໙. ອໂນມທສ຺ສີພຸທ຺ຘວໍສວຓ຺ຓນາ

ໂສຠິຕພຸທ຺ເຘ ປນ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຕສ຺ສ ອປຣຠາເຄ ເອກມສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທຣຫິຕໍ ອໂຫສິ. ອຕີເຕ ປນ ຕສ຺ມິໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍ ເອກສ຺ມິໍ ກປ຺ເປ ຕໂຍ ພຸທ຺ຘາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ ອໂນມທສ຺ສີ, ປທຸໂມ, ນາຣໂທຕິ. ຕຕ຺ຖ ອໂນມທສ຺ສີ ຠຄວາ ໂສຬສ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ຕຸສິຕປຸເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເທເວຫິ ອຠິຍາຈິໂຕ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ຈນ຺ທວຕິຍໍ ນາມ ຣາຊຘານິຍໍ ຍສວາ ນາມສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ກຸເລ ສມຸສ຺ສິຕຈາຣຸປໂຍຘຣາຍ ຍໂສຘຣາຍ ນາມ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ອໂນມທສ຺ສິກຸມາເຣ ກິຣ ຍໂສຘຣາຍ ເທວິຍາ ກຸຈ຺ຉິຄເຕ ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎປ຺ປຠາເວນ ປຠາ ອສີຕິຫຕ຺ຖປ຺ປມາຓໍ ຐານໍ ຜຣິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ຈນ຺ທສູຣິຍປ຺ປຠາຫິ ອນຠິຠວນີຍາວ ອໂຫສິ. ສາ ທສນ຺ນໍ ມາສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ສຸຈນ຺ທນຸຍ຺ຍາເນ ວິຊາຍິ. ປາຏິຫາຣິຍານິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ.

ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ປນສ຺ສ ນາມໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ, ຍສ຺ມາ ຊາຕິຍໍ ອາກາສໂຕ ສຕ຺ຕ ຣຕນານິ ປຕິໍສຸ, ຕສ຺ມາ ອໂນມານໍ ຣຕນານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸຠູຕຕ຺ຕາ ‘‘ອໂນມທສ຺ສີ’’ຕິ ນາມມກໍສຸ. ໂສ ອນຸກ຺ກເມນ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ໂຕ ທິພ຺ເພຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ປຣິຈາຣິຍມາໂນ ທສວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສິ. ຕສ຺ສ ກິຣ ສິຣິ ອຸປສິຣິ ສິຣິວຑ຺ໂຒຕິ ຕໂຍ ປາສາທາ ອເຫສຸໍ. ສິຣິມາເທວິປ຺ປມຸຂານິ ເຕວີສຕິ ອິຕ຺ຖິສຫສ຺ສານິ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕານິ ອເຫສຸໍ. ໂສ ສິຣິມາຍ ເທວິຍາ ອຸປວາເຓ ນາມ ປຸຕ຺ເຕ ຊາເຕ ຈຕ຺ຕາຣິ ນິມິຕ຺ຕານິ ທິສ຺ວາ ສິວິກາຍາເນນ ມຫາຠິນິກ຺ຂມນໍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິ. ຕໍ ຕິສ຺ໂສ ຊນໂກຏິໂຍ ອນຸປພ຺ພຊິໍສຸ.

ເຕຫິ ປຣິວຸໂຕ ມຫາປຸຣິໂສ ທສ ມາເສ ປຘານຈຣິຍໍ ຈຣິ. ຕໂຕ ວິສາຂປຸຓ຺ຓມາຍ ອນຸປມພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ອນຸປມເສຏ຺ຐິຘີຕາຍ ທິນ຺ນໍ ມຘຸປາຍາສໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ສາລວເນ ທິວາວິຫາຣໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ອໂນມນາມາຊີວເກນ ທິນ຺ນາ ອຏ຺ຐ ຕິຓມຸຏ຺ຐິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຊ຺ຊຸນຣຸກ຺ຂໂພຘິໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ອຏ຺ຐຕ຺ຕິໍສຫຕ຺ຖວິຕ຺ຖຕໍ ຕິຓສນ຺ຖຣໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຈຕຸຣງ຺ຄວີຣິຍໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ສມາຣໍ ມາຣພລໍ ວິທ຺ຘໍເສຕ຺ວາ ຕີສຸ ຍາເມສຸ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ – ‘‘ອເນກຊາຕິສໍສາຣໍ…ເປ… ຕຓ຺ຫານໍ ຂຍມຊ຺ຌຄາ’’ຕິ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑. ‘‘ໂສຠິຕສ຺ສ ອປເຣນ, ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ທ຺ວິປທຸຕ຺ຕໂມ;

ອໂນມທສ຺ສີ ອມິຕຍໂສ, ເຕຊສ຺ສີ ທຸຣຕິກ຺ກໂມ.

໒. ‘‘ໂສ ເຉຕ຺ວາ ພນ຺ຘນໍ ສພ຺ພໍ, ວິທ຺ຘໍເສຕ຺ວາ ຕໂຍ ຠເວ;

ອນິວຕ຺ຕິຄມນໍ ມຄ຺ຄໍ, ເທເສສິ ເທວມານຸເສ.

໓. ‘‘ສາຄໂຣວ ອສງ຺ໂຂໂຠ, ປພ຺ພໂຕວ ທຸຣາສໂທ;

ອາກາໂສວ ອນນ຺ໂຕ ໂສ, ສາລຣາຊາວ ຜຸລ຺ລິໂຕ.

໔. ‘‘ທສ຺ສເນນປິ ຕໍ ພຸທ຺ຘໍ, ໂຕສິຕາ ໂຫນ຺ຕິ ປາຓິໂນ;

ພ຺ຍາຫຣນ຺ຕໍ ຄິຣໍ ສຸຕ຺ວາ, ອມຕໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ ເຕ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອໂນມທສ຺ສີຕິ ອນຸປມທສ຺ສໂນ, ອມິຕທສ຺ສໂນ ວາ. ອມິຕຍໂສຕິ ອມິຕປຣິວາໂຣ, ອມິຕກິຕ຺ຕິ ວາ. ເຕຊສ຺ສີຕິ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາເຕເຊນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ທຸຣຕິກ຺ກໂມຕິ ທຸປ຺ປຘໍສິໂຍ, ອຎ຺ເຎນ ເທເວນ ວາ ມາເຣນ ວາ ເກນຈິ ວາ ອຕິກ຺ກມິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ເຉຕ຺ວາ ພນ຺ຘນໍ ສພ຺ພນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ທສວິຘໍ ສໍໂຍຊນໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ. ວິທ຺ຘໍເສຕ຺ວາ ຕໂຍ ຠເວຕິ ຕິຠວູປຄໍ ກມ຺ມໍ ກມ຺ມກ຺ຂຍກຣຎາເຓນ ວິທ຺ຘໍເສຕ຺ວາ, ອຠາວໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນິວຕ຺ຕິຄມນໍ ມຄ຺ຄນ຺ຕິ ນິວຕ຺ຕິຍາ ປວຕ຺ຕິຍາ ປຏິປກ຺ຂຠູຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອນິວຕ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ອນິວຕ຺ຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ອເນນາຕິ ອນິວຕ຺ຕິຄມໂນ. ຕໍ ອນິວຕ຺ຕິຄມນໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ເທເສສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ທສ຺ເສຕີ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ໂສເຍວຕ຺ໂຖ. ເທວມານຸເສຕິ ເທວມນຸສ຺ສານໍ, ສາມິອຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອສງ຺ໂຂໂຠຕິ ໂຂເຠຕຸໍ ຈາເລຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ໂຍຕິ ອກ຺ໂຂຠິໂຍ. ຍຖາ ຫິ ສມຸທ຺ໂທ ຈຕຸຣາສີຕິໂຍຊນສຫສ຺ສຄມ຺ຠີໂຣ ອເນກໂຍຊນສຫສ຺ສຠູຕາວາໂສ ອກ຺ໂຂຠິໂຍ, ເອວໍ ອກ຺ໂຂຠິໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາກາໂສວ ອນນ຺ໂຕຕິ ຍຖາ ປນ ອາກາສສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖິ, ອຖ ໂຂ ອນນ຺ໂຕ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ອປາໂຣ, ເອວໍ ຠຄວາປິ ພຸທ຺ຘຄຸເຓຫິ ອນນ຺ໂຕ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ອປາໂຣ. ໂສຕິ ໂສ ຠຄວາ. ສາລຣາຊາວ ຜຸລ຺ລິໂຕຕິ ສພ຺ພລກ຺ຂຓານຸພ຺ຍຎ຺ຊນສມລງ຺ກຕສຣີຣຕ຺ຕາ ສຸຜຸລ຺ລິຕສາລຣາຊາ ວິຍ ໂສຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທສ຺ສເນນປິ ຕໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ທສ຺ສເນນາປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອີທິເສສຸປິ ສາມິວຈນໍ ປຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ ສທ຺ທສຕ຺ຖວິທູ. ໂຕສິຕາຕິ ປຣິໂຕສິຕາ ປີຓິຕາ. ພ຺ຍາຫຣນ຺ຕນ຺ຕິ ພ຺ຍາຫຣນ຺ຕສ຺ສ, ສາມິອຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ອມຕນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ. ປາປຸຓນ຺ຕີຕິ ອຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕຕິ ເຍ ຕສ຺ສ ຄິຣໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຓນ຺ຕິ, ເຕ ອມຕໍ ປາປຸຓນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຠຄວາ ປນ ໂພຘິມູເລ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ອາຍາຈິໂຕ ຘມ຺ມເທສນາຍ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂລກໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕນາ ສຫ ປພ຺ພຊິເຕ ຕິໂກຏິສງ຺ເຂ ຊເນ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ເນ ທິສ຺ວາ – ‘‘ກຕ຺ຖ ນຸ ໂຂ ເຕ ເອຕຣຫິ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ສຸຠວຕີນຄເຣ ສຸທສ຺ສນຸຍ຺ຍາເນ ວິຫຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ອາກາເສນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸທສ຺ສນຸຍ຺ຍາເນ ໂອຕຣິ. ໂສ ເຕຫິ ປຣິວຸໂຕ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ປຣິສາຍ ມຊ຺ເຌ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕສິ. ຕຕ຺ຖ ໂກຏິສຕານໍ ປຐມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໕. ‘‘ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ຕສ຺ສ, ອິທ຺ໂຘ ຜີໂຕ ຕທາ ອຫຸ;

ໂກຏິສຕານິ ອຠິສມິໍສຸ, ປຐເມ ຘມ຺ມເທສເນ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຜີໂຕຕິ ຜາຕິປ຺ປຕ຺ໂຕ ພາຫຸຊຎ຺ຎວເສນ. ໂກຏິສຕານີຕິ ໂກຏີນໍ ສຕານິ ໂກຏິສຕານິ. ‘‘ໂກຏິສຕໂຍ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ຕສ຺ສ ສຕໂກຏິໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຖາປເຣນ ສມເຍນ ໂອສຘີນຄຣທ຺ວາເຣ ອສນຣຸກ຺ຂມູເລ ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ ກຕ຺ວາ ອສຸເຣຫິ ທຸຣຠິຠວເນ ຕາວຕິໍສຠວເນ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລາຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ເຕມາສໍ ອຠິຘມ຺ມວສ຺ສໍ ວສ຺ສາປຍິ. ຕທາ ອສີຕິເທວຕາໂກຏິໂຍ ອຠິສມິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໖. ‘‘ຕໂຕ ປຣໍ ອຠິສມເຍ, ວສ຺ສນ຺ເຕ ຘມ຺ມວຸຏ຺ຐິໂຍ;

ອສີຕິໂກຏິໂຍຠິສມິໍສຸ, ທຸຕິເຍ ຘມ຺ມເທສເນ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ວສ຺ສນ຺ເຕຕິ ພຸທ຺ຘມຫາເມເຆ ວສ຺ສນ຺ເຕ. ຘມ຺ມວຸຏ຺ຐິໂຍຕິ ຘມ຺ມກຖາວສ຺ສວຸຏ຺ຐິໂຍ.

ຕໂຕ ອປເຣນ ສມເຍນ ມງ຺ຄລປຎ຺ຫານິທ຺ເທເສ ອຏ຺ຐສຕ຺ຕຕິ ໂກຏິໂຍ ອຠິສມິໍສຸ. ໂສ ຕຕິໂຍ ອຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໗. ‘‘ຕໂຕ ປຣມ຺ປິ ວສ຺ສນ຺ເຕ, ຕປ຺ປຍນ຺ເຕ ຈ ປາຓິນໍ;

ອຏ຺ຐສຕ຺ຕຕິໂກຏີນໍ, ຕຕິຍາຠິສມໂຍ ອຫູ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ວສ຺ສນ຺ເຕຕິ ຘມ຺ມກຖາສລິລຘາຣໍ ວສ຺ສນ຺ເຕ. ຕປ຺ປຍນ຺ເຕຕິ ຘມ຺ມາມຕວສ຺ເສນ ຕປ຺ປຍນ຺ເຕ, ຕປ຺ປນໍ ກໂຣນ຺ເຕ ຠຄວຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອໂນມທສ຺ສິສ຺ສປິ ຠຄວໂຕ ຕໂຍ ສາວກສນ຺ນິປາຕາ ອເຫສຸໍ. ຕຕ຺ຖ ໂສເຣຍ຺ຍນຄເຣ ອິສິທຕ຺ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ຘມ຺ເມ ເທສິຍມາເນ ປສີທິຕ຺ວາ ເອຫິຠິກ຺ຂຸປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ປພ຺ພຊິຕານໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອຣຫນ຺ຕສຕສຫສ຺ສານໍ ມຊ຺ເຌ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິ. ອຍໍ ປຐໂມ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ. ຣາຘວຕີນຄເຣ ສຸນ຺ທຣິນ຺ຘຣສ຺ສ ນາມ ຣຎ຺ໂຎ ຘມ຺ເມ ເທສິຍມາເນ ເອຫິຠິກ຺ຂຸປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ປພ຺ພຊິຕານໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອຣຫນ຺ຕສຕສຫສ຺ສານໍ ມຊ຺ເຌ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິ. ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ. ປຸນ ໂສເຣຍ຺ຍນຄເຣເຍວ ໂສເຣຍ຺ຍຣຎ຺ຎາ ສຫ ເອຫິຠິກ຺ຂຸປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ປພ຺ພຊິຕານໍ ຉນ຺ນໍ ອຣຫນ຺ຕສຕສຫສ຺ສານໍ ມຊ຺ເຌ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິ. ອຍໍ ຕຕິໂຍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໘. ‘‘ສນ຺ນິປາຕາ ຕໂຍ ອາສຸໍ, ຕສ຺ສາປິ ຈ ມເຫສິໂນ;

ອຠິຎ຺ຎາພລປ຺ປຕ຺ຕານໍ, ປຸປ຺ຜິຕານໍ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ.

໙. ‘‘ອຏ຺ຐສຕສຫສ຺ສານໍ, ສນ຺ນິປາໂຕ ຕທາ ອຫຸ;

ປຫີນມທໂມຫານໍ, ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕານ ຕາທິນໍ.

໑໐. ‘‘ສຕ຺ຕສຕສຫສ຺ສານໍ, ທຸຕິໂຍ ອາສິ ສມາຄໂມ;

ອນງ຺ຄຓານໍ ວິຣຊານໍ, ອຸປສນ຺ຕານ ຕາທິນໍ.

໑໑. ‘‘ຉນ຺ນໍ ສຕສຫສ຺ສານໍ, ຕຕິໂຍ ອາສິ ສມາຄໂມ;

ອຠິຎ຺ຎາພລປ຺ປຕ຺ຕານໍ, ນິພ຺ພຸຕານໍ ຕປສ຺ສິນ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ສາປິ ຈ ມເຫສິໂນຕິ ຕສ຺ສ ມເຫສິໂນ ອໂນມທສ຺ສິສ຺ສາປິ. ‘‘ຕສ຺ສາປິ ທ຺ວິປທຸຕ຺ຕໂມ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ຕສ຺ສປິ ທ຺ວິປທຸຕ຺ຕມສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ລກ຺ຂຓໍ ສທ຺ທສຕ຺ຖໂຕ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອຠິຎ຺ຎາພລປ຺ປຕ຺ຕານນ຺ຕິ ອຠິຎ຺ຎານໍ ພລປ຺ປຕ຺ຕານໍ, ຈິຓ຺ຓວສິຕາຍ ຂິປ຺ປນິສນ຺ຕິຠາເວນ ອຠິຎ຺ຎາສຸ ຖິຣຠາວປ຺ປຕ຺ຕານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸປ຺ຜິຕານນ຺ຕິ ສພ຺ພຜາລິຜຸລ຺ລຠາເວນ ອຕິວິຍ ໂສຠຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕານໍ. ວິມຸຕ຺ຕິຍາຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິຍາ.

ອນງ຺ຄຓານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍໍ ອງ຺ຄຓ-ສທ຺ໂທ ກຕ຺ຖຈິ ກິເລເສສຸ ທິສ຺ສຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມານິ ຕີຓິ ອງ຺ຄຓານິ? ຣາໂຄ ອງ຺ຄຓໍ ໂທໂສ ອງ຺ຄຓໍ ໂມໂຫ ອງ຺ຄຓ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໙໒໔). ‘‘ປາປການໍ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ອກຸສລານໍ ອິຈ຺ຉາວຈຣານໍ ອຘິວຈນໍ ຍທິທໍ ອງ຺ຄຓ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໖໐). ກຕ຺ຖຈິ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ມເລ? ຍຖາຫ – ‘‘ຕສ຺ເສວ ຣຊສ຺ສ ວາ ອງ຺ຄຓສ຺ສ ວາ ປຫານາຍ ວາຍມຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໘໔). ກຕ຺ຖຈິ ຕຖາຣູເປ ຠູມິຠາເຄ ‘‘ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ໂພຘິຍງ຺ຄຓໍ ຣາຊງ຺ຄຓ’’ນ຺ຕິ. ອິຘ ປນ ກິເລເສສຸ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາ ນິກ຺ກິເລສານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໕໗). ວິຣຊານນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ຕປສ຺ສິນນ຺ຕິ ກິເລສກ຺ຂຍກໂຣ ອຣິຍມຄ຺ຄສງ຺ຂາໂຕ ຕໂປ ເຍສໍ ອຕ຺ຖິ ເຕ ຕປສ຺ສິໂນ, ເຕສໍ ຕປສ຺ສີນໍ, ຂີຓາສວານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕທາ ອມ຺ຫາກໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ເອໂກ ມເຫສກ຺ໂຂ ຍກ຺ຂເສນາປຕິ ອໂຫສິ ມຫິທ຺ຘິໂກ ມຫານຸຠາໂວ ອເນກໂກຏິສຕສຫສ຺ສານໍ ຍກ຺ຂານໍ ອຘິປຕິ. ໂສ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣມຣຸຈິຣທສ຺ສນໍ ສຕ຺ຕຣຕນມຍໍ ອຠິຣຸຈິຣຣຊນິກຣມຓ຺ຑລສທິສໍ ມຓ຺ຑປໍ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາຫໍ ມຫາທານໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ອທາສິ. ອຖ ນໍ ຠຄວາ ຠຕ຺ຕານຸໂມທນສມເຍ ‘‘ອນາຄເຕ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສາຘິເກ ເອກສ຺ມິໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕ ໂຄຕໂມ ນາມ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພ຺ຍາກາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໒. ‘‘ອຫໍ ເຕນ ສມເຍນ, ຍກ຺ໂຂ ອາສິໍ ມຫິທ຺ຘິໂກ;

ເນການໍ ຍກ຺ຂໂກຏີນໍ, ວສວຕ຺ຕິມ຺ຫິ ອິສ຺ສໂຣ.

໑໓. ‘‘ຕທາປິ ຕໍ ພຸທ຺ຘວຣໍ, ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ມເຫສິນໍ;

ອນ຺ນປາເນນ ຕປ຺ເປສິໍ, ສສງ຺ຆໍ ໂລກນາຍກໍ.

໑໔. ‘‘ໂສປິ ມໍ ຕທາ ພ຺ຍາກາສິ, ວິສຸທ຺ຘນຍໂນ ມຸນິ;

ອປຣິເມຍ຺ຍິໂຕ ກປ຺ເປ, ອຍໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕິ.

໑໕. ‘‘ປຘານໍ ປທຫິຕ຺ວານ…ເປ… ເຫສ຺ສາມ ສມ຺ມຸຂາ ອິມໍ.

໑໖. ‘‘ຕສ຺ສາປິ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ຫຏ຺ໂຐ ສໍວິຄ຺ຄມານໂສ;

ອຸຕ຺ຕຣິໍ ວຕມຘິຏ຺ຐາສິໍ, ທສປາຣມິປູຣິຍາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ວຕມຘິຏ຺ຐາສິນ຺ຕິ ປາຣມິປູຣຓຕ຺ຖາຍ ຠິຍ຺ໂຍປິ ທຬ຺ຫຕຣໍ ປຣກ຺ກມມກາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕສ຺ສ ປນ ອໂນມທສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຈນ຺ທວຕີ ນາມ ນຄຣໍ ອໂຫສິ, ຍສວາ ນາມ ຣາຊາ ປິຕາ, ຍໂສຘຣາ ນາມ ມາຕາ, ນິສໂຠ ຈ ອໂນໂມ ຈ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາ, ວຣຸໂຓ ນາມຸປຏ຺ຐາໂກ, ສຸນ຺ທຣີ ຈ ສຸມນາ ຈ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວິກາ, ອຊ຺ຊຸນຣຸກ຺ໂຂ ໂພຘິ, ສຣີຣໍ ອຏ຺ຐປຓ຺ຓາສຫຕ຺ຖຸພ຺ເພຘໍ ອໂຫສິ, ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສໍ ອາຍຸ, ສິຣິມາ ນາມ ອຄ຺ຄມເຫສີ, ອຸປວາໂຓ ນາມສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ, ທສວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສິ. ໂສ ສິວິກາຍາເນນ ນິກ຺ຂມິ. ສິວິກາຍາເນນ ຄມນໍ ປນ ໂສຠິຕພຸທ຺ຘວໍສວຓ຺ຓນາຍ ປາສາທຄມເນ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຘມ຺ມໂກ ນາມ ຣາຊາ ອຸປຏ຺ຐາໂກ. ຘມ຺ມາຣາເມ ກິຣ ຠຄວາ ວິຫາສີຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໗. ‘‘ນຄຣໍ ຈນ຺ທວຕີ ນາມ, ຍສວາ ນາມ ຂຕ຺ຕິໂຍ;

ມາຕາ ຍໂສຘຣາ ນາມ, ອໂນມທສ຺ສິສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ.

໒໒. ‘‘ນິສໂຠ ຈ ອໂນໂມ ຈ, ອເຫສຸໍ ອຄ຺ຄສາວກາ;

ວຣຸໂຓ ນາມຸປຏ຺ຐາໂກ, ອໂນມທສ຺ສິສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ.

໒໓. ‘‘ສຸນ຺ທຣີ ຈ ສຸມນາ ຈ, ອເຫສຸໍ ອຄ຺ຄສາວິກາ;

ໂພຘິ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ, ອຊ຺ຊຸໂນຕິ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

໒໕. ‘‘ອຏ຺ຐປຓ຺ຓາສຣຕນໍ, ອຈ຺ຈຸຄ຺ຄໂຕ ມຫາມຸນິ;

ປຠາ ນິທ຺ຘາວຕີ ຕສ຺ສ, ສຕຣໍສີວ ອຸຄ຺ຄໂຕ.

໒໖. ‘‘ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານິ, ອາຍຸ ວິຊ຺ຊຕິ ຕາວເທ;

ຕາວຕາ ຕິຏ຺ຐມາໂນ ໂສ, ຕາເຣສິ ຊນຕໍ ພຫຸໍ.

໒໗. ‘‘ສຸປຸປ຺ຜິຕໍ ປາວຈນໍ, ອຣຫນ຺ເຕຫິ ຕາທິຫິ;

ວີຕຣາເຄຫິ ວິມເລຫິ, ໂສຠິຕ຺ຖ ຊິນສາສນໍ.

໒໘. ‘‘ໂສ ຈ ສຕ຺ຖາ ອມິຕຍໂສ, ຍຸຄານິ ຕານິ ອຕຸລິຍານິ;

ສພ຺ພໍ ຕມນ຺ຕຣຫິຕໍ, ນນຸ ຣິຕ຺ຕາ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຠາ ນິທ຺ຘາວຕີຕິ ຕສ຺ສ ສຣີຣໂຕ ປຠາ ນິກ຺ຂມຕິ. ສຣີຣປ຺ປຠາ ປນສ຺ສ ນິຈ຺ຈກາລໍ ທ຺ວາທສໂຍຊນປ຺ປມາຓໍ ປເທສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຍຸຄານິ ຕານີຕິ ອຄ຺ຄສາວກຍຸຄາທີນິ ຍຸຄຬານິ. ສພ຺ພໍ ຕມນ຺ຕຣຫິຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈມຸຂໍ ປວິຏ຺ຐໍ ວິນຏ຺ຐນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ນນຸ ຣິຕ຺ຕກເມວ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ຕສ຺ສ ນນຸ ຣິຕ຺ຕກາ ຕຸຈ຺ຉກາເຍວ ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ເສສຄາຖາສຸ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ອິມສ຺ສ ປນ ອໂນມທສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຈ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຈາຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາ ອຄ຺ຄສາວກຠາວຕ຺ຖາຍ ປຓິຘານມກໍສຸ. ອິເມສໍ ປນ ເຖຣານໍ ວຕ຺ຖຸ ເຈຕ຺ຖ ກເຖຕພ຺ພໍ. ມຍາ ຄນ຺ຖວິຕ຺ຖາຣຠເຍນ ນ ອຸທ຺ຘຏນ຺ຕິ.

ອໂນມທສ຺ສີພຸທ຺ຘວໍສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິໂຕ ສຕ຺ຕໂມ ພຸທ຺ຘວໍໂສ.