ອຄ຺ຄສາວກຍຸຄວຓ຺ຓນາ

໗໓. ໂພຘິຣຸກ຺ຂມູເລຕິ ໂພຘິຣຸກ຺ຂສ຺ສ ອວິທູເຣ ອຊປາລນິຄ຺ໂຣເຘ ອນ຺ຕຣຫິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຂເມ ມິຄທາເຍຕິ ອິສິປຕນໍ ເຕນ ສມເຍນ ເຂມໍ ນາມ ອຸຍ຺ຍານໍ ໂຫຕິ, ມິຄານໍ ປນ ອຠຍວາສຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ມິຄທາໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຂເມ ມິຄທາເຍ’’ຕິ. ຍຖາ ຈ ວິປສ຺ສີ ຠຄວາ, ເອວໍ ອຎ຺ເຎປິ ພຸທ຺ຘາ ປຐມໍ ຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອາກາເສນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ໂອຕຣນ຺ຕິ. ອມ຺ຫາກໍ ປນ ຠຄວາ ອຸປກສ຺ສ ອາຊີວກສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ອຸປໂກ ອິມໍ ອທ຺ຘານໍ ປຏິປນ຺ໂນ, ໂສ ມໍ ທິສ຺ວາ ສລ຺ລປິຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສຕິ. ອຖ ປຸນ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ອາຄມ຺ມ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາຣສໂຍຊນມຄ຺ຄໍ ປທສາວ ອຄມາສິ. ທາຍປາລໍ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ທິສ຺ວາວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ – ‘‘ອຍ຺ໂຍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຸປຄຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ.

໗໕-໖. ອນຸປຸພ຺ພິໍ ກຖນ຺ຕິ ທານກຖໍ, ທານານນ຺ຕຣໍ ສີລໍ, ສີລານນ຺ຕຣໍ ສຄ຺ຄໍ, ສຄ຺ຄານນ຺ຕຣໍ ມຄ຺ຄນ຺ຕິ ເອວໍ ອນຸປຏິປາຏິກຖໍ ກເຖສິ. ຕຕ຺ຖ ທານກຖນ຺ຕິ ອິທໍ ທານໍ ນາມ ສຸຂານໍ ນິທານໍ, ສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ມູລໍ, ໂຠຄານໍ ປຕິຏ຺ຐາ, ວິສມຄຕສ຺ສ ຕາຓໍ ເລຓໍ ຄຕິ ປຣາຍຓໍ, ອິຘໂລກປຣໂລເກສຸ ທານສທິໂສ ອວສ຺ສໂຍ ປຕິຏ຺ຐາ ອາຣມ຺ມຓໍ ຕາຓໍ ເລຓໍ ຄຕິ ປຣາຍຓໍ ນຕ຺ຖິ. ອິທຎ຺ຫິ ອວສ຺ສຍຏ຺ເຐນ ຣຕນມຍສີຫາສນສທິສໍ, ປຕິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ມຫາປຖວີສທິສໍ, ອາຣມ຺ມຓຏ຺ເຐນ ອາລມ຺ພນຣຊ຺ຊຸສທິສໍ. ອິທຎ຺ຫິ ທຸກ຺ຂນິຕ຺ຖຣຓຏ຺ເຐນ ນາວາ, ສມສ຺ສາສນຏ຺ເຐນ ສງ຺ຄາມສູໂຣ, ຠຍປຣິຕ຺ຕາຓຏ຺ເຐນ ສຸສງ຺ຂຕນຄຣໍ, ມຈ຺ເຉຣມລາທີຫິ ອນຸປລິຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ປທຸມໍ, ເຕສໍ ນິທຫນຏ຺ເຐນ ອຄ຺ຄິ, ທຸຣາສທຏ຺ເຐນ ອາສີວິໂສ, ອສນ຺ຕາສນຏ຺ເຐນ ສີໂຫ, ພລວນ຺ຕຏ຺ເຐນ ຫຕ຺ຖີ, ອຠິມງ຺ຄລສມ຺ມຕຏ຺ເຐນ ເສຕອຸສໂຠ, ເຂມນ຺ຕຠູມິສມ຺ປາປນຏ຺ເຐນ ວລາຫກອສ຺ສຣາຊາ. ທານຎ຺ຫິ ໂລເກ ສກ຺ກສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ມາຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ພ຺ຣຫ຺ມສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ສາວກປາຣມິຎາຓໍ ປຈ຺ເຈກໂພຘິຎາຓໍ ອຠິສມ຺ໂພຘິຎາຓໍ ເທຕີຕິ ເອວມາທິທານຄຸຓປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ກຖໍ.

ຍສ຺ມາ ປນ ທານໍ ທທນ຺ໂຕ ສີລໍ ສມາທາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ມາ ຕທນນ຺ຕຣໍ ສີລກຖໍ ກເຖສິ. ສີລກຖນ຺ຕິ ສີລໍ ນາເມຕໍ ອວສ຺ສໂຍ ປຕິຏ຺ຐາ ອາຣມ຺ມຓໍ ຕາຓໍ ເລຓໍ ຄຕິ ປຣາຍຓໍ. ອິຘໂລກປຣໂລກສມ຺ປຕ຺ຕີນຎ຺ຫິ ສີລສທິໂສ ອວສ຺ສໂຍ ປຕິຏ຺ຐາ ອາຣມ຺ມຓໍ ຕາຓໍ ເລຓໍ ຄຕິ ປຣາຍຓໍ ນຕ຺ຖິ, ສີລສທິໂສ ອລງ຺ກາໂຣ ນຕ຺ຖິ, ສີລປຸປ຺ຜສທິສໍ ປຸປ຺ຜໍ ນຕ຺ຖິ, ສີລຄນ຺ຘສທິໂສ ຄນ຺ໂຘ ນຕ຺ຖິ, ສີລາລງ຺ກາເຣນ ຫິ ອລງ຺ກຕໍ ສີລກຸສຸມປິຬນ຺ຘນໍ ສີລຄນ຺ຘານຸລິຕ຺ຕໍ ສເທວໂກປິ ໂລໂກ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕິຕ຺ຕິໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ເອວມາທິສີລຄຸຓປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ກຖໍ.

ອິທໍ ປນ ສີລໍ ນິສ຺ສາຍ ອຍໍ ສຄ຺ໂຄ ລພ຺ຠຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ສີລານນ຺ຕຣໍ ສຄ຺ຄກຖໍ ກເຖສິ. ສຄ຺ຄກຖນ຺ຕິ ອຍໍ ສຄ຺ໂຄ ນາມ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ, ນິຈ຺ຈເມຕ຺ຖ ກີຬາ, ນິຈ຺ຈໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາ ເທວາ ນວຸຕິວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານິ ທິພ຺ພສຸຂໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຏິລຠນ຺ຕິ, ຕາວຕິໍສາ ຕິສ຺ໂສ ຈ ວສ຺ສໂກຏິໂຍ ສຏ຺ຐິ ຈ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານີຕິ ເອວມາທິສຄ຺ຄຄຸຓປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ກຖໍ. ສຄ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຖຍນ຺ຕານຎ຺ຫິ ພຸທ຺ຘານໍ ມຸຂໍ ນປ຺ປໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ – ‘‘ອເນກປຣິຍາເຍນ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຄ຺ຄກຖໍ ກເຖຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ເອວໍ ສຄ຺ຄກຖາຍ ປໂລເຠຕ຺ວາ ປຸນ ຫຕ຺ຖິໍ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ໂສຓ຺ຑໍ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ວິຍ – ‘‘ອຍມ຺ປິ ສຄ຺ໂຄ ອນິຈ຺ໂຈ ອທ຺ຘຸໂວ, ນ ເອຕ຺ຖ ຉນ຺ທຣາໂຄ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ – ‘‘ອປ຺ປສ຺ສາທາ ກາມາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໒໓໕; ໒.໔໒) ນເຍນ ກາມານໍ ອາທີນວໍ ໂອກາຣໍ ສໍກິເລສໍ ກເຖສິ. ຕຕ຺ຖ ອາທີນໂວຕິ ໂທໂສ. ໂອກາໂຣຕິ ອວກາໂຣ ລາມກຠາໂວ. ສໍກິເລໂສຕິ ເຕຫິ ສຕ຺ຕານໍ ສໍສາເຣ ສໍກິລິສ຺ສນໍ. ຍຖາຫ – ‘‘ກິລິສ຺ສນ຺ຕິ ວຕ ໂຠ ສຕ຺ຕາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໓໕໑). ເອວໍ ກາມາທີນເວນ ເຕຊ຺ຊຕ຺ວາ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ອານິສໍສໍ ປກາເສສິ, ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ຄຸຓໍ ປກາເສສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ອມ຺ພຏ຺ຐສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນຍຎ຺ເຈວ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖຎ຺ຈ.

໗໗. ອລຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ກຖໍ ອລຕ຺ຖຸໍ? ເອຫິຠິກ຺ຂຸຠາເວນ. ຠຄວາ ກິຣ ເຕສໍ ອິທ຺ຘິມຍປຕ຺ຕຈີວຣສ຺ສູປນິສ຺ສຍໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອເນກາສຸ ຊາຕີສຸ ຈີວຣທານາທີນິ ທິສ຺ວາ ເອຖ ຠິກ຺ຂໂວຕິອາທິມາຫ. ເຕ ຕາວເທວ ຠຓ຺ຑູ ກາສາຍວສນາ ອຏ຺ຐຫິ ຠິກ຺ຂຸປຣິກ຺ຂາເຣຫິ ສຣີຣປຏິມຸກ຺ເກເຫວ ວສ຺ສສຕິກຕ຺ເຖຣາ ວິຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ນມສ຺ສມານາວ ນິສີທິໍສຸ.

ສນ຺ທສ຺ເສສີຕິອາທີສຸ ອິຘໂລກຕ຺ຖໍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ, ປຣໂລກຕ຺ຖໍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ. ອິຘໂລກຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ທສ຺ເສສິ, ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ທສ຺ເສສິ, ອນຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສສິ, ຂນ຺ເຘ ທສ຺ເສສິ, ຘາຕຸໂຍ ທສ຺ເສສິ, ອາຍຕນານິ ທສ຺ເສສິ, ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທໍ ທສ຺ເສສິ, ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸທຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈ ລກ຺ຂຓານິ ທສ຺ເສສິ, ຕຖາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທີນໍ, ຕຖາ ວຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕປິ ອຸທຍພ຺ພຍວເສນ ປຎ຺ຎາສລກ຺ຂຓານິ ທສ຺ເສສິ, ປຣໂລກຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ນິຣຍໍ ທສ຺ເສສິ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໍ, ເປຕ຺ຕິວິສຍໍ, ອສຸຣກາຍໍ, ຕິຓ຺ຓໍ ກຸສລານໍ ວິປາກໍ, ຉນ຺ນໍ ເທວໂລການໍ, ນວນ຺ນໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລການໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສສິ.

ສມາທເປສີຕິ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລເຕຣສຘຸຕງ຺ຄທສກຖາວຕ຺ຖຸອາທິເກ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ເມ ຄຓ຺ຫາເປສິ.

ສມຸຕ຺ເຕເຊສີຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸຕ຺ເຕເຊສິ, ອພ຺ຠຸສ຺ສາເຫສິ. ອິຘໂລກຕ຺ຖຎ຺ເຈວ ປຣໂລກຕ຺ຖຎ຺ຈ ຕາເສຕ຺ວາ ຕາເສຕ຺ວາ ອຘິຄຕໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ກເຖສິ. ທ຺ວຕ຺ຕິໍສກມ຺ມກາຣຓປຎ຺ຈວີສຕິມຫາຠຍປ຺ປເຠທຎ຺ຫິ ອິຘໂລກຕ຺ຖໍ ພຸທ຺ເຘ ຠຄວຕິ ຕາເສຕ຺ວາ ຕາເສຕ຺ວາ ກຖຍນ຺ເຕ ປຈ຺ຉາພາຫໍ, ຄາຬ຺ຫພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຈາຕຸມຫາປເຖ ປຫາຣສເຕນ ຕາເຬຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣນ ນິຍ຺ຍມາໂນ ວິຍ ອາຆາຕນຠຓ຺ຑິກາຍ ຐປິຕສີໂສ ວິຍ ສູເລ ອຸຕ຺ຕາສິໂຕ ວິຍ ມຕ຺ຕຫຕ຺ຖິນາ ມທ຺ທິຍມາໂນ ວິຍ ຈ ສໍວິຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ. ປຣໂລກຕ຺ຖຎ຺ຈ ກຖຍນ຺ເຕ ນິຣຍາທີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ວິຍ ເທວໂລກສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວມາໂນ ວິຍ ຈ ໂຫຕິ.

ສມ຺ປຫໍເສສີຕິ ປຏິລທ຺ຘຄຸເຓນ ໂຈເທສິ, ມຫານິສໍສໍ ກຕ຺ວາ ກເຖສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສງ຺ຂາຣານໍ ອາທີນວນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ປຐມມຄ຺ຄາຘິຄມຕ຺ຖໍ ກາມານໍ ອາທີນວໍ ກເຖສິ, ອິຘ ປນ ອຸປຣິມຄ຺ຄາຘິຄມຕ຺ຖໍ – ‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ ອທ຺ຘຸວາ ອນສ຺ສາສິກາ, ຍາວຎ຺ຈິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອລເມວ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ນິພ຺ພິນ຺ທິຕຸໍ ອລໍ ວິຣຊ຺ຊິຕຸໍ ອລໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ອ. ນິ. ໗.໖໖; ສໍ. ນິ. ໒.໑໓໔) ນເຍນ ສງ຺ຂາຣານໍ ອາທີນວຎ຺ຈ ລາມກຠາວຎ຺ຈ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ກິລມຖໍ ປກາເສສິ. ຍຖາ ຈ ຕຕ຺ຖ ເນກ຺ຂມ຺ເມ, ເອວມິຘ – ‘‘ສນ຺ຕມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິພ຺ພານໍ ນາມ ປຓີຕໍ ຕາຓໍ ເລຓ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ນິພ຺ພາເນ ອານິສໍສໍ ປກາເສສິ.