໑໒. ເທວທຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ

ອິຘ ຕປ຺ປຕີຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວເນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເທວທຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ກເຖສິ.

ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປຖວິປ຺ປເວສນາ ເທວທຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ຠາສິຕານິ ສພ຺ພານິ ຊາຕການິ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ກຖິຕໍ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ – ສຕ຺ຖຣິ ອນຸປິຍໍ ນາມ ມລ຺ລານໍ ນິຄໂມ ອຕ຺ຖິ. ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ອນຸປິຍມ຺ພວເນ ວິຫຣນ຺ເຕເຍວ ຕຖາຄຕສ຺ສ ລກ຺ຂຓປຏິຄ຺ຄຫຓທິວເສເຍວ ອສີຕິສຫສ຺ເສຫິ ຎາຕິກຸເລຫິ ‘‘ຣາຊາ ວາ ໂຫຕຸ, ພຸທ຺ໂຘ ວາ, ຂຕ຺ຕິຍປຣິວາໂຣວ ວິຈຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອສີຕິສຫສ຺ສປຸຕ຺ຕາ ປຏິຎ຺ຎາຕາ. ເຕສຸ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປພ຺ພຊິເຕສຸ ຠທ຺ທິຍໍ ນາມ ຣາຊານໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘໍ, ອານນ຺ທໍ, ຠຄຸໍ, ກິມິລໍ, ເທວທຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິເມ ຉ ສກ຺ເຍ ອປພ຺ພຊນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ, ‘‘ມຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຕ຺ເຕ ປພ຺ພາເຊມ, ອິເມ ຉ ສກ຺ຍາ ນ ຎາຕກາ ມຎ຺ເຎ, ກສ຺ມາ ນ ປພ຺ພຊນ຺ຕີ’’ຕິ? ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ. ອຖ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂຍ ອນຸຣຸທ຺ຘໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ຕາຕ, ອມ຺ຫາກໍ ກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ນຕ຺ຖິ, ຕ຺ວໍ ວາ ປພ຺ພຊ, ອຫໍ ວາ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ປນ ສຸຂຸມາໂລ ໂຫຕິ ສມ຺ປນ຺ນໂຠໂຄ, ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຈນມ຺ປິ ເຕນ ນ ສຸຕປຸພ຺ພໍ. ເອກທິວສຎ຺ຫິ ເຕສຸ ຉສຸ ຂຕ຺ຕິເຍສຸ ຄຸຬກີຬໍ ກີຬນ຺ເຕສຸ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ປູເວນ ປຣາຊິໂຕ ປູວຕ຺ຖາຍ ປຫິຓິ, ອຖສ຺ສ ມາຕາ ປູເວ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປຫິຓິ. ເຕ ຂາທິຕ຺ວາ ປຸນ ກີຬິໍສຸ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ຕສ຺ເສວ ປຣາຊໂຍ ໂຫຕິ. ມາຕາ ປນສ຺ສ ປຫິເຕ ປຫິເຕ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປູເວ ປຫິຓິຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ຖວາເຣ ‘‘ປູວາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຫິຓິ. ໂສ ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຈນສ຺ສ ອສຸກປຸພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ເອສາເປກາ ປູວວິກຕິ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ‘‘ນຕ຺ຖິປູວໍ ເມ ອາຫຣຖາ’’ຕິ ເປເສສິ. ມາຕາ ປນສ຺ສ ‘‘ນຕ຺ຖິປູວໍ ກິຣ, ອຍ຺ເຍ, ເທຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ມມ ປຸຕ຺ເຕນ ‘ນຕ຺ຖີ’ຕິ ປທໍ ນ ສຸຕປຸພ຺ພໍ, ອິມິນາ ປນ ອຸປາເຍນ ນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ຊານາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕຸຈ຺ຉໍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ອຎ຺ຎາຍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິຍາ ປຏິກຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເປເສສິ. ນຄຣປຣິຄ຺ຄາຫິກາ ເທວຕາ ຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ອນຸຣຸທ຺ຘສກ຺ເຍນ ອນ຺ນຠາຣກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຄຠຕ຺ຕໍ ອຸປຣິຏ຺ຐປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ທຕ຺ວາ ‘‘‘ນຕ຺ຖີ’ຕິ ເມ ວຈນສ຺ສ ສວນໍ ມາ ໂຫຕຸ, ໂຠຊນຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຊານນໍ ມາ ‘ໂຫຕູ’ຕິ ປຕ຺ຖນາ ກຕາ, ສຈາຍໍ ຕຸຈ຺ຉປາຕິໍ ປສ຺ສິສ຺ສຕິ, ເທວສມາຄມໍ ປວິສິຕຸໍ ນ ລຠິສ຺ສາມ, ສີສມ຺ປິ ໂນ ສຕ຺ຕຘາ ຜເລຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ປາຕິໍ ທິພ຺ພປູເວຫິ ປຸຓ຺ຓໍ ອກໍສຸ. ກສ຺ສາ ຄຸຬມຓ຺ຑເລ ຐເປຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຆາຏິຕມຕ຺ຕາຍ ປູວຄນ຺ໂຘ ສກລນຄເຣ ຉາເທຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ປູວຂຓ຺ຑໍ ມຸເຂ ຐປິຕມຕ຺ຕເມວ ສຕ຺ຕຣສຫຣຓີສຫສ຺ສານິ ອນຸຜຣິ.

ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ນາຫໍ ມາຕຸ ປິໂຍ, ເອຕ຺ຕກໍ ເມ ກາລໍ ອິມໍ ນຕ຺ຖິປູວໍ ນາມ ນ ປຈິ, ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຎ຺ຎໍ ປູວໍ ນາມ ນ ຂາທິສ຺ສາມີ’’ຕິ, ໂສ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາວ ມາຕຣໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ອມ຺ມ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຫໍ ປິໂຍ, ອປ຺ປິໂຍ’’ຕິ? ‘‘ຕາຕ, ເອກກ຺ຂິໂນ ອກ຺ຂິ ວິຍ ຈ ຫທຍໍ ວິຍ ຈ ອຕິວິຍ ປິໂຍ ເມ ອໂຫສີ’’ຕິ. ‘‘ອຖ ກສ຺ມາ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ມຍ຺ຫໍ ນຕ຺ຖິ ປູວໍ ນ ປຈິຕ຺ຖ, ອມ຺ມາ’’ຕິ? ສາ ຈູຬູປຏ຺ຐາກໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ປາຕິຍໍ, ຕາຕາ’’ຕິ? ‘‘ປຣິປຸຓ຺ຓາ, ອຍ຺ເຍ, ປາຕິ ປູເວຫິ, ເອວຣູປາ ປູວາ ນາມ ເມ ນ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພາ’’ຕິ ອາໂຣເຈສິ. ສາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ໂຕ ປຸຎ຺ຎວາ ກຕາຠິນີຫາໂຣ ຠວິສ຺ສຕິ, ເທວຕາຫິ ປາຕິໍ ປູເຣຕ຺ວາ ປູວາ ປຫິຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຖ ນໍ ປຸຕ຺ໂຕ, ອມ຺ມ, ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຫໍ ອຎ຺ຎໍ ປູວໍ ນາມ ນ ຂາທິສ຺ສາມິ, ນຕ຺ຖິປູວເມວ ປເຈຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ສາປິສ຺ສ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘‘ປູວໍ ຂາທິຕຸກາໂມມ຺ຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕຸຈ຺ຉປາຕິເມວ ອຎ຺ຎາຍ ປາຕິຍາ ປຏິກຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເປເສສິ. ຍາວ ອຄາຣມຊ຺ເຌ ວສິ, ຕາວສ຺ສ ເທວຕາວ ປູເວ ປຫິຓິໍສຸ.

ໂສ ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ອຊານນ຺ໂຕ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ນາມ ກິໍ ຊານິສ຺ສຕິ? ຕສ຺ມາ ‘‘ກາ ເອສາ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ນາມາ’’ຕິ ຠາຕຣໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ໂອຫາຣິຕເກສມສ຺ສຸນາ ກາສາຍນິວຕ຺ເຖນ ກຏ຺ຐຕ຺ຖຣເກ ວາ ພິທລມຎ຺ຈເກ ວາ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ເຕນ ວິຫຣິຕພ຺ພໍ. ເອສາ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ຠາຕິກ, ອຫໍ ສຸຂຸມາໂລ. ນາຫໍ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ ປພ຺ພຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຕາຕ, ກມ຺ມນ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຆຣາວາສໍ ວສ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ອມ຺ເຫສຸ ເອເກນ ອປພ຺ພຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ນໍ ‘‘ໂກ ເອສ ກມ຺ມນ຺ໂຕ ນາມາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ຠຕ຺ຕຸຏ຺ຐານຏ຺ຐານມ຺ປິ ອຊານນ຺ໂຕ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ກມ຺ມນ຺ຕໍ ນາມ ກິໍ ຊານິສ຺ສຕີ’’ຕິ? ເອກທິວສຎ຺ຫິ ຕິຓ຺ຓໍ ຂຕ຺ຕິຍານໍ ກຖາ ອຸທປາທິ – ‘‘ຠຕ຺ຕໍ ນາມ ກຸຫິໍ ອຸຏ຺ຐຫຕີ’’ຕິ? ກິມິໂລ ອາຫ – ‘‘ໂກຏ຺ເຐ ອຸຏ຺ຐຫຕີ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ຠທ຺ທິໂຍ ‘‘ຕ຺ວໍ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ອຸຏ຺ຐານຏ຺ຐານໍ ນ ຊານາສິ, ຠຕ຺ຕໍ ນາມ ອຸກ຺ຂລິຍໍ ອຸຏ຺ຐຫຕີ’’ຕິ ອາຫ. ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ທ຺ເວປິ ນ ຊານາຖ, ຠຕ຺ຕໍ ນາມ ຣຕນມກຸຬາຍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິຍໍ ອຸຏ຺ຐຫຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ເຕສຸ ກິຣ ເອກທິວສໍ ກິມິໂລ ໂກຏ຺ຐໂຕ ວີຫີ ໂອຕາຣິຍມາເນ ທິສ຺ວາ, ‘‘ເອເຕ ໂກຏ຺ເຐເຍວ ຊາຕາ’’ຕິ ສຎ຺ຎີ ອໂຫສິ. ຠທ຺ທິໂຍ ເອກທິວສໍ ອຸກ຺ຂລິໂຕ ຠຕ຺ຕໍ ວຑ຺ຒິຍມານໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຸກ຺ຂລິຍຎ຺ເຎວ ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຎີ ອໂຫສິ. ອນຸຣຸທ຺ເຘນ ປນ ເນວ ວີຫີ ໂກຏ຺ເຏນ຺ຕາ, ນ ຠຕ຺ຕໍ ປຈນ຺ຕາ, ນ ວຑ຺ເຒນ຺ຕາ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພາ, ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ປນ ປຸຣໂຕ ຐປິຕເມວ ປສ຺ສຕິ. ໂສ ຠຸຎ຺ຊິຕຸກາມກາເລ ‘‘ຠຕ຺ຕໍ ປາຕິຍໍ ອຸຏ຺ຐຫຕີ’’ຕິ ສຎ຺ຎມກາສິ. ເອວໍ ຕໂຍປິ ເຕ ຠຕ຺ຕຸຏ຺ຐານຏ຺ຐານໍ ນ ຊານນ຺ຕິ. ເຕນາຍໍ ‘‘ໂກ ເອສ ກມ຺ມນ຺ໂຕ ນາມາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ, ‘‘ປຐມໍ ເຂຕ຺ຕໍ ກສາເປຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິກໍ ສໍວຈ຺ຉເຣ ສໍວຈ຺ຉເຣ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກິຈ຺ຈໍ ສຸຕ຺ວາ, ‘‘ກທາ ກມ຺ມນ຺ຕານໍ ອນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕິ, ກທາ ມຍໍ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກາ ໂຠເຄ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ກມ຺ມນ຺ຕານໍ ອປຣິຍນ຺ຕຕາຍ ອກ຺ຂາຕາຍ ‘‘ເຕນ ຫິ ຕ຺ວຎ຺ເຎວ ຆຣາວາສໍ ວສ, ນ ມຍ຺ຫໍ ເອເຕນຕ຺ໂຖ’’ຕິ ມາຕຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ອນຸຊານາຫິ ມໍ, ອມ຺ມ, ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕາຍ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ, ‘‘ສເຈ ເຕ ສຫາຍໂກ ຠທ຺ທິຍຣາຊາ ປພ຺ພຊິສ຺ສຕິ, ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປພ຺ພຊາຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ມມ ໂຂ, ສມ຺ມ, ປພ຺ພຊ຺ຊາ ຕວ ປຏິພທ຺ຘາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ປພ຺ພຊນຕ຺ຖາຍ ປຏິຎ຺ຎໍ ຄຓ຺ຫິ.

ຕໂຕ ຠທ຺ທິໂຍ ສກ຺ຍຣາຊາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ອານນ຺ໂທ ຠຄຸ ກິມິໂລ ເທວທຕ຺ໂຕຕິ ອິເມ ຉ ຂຕ຺ຕິຍາ ອຸປາລິກປ຺ປກສຕ຺ຕມາ ເທວາ ວິຍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ວິຍ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິຍາ ເສນາຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຣວິສຍໍ ປຕ຺ວາ ຣາຊາຓາຍ ເສນໍ ນິວຕ຺ຕາເປຕ຺ວາ ປຣວິສຍໍ ໂອກ຺ກມິໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ຉ ຂຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອາຠຣຓານິ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑິກໍ ກຕ຺ວາ, ‘‘ຫນ຺ທ ຠເຓ, ອຸປາລິ, ນິວຕ຺ຕສ຺ສຸ, ອລໍ ເຕ ເອຕ຺ຕກໍ ຊີວິກາຍາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ອທໍສຸ. ໂສ ເຕສໍ ປາທມູເລ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຣິເທວິຕ຺ວາ ເຕສໍ ອາຓໍ ອຕິກ຺ກມິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິ. ເຕສໍ ທ຺ວິຘາ ຊາຕກາເລ, ວນໍ ອາໂຣທນປ຺ປຕ຺ຕໍ ວິຍ ປຖວີກມ຺ປມານາກາຣປ຺ປຕ຺ຕາ ວິຍ ອໂຫສິ. ອຸປາລິ ກປ຺ປໂກປິ ໂຖກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ‘‘ຈຓ຺ຑາ ໂຂ ສາກິຍາ, ‘ອິມິນາ ກຸມາຣາ ນິປ຺ປາຕິຕາ’ຕິ ຆາເຕຍ຺ຍຸມ຺ປິ ມໍ. ອິເມ ຫິ ນາມ ສກ຺ຍກຸມາຣາ ເອວຣູປໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຫາຍ ອິມານິ ອນຄ຺ຆານິ ອາຠຣຓານິ ເຂຬປິຓ຺ຑໍ ວິຍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິສ຺ສນ຺ຕິ, ກິມງ຺ຄໍ ປນາຫ’’ນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑິກໍ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຕານິ ອາຠຣຓານິ ຣຸກ຺ເຂ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຖິກາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕສໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕຫິ ‘‘ກສ຺ມາ ນິວຕ຺ໂຕສີ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ອຖ ນໍ ເຕ ອາທາຍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ສາກິຍາ ນາມ ມານນິສ຺ສິຕາ, ອຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ປຣິຈາຣໂກ, ອິມໍ ປຐມຕຣໍ ປພ຺ພາເຊຖ, ມຍມສ຺ສ ອຠິວາທນາທີນິ ກຣິສ຺ສາມ, ເອວໍ ໂນ ມາໂນ ນິມ຺ມານາຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ປຐມຕຣໍ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສຍໍ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ເຕສຸ ອາຍສ຺ມາ ຠທ຺ທິໂຍ ເຕເນວ ອນ຺ຕຣວສ຺ເສນ ເຕວິຊ຺ໂຊ ອໂຫສິ. ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ມຫາວິຕກ຺ກສຸຕ຺ຕໍ (ອ. ນິ. ໘.໓໐) ສຸຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ຠຄຸຕ຺ເຖໂຣ ຈ ກິມິລຕ຺ເຖໂຣ ຈ ອປຣຠາເຄ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ເທວທຕ຺ໂຕ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກໍ ອິທ຺ຘິໍ ປຕ຺ໂຕ.

ອປຣຠາເຄ ສຕ຺ຖຣິ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣນ຺ເຕ ສສາວກສງ຺ຆສ຺ສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຫນ຺ໂຕ ລາຠສກ຺ກາໂຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ວຕ຺ຖເຠສຊ຺ຊາທິຫຕ຺ຖາ ມນຸສ຺ສາ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ‘‘ກຸຫິໍ ສຕ຺ຖາ, ກຸຫິໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ, ກຸຫິໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖໂຣ, ກຸຫິໍ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖໂຣ, ກຸຫິໍ ຠທ຺ທິຍຕ຺ເຖໂຣ, ກຸຫິໍ ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖໂຣ, ກຸຫິໍ ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ, ກຸຫິໍ ຠຄຸຕ຺ເຖໂຣ, ກຸຫິໍ ກິມິລຕ຺ເຖໂຣ’’ຕິ ອສີຕິມຫາສາວການໍ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ໂອໂລເກນ຺ຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ‘‘ເທວທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ກຸຫິໍ ນິສິນ຺ໂນ ວາ, ຐິໂຕ ວາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫມ຺ປິ ເອເຕຫິ ສທ຺ຘິຎ຺ເຎວ ປພ຺ພຊິໂຕ, ເອເຕປິ ຂຕ຺ຕິຍປພ຺ພຊິຕາ, ອຫມ຺ປິ ຂຕ຺ຕິຍປພ຺ພຊິໂຕ, ລາຠສກ຺ກາຣຫຕ຺ຖາ ມນຸສ຺ສາ ເອເຕເຍວ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ມມ ນາມໍ ຄເຫຕາປິ ນຕ຺ຖິ. ເກນ ນຸ ໂຂ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ກໍ ປສາເທຕ຺ວາ ມມ ລາຠສກ຺ກາຣໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຍໍ ໂຂ ຣາຊາ ພິມ຺ພິສາໂຣ ປຐມທສ຺ສເນເນວ ເອກາທສຫິ ນຫຸເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ນ ສກ຺ກາ ເອເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ຠວິຕຸໍ, ໂກສລຣຎ຺ຎາປິ ສທ຺ຘິໍ ນ ສກ຺ກາ ຠວິຕຸໍ. ອຍໍ ໂຂ ປນ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ໂຕ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ກຸມາໂຣ ກສ຺ສຈິ ຄຸຓໂທເສ ນ ຊານາຕິ, ເອເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ໂກສມ຺ພິໂຕ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກຸມາຣກວຓ຺ຓໍ ອຠິນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສີວິເສ ຈຕູສຸ ຫຕ຺ຖປາເທສຸ ເອກໍ ຄີວາຍ ປິລນ຺ຘິຕ຺ວາ ເອກໍ ສີເສ ຈຸມ຺ພຏກໍ ກຕ຺ວາ ເອກໍ ເອກໍສໍ ກຣິຕ຺ວາ ອິມາຍ ອຫິເມຂລາຍ ອາກາສໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ອຊາຕສຕ຺ຕຸສ຺ສ ອຸຈ຺ຉງ຺ເຄ ນິສີທິຕ຺ວາ ເຕນ ຠີເຕນ ‘‘ໂກສິ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອຫໍ ເທວທຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຠຍວິໂນທນຕ຺ຖໍ ຕໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ປຏິສໍຫຣິຕ຺ວາ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘໂຣ ປຸຣໂຕ ຐຕ຺ວາ ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ ລາຠສກ຺ກາຣໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ. ໂສ ລາຠສກ຺ກາຣາຠິຠູໂຕ ‘‘ອຫໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຣິຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປາປກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ສຫ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທນ ອິທ຺ຘິໂຕ ປຣິຫາຍິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ເວຬຸວນວິຫາເຣ ສຣາຊິກາຍ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ – ‘‘ຠຄວາ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕຣຫິ ຊິຓ຺ໂຓ ວຸຑ຺ໂຒ ມຫລ຺ລໂກ, ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊຕຸ, ອຫໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຣິຫຣິສ຺ສາມິ, ນິຍ຺ຍາເທຖ ເມ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣາ ເຂຬາສກວາເທນ ອປສາເທຕ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ອິມໍ ປຐມໍ ຕຖາຄເຕ ອາຆາຕໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ປກາສນີຍກມ຺ມໍ ກາເຣສິ. ໂສ ‘‘ປຣິຈ຺ຈຕ຺ໂຕ ທານິ ອຫໍ ສມເຓນ ໂຄຕເມນ, ອິທານິສ຺ສ ອນຕ຺ຖໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ປຸພ຺ເພ ໂຂ, ກຸມາຣ, ມນຸສ຺ສາ ທີຆາຍຸກາ, ເອຕຣຫິ ອປ຺ປາຍຸກາ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ກຸມາໂຣວ ສມາໂນ ກາລໍ ກເຣຍ຺ຍາສິ, ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ກຸມາຣ, ປິຕຣໍ ຫນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊາ ໂຫຫິ, ອຫໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ຫນ຺ຕ຺ວາ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຣຊ຺ເຊ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ວຘາຍ ປຸຣິເສ ປໂຍເຊຕ຺ວາ ເຕສຸ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ວາ ນິວຕ຺ເຕສຸ ສຍໍ ຄິຊ຺ຌກູຏປພ຺ພຕໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ, ‘‘ອຫເມວ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ສິລໍ ປວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຣຸຫິຣຸປ຺ປາທກກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອິມິນາປິ ອຸປາເຍນ ມາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປຸນ ນາຬາຄິຣິໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊາເປສິ. ຕສ຺ມິໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕໍ ສຕ຺ຖຸ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ສຕ຺ຖາ ນາຄໍ ທເມຕ຺ວາ ນຄຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອເນກສຫສ຺ເສຫິ ອຸປາສເກຫິ ອຠິຫຏໍ ມຫາທານໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ທິວເສ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອຏ຺ຐາຣສໂກຏິສງ຺ຂາຕານໍ ຣາຊຄຫວາສີນໍ ອນຸປຸພ຺ພິໍ ກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມເຍ ຊາເຕ ‘‘ອໂຫ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ມຫາຄຸໂຓ, ຕຖາຣູເປ ນາມ ຫຕ຺ຖິນາເຄ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ປຸຣໂຕວ ອຏ຺ຐາສີ’’ຕິ ເຖຣສ຺ສ ຄຸຓກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ, ປຸພ຺ເພເປສ ມມຕ຺ຖາຍ ຊີວິຕໍ ປຣິຈ຺ຈຊິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ຍາຈິໂຕ ຈູຬຫໍສ (ຊາ. ໑.໑໕.໑໓໓ ອາທໂຍ; ໒.໒໑.໑ ອາທໂຍ) – ມຫາຫໍສ (ຊາ. ໒.໒໑.໘໙ ອາທໂຍ) – ກກ຺ກຏກຊາຕການິ (ຊາ. ໑.໓.໔໙ ອາທໂຍ) ກເຖສິ. ເທວທຕ຺ຕສ຺ສາປິ ກມ຺ມໍ ເນວ ປາກຏໍ, ຕຖາ ຣຎ຺ໂຎ ມາຣາປິຕຕ຺ຕາ, ນ ວຘການໍ ປໂຍຊິຕຕ຺ຕາ ນ ສິລາຍ ປວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ປາກຏໍ ອໂຫສິ, ຍຖາ ນາຬາຄິຣິຫຕ຺ຖິໂນ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ. ຕທາ ຫິ ມຫາຊໂນ ‘‘ຣາຊາປິ ເທວທຕ຺ເຕເນວ ມາຣາປິໂຕ, ວຘໂກປິ ປໂຍຊິໂຕ, ສິລາປິ ອປວິທ຺ຘາ. ອິທານິ ປນ ເຕນ ນາຬາຄິຣິ ວິສ຺ສຊ຺ຊາປິໂຕ, ເອວຣູປໍ ນາມ ປາປກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຣາຊາ ວິຈຣຕີ’’ຕິ ໂກລາຫລມກາສິ.

ຣາຊາ ມຫາຊນສ຺ສ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ຖາລິປາກສຕານິ ນີຫຣາເປຕ຺ວາ ນ ປຸນ ຕສ຺ສູປຏ຺ຐານໍ ອຄມາສິ, ນາຄຣາປິສ຺ສ ກຸລໍ ອຸປຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂາມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອທໍສຸ. ໂສ ປຣິຫີນລາຠສກ຺ກາໂຣ ໂກຫຎ຺ເຎນ ຊີວິຕຸກາໂມ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ວຕ຺ຖູນິ ຍາຈິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ‘‘ອລໍ, ເທວທຕ຺ຕ, ໂຍ ອິຈ຺ຉຕິ, ໂສ ອາຣຎ຺ຎໂກ ໂຫຕູ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ກສ຺ສາວຸໂສ, ວຈນໍ ໂສຠນໍ, ກິໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຸທາຫຸ ມມ, ອຫຎ຺ຫິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐວເສນ ເອວໍ ວທາມິ, ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂູ ຍາວຊີວໍ ອາຣຎ຺ຎກາ ອສ຺ສຸ, ປິຓ຺ຑປາຕິກາ, ປໍສຸກູລິກາ, ຣຸກ຺ຂມູລິກາ, ມຈ຺ຉມໍສໍ ນ ຂາເທຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ໂຍ ທຸກ຺ຂາ ມຸຈ຺ຈິຕຸກາໂມ, ໂສ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ອາຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ນວກປພ຺ພຊິຕາ ມນ຺ທພຸທ຺ຘິໂນ ‘‘ກລ຺ຍາຓໍ ເທວທຕ຺ໂຕ ອາຫ, ເອເຕນ ສທ຺ຘິໍ ວິຈຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ອເຫສຸໍ. ອິຕິ ໂສ ປຎ຺ຈສເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຕຫິ ປຎ຺ຈຫິ ວຕ຺ຖູຫິ ລູຂປ຺ປສນ຺ນໍ ຊນໍ ສຎ຺ຎາເປນ຺ໂຕ ກຸເລສຸ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ສງ຺ຆເຠທາຍ ປຣກ຺ກມິ. ໂສ ຠຄວຕາ, ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ເທວທຕ຺ຕ, ສງ຺ຆເຠທາຍ ປຣກ຺ກມສິ ຈກ຺ກເຠທາຍາ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ສຈ຺ຈໍ ຠຄວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ, ‘‘ຄຣຸໂກ ໂຂ, ເທວທຕ຺ຕ, ສງ຺ຆເຠໂທ’’ຕິອາທີຫິ ໂອວທິໂຕປິ ສຕ຺ຖຸ ວຈນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ປກ຺ກນ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ທານາຫໍ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ຠຄວຕາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆາ ອຸໂປສຖໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ. ຕໍ ວິທິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາ ອຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມສໍເວໂຄ ຫຸຕ຺ວາ, ‘‘ເທວທຕ຺ໂຕ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອນຕ຺ຖນິສ຺ສິຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ອວີຈິມ຺ຫິ ປຈ຺ຈນກກມ຺ມໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ວິຕກ຺ເກຕ຺ວາ –

‘‘ສຸກຣານິ ອສາຘູນິ, ອຕ຺ຕໂນ ອຫິຕານິ ຈ;

ຍໍ ເວ ຫິຕຎ຺ຈ ສາຘຸຎ຺ຈ, ຕໍ ເວ ປຣມທຸກ຺ກຣ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໑໖໓) –

ອິມໍ ຄາຖໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ສຸກຣໍ ສາຘຸນາ ສາຘຸ, ສາຘຸ ປາເປນ ທຸກ຺ກຣໍ;

ປາປໍ ປາເປນ ສຸກຣໍ, ປາປມຣິເຍຫິ ທຸກ຺ກຣ’’ນ຺ຕິ. (ອຸທາ. ໔໘; ຈູຬວ. ໓໔໓);

ອຖ ໂຂ ເທວທຕ຺ໂຕ ອຸໂປສຖທິວເສ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິຕ຺ວາ, ‘‘ຍສ຺ສິມານິ ປຎ຺ຈ ວຕ຺ຖູນິ ຂມນ຺ຕິ, ໂສ ສລາກໍ ຄຓ຺ຫຕູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສເຕຫິ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕເກຫິ ນວເກຫິ ອປ຺ປກຕຎ຺ຎູຫິ ສລາກາຍ ຄຫິຕາຍ ສງ຺ຆໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາທາຍ ຄຍາສີສໍ ອຄມາສິ. ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ຄຕຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອານຍນຕ຺ຖາຍ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວເກ ເປເສສິ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາເທສນາປາຏິຫາຣິຍານຸສາສນິຍາ ເຈວ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍານຸສາສນິຍາ ຈ ອນຸສາສນ຺ຕາ ເຕ ອມຕໍ ປາເຍຕ຺ວາ ອາທາຍ ອາກາເສນ ອາຄມິໍສຸ. ໂກກາລິໂກປິ ໂຂ ‘‘ອຸຏ຺ເຐຫິ, ອາວຸໂສ ເທວທຕ຺ຕ, ນີຕາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນຫິ, ນນຸ ຕ຺ວໍ ມຍາ ວຸຕ຺ໂຕ ‘ມາ, ອາວຸໂສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນ ວິສ຺ສາສີ’ຕິ. ປາປິຈ຺ຉາ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ, ປາປິການໍ ອິຈ຺ຉານໍ ວສໍ ຄຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຊຓ຺ຓຸເກນ ຫທຍມຊ຺ເຌ ປຫຣິ, ຕສ຺ສ ຕຕ຺ເຖວ ອຸຓ຺ຫໍ ໂລຫິຕໍ ມຸຂໂຕ ອຸຄ຺ຄຎ຺ຉິ. ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປນ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸຕໍ ອາກາເສນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາຫໍສຸ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຄມນກາເລ ອຕ຺ຕທຸຕິໂຍ ຄໂຕ, ອິທານິ ມຫາປຣິວາໂຣ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ໂສຠຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ໂສຠຕິ, ປຸພ຺ເພ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕກາເລປິ ມຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ໂຕ ມມ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ໂສຠິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ –

‘‘ໂຫຕິ ສີລວຕໍ ອຕ຺ໂຖ, ປຏິສນ຺ຖາຣວຸຕ຺ຕິນໍ;

ລກ຺ຂຓໍ ປສ຺ສ ອາຍນ຺ຕໍ, ຎາຕິສງ຺ຆປຸຣກ຺ຂຕໍ;

ອຖ ປສ຺ສສິມໍ ກາຬໍ, ສຸວິຫີນໍວ ຎາຕິຠີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑.໑໑) –

ອິທໍ ຊາຕກໍ ກເຖສິ. ປຸນ ຠິກ຺ຂູຫິ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເທວທຕ຺ໂຕ ກິຣ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວເກ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ‘ພຸທ຺ຘລີຬາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສາມີ’ຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອນຸກິຣິຍໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ, ປຸພ຺ເພເປສ ມມ ອນຸກິຣິຍໍ ກາຕຸໍ ວາຍມິ, ນ ປນ ສກ຺ຂີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ –

‘‘ອປິ ວີຣກ ປສ຺ເສສິ, ສກຸຓໍ ມຎ຺ຊຸຠາຓກໍ;

ມຍູຣຄີວສງ຺ກາສໍ, ປຕິໍ ມຍ຺ຫໍ ສວິຏ຺ຐກໍ.

‘‘ອຸທກຖລຈຣສ຺ສ ປກ຺ຂິໂນ,

ນິຈ຺ຈໍ ອາມກມຈ຺ຉໂຠຊິໂນ;

ຕສ຺ສານຸກຣໍ ສວິຏ຺ຐໂກ,

ເສວາເລ ປລິຄຸຓ຺ຐິໂຕ ມໂຕ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໒.໑໐໗-໑໐໘) –

ອາທິນາ ຊາຕກໍ ວຕ຺ວາ ອປຣາປເຣສຸປິ ທິວເສສຸ ຕຖານຸຣູປເມວ ກຖໍ ອາຣພ຺ຠ –

‘‘ອຈາຣິ ວຕາຍໍ ວິຕຸທໍ ວນານິ,

ກຏ຺ຐງ຺ຄຣຸກ຺ເຂສຸ ອສາຣເກສຸ;

ອຖາສທາ ຂທິຣໍ ຊາຕສາຣໍ,

ຍຕ຺ຖພ຺ຠິທາ ຄຣຸໂຬ ອຸຕ຺ຕມງ຺ຄ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໑.໒.໑໒໐);

‘‘ລສີ ຈ ເຕ ນິປ຺ຜລິກາ, ມຕ຺ຖໂກ ຈ ປທາລິໂຕ;

ສພ຺ພາ ເຕ ຜາສຸກາ ຠຄ຺ຄາ, ອຊ຺ຊ ໂຂ ຕ຺ວໍ ວິໂຣຈສີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑.໑໔໓) –

ເອວມາທີນິ ຊາຕການິ ກເຖສິ. ປຸນ ‘‘ອກຕຎ຺ຎູ ເທວທຕ຺ໂຕ’’ຕິ ກຖໍ ອາຣພ຺ຠ –

‘‘ອກຣມ຺ຫສ ເຕ ກິຈ຺ຈໍ, ຍໍ ພລໍ ອຫຸວມ຺ຫເສ;

ມິຄຣາຊ ນໂມ ຕ຺ຍຕ຺ຖຸ, ອປິ ກິຎ຺ຈິ ລຠາມເສ.

‘‘ມມ ໂລຫິຕຠກ຺ຂສ຺ສ, ນິຈ຺ຈໍ ລຸທ຺ທານິ ກຸພ຺ພໂຕ;

ທນ຺ຕນ຺ຕຣຄໂຕ ສນ຺ໂຕ, ຕໍ ພຫຸໍ ຍມ຺ປິ ຊີວສີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໔.໒໙-໓໐) –

ອາທີນິ ຊາຕການິ ກເຖສິ. ປຸນ ວຘາຍ ປຣິສກ຺ກນມສ຺ສ ອາຣພ຺ຠ –

‘‘ຎາຕເມຕໍ ກຸຣຸງ຺ຄສ຺ສ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ເສປຓ຺ຓິ ສິຍ຺ຍສິ;

ອຎ຺ຎໍ ເສປຓ຺ຓິ ຄຈ຺ຉາມິ, ນ ເມ ເຕ ຣຸຈ຺ຈເຕ ຜລ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໑.໑.໒໑) –

ອາທີນິ ຊາຕການິ ກເຖສິ. ປຸນທິວເສ ‘‘ອຸຠໂຕ ປຣິຫີໂນ ເທວທຕ຺ໂຕ ລາຠສກ຺ກາຣໂຕ ຈ ສາມຎ຺ຎໂຕ ຈາ’’ຕິ ກຖາສຸ ປວຕ຺ຕມານາສຸ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ ເທວທຕ຺ໂຕ ປຣິຫີໂນ, ປຸພ຺ເພເປສ ປຣິຫີໂນເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ –

‘‘ອກ຺ຂີ ຠິນ຺ນາ ປໂຏ ນຏ຺ໂຐ, ສຂິເຄເຫ ຈ ຠຓ຺ຑນໍ;

ອຸຠໂຕ ປທຸຏ຺ຐາ ກມ຺ມນ຺ຕາ, ອຸທກມ຺ຫິ ຖລມ຺ຫິ ຈາ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑.໑໓໙) –

ອາທີນິ ຊາຕການິ ກເຖສິ. ເອວໍ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣນ຺ໂຕວ ເທວທຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ພຫູນິ ຊາຕການິ ກເຖຕ຺ວາ ຣາຊຄຫໂຕ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຊຕວເນ ວິຫາເຣ ວາສໍ ກປ຺ເປສິ. ເທວທຕ຺ໂຕປິ ໂຂ ນວ ມາເສ ຄິລາໂນ ປຈ຺ຉິເມ ກາເລ ສຕ຺ຖາຣໍ ທຏ຺ຐຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສາວເກ ອາຫ – ‘‘ອຫໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ທຏ຺ຐຸກາໂມ, ຕໍ ເມ ທສ຺ເສຖາ’’ຕິ. ‘‘ຕ຺ວໍ ສມຕ຺ຖກາເລ ສຕ຺ຖາຣາ ສທ຺ຘິໍ ເວຣີ ຫຸຕ຺ວາ ອຈຣິ, ນ ມຍໍ ຕຕ຺ຖ ເນສ຺ສາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ມາ ມໍ ນາເສຖ, ມຍາ ສຕ຺ຖຣິ ອາຆາໂຕ ກໂຕ, ສຕ຺ຖຸ ປນ ມຍິ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ໂຕປິ ອາຆາໂຕ ນຕ຺ຖິ’’. ໂສ ຫິ ຠຄວາ –

‘‘ວຘເກ ເທວທຕ຺ຕມ຺ຫິ, ໂຈເຣ ອງ຺ຄຸລິມາລເກ;

ຘນປາເລ ຣາຫຸເລ ຈ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ສມມານໂສ’’ຕິ. (ອປ. ເຖຣ ໑.໑.໕໘໕; ມິ. ປ. ໖.໖.໕) –

‘‘ທສ຺ເສຖ ເມ ຠຄວນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຍາຈິ. ອຖ ນໍ ເຕ ມຎ຺ຈເກນາທາຍ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ຕສ຺ສ ອາຄມນໍ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣເຈສຸໍ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເທວທຕ຺ໂຕ ກິຣ ຕຸມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ເຕນຕ຺ຕຠາເວນ ມໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ລຠິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເທວທຕ຺ໂຕ ກິຣ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ວຕ຺ຖູນໍ ອາຍາຈິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຸນ ພຸທ຺ຘໍ ທຏ຺ຐຸໍ ນ ລຠຕິ, ອຍໍ ຘມ຺ມຕາ. ‘‘ອສຸກຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອສຸກຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອາຄໂຕ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ຍໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ກໂຣຕຸ, ນ ໂສ ມໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ລຠິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິໂຕ ໂຍຊນມຕ຺ຕໍ ອາຄໂຕ, ອຑ຺ຒໂຍຊນໍ, ຄາວຸຕໍ, ເຊຕວນໂປກ຺ຂຣຓີສມີປໍ ອາຄໂຕ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ສເຈປິ ອນ຺ໂຕເຊຕວນໍ ປວິສຕິ, ເນວ ມໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ລຠິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເທວທຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄຕາ ເຊຕວນໂປກ຺ຂຣຓີຕີເຣ ມຎ຺ຈໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ນ຺ຫາຍິຕຸໍ ໂອຕຣິໍສຸ. ເທວທຕ຺ໂຕປິ ໂຂ ມຎ຺ຈໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຸໂຠ ປາເທ ຠູມິຍໍ ຐເປຕ຺ວາ ນິສີທິ. ປາທາ ປຖວິໍ ປວິສິໍສຸ. ໂສ ອນຸກ຺ກເມນ ຍາວ ໂຄປ຺ຜກາ, ຍາວ ຊຓ຺ຓຸກາ, ຍາວ ກຏິໂຕ, ຍາວ ຖນໂຕ, ຍາວ ຄີວໂຕ ປວິສິຕ຺ວາ ຫນຸກຏ຺ຐິກສ຺ສ ຠູມິຍໍ ປວິຏ຺ຐກາເລ –

‘‘ອິເມຫິ ອຏ຺ຐີຫິ ຕມຄ຺ຄປຸຄ຺ຄລໍ,

ເທວາຕິເທວໍ ນຣທມ຺ມສາຣຖິໍ;

ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸໍ ສຕປຸຎ຺ຎລກ຺ຂຓໍ,

ປາເຓຫິ ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ອຸເປມີ’’ຕິ. (ມິ. ປ. ໔.໑.໓) –

ອິມໍ ຄາຖມາຫ. ອິທໍ ກິຣ ຐານໍ ທິສ຺ວາ ຕຖາຄໂຕ ເທວທຕ຺ຕໍ ປພ຺ພາເຊສິ. ສເຈ ຫິ ນ ໂສ ປພ຺ພຊິສ຺ສ, ຄິຫີ ຫຸຕ຺ວາ ກມ຺ມຎ຺ຈ ຠາຣິຍໍ ອກຣິສ຺ສ, ອາຍຕິໍ ຠວນິສ຺ສຣຓປຈ຺ຈຍໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສ, ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈ ປນ ກິຎ຺ຈາປິ ກມ຺ມໍ ຠາຣິຍໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ອາຍຕິໍ ຠວນິສ຺ສຣຓປຈ຺ຈຍໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕີຕິ ຕໍ ສຕ຺ຖາ ປພ຺ພາເຊສິ. ໂສ ຫິ ອິໂຕ ສຕສຫສ຺ສກປ຺ປມຕ຺ຖເກ ອຏ຺ຐິສ຺ສໂຣ ນາມ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕິ, ໂສ ປຖວິໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອວີຈິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ນິຈ຺ຈເລ ພຸທ຺ເຘ ອປຣຊ຺ຌຠາເວນ ປນ ນິຈ຺ຈໂລວ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຕູຕິ ໂຍຊນສຕິເກ ອນ຺ໂຕ ອວີຈິມ຺ຫິ ໂຍຊນສຕຸພ຺ເພຘເມວສ຺ສ ສຣີຣໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສີສໍ ຍາວ ກຓ຺ຓສກ຺ຂລິໂຕ ອຸປຣິ ອຍກປລ຺ລໍ ປາວິສິ, ປາທາ ຍາວ ໂຄປ຺ຜກາ ເຫຏ຺ຐາ ອຍປຖວິຍໍ ປວິຏ຺ຐາ, ມຫາຕາລກ຺ຂນ຺ຘປຣິມາຓໍ ອຍສູລໍ ປຈ຺ຉິມຠິຕ຺ຕິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິມຊ຺ຌໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸເຣນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຸຣິມຠິຕ຺ຕິໍ ປາວິສິ, ອປຣໍ ທກ຺ຂິຓຠິຕ຺ຕິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓປສ຺ສໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ວາມປສ຺ເສນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣຠິຕ຺ຕິໍ ປາວິສິ, ອປຣໍ ອຸປຣິ ກປລ຺ລໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ມຕ຺ຖກໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອໂຘຠາເຄນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຍປຖວິໍ ປາວິສິ. ເອວໍ ໂສ ຕຕ຺ຖ ນິຈ຺ຈໂລວ ປຈ຺ຈິ.

ຠິກ຺ຂູ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ຐານໍ ເທວທຕ຺ໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ທຏ຺ຐຸໍ ອລຠິຕ຺ວາວ ປຖວິໍ ປວິຏ຺ໂຐ’’ຕິ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປສຸໍ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວທຕ຺ໂຕ ອິທາເນວ ມຍິ ອປຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຖວິໍ ປາວິສິ, ປຸພ຺ເພປິ ປວິຏ຺ໂຐເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖິຣາຊກາເລ ມຄ຺ຄມູຬ຺ຫໍ ປຸຣິສໍ ສມສ຺ສາເສຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປິຏ຺ຐິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ເຂມນ຺ຕໍ ປາປິຕສ຺ສ ປຸນ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ມຊ຺ຌິມຏ຺ຐາເນ ມູເລຫິ ເອວໍ ທນ຺ເຕ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕຕິຍວາເຣ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ຈກ຺ຂຸປຖໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຖວິໍ ປວິຏ຺ຐຠາວໍ ທີເປຕຸໍ –

‘‘ອກຕຎ຺ຎຸສ຺ສ ໂປສສ຺ສ, ນິຈ຺ຈໍ ວິວຣທສ຺ສິໂນ;

ສພ຺ພໍ ເຈ ປຖວິໍ ທຊ຺ຊາ, ເນວ ນໍ ອຠິຣາຘເຍ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑.໗໒; ໑.໙.໑໐໗) –

ອິທໍ ຊາຕກໍ ກເຖຕ຺ວາ ປຸນປິ ຕເຖວ ກຖາຍ ສມຸຏ຺ຐິຕາຍ ຂນ຺ຕິວາທິຠູເຕ ອຕ຺ຕນິ ອປຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ກລາພຸຣາຊຠູຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຖວິໍ ປວິຏ຺ຐຠາວໍ ທີເປຕຸໍ ຂນ຺ຕິວາທິຊາຕກຎ຺ຈ (ຊາ. ໑.໔.໔໙ ອາທໂຍ), ຈູຬຘມ຺ມປາລຠູເຕ ອຕ຺ຕນິ ອປຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ມຫາປຕາປຣາຊຠູຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຖວິໍ ປວິຏ຺ຐຠາວໍ ທີເປຕຸໍ ຈູຬຘມ຺ມປາລຊາຕກຎ຺ຈ (ຊາ. ໑.໕.໔໔ ອາທໂຍ) ກເຖສິ.

ປຖວິໍ ປວິຏ຺ເຐ ປນ ເທວທຕ຺ເຕ ມຫາຊໂນ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ໂຐ ຘຊປຏາກກທລິໂຍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ປຸຓ຺ຓຆເຏ ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ລາຠາ ວຕ ໂນ’’ຕິ ມຫນ຺ຕໍ ຉຓໍ ອນຸໂຠຕິ. ຕມຕ຺ຖໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຠຄວາ ‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທາເນວ ເທວທຕ຺ເຕ ມເຕ ມຫາຊໂນ ຕຸສ຺ສຕິ, ປຸພ຺ເພປິ ຕຸສ຺ສິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສພ຺ພຊນສ຺ສ ອປ຺ປິເຍ ຈຓ຺ເຑ ຜຣຸເສ ພາຣາຓສິຍໍ ປິງ຺ຄລຣຎ຺ເຎ ນາມ ມເຕ ມຫາຊນສ຺ສ ຕຸຏ຺ຐຠາວໍ ທີເປຕຸໍ –

‘‘ສພ຺ໂພ ຊໂນ ຫິໍສິໂຕ ປິງ຺ຄເລນ,

ຕສ຺ມິໍ ມເຕ ປຈ຺ຈຍາ ເວທຍນ຺ຕິ;

ປິໂຍ ນຸ ເຕ ອາສິ ອກຓ຺ຫເນຕ຺ໂຕ,

ກສ຺ມາ ຕຸວໍ ໂຣທສິ ທ຺ວາຣປາລ.

‘‘ນ ເມ ປິໂຍ ອາສິ ອກຓ຺ຫເນຕ຺ໂຕ,

ຠາຍາມິ ປຈ຺ຈາຄມນາຍ ຕສ຺ສ;

ອິໂຕ ຄໂຕ ຫິໍເສຍ຺ຍ ມຈ຺ຈຸຣາຊໍ,

ໂສ ຫິໍສິໂຕ ອາເນຍ຺ຍ ປຸນ ອິຘາ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໒.໑໗໙-໑໘໐) –

ອິທໍ ປິງ຺ຄລຊາຕກໍ ກເຖສິ. ຠິກ຺ຂູ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ອິທານິ, ຠນ຺ເຕ, ເທວທຕ຺ໂຕ ກຸຫິໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ? ‘‘ອວີຈິມຫານິຣເຍ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິຘ ຕປ຺ປນ຺ໂຕ ວິຈຣິຕ຺ວາ ປຸນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕປ຺ປນຏ຺ຐາເນເຍວ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ‘‘ອາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປພ຺ພຊິຕາ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ຄຫຏ຺ຐາ ວາ, ປມາທວິຫາຣິໂນ ອຸຠຍຕ຺ຖ ຕປ຺ປນ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໑໗. ‘‘ອິຘ ຕປ຺ປຕິ ເປຈ຺ຈ ຕປ຺ປຕິ, ປາປກາຣີ ອຸຠຍຕ຺ຖ ຕປ຺ປຕິ;

ປາປໍ ເມ ກຕນ຺ຕິ ຕປ຺ປຕິ, ຠິຍ຺ໂຍ ຕປ຺ປຕິ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ຄໂຕ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອິຘ ຕປ຺ປຕີຕິ ອິຘ ກມ຺ມຕປ຺ປເນນ ໂທມນສ຺ສມຕ຺ເຕນ ຕປ຺ປຕິ. ເປຈ຺ຈາຕິ ປຣໂລເກ ປນ ວິປາກຕປ຺ປເນນ ອຕິທາຣຸເຓນ ອປາຍທຸກ຺ເຂນ ຕປ຺ປຕິ. ປາປກາຣີຕິ ນານປ຺ປກາຣສ຺ສ ປາປສ຺ສ ກຕ຺ຕາ. ອຸຠຍຕ຺ຖາຕິ ອິມິນາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ຕປ຺ປເນນ ອຸຠຍຕ຺ຖ ຕປ຺ປຕິ ນາມ. ປາປໍ ເມຕິ ໂສ ຫິ ກມ຺ມຕປ຺ປເນນ ກປ຺ປນ຺ໂຕ ‘‘ປາປໍ ເມ ກຕ’’ນ຺ຕິ ຕປ຺ປຕິ. ຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ຕປ຺ປນໍ, ວິປາກຕປ຺ປເນນ ປນ ຕປ຺ປນ຺ໂຕ ຠິຍ຺ໂຍ ຕປ຺ປຕິ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ຄໂຕ ອຕິຜຣຸເສນ ຕປ຺ປເນນ ອຕິວິຍ ຕປ຺ປຕີຕິ.

ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ພຫູ ໂສຕາປນ຺ນາທໂຍ ອເຫສຸໍ. ເທສນາ ມຫາຊນສ຺ສ ສາຕ຺ຖິກາ ຊາຕາຕິ.

ເທວທຕ຺ຕວຕ຺ຖຸ ທ຺ວາທສມໍ.