໒. ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ

໑໘໓. ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີເຍ ສຣູເປເນວ ສພ຺ພາປິ ຘາຕຸໂຍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ – ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ ຣູປຘາຕູຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ເທສວາເຣ ຕາວ –

ອຕ຺ຖໂຕ ລກ຺ຂຓາທິໂຕ, ກມຕາວຕ຺ວສງ຺ຂໂຕ;

ປຈ຺ຈຍາ ອຖ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ເວທິຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ‘ອຕ຺ຖໂຕ’ຕິ ຈກ຺ຂຕີຕິ ຈກ຺ຂຸ. ຣູປຍຕີຕິ ຣູປໍ. ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ເອວມາທິນາ ຕາວ ນເຍນ ຈກ຺ຂາທີນໍ ວິເສສຕ຺ຖໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ອວິເສເສນ ປນ ວິທຫຕິ, ຘີຍເຕ, ວິຘານໍ, ວິຘີຍເຕ ເອຕາຍ, ເອຕ຺ຖ ວາ ຘີຍຕີຕິ ຘາຕຸ. ໂລກິຍາ ຫິ ຘາຕຸໂຍ ກາຣຓຠາເວນ ວວຕ຺ຖິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທິຘາຕຸໂຍ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທິໍ ອເນກປ຺ປກາຣໍ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ວິທຫນ຺ຕິ; ຠາຣຫາເຣຫິ ຈ ຠາໂຣ ວິຍ ສຕ຺ເຕຫິ ຘີຍນ຺ເຕ ຘາຣີຍນ຺ເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸກ຺ຂວິຘານມຕ຺ຕເມວ ເຈຕາ ອວສວຕ຺ຕນໂຕ. ເອຕາຫິ ຈ ກຣຓຠູຕາຫິ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ສຕ຺ເຕຫິ ອນຸວິຘີຍຕິ; ຕຖາວິຫິຕຎ຺ເຈຕໍ ເອຕາສ຺ເວວ ຘີຍຕິ ຐປີຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ຈກ຺ຂາທີສຸ ເອເກໂກ ຘມ຺ໂມ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ວິທຫຕິ ຘີຍເຕຕິອາທິອຕ຺ຖວເສນ ຘາຕູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ອປິຈ ຍຖາ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ອຕ຺ຕາ ນາມ ສຠາວໂຕ ນຕ຺ຖິ, ນ ເອວເມຕາ. ເອຕາ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ ຘາເຣນ຺ຕີຕິ ຘາຕຸໂຍ. ຍຖາ ຈ ໂລເກ ວິຈິຕ຺ຕາ ຫຣິຕາລມໂນສິລາທໂຍ ສິລາວຍວາ ຘາຕຸໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອວເມຕາປິ ຘາຕຸໂຍ ວິຍ ຘາຕຸໂຍ. ວິຈິຕ຺ຕາ ເຫຕາ ຎາຓເຎຍ຺ຍາວຍວາຕິ. ຍຖາ ວາ ສຣີຣສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສມຸທາຍສ຺ສ ອວຍວຠູເຕສຸ ຣສໂສຓິຕາທີສຸ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິສຠາຄລກ຺ຂຓປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນສຸ ຘາຕຸສມຎ຺ຎາ, ເອວເມເຕສຸປິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ອວຍເວສຸ ຘາຕຸສມຎ຺ຎາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິສຠາຄລກ຺ຂຓປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ ເຫເຕ ຈກ຺ຂາທໂຍຕິ. ອປິຈ ຘາຕູຕິ ນິຊ຺ຊີວມຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕຖາ ຫິ ຠຄວາ – ‘‘ຉ ຘາຕຸໂຣ ອຍໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ປຸຣິໂສ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໓໔໓-໓໔໔) ຊີວສຎ຺ຎາສມູຫນຕ຺ຖໍ ຘາຕຸເທສນໍ ອກາສີຕິ. ຕສ຺ມາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນຕ຺ເຖນ ຈກ຺ຂຸ ຈ ຕໍ ຘາຕຸ ຈາຕິ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ …ເປ… ມໂນວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ຕໍ ຘາຕຸ ຈາຕິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຕິ ເອວໍ ຕາເວຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

‘ລກ຺ຂຓາທິໂຕ’ຕິ ຈກ຺ຂາທີນໍ ລກ຺ຂຓາທິໂຕ ເປຕ຺ຖ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ຕານິ ຈ ປນ ເຕສໍ ລກ຺ຂຓາທີນິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ.

‘ກມໂຕ’ຕິ ອິຘາປິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕສຸ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ກມາທີສຸ ເທສນາກ຺ກໂມວ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຈ ປນາຍໍ ເຫຕຸຜລານຸປຸພ຺ພວວຕ຺ຖານວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ ຣູປຘາຕູຕິ ອິທຎ຺ຫິ ທ຺ວຍໍ ເຫຕຸ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຕິ ຜລໍ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ກມໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

‘ຕາວຕ຺ວໂຕ’ຕິ ຕາວຠາວໂຕ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເຕສຸ ເຕສຸ ຫິ ສຸຕ຺ຕາຠິຘມ຺ມປເທເສສຸ ອາຠາຘາຕຸ, ສຸຠຘາຕຸ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນຘາຕຸ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນຘາຕຸ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນຘາຕຸ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນຘາຕຸ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘຘາຕຸ, ກາມຘາຕຸ, ພ຺ຍາປາທຘາຕຸ, ວິຫິໍສາຘາຕຸ, ເນກ຺ຂມ຺ມຘາຕຸ, ອພ຺ຍາປາທຘາຕຸ, ອວິຫິໍສາຘາຕຸ, ສຸຂຘາຕຸ, ທຸກ຺ຂຘາຕຸ, ໂສມນສ຺ສຘາຕຸ, ໂທມນສ຺ສຘາຕຸ, ອຸເປກ຺ຂາຘາຕຸ, ອວິຊ຺ຊາຘາຕຸ, ອາຣມ຺ຠຘາຕຸ, ນິກ຺ກມຘາຕຸ, ປຣກ຺ກມຘາຕຸ, ຫີນຘາຕຸ, ມຊ຺ຌິມຘາຕຸ, ປຓີຕຘາຕຸ, ປຖວີຘາຕຸ, ອາໂປຘາຕຸ, ເຕໂຊຘາຕຸ, ວາໂຍຘາຕຸ, ອາກາສຘາຕຸ, ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ສງ຺ຂຕຘາຕຸ, ອສງ຺ຂຕຘາຕຸ, ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸໂລໂກຕິ ເອວມາທໂຍ ອຎ຺ຎາປິ ຘາຕຸໂຍ ທິສ຺ສນ຺ຕິ.

ເອວໍ ສຕິ ສພ຺ພາສໍ ວເສນ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ອກຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ອຏ຺ຐາຣສາຕິ ອຍເມວ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ກໂຕຕິ ເຈ? ສຠາວໂຕ ວິຊ຺ຊມານານໍ ສພ຺ພຘາຕູນໍ ຕທນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ. ຣູປຘາຕຸເຍວ ຫິ ອາຠາຘາຕຸ. ສຸຠຘາຕຸ ປນ ຣູປາທິປ຺ປຏິພທ຺ຘາ. ກສ຺ມາ? ສຸຠນິມິຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ສຸຠນິມິຕ຺ຕຎ຺ຫິ ສຸຠຘາຕຸ. ຕຎ຺ຈ ຣູປາທິວິນິມຸຕ຺ຕໍ ນ ວິຊ຺ຊຕິ, ກຸສລວິປາກາຣມ຺ມຓາ ວາ ຣູປາທໂຍ ເອວ ສຸຠຘາຕູຕິ ຣູປາທິມຕ຺ຕເມເວສາ. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນຘາຕຸອາທີສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ເສສາ ຘມ຺ມາ ຘມ຺ມຘາຕຸ. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘຘາຕຸ ປນ ສຠາວໂຕ ນຕ຺ຖິ; ຘາຕຸທ຺ວຍນິໂຣຘມຕ຺ຕເມວ ຫິ ສາ. ກາມຘາຕຸ ຘມ຺ມຘາຕຸມຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕິ, ຍຖາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ກາມຘາຕຸ? ກາມປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ຕກ຺ໂກ …ເປ… ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ’’ຕິ; ອຏ຺ຐາຣສປິ ຘາຕຸໂຍ ວາ, ຍຖາຫ ‘‘ເຫຏ຺ຐໂຕ ອວີຈິນິຣຍໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຣິໂຕ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕິເທເວ ອນ຺ໂຕກຣິຕ຺ວາ ຍໍ ເອຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕເຣ ເອຕ຺ຖາວຈຣາ ເອຕ຺ຖ ປຣິຍາປນ຺ນາ ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນາ, ຣູປາ, ເວທນາ, ສຎ຺ຎາ, ສງ຺ຂາຣາ, ວິຎ຺ຎາຓໍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມຘາຕູ’’ຕິ. ເນກ຺ຂມ຺ມຘາຕຸ ຘມ຺ມຘາຕຸ ເອວ; ‘‘ສພ຺ເພປິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ເນກ຺ຂມ຺ມຘາຕູ’’ຕິ ວາ ວຈນໂຕ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸປິ ໂຫຕິເຍວ. ພ຺ຍາປາທວິຫິໍສາອພ຺ຍາປາທອວິຫິໍສາສຸຂທຸກ຺ຂໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສຸເປກ຺ຂາອວິຊ຺ຊາອາຣມ຺ຠນິກ຺ກມປຣກ຺ກມຘາຕຸໂຍ ຘມ຺ມຘາຕຸເຍວ.

ຫີນມຊ຺ຌິມປຓີຕຘາຕຸໂຍ ອຏ຺ຐາຣສຘາຕຸມຕ຺ຕເມວ. ຫີນາ ຫິ ຈກ຺ຂາທໂຍ ຫີນຘາຕຸ. ມຊ຺ຌິມປຓີຕາ ຈກ຺ຂາທໂຍ ມຊ຺ຌິມາ ເຈວ ປຓີຕາ ຈ ຘາຕູ. ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ປນ ອກຸສລາ ຘມ຺ມຘາຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ຫີນຘາຕຸ. ໂລກິຍາ ກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ອຸໂຠປິ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸອາທໂຍ ຈ ມຊ຺ຌິມຘາຕຸ. ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ປນ ຘມ຺ມຘາຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ປຓີຕຘາຕຸ. ປຖວີເຕໂຊວາໂຍຘາຕຸໂຍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຘາຕຸເຍວ. ອາໂປຘາຕຸ ອາກາສຘາຕຸ ຈ ຘມ຺ມຘາຕຸເຍວ. ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິສຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸສງ຺ເຂໂປເຍວ. ສຕ຺ຕຣສ ຘາຕຸໂຍ ຘມ຺ມຘາຕຸເອກເທໂສ ຈ ສງ຺ຂຕຘາຕຸ. ອສງ຺ຂຕຘາຕຸ ປນ ຘມ຺ມຘາຕຸເອກເທໂສວ. ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸໂລໂກ ປນ ອຏ຺ຐາຣສຘາຕຸປ຺ປເຠທມຕ຺ຕເມວາຕິ. ອິຕິ ສຠາວໂຕ ວິຊ຺ຊມານານໍ ສພ຺ພຘາຕູນໍ ຕທນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐາຣເສວ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ອປິຈ ວິຊານນສຠາເວ ວິຎ຺ຎາເຓ ຊີວສຎ຺ຎີນໍ ຊີວສຎ຺ຎາສມູຫນຕ຺ຖມ຺ປິ ອຏ຺ຐາຣເສວ ວຸຕ຺ຕາ. ສນ຺ຕິ ຫິ ສຕ຺ຕາ ວິຊານນສຠາເວ ວິຎ຺ຎາເຓ ຊີວສຎ຺ຎິໂນ. ເຕສໍ ຈກ຺ຂຸໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍວິຎ຺ຎາຓມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸເຠເທນ ຕສ຺ສາ ອເນກຕ຺ຕໍ, ຈກ຺ຂຸຣູປາທິປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອນິຈ຺ຈຕຎ຺ຈ ປກາເສຕ຺ວາ ທີຆຣຕ຺ຕານຸສຍິຕໍ ຊີວສຎ຺ຎໍ ສມູຫນິຕຸກາເມນ ຠຄວຕາ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ ປກາສິຕາ. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ? ຕຖາ ເວເນຍ຺ຍຊ຺ຌາສຍວເສນ; ເຍ ຈ ອິມາຍ ນາຕິສງ຺ເຂປວິຕ຺ຖາຣາຍ ເທສນາຍ ເວເນຍ຺ຍາ ສຕ຺ຕາ, ຕທຊ຺ຌາສຍວເສນ ຈ ອຏ຺ຐາຣເສວ ປກາສິຕາ.

ສງ຺ເຂປວິຕ຺ຖາຣນເຍນ ຕຖາ ຕຖາ ຫິ,

ຘມ຺ມໍ ປກາສຍຕິ ເອສ ຍຖາ ຍຖາສ຺ສ;

ສທ຺ຘມ຺ມເຕຊວິຫຕໍ ວິລຍໍ ຂເຓນ,

ເວເນຍ຺ຍສຕ຺ຕຫທເຍສຸ ຕໂມ ປຍາຕີຕິ.

ເອວເມຕ຺ຖ ‘ຕາວຕ຺ວໂຕ’ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

‘ສງ຺ຂໂຕ’ຕິ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ ຕາວ ຊາຕິໂຕ ເອໂກ ຘມ຺ໂມຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ ຈກ຺ຂຸປສາທວເສນ. ຕຖາ ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍຣູປສທ຺ທຄນ຺ຘຣສຘາຕຸໂຍ ໂສຕປສາທາທິວເສນ. ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຘາຕຸ ປນ ປຖວີເຕໂຊວາໂຍວເສນ ຕໂຍ ຘມ຺ມາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ກຸສລາກຸສລວິປາກວເສນ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕຖາ ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ. ມໂນຘາຕຸ ປນ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນກຸສລາກຸສລວິປາກສມ຺ປຏິຈ຺ຉນວເສນ ຕໂຍ ຘມ຺ມາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຘມ຺ມຘາຕຸ ຕິຓ຺ຓໍ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘານໍ, ໂສຬສນ຺ນໍ ສຸຂຸມຣູປານໍ, ອສງ຺ຂຕາຍ ຈ ຘາຕຸຍາ ວເສນ ວີສຕິຘມ຺ມາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ເສສກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕວິຎ຺ຎາຓວເສນ ຉສຕ຺ຕຕິຘມ຺ມາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ‘ສງ຺ຂໂຕ’ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

‘ປຈ຺ຈຍາ’ຕິ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸອາທີນໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸອາທີສຸ ປຈ຺ຈຍໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ໂສ ປເນເຕສໍ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ນິທ຺ເທສວາເຣ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘ທຏ຺ຐພ຺ພາ’ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໂຕເປຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພາ ເອວ ຫິ ສງ຺ຂຕາ ຘາຕຸໂຍ ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ຕວິວິຕ຺ຕໂຕ, ຘຸວສຸຠສຸຂຕ຺ຕຠາວສຸຎ຺ຎໂຕ, ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິໂຕ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ວິເສສໂຕ ປເນຕ຺ຖ ເຠຣິຕລໍ ວິຍ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ທຓ຺ໂຑ ວິຍ ຣູປຘາຕຸ, ສທ຺ໂທ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ຕຖາ ອາທາສຕລໍ ວິຍ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ, ມຸຂໍ ວິຍ ຣູປຘາຕຸ, ມຸຂນິມິຕ຺ຕໍ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ອຖ ວາ ອຸຈ຺ຉຸຕິລານິ ວິຍ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ, ຍນ຺ຕຈກ຺ກຍຏ຺ຐິ ວິຍ ຣູປຘາຕຸ, ອຸຈ຺ຉຸຣສເຕລານິ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ຕຖາ ອຘຣາຣຓີ ວິຍ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ, ອຸຕ຺ຕຣາຣຓີ ວິຍ ຣູປຘາຕຸ, ອຄ຺ຄິ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ເອສ ນໂຍ ໂສຕຘາຕຸອາທີສຸປິ.

ມໂນຘາຕຸ ປນ ຍຖາສມ຺ຠວໂຕ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸອາທີນໍ ປຸເຣຈຣານຸຈຣາ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສລ຺ລມິວ ສູລມິວ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ; ສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘາ ເວທນາສລ຺ລສູລໂຍຄາ ອາຕຸຣາ ວິຍ; ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ວາ ສຎ຺ຎາ ອາສາທຸກ຺ຂຊນນໂຕ ຣິຕ຺ຕມຸຏ຺ຐິ ວິຍ, ອຍຖາຠຸຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫກໂຕ ວນມິໂຄ ວິຍ; ສງ຺ຂາຣາ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ປກ຺ຂິປນໂຕ ອງ຺ຄາຣກາສຸຍໍ ຂິປນກປຸຣິໂສ ວິຍ, ຊາຕິທຸກ຺ຂານຸພນ຺ຘນໂຕ ຣາຊປຸຣິສານຸພນ຺ຘໂຈຣາ ວິຍ, ສພ຺ພານຕ຺ຖາວຫສ຺ສ ຂນ຺ຘສນ຺ຕານສ຺ສ ເຫຕຸໂຕ ວິສຣຸກ຺ຂພີຊານິ ວິຍ; ຣູປໍ ນານາວິຘູປທ຺ທວນິມິຕ຺ຕໂຕ ຂຸຣຈກ຺ກໍ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອສງ຺ຂຕາ ປນ ຘາຕຸ ອມຕໂຕ ສນ຺ຕໂຕ ເຂມໂຕ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ກສ຺ມາ? ສພ຺ພານຕ຺ຖປຏິປກ຺ຂຠູຕຕ຺ຕາ. ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຄຫິຕາຣມ຺ມຓໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາປິ ອຎ຺ຎໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ປວຕນໂຕ ວນມກ຺ກໂຏ ວິຍ, ທຸທ຺ທມນໂຕ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ວິຍ, ຍຕ຺ຖກາມນິປາຕິໂຕ ເວຫາສໍ ຂິຕ຺ຕທຓ຺ໂຑ ວິຍ, ໂລຠໂທສາທິນານປ຺ປກາຣກິເລສໂຍຄໂຕ ຣງ຺ຄນໂຏ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ.

໑໘໔. ນິທ຺ເທສວາເຣ ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈາຕິ ອິທຎ຺ຈ ທ຺ວຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ກິຣິຍາມໂນຘາຕຸຎ຺ເຈວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຂນ຺ຘຕ຺ຕຍຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຫິ ຈກ຺ຂຸ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຣູປໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ, ກິຣິຍມໂນຘາຕຸ ວິຄຕປຈ຺ຈໂຍ, ຕໂຍ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ. ຕສ຺ມາ ເອສາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນາມ. ໂສຕຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ນິຣຸທ຺ຘສມນນ຺ຕຣາຕິ ນິຣຸທ຺ຘາຍ ສມນນ຺ຕຣາ. ຕຊ຺ຊາ ມໂນຘາຕູຕິ ຕສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ຊາຕາ ກຸສລາກຸສລວິປາກໂຕ ທຸວິຘາ ມໂນຘາຕຸ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນກິຈ຺ຈາ. ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ວາ ປນ ປຐມສມນ຺ນາຫາໂຣຕິ ເອເຕສຸ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີສຸ ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນສຸ ປຐມສມນ຺ນາຫາໂຣ; ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸອາທີນໍ ວາ ອາຣມ຺ມຓສງ຺ຂາເຕສຸ ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ປຐມສມນ຺ນາຫາໂຣຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອເຕນ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນກິຈ຺ຈາ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸ ຄຫິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ມໂນຘາຕຸຍາປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘສມນນ຺ຕຣາຕິ ເອຕ຺ຖ ປິ-ກາໂຣ ສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາ ມໂນຘາຕຸຍາປິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາປີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕນ ຍາ ຈ ວິປາກມໂນຘາຕຸຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘາຍ ສມນນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສນ຺ຕີຣຓກິຈ຺ຈາ ວິປາກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ຍາ ຈ ຕສ຺ສາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘາຍ ສມນນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນກິຈ຺ຈາ ກິຣິຍມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ຍາ ຈ ຕສ຺ສາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘາຍ ສມນນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຊວນກິຈ຺ຈາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ – ຕາ ສພ຺ພາປິ ກຖິຕາ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ມນຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ຠວງ຺ຄມນໍ. ຘມ຺ເມ ຈາຕິ ຈຕຸຠູມິກຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ສຫາວຊ຺ຊນກໍ ຊວນໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ.

ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ຫຕ຺ເຖ ຄຫິຕປຎ຺ຫໍ ນາມ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ມຫາຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖໂຣ ກິຣ ນາມ ທີຆຠາຓກາຠຍຕ຺ເຖຣໍ ຫຕ຺ເຖ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຫ – ‘ປຏິຈ຺ຈາຕິ ນາມ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ອາວຊ຺ຊນໍ ວິສຸໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ, ຠວງ຺ຄນິສ຺ສິຕກເມວ ກາຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອິຘ ມໂນຕິ ສຫາວຊ຺ຊນກໍ ຠວງ຺ຄໍ. ມໂນວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຊວນມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີເຍ ໂສຬສ ຘາຕຸໂຍ ກາມາວຈຣາ, ທ຺ເວ ຈຕຸຠູມິກາ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກາ ກຖິຕາຕິ.

ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາ.