໗. ເຣວຕພຸທ຺ຘວໍສວຓ຺ຓນາ

ສຸມນສ຺ສ ປນ ຠຄວໂຕ ອປຣຠາເຄ ສາສເນ ຈສ຺ສ ອນ຺ຕຣຫິເຕ ນວຸຕິວສ຺ສສຫສ຺ສາຍຸກາ ມນຸສ຺ສາ ອນຸກ຺ກເມນ ປຣິຫາຍິຕ຺ວາ ທສວສ຺ສາຍຸກາ ຫຸຕ຺ວາ ປຸນ ອນຸກ຺ກເມນ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍາຍຸກາ ຫຸຕ຺ວາ ປຸນ ປຣິຫາຍມານາ ສຏ຺ຐິວສ຺ສສຫສ຺ສາຍຸກາ ອເຫສຸໍ. ຕທາ ເຣວໂຕ ນາມ ສຕ຺ຖາ ອຸທປາທິ. ໂສປິ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ອເນກຣຕນສມຸຊ຺ຊລິຕຠວເນ ຕຸສິຕຠວເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ສພ຺ພຘນຘຎ຺ຎວຕິສຸຘຎ຺ຎວຕີນຄເຣ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣສມລງ຺ກຕອມິຕຣຸຈິຣປຣິວາຣປຣິວຸຕສ຺ສ ສິຣິວິຠວສມຸທເຍນາກຸລສ຺ສ ສພ຺ພສມິທ຺ຘິວິປຸລສ຺ສ ວິປຸລສ຺ສ ນາມ ຣຎ຺ໂຎ ກຸເລ ສພ຺ພຊນນຍນາລິປາລິສມາກຸລາຍ ສມ຺ຜຸລ຺ລນຍນກຸວລຍສສ຺ສິຣິກສິນິທ຺ຘວທນກມລາກຣໂສຠາສມຸຊ຺ຊລາຍ ສຸຣຸຈິຣມໂນຫຣຄຸຓຄຓວິປຸລາຍ ວິປຸລາຍ ນາມ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທສນ຺ນໍ ມາສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ຈິຕ຺ຕກູຏປພ຺ພຕໂຕ ສຸວຓ຺ຓຫໍສຣາຊາ ວິຍ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂມິ.

ຕສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ຊາຕິຍຎ຺ຈ ປາຏິຫາຣິຍານິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນຍາເນວ ອເຫສຸໍ. ສຸທສ຺ສນຣຕນຄ຺ຆິອາເວຬນາມກາ ຕໂຍ ຈສ຺ສ ປາສາທາ ອເຫສຸໍ. ສຸທສ຺ສນາເທວິປ຺ປມຸຂານິ ເຕຕ຺ຕິໍສ ອິຕ຺ຖິສຫສ຺ສານິ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕານິ ອເຫສຸໍ. ຕາຫິ ປຣິວຸໂຕ ໂສ ສຸຣຍຸວຕີຫິ ປຣິວຸໂຕ ເທວກຸມາໂຣ ວິຍ ຉພ຺ພສ຺ສສຫສ຺ສານິ ວິສຍສຸຂມນຸຠວມາໂນ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສິ. ໂສ ສຸທສ຺ສນາຍ ນາມ ເທວິຍາ ວຣຸເຓ ນາມ ຕນເຍ ຊາເຕ ຈຕ຺ຕາຣິ ນິມິຕ຺ຕານິ ທິສ຺ວາ ນານາວິຣາຄຕນຸວຣວສນນິວສໂນ ອາມຸກ຺ກມຸຕ຺ຕາຫາຣມຓິກຸຓ຺ຑໂລ ວຣເກຍູຣມກຸຏກຏກຘໂຣ ປຣມສຸຣຠິຄນ຺ຘກຸສຸມສມລງ຺ກໂຕ ປຣມຣຸຈິຣກຣນິກໂຣ ສຣທສມຍຣຊນິກໂຣ ວິຍ ຕາຣາຄຓປຣິວຸໂຕ ວິຍ ຈນ຺ໂທ ຕິທສຄຓປຣິວຸໂຕ ວິຍ ທສສຕນຍໂນ ພ຺ຣຫ຺ມຄຓປຣິວຸໂຕ ວິຍ ຈ ຫາຣິຕມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິຍາ ມຫຕິຍາ ເສນາຍ ປຣິວຸໂຕ ອາຊຎ຺ຎຣເຖນ ມຫາຠິນິກ຺ຂມນໍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສພ຺ພາຠຣຓານິ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ທຕ຺ວາ ຊລຊາມລາວິກລນີລກຸວລຍທລສທິເສນາຕິນິສິເຕນາຕິຕິຂິເຓນາສິນາ ສເກສມກຸຏໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອາກາເສ ຂິປິ. ຕໍ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ສຸວຓ຺ຓຈງ຺ໂກຏເກນ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວນໍ ເນຕ຺ວາ ສິເນຣຸມຸທ຺ຘນິ ສຕ຺ຕຣຕນມຍໍ ເຈຕິຍໍ ອກາສິ.

ມຫາປຸຣິໂສ ປນ ເທວທຕ຺ຕານິ ກາສາຍານິ ປຣິທຫິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິ, ເອກາ ຈ ນໍ ປຸຣິສໂກຏິ ອນຸປພ຺ພຊິ. ໂສ ເຕຫິ ປຣິວຸໂຕ ສຕ຺ຕມາເສ ປຘານຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາ ວິສາຂປຸຓ຺ຓມາຍ ອຎ຺ຎຕຣາຍ ສາຘຸເທວິຍາ ນາມ ເສຏ຺ຐິຘີຕາຍ ທິນ຺ນໍ ມຘຸປາຍາສໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ສາລວເນ ທິວາວິຫາຣໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ອຎ຺ຎຕເຣນາຊີວເກນ ທິນ຺ນາ ອຏ຺ຐ ຕິຓມຸຏ຺ຐິໂຍ ຄເຫຕ຺ວາ ມຕ຺ຕວຣນາຄຄາມີ ນາຄໂພຘິໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຕປຓ຺ຓາສຫຕ຺ຖວິຕ຺ຖຕໍ ຕິຓສນ຺ຖຣໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຈຕຸຣງ຺ຄວີຣິຍໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ນິສີທິຕ຺ວາ ມາຣພລໍ ວິຘມິຕ຺ວາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ – ‘‘ອເນກຊາຕິສໍສາຣໍ…ເປ… ຕຓ຺ຫານໍ ຂຍມຊ຺ຌຄາ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໑໕໓-໑໕໔) ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑. ‘‘ສຸມນສ຺ສ ອປເຣນ, ເຣວໂຕ ນາມ ນາຍໂກ;

ອນຸປໂມ ອສທິໂສ, ອຕຸໂລ ອຸຕ຺ຕໂມ ຊິໂນ’’ຕິ.

ເຣວໂຕ ກິຣ ສຕ຺ຖາ ໂພຘິສມີເປເຍວ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫານິ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖໍ ພ຺ຣຫ຺ມາຍາຈນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ – ‘‘ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ປຐມໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໗໒; ມ. ນິ. ໑.໒໘໔; ໒.໓໔໑; ມຫາວ. ໑໐) ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕນາ ສຫ ປພ຺ພຊິຕຠິກ຺ຂຸໂກຏິໂຍ ອຎ຺ເຎ ຈ ພຫູ ເທວມນຸສ຺ເສ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ເນ ທິສ຺ວາ ອາກາເສນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຣຸຓາຣາເມ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ເຕຫິ ປຣິວຸໂຕ ຄມ຺ຠີຣໍ ນິປຸຓໍ ຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ອປ຺ປຏິວຕ຺ຕິຍໍ ອຎ຺ເຎນ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂກຏິ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ. ຕີສຸ ມຄ຺ຄຜເລສຸ ປຕິຏ຺ຐິຕານໍ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ ນຕ຺ຖິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໒. ‘‘ໂສປິ ຘມ຺ມໍ ປກາເສສິ, ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ອຠິຍາຈິໂຕ;

ຂນ຺ຘຘາຕຸວວຕ຺ຖານໍ, ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ຠວາຠເວ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຂນ຺ຘຘາຕຸວວຕ຺ຖານນ຺ຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ອຏ຺ຐາຣສນ຺ນໍ ຘາຕູນໍ ນາມຣູປວວຕ຺ຖານາທິວເສນ ວິຠາຄກຣຓໍ. ສຠາວລກ຺ຂຓສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓາທິວເສນ ຣູປາຣູປຘມ຺ມປຣິຄ຺ຄໂຫ ຂນ຺ຘຘາຕຸວວຕ຺ຖານໍ ນາມ. ອຖ ວາ ເຜຓປິຓ຺ຑູປມໍ ຣູປໍ ປຣິມທ຺ທນາສຫນໂຕ ຉິທ຺ທາວຉິທ຺ທາທິຠາວໂຕ ຈ ອຸທກປຸພ຺ພຸຬກໍ ວິຍ ເວທນາ ມຸຫຸຕ຺ຕຣມຓີຍຠາວໂຕ, ມຣີຈິກາ ວິຍ ສຎ຺ຎາ ວິປ຺ປລມ຺ຠນໂຕ, ກທລິກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິຍ ສງ຺ຂາຣາ ອສາຣກໂຕ, ມາຍາ ວິຍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວຎ຺ຈນກໂຕ’’ຕິ ເອວມາທິນາປິ ນເຍນ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທິວເສນປິ ຂນ຺ຘຘາຕຸວວຕ຺ຖານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໒໖ ກມາທິວິນິຈ຺ຉຍກຖາ). ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ຠວາຠເວຕິ ເອຕ຺ຖ ຠໂວຕິ ວຑ຺ຒິ, ອຠໂວຕິ ຫານິ. ຠໂວຕິ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ, ອຠໂວຕິ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ. ຠໂວຕິ ຂຸທ຺ທກຠໂວ, ອຠໂວຕິ ມຫາຠໂວ. ຠໂວຕິ ກາມຠໂວ, ອຠໂວຕິ ຣູປາຣູປຠໂວຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ຠວາຠວານໍ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໒໓; ສໍ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໕.໑໐໘໐; ອຸທາ. ອຏ຺ຐ. ໒໐). ເຕສໍ ຠວາຠວານໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິເຫຕຸຠູຕໍ ຘມ຺ມໍ ປກາເສສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ຠວຕິ ອເນນາຕິ ຠໂວ, ຕີສຸ ຠເວສຸ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕໍ ກມ຺ມາທິກໍ. ອຸປປຕ຺ຕິຠໂວ ອຠໂວ ນາມ. ອຸຠຍຕ຺ຖ ນິກນ຺ຕິຍາ ປຫານກຣໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສ ປນ ເຣວຕພຸທ຺ຘສ຺ສ ຕໂຍວ ອຠິສມຍາ ອເຫສຸໍ. ປຐໂມ ປນສ຺ສ ຄຓນປຖໍ ວີຕິວຕ຺ໂຕ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໓. ‘‘ຕສ຺ສາຠິສມຍາ ຕີຓິ, ອເຫສຸໍ ຘມ຺ມເທສເນ;

ຄຓນາຍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ປຐມາຠິສມໂຍ ອຫູ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຕີຓີຕິ ຕໂຍ, ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາໂສ ກໂຕ, ອຍໍ ປຐໂມ ອຠິສມໂຍ ອໂຫສິ.

ອຖາປເຣນ ສມເຍນ ນຄຣຸຕ຺ຕເຣ ອຸຕ຺ຕເຣ ນຄເຣ ສພ຺ພາຣິນ຺ທໂມ ອຣິນ຺ທໂມ ນາມ ຣາຊາ ອໂຫສິ. ໂສ ກິຣ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ນຄຣມນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຕີຫິ ຊນໂກຏີຫິ ປຣິວຸໂຕ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກຕ຺ວາ ສ຺ວາຕນາຍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ສຕ຺ຕາຫໍ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕິຄາວຸຕວິຕ຺ຖຕໍ ທີປປູຊໍ ກຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ອຖ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ມໂນນຸກູລໍ ວິຈິຕ຺ຕນຍໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ຕຕ຺ຖ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ໂກຏິສຫສ຺ສສ຺ສ ທຸຕິຍາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໔. ‘‘ຍທາ ອຣິນ຺ທມໍ ຣາຊໍ, ວິເນສິ ເຣວໂຕ ມຸນິ;

ຕທາ ໂກຏິສຫສ຺ສານໍ, ທຸຕິຍາຠິສມໂຍ ອຫູ’’ຕິ.

ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ອຠິສມໂຍ.

ອຖາປເຣນ ສມເຍນ ເຣວໂຕ ສຕ຺ຖາ ອຸຕ຺ຕຣນິຄມໍ ນາມ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ຕທາ ກິຣ ອຸຕ຺ຕຣນິຄມວາສິໂນ ມນຸສ຺ສາ ຍາຄຸຠຕ຺ຕຂຊ຺ຊກເຠສຊ຺ຊປານກາທີນິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ປຣິປຸຈ຺ຉິໍສຸ – ‘‘ກຸຫິໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ’’ຕິ? ຕໂຕ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູ ອາຫໍສຸ – ‘‘ຠຄວາ, ອາວຸໂສ, ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປນ຺ໂນ’’ຕິ. ອຖາຕີເຕ ຕສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕາເຫ ຠຄວນ຺ຕໍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ສຣທສມເຍ ສູຣິໂຍ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອນູປມາຍ ພຸທ຺ຘສິຣິຍາ ວິໂຣຈມານໍ ທິສ຺ວາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ຄຸຓານິສໍສໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ຠຄວາ ຈ ເຕສໍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ຄຸຓານິສໍສໍ ກເຖສິ. ຕທາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ໂກຏິສຕໍ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ອຍໍ ຕຕິໂຍ ອຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໕. ‘‘ສຕ຺ຕາຫໍ ປຏິສລ຺ລານາ, ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ນຣາສໂຠ;

ໂກຏິສຕໍ ນຣມຣູນໍ, ວິເນສິ ອຸຕ຺ຕເມ ຜເລ’’ຕິ.

ສຸຘຎ຺ຎວຕີນຄເຣ ປຐມມຫາປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທເສ ເອຫິຠິກ຺ຂຸປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ປພ຺ພຊິຕານໍ ອຣຫນ຺ຕານໍ ຄຓນປຖໍ ວີຕິວຕ຺ຕານໍ ປຐໂມ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ. ເມຂລນຄເຣ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສສງ຺ຂາຕານໍ ເອຫິຠິກ຺ຂຸປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ປພ຺ພຊິຕານໍ ອຣຫນ຺ຕານໍ ທຸຕິໂຍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ. ເຣວຕສ຺ສ ປນ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມຈກ຺ການຸວຕ຺ຕໂກ ວຣຸໂຓ ນາມ ອຄ຺ຄສາວໂກ ປຎ຺ຎວນ຺ຕານໍ ອຄ຺ໂຄ ອາພາຘິໂກ ອໂຫສິ. ຕຕ຺ຖ ຄິລານປຸຈ຺ຉນຕ຺ຖາຍ ສມ຺ປຕ຺ຕມຫາຊນສ຺ສ ລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍປຣິທີປກໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສໍ ປຸຣິສານໍ ເອຫິຠິກ຺ຂຸປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິເກ ສນ຺ນິປາເຕ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິສິ. ອຍໍ ຕຕິໂຍ ສນ຺ນິປາໂຕ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໖. ‘‘ສນ຺ນິປາຕາ ຕໂຍ ອາສຸໍ, ເຣວຕສ຺ສ ມເຫສິໂນ;

ຂີຓາສວານໍ ວິມລານໍ, ສຸວິມຸຕ຺ຕານ ຕາທິນໍ.

໗. ‘‘ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ຄຓນປຖໍ, ປຐມໍ ເຍ ສມາຄຕາ;

ໂກຏິສຕສຫສ຺ສານໍ, ທຸຕິໂຍ ອາສິ ສມາຄໂມ.

໘. ‘‘ໂຍປິ ປຎ຺ຎາຍ ອສໂມ, ຕສ຺ສ ຈກ຺ການຸວຕ຺ຕໂກ;

ໂສ ຕທາ ພ຺ຍາຘິໂຕ ອາສິ, ປຕ຺ໂຕ ຊີວິຕສໍສຍໍ.

໙. ‘‘ຕສ຺ສ ຄິລານປຸຈ຺ຉາຍ, ເຍ ຕທາ ອຸປຄຕາ ມຸນີ;

ໂກຏິສຕສຫສ຺ສາ ອຣຫນ຺ໂຕ, ຕຕິໂຍ ອາສິ ສມາຄໂມ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ການຸວຕ຺ຕໂກຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ການຸວຕ຺ຕໂກ. ປຕ຺ໂຕ ຊີວິຕສໍສຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຊີວິເຕ ສໍສຍໍ ຊີວິຕສໍສຍໍ, ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາປຸຓາຕິ ວາ, ນ ວາ ປາປຸຓາຕີຕິ ເອວໍ ຊີວິຕສໍສຍໍ ປຕ຺ໂຕ, ພ຺ຍາຘິຕສ຺ສ ພລວຠາເວນ ມຣຕິ, ນ ມຣຕີຕິ ຊີວິເຕ ສໍສຍໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍ ຕທາ ອຸປຄຕາ ມຸນີຕິ ອິຕິ ທີຆຠາເວ ສຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຸປຣິ ໂຫຕິ, ຣສ຺ເສ ອນຸສ຺ສເຣນ ສທ຺ຘິໍ ວຣຸຓສ຺ສ ອຸປຣິ ໂຫຕິ.

ຕທາ ອມ຺ຫາກໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຣມ຺ມວຕີນຄເຣ ອຕິເທໂວ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຫຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຘມ຺ເມ ປາຣໍ ຄໂຕ ເຣວຕໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ສຣເຓສຸ ປຕິຏ຺ຐາຍ ສິໂລກສຫສ຺ເສນ ທສພລໍ ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສຫສ຺ສຄ຺ຆນິເກນ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ເຄນ ຠຄວນ຺ຕໍ ປູເຊສິ. ໂສປິ ນໍ ພຸທ຺ໂຘ ພ຺ຍາກາສິ – ‘‘ອິໂຕ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສາຘິການໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານໍ ມຕ຺ຖເກ ໂຄຕໂມ ນາມ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໐. ‘‘ອຫໍ ເຕນ ສມເຍນ, ອຕິເທໂວ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ເຣວຕໍ ພຸທ຺ຘໍ, ສຣຓໍ ຕສ຺ສ ຄຎ຺ຉຫໍ.

໑໑. ‘‘ຕສ຺ສ ສີລໍ ສມາຘິຎ຺ຈ, ປຎ຺ຎາຄຸຓມນຸຕ຺ຕມໍ;

ໂຖມຍິຕ຺ວາ ຍຖາຖາມໍ, ອຸຕ຺ຕຣີຍມທາສຫໍ.

໑໒. ‘‘ໂສປິ ມໍ ພຸທ຺ໂຘ ພ຺ຍາກາສິ, ເຣວໂຕ ໂລກນາຍໂກ;

ອປຣິເມຍ຺ຍິໂຕ ກປ຺ເປ, ອຍໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕິ.

໑໓. ‘ປຘານໍ ປທຫິຕ຺ວານ…ເປ… ເຫສ຺ສາມ ສມ຺ມຸຂາ ອິມ’’’ນ຺ຕິ. –

ອຏ຺ຐ ຄາຖາ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພາ.

໑໔. ‘‘ຕສ຺ສາປິ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ຠິຍ຺ໂຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາທຍິໍ;

ອຸຕ຺ຕຣິໍ ວຕມຘິຏ຺ຐາສິໍ, ທສປາຣມິປູຣິຍາ.

໑໕. ‘‘ຕທາປິ ຕໍ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມໍ, ສຣິຕ຺ວາ ອນຸພ຺ຣູຫຍິໍ;

ອາຫຣິສ຺ສາມິ ຕໍ ຘມ຺ມໍ, ຍໍ ມຍ຺ຫໍ ອຠິປຕ຺ຖິຕ’’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສຣຓໍ ຕສ຺ສ ຄຎ຺ຉຫນ຺ຕິ ຕໍ ສຣຓໍ ອຄຎ຺ຉິໍ ອຫໍ, ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ. ປຎ຺ຎາຄຸຓນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາສມ຺ປຕ຺ຕິໍ. ອນຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐໍ. ‘‘ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຄຸຓມຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ໂສ ອຸຕ຺ຕາໂນວ. ໂຖມຍິຕ຺ວາຕິ ໂຖເມຕ຺ວາ ວຓ຺ຓຍິຕ຺ວາ. ຍຖາຖາມນ຺ຕິ ຍຖາພລໍ. ອຸຕ຺ຕຣີຍນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ. ອທາສຫນ຺ຕິ ອທາສິໍ ອຫໍ. ພຸທ຺ຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘຠາວກຣໍ ຘມ຺ມໍ, ປາຣມີຘມ຺ມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຣິຕ຺ວາຕິ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ. ອນຸພ຺ຣູຫຍິນ຺ຕິ ອຠິວຑ຺ເຒສິໍ. ອາຫຣິສ຺ສາມີຕິ ອານຍິສ຺ສາມິ. ຕໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ຕໍ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ. ຍໍ ມຍ຺ຫໍ ອຠິປຕ຺ຖິຕນ຺ຕິ ຍໍ ມຍາ ອຠິປຕ຺ຖິຕໍ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອາຫຣິສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕສ຺ສ ປນ ເຣວຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ນຄຣໍ ສຸຘຎ຺ຎວຕີ ນາມ ອໂຫສິ, ປິຕາ ວິປຸໂລ ນາມ ຂຕ຺ຕິໂຍ, ມາຕາ ວິປຸລາ ນາມ, ວຣຸໂຓ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມເທໂວ ຈ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາ, ສມ຺ຠໂວ ນາມ ອຸປຏ຺ຐາໂກ, ຠທ຺ທາ ຈ ສຸຠທ຺ທາ ຈ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວິກາ, ນາຄຣຸກ຺ໂຂ ໂພຘິ, ສຣີຣໍ ອສີຕິຫຕ຺ຖຸພ຺ເພຘໍ ອໂຫສິ, ອາຍຸ ສຏ຺ຐິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ, ສຸທສ຺ສນາ ນາມ ອຄ຺ຄມເຫສີ, ວຣຸໂຓ ນາມ ປຸຕ຺ໂຕ, ອາຊຎ຺ຎຣເຖນ ນິກ຺ຂມິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເທຫາຠິນິກ຺ຂນ຺ຕໍ, ປຠາຊາລມນຸຕ຺ຕຣໍ;

ທິວາ ເຈວ ຕທາ ຣຕ຺ຕິໍ, ນິຈ຺ຈໍ ຜຣຕິ ໂຍຊນໍ.

‘‘ຘາຕຸໂຍ ມມ ສພ຺ພາປິ, ວິກິຣນ຺ຕູຕິ ໂສ ຊິໂນ;

ອຘິຏ຺ຐາສິ ມຫາວີໂຣ, ສພ຺ພສຕ຺ຕານຸກມ຺ປໂກ.

‘‘ມຫານາຄວນຸຍ຺ຍາເນ, ມຫໂຕ ນຄຣສ຺ສ ໂສ;

ປູຊິໂຕ ນຣມຣູຫິ, ປຣິນິພ຺ພາຍິ ເຣວໂຕ’’ຕິ.

ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໑໖. ‘‘ນຄຣໍ ສຸຘຎ຺ຎວຕີ ນາມ, ວິປຸໂລ ນາມ ຂຕ຺ຕິໂຍ;

ວິປຸລາ ນາມ ຊນິກາ, ເຣວຕສ຺ສ ມເຫສິໂນ.

໒໑. ‘‘ວຣຸໂຓ ພ຺ຣຫ຺ມເທໂວ ຈ, ອເຫສຸໍ ອຄ຺ຄສາວກາ;

ສມ຺ຠໂວ ນາມຸປຏ຺ຐາໂກ, ເຣວຕສ຺ສ ມເຫສິໂນ.

໒໒. ‘‘ຠທ຺ທາ ເຈວ ສຸຠທ຺ທາ ຈ, ອເຫສຸໍ ອຄ຺ຄສາວິກາ;

ໂສປິ ພຸທ຺ໂຘ ອສມສໂມ, ນາຄມູເລ ອພຸຊ຺ຌຖ.

໒໓. ‘‘ປທຸໂມ ກຸຎ຺ຊໂຣ ເຈວ, ອເຫສຸໍ ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐກາ;

ສິຣິມາ ເຈວ ຍສວຕີ, ອເຫສຸໍ ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐິກາ.

໒໔. ‘‘ອຸຈ຺ຈຕ຺ຕເນນ ໂສ ພຸທ຺ໂຘ, ອສີຕິຫຕ຺ຖມຸຄ຺ຄໂຕ;

ໂອຠາເສຕິ ທິສາ ສພ຺ພາ, ອິນ຺ທເກຕຸວ ອຸຄ຺ຄໂຕ.

໒໕. ‘‘ຕສ຺ສ ສຣີເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ປຠາມາລາ ອນຸຕ຺ຕຣາ;

ທິວາ ວາ ຍທິ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ, ສມນ຺ຕາ ຜຣຕິ ໂຍຊນໍ.

໒໖. ‘‘ສຏ຺ຐິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ, ອາຍຸ ວິຊ຺ຊຕິ ຕາວເທ;

ຕາວຕາ ທິຏ຺ຐມາໂນ ໂສ, ຕາເຣສິ ຊນຕໍ ພຫຸໍ.

໒໗. ‘‘ທສ຺ສຍິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘພລໍ ອມຕໍ ໂລເກ ປກາສຍໍ;

ນິພ຺ພາຍິ ອນຸປາທາໂນ, ຍຖຄ຺ຄຸປາທານສງ຺ຂຍາ.

໒໘. ‘‘ໂສ ຈ ກາໂຍ ຣຕນນິໂຠ, ໂສ ຈ ຘມ຺ໂມ ອສາທິໂສ;

ສພ຺ພໍ ຕມນ຺ຕຣຫິຕໍ, ນນຸ ຣິຕ຺ຕາ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ໂອຠາເສຕີຕິ ປກາສຍຕິ. ອຸຄ຺ຄໂຕຕິ ອຸສ຺ສິໂຕ. ປຠາມາລາຕິ ປຠາເວລາ. ຍຖຄ຺ຄີຕິ ອຄ຺ຄິ ວິຍ. ອຸປາທານສງ຺ຂຍາຕິ ອິນ຺ຘນກ຺ຂຍາ. ໂສ ຈ ກາໂຍ ຣຕນນິໂຠຕິ ໂສ ຈ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາໂຍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓ. ‘‘ຕຎ຺ຈ ກາຍໍ ຣຕນນິຠ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສເຍວ ປນສ຺ສຕ຺ໂຖ. ເສສຄາຖາສຸ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ເຣວຕພຸທ຺ຘວໍສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິໂຕ ປຎ຺ຈໂມ ພຸທ຺ຘວໍໂສ.