເຍນາຫໍ ອປ຺ປຕິຏ຺ເຐ ສມຸທ຺ເທ ປຕິຏ຺ຐໍ ລຠາມີຕິ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເທວຘີຕາ ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘ຍໍ ເຕນ ກຸສລໍ ກຕໍ, ຕໍ ກມ຺ມໍ ນ ຊານາຕີ’ຕິ ອຎ຺ຎາຍ ປຸຈ຺ຉຕິ ມຎ຺ເຎ, ກຖຍິສ຺ສາມິ ທານິສ຺ສາ’’ຕິ ຕໍ ກເຖນ຺ຕີ ອຏ຺ຐມໍ ຄາຖມາຫ –

໔໖. ‘‘ຆມ຺ເມ ປເຖ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ເອກຠິກ຺ຂຸໍ, ອຸຄ຺ຆຏ຺ຏປາທໍ ຕສິຕໍ ກິລນ຺ຕໍ;

ປຏິປາທຍີ ສງ຺ຂ ອຸປາຫນານິ, ສາ ທກ຺ຂິຓາ ກາມທຸຫາ ຕວຊ຺ຊາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເອກຠິກ຺ຂຸນ຺ຕິ ເອກໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ອຸຄ຺ຆຏ຺ຏປາທນ຺ຕິ ອຸຓ຺ຫວາລຸກາຍ ຆຏ຺ຏິຕປາທໍ. ຕສິຕນ຺ຕິ ປິປາສິຕໍ. ປຏິປາທຍີຕິ ປຏິປາເທສິ, ໂຍເຊສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາມທຸຫາຕິ ສພ຺ພກາມທາຍິກາ.

ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຫາສຕ຺ໂຕ ‘‘ເອວຣູເປປິ ນາມ ອປ຺ປຕິຏ຺ເຐ ມຫາສມຸທ຺ເທ ມຍາ ທິນ຺ນອຸປາຫນທານໍ ມມ ສພ຺ພກາມທທໍ ຊາຕໍ, ອໂຫ ສຸທິນ຺ນໍ ເມ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ທານ’’ນ຺ຕິ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ນວມໍ ຄາຖມາຫ –

໔໗. ‘‘ສາ ໂຫຕຸ ນາວາ ຜລກູປປນ຺ນາ, ອນວສ຺ສຸຕາ ເອຣກວາຕຍຸຕ຺ຕາ;

ອຎ຺ຎສ຺ສ ຍານສ຺ສ ນ ເຫຕ຺ຖ ຠູມິ, ອຊ຺ເຊວ ມໍ ໂມຬິນິໍ ປາປຍສ຺ສູ’’ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ເທວເຕ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ມຍ຺ຫໍ ເອກໍ ນາວໍ ມາເປຫິ, ຂຸທ຺ທກໍ ປນ ເອກໂທຓິກນາວໍ ມາເປຫິ, ຍໍ ນາວໍ ມາເປສ຺ສສິ, ສາ ໂຫຕຸ ນາວາ ພຫູຫິ ສຸສິພ຺ພິເຕຫິ ຜລເກຫິ ອຸປປນ຺ນາ, ອຸທກປເວສນສ຺ສາຠາເວນ ອນວສ຺ສຸຕາ, ເອຣເກນ ສມ຺ມາ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ວາເຕນ ຍຸຕ຺ຕາ, ຐເປຕ຺ວາ ທິພ຺ພນາວໍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຍານສ຺ສ ເອຕ຺ຖ ຠູມິ ນຕ຺ຖິ, ຕາຍ ປນ ທິພ຺ພນາວາຍ ອຊ຺ເຊວ ມໍ ໂມຬິນິນຄຣໍ ປາປຍສ຺ສູຕິ.

ເທວຘີຕາ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕຣຕນມຍໍ ນາວໍ ມາເປສິ. ສາ ທີຆໂຕ ອຏ຺ຐອຸສຠາ ອໂຫສິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຈຕຸອຸສຠາ, ຄມ຺ຠີຣໂຕ ວີສຕິຍຏ຺ຐິກາ. ຕສ຺ສາ ອິນ຺ທນີລມຍາ ຕໂຍ ກູປກາ, ໂສວຓ຺ຓມຍານິ ໂຍຕ຺ຕານິ ຣຊຕມຍານິ ປຕ຺ຕານິ ໂສວຓ຺ຓມຍານິ ຈ ຜິຍາຣິຕ຺ຕານິ ອເຫສຸໍ. ເທວຕາ ຕໍ ນາວໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຣຕນານໍ ປູເຣຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອາລິງ຺ຄິຕ຺ວາ ອລງ຺ກຕນາວາຍ ອາໂຣເປສິ, ອຸປຏ຺ຐາກໍ ປນສ຺ສ ນ ໂອໂລເກສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຕ຺ຕນາ ກຕກລ຺ຍາຓໂຕ ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິໍ ອທາສິ, ໂສ ອນຸໂມທິ. ຕທາ ເທວຕາ ຕມ຺ປິ ອາລິງ຺ຄິຕ຺ວາ ນາວາຍ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ. ອຖ ນໍ ນາວໍ ໂມຬິນິນຄຣໍ ເນຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຆເຣ ຘນໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐານເມວ ອຄມາສິ. ສຕ຺ຖາ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ –

໔໘. ‘‘ສາ ຕຕ຺ຖ ວິຕ຺ຕາ ສຸມນາ ປຕີຕາ, ນາວໍ ສຸຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ;

ອາທາຍ ສງ຺ຂໍ ປຸຣິເສນ ສທ຺ຘິໍ, ອຸປານຍີ ນຄຣໍ ສາຘຸຣມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມໍ ໂອສານຄາຖໍ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ສາຕິ ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ເທວຕາ ຕຕ຺ຖ ສມຸທ຺ທມຊ຺ເຌ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ວິຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕາຍ ປີຕິຍາ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ວິຕ຺ຕາ. ສຸມນາຕິ ສຸນ຺ທຣມນາ ປາໂມຊ຺ເຊນ ປຕີຕຈິຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈິຕ຺ຣນາວໍ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຣິຈາຣເກນ ສທ຺ຘິໍ ອາທາຍ ສາຘຸຣມ຺ມໍ ອຕິຣມຓີຍໍ ນຄຣໍ ອຸປານຍີຕິ.

ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິ ຍາວຊີວໍ ອປຣິມິຕຘນໍ ເຄຫໍ ອຊ຺ຌາວສນ຺ໂຕ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສີລໍ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ ຊີວິຕປຣິໂຍສາເນ ສປຣິໂສ ເທວນຄຣໍ ປຣິປູເຣສິ.

ສຕ຺ຖາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສຈ຺ຈານິ ປກາເສຕ຺ວາ ຊາຕກໍ ສໂມຘາເນສິ, ສຈ຺ຈປຣິໂຍສາເນ ອຸປາສໂກ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ.

ຕທາ ເທວຘີຕາ ອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາ ອໂຫສິ, ອຸປຏ຺ຐາກປຸຣິໂສ ອານນ຺ໂທ, ສງ຺ຂພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປນ ອຫເມວ ອໂຫສິນ຺ຕິ.

ສງ຺ຂຊາຕກວຓ຺ຓນາ ຈຕຸຕ຺ຖາ.

[໔໔໓] ໕. ຈູຬໂພຘິຊາຕກວຓ຺ຓນາ

ໂຍ ເຕ ອິມໍ ວິສາລກ຺ຂິນ຺ຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ໂກຘນໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ. ໂສ ກິຣ ຠິກ຺ຂຸ ນິຍ຺ຍານິເກ ພຸທ຺ຘສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາປິ ໂກຘໍ ນິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ໂກຘໂນ ອໂຫສິ ອຸປາຍາສພຫຸໂລ, ອປ຺ປມ຺ປິ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠິສຊ຺ຊິ ກຸປ຺ປິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊິ ປຕິຏ຺ຐຍິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ໂກຘນຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ ໂກຘໂນ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ໂກໂຘ ນາມ ວາເຣຕພ຺ໂພ, ເອວຣູໂປ ຫິ ອິຘໂລເກ ຈ ປຣໂລເກ ຈ ອນຕ຺ຖກາຣໂກ, ຕ຺ວໍ ນິກ຺ໂກຘສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ກຸຊ຺ຌສິ, ໂປຣາຓກປຓ຺ຑິຕາ ພາຫິຣສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາປິ ໂກຘໍ ນ ກຣິໍສູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ອາຫຣິ.

ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ເຕ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ເຕ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ກາສິນິຄເມ ເອໂກ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຑ຺ໂຒ ມຫທ຺ຘໂນ ມຫາໂຠໂຄ ອປຸຕ຺ຕໂກ ອໂຫສິ, ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ປຸຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຖສິ. ຕທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ຈວິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ‘‘ໂພຘິກຸມາໂຣ’’ຕິ ນາມໍ ກຣິໍສຸ. ຕສ຺ສ ວຍປ຺ປຕ຺ຕກາເລ ຕກ຺ກສິລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສພ຺ພສິປ຺ປານິ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈາຄຕສ຺ສ ອນິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ເສວ ມາຕາປິຕໂຣ ສມານຊາຕິກາ ກຸລາ ກຸມາຣິກໍ ອາເນສຸໍ. ສາປິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ຈຸຕາວ ອຸຕ຺ຕມຣູປຘຣາ ເທວຈ຺ຉຣປຏິຠາຄາ. ເຕສໍ ອນິຈ຺ຉມານານຎ຺ເຎວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອາວາຫວິວາຫໍ ກຣິໍສຸ. ອຸຠິນ຺ນໍ ປເນເຕສໍ ກິເລສສມຸທາຈາໂຣ ນາມ ນ ຠູຕປຸພ຺ໂພ, ສໍຣາຄວເສນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ໂອໂລກນໍ ນາມ ນາໂຫສິ, ສຸປິເນປິ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ ນາມ ນ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ, ເອວໍ ປຣິສຸທ຺ຘສີລາ ອເຫສຸໍ.

ອຖາປຣຠາເຄ ມຫາສຕ຺ໂຕ ມາຕາປິຕູສຸ ກາລກເຕສຸ ເຕສໍ ສຣີຣກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ‘‘ຠທ຺ເທ, ຕ຺ວໍ ອິມໍ ອສີຕິໂກຏິຘນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸເຂນ ຊີວາຫີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ກິໍ ກຣິສ຺ສຖ ຕຸມ຺ເຫ ປນ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕາ’’ຕິ? ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຘເນນ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ຫິມວນ຺ຕປເທສໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອິສິປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຏ຺ຐໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ນາມ ປຸຣິສານຎ຺ເຎວ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຕ຺ຖີນມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ຠທ຺ເທ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ອຫໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ຉຏ຺ຏິຕເຂຬໍ ນ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມິ, ມຍ຺ຫມ຺ປິ ຘເນນ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ອຫມ຺ປິ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ຠທ຺ເທ’’ຕິ. ເຕ ອຸໂຠປິ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຣມຓີເຍ ຠູມິຠາເຄ ອສ຺ສມໍ ກຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຸຎ຺ຉາຈຣິຍາຍ ຜລາຜເລຫິ ຍາເປນ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ທສມຕ຺ຕານິ ສໍວຈ຺ຉຣານິ ວສິໍສຸ, ຌານໍ ປນ ເນສໍ ນ ຕາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ປພ຺ພຊ຺ຊາສຸເຂເນວ ທສ ສໍວຈ຺ຉເຣ ວສິຕ຺ວາ ໂລຓມ຺ພິລເສວນຕ຺ຖາຍ ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ພາຣາຓສິໍ ປຕ຺ວາ ຣາຊຸຍ຺ຍາເນ ວສິໍສຸ.