໑. ຣູປກ຺ຂນ຺ຘນິທ຺ເທໂສ

໒. ອິທານິ ເຕ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕຕ຺ຖ ກຕໂມ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ. ກຕໂມຕິ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາປຸຈ຺ຉາ. ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ປຸຈ຺ຉິຕຘມ຺ມນິທສ຺ສນໍ. ອິທານິ ຕໍ ວິຠຊນ຺ໂຕ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣູປນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ກິຎ຺ຈີຕິ ອນວເສສປຣິຍາທານໍ. ຣູປນ຺ຕິ ອຕິປ຺ປສງ຺ຄນິຍມນໍ. ເອວໍ ປທທ຺ວເຍນາປິ ຣູປສ຺ສ ອນວເສສປຣິຄ຺ຄໂຫ ກໂຕ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຖ ເກນຏ຺ເຐນ ຣູປນ຺ຕິ? ຣຸປ຺ປນຏ຺ເຐນ ຣູປໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ ວເທຖ? ຣຸປ຺ປຕີຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ມາ ຣູປນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເກນ ຣຸປ຺ປຕິ? ສີເຕນປິ ຣຸປ຺ປຕິ, ອຸຓ຺ເຫນປິ ຣຸປ຺ປຕິ, ຊິຆຈ຺ຉາຍປິ ຣຸປ຺ປຕິ, ປິປາສາຍປິ ຣຸປ຺ປຕິ, ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣິສປສມ຺ຜສ຺ເສນປິ ຣຸປ຺ປຕິ. ຣຸປ຺ປຕີຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕສ຺ມາ ຣູປນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໗໙).

ຕຕ຺ຖ ກິນ຺ຕິ ກາຣຓປຸຈ຺ຉາ; ເກນ ກາຣເຓນ ຣູປໍ ວເທຖ, ເກນ ກາຣເຓນ ຕໍ ຣູປໍ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣຸປ຺ປຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕີຕິ ກາຣຓຸທ຺ເທໂສ. ຍສ຺ມາ ຣຸປ຺ປຕິ ຕສ຺ມາ ຣູປນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣຸປ຺ປຕີຕິ ກຸປ຺ປຕິ ຆຏ຺ຏີຍຕິ ປີຬິຍຕິ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ອິມິນາ ເອຕ຺ຕເກນ ຐາເນນ ຣຸປ຺ປນຏ຺ເຐນ ຣູປໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣຸປ຺ປນລກ຺ຂເຓນ ຣູປນ຺ຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຣຸປ຺ປນລກ຺ຂຓຎ຺ເຫຕໍ.

ສີເຕນປິ ຣຸປ຺ປຕີຕິອາທີສຸ ປນ ສີເຕນ ຕາວ ຣຸປ຺ປນໍ ໂລກນ຺ຕຣິກນິຣເຍ ປາກຏໍ. ຕິຓ຺ຓໍ ຕິຓ຺ຓຎ຺ຫິ ຈກ຺ກວາຬານໍ ອນ຺ຕເຣ ເອເກໂກ ໂລກນ຺ຕຣິກນິຣໂຍ ນາມ ໂຫຕິ ອຏ຺ຐໂຍຊນສຫສ຺ສປ຺ປມາໂຓ, ຍສ຺ສ ເນວ ເຫຏ຺ຐາ ປຖວີ ອຕ຺ຖິ, ນ ອຸປຣິ ຈນ຺ທິມສູຣິຍທີປມຓິອາໂລໂກ, ນິຈ຺ຈນ຺ຘກາໂຣ. ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕສຕ຺ຕານໍ ຕິຄາວຸໂຕ ອຕ຺ຕຠາໂວ ໂຫຕິ. ເຕ ວຄ຺ຄຸລິໂຍ ວິຍ ປພ຺ພຕປາເທ ທີຆປຸຖຸເລຫິ ນເຂຫິ ລຄ຺ຄິຕ຺ວາ ອວໍສິຣາ ໂອລມ຺ພນ຺ຕິ. ຍທາ ສໍສປ຺ປນ຺ຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາສຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ ອຖ ‘ຠກ຺ໂຂ ໂນ ລທ຺ໂຘ’ຕິ ມຎ຺ຎມານາ ຕຕ຺ຖ ພ຺ຍາວຏາ ວິປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂລກສນ຺ຘາຣເກ ອຸທເກ ປຕນ຺ຕິ, ສີຕວາເຕ ປຫຣນ຺ເຕປິ ປກ຺ກມຘຸກຜລານິ ວິຍ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸທເກ ປຕນ຺ຕິ. ປຕິຕມຕ຺ຕາວ ອຈ຺ຈນ຺ຕຂາເຣນ ສີໂຕທເກນ ຉິນ຺ນຈມ຺ມນ຺ຫາຣຸມໍສອຏ຺ຐີຫິ ຠິຊ຺ຊມາເນຫິ ຕຕ຺ຕເຕເລ ປຕິຕປິຏ຺ຐປິຓ຺ຑິ ວິຍ ປຏປຏາຍມານາ ວິລີຍນ຺ຕິ. ເອວໍ ສີເຕນ ຣຸປ຺ປນໍ ໂລກນ຺ຕຣິກນິຣເຍ ປາກຏໍ. ມຫິໍສກຣຏ຺ຐາທີສຸປິ ຫິມປາຕສີຕເລສຸ ປເທເສສຸ ເອຕໍ ປາກຏເມວ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ສຕ຺ຕາ ສີເຕນ ຠິນ຺ນຈ຺ຉິນ຺ນສຣີຣາ ຊີວິຕກ຺ຂຍມ຺ປິ ປາປຸຓນ຺ຕິ.

ອຸຓ຺ເຫນ ຣຸປ຺ປນໍ ອວີຈິມຫານິຣເຍ ປາກຏໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ຕຕ຺ຕາຍ ໂລຫປຖວິຍາ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈວິຘພນ຺ຘນາທິກຣຓກາເລ ສຕ຺ຕາ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວນ຺ຕິ.

ຊິຆຈ຺ຉາຍ ຣຸປ຺ປນໍ ເປຕ຺ຕິວິສເຍ ເຈວ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂກາເລ ຈ ປາກຏໍ. ເປຕ຺ຕິວິສຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕາ ທ຺ເວ ຕີຓິ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣານິ ກິຎ຺ຈິເທວ ອາມິສໍ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ມຸເຂ ປກ຺ຂິປນ຺ຕາ ນາມ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອນ຺ໂຕອຸທຣໍ ອາທິຕ຺ຕສຸສິຣຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ ໂຫຕິ. ທຸພ຺ຠິກ຺ເຂ ກຎ຺ຊິກມຕ຺ຕມ຺ປິ ອລຠິຕ຺ວາ ມຣຓປ຺ປຕ຺ຕານໍ ປມາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ປິປາສາຍ ຣຸປ຺ປນໍ ກາລກຎ຺ຊິກາທີສຸ ປາກຏໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ສຕ຺ຕາ ທ຺ເວ ຕີຓິ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣານິ ຫທຍເຕມນມຕ຺ຕໍ ວາ ຊິວ຺ຫາເຕມນມຕ຺ຕໍ ວາ ອຸທກພິນ຺ທຸໍ ລທ຺ຘຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ‘ປານີຍໍ ປິວິສ຺ສາມາ’ຕິ ນທິໍ ຄຕານມ຺ປິ ນທີ ວາລິກາຕລໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປກ຺ຂນ຺ຕານມ຺ປິ ມຫາສມຸທ຺ໂທ ປິຏ຺ຐິປາສາໂຓ ໂຫຕິ. ເຕ ສຸສ຺ສນ຺ຕາ ພລວທຸກ຺ຂປີຬິຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ.

ເອໂກ ກິຣ ກາລກຎ຺ຊິກອສຸໂຣ ປິປາສໍ ອຘິວາເສຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ໂຍຊນຄມ຺ຠີຣວິຕ຺ຖາຣໍ ມຫາຄງ຺ຄໍ ໂອຕຣິ. ຕສ຺ສ ຄຕຄຕຏ຺ຐາເນ ອຸທກໍ ຉິຊ຺ຊຕິ, ຘູໂມ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ເຕ ປິຏ຺ຐິປາສາເຓ ຈງ຺ກມນກາໂລ ວິຍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ອຸທກສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິຈຣນ຺ຕສ຺ເສວ ຣຕ຺ຕິ ວິຠາຍິ. ອຖ ນໍ ປາໂຕວ ຠິກ຺ຂາຈາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຕິໍສມຕ຺ຕາ ປິຓ຺ຑຈາຣິກຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ – ‘‘ໂກ ນາມ ຕ຺ວໍ, ສປ຺ປຸຣິສາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ‘‘ເປໂຕຫມສ຺ມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປຣິເຍສສີ’’ຕິ? ‘‘ປານີຍໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ອຍໍ ຄງ຺ຄາ ປຣິປຸຓ຺ຓາ, ກິໍ ຕ຺ວໍ ນ ປສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ນ ອຸປກປ຺ປຕິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຄງ຺ຄາປິຏ຺ເຐ ນິປຊ຺ຊ, ມຸເຂ ເຕ ປານີຍໍ ອາສິຎ຺ຈິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ໂສ ວາລິກາປຸຬິເນ ອຸຕ຺ຕາໂນ ນິປຊ຺ຊິ. ຠິກ຺ຂູ ຕິໍສມຕ຺ເຕ ປຕ຺ເຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອຸທກໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ມຸເຂ ອາສິຎ຺ຈິໍສຸ. ເຕສໍ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕານໍເຍວ ເວລາ ອຸປກຏ຺ຐາ ຊາຕາ. ຕໂຕ ‘‘ຠິກ຺ຂາຈາຣກາໂລ ອມ຺ຫາກໍ, ສປ຺ປຸຣິສ; ກຈ຺ຈິ ເຕ ອສ຺ສາທມຕ຺ຕາ ລທ຺ຘາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ເປໂຕ ‘‘ສເຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຕິໍສມຕ຺ຕານໍ ອຍ຺ຍານໍ ຕິໍສມຕ຺ເຕຫິ ປຕ຺ເຕຫິ ອາສິຕ຺ຕອຸທກໂຕ ອຑ຺ຒປສຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ປຣຄລຄຕໍ, ເປຕຕ຺ຕຠາວໂຕ ໂມກ຺ໂຂ ມາ ໂຫຕູ’’ຕິ ອາຫ. ເອວໍ ປິປາສາຍ ຣຸປ຺ປນໍ ເປຕ຺ຕິວິສເຍ ປາກຏໍ.

ຑໍສາທີຫິ ຣຸປ຺ປນໍ ຑໍສມກ຺ຂິກາທິສມ຺ພພຫຸເລສຸ ປເທເສສຸ ປາກຏໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຑໍສາຕິ ປິງ຺ຄລມກ຺ຂິກາ, ມກສາຕິ ມກສາວ ວາຕາຕິ ກຸຈ຺ຉິວາຕປິຏ຺ຐິວາຕາທິວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ. ສຣີຣສ຺ມິຎ຺ຫິ ວາຕໂຣໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖປາທປິຏ຺ຐິອາທີນິ ຠິນ຺ທຕິ, ກາຓໍ ກໂຣຕິ, ຂຸຊ຺ຊໍ ກໂຣຕິ, ປີຐສປ຺ປິໍ ກໂຣຕິ. ອາຕໂປຕິ ສູຣິຍາຕໂປ. ເຕນ ຣຸປ຺ປນໍ ມຣຸກນ຺ຕາຣາທີສຸ ປາກຏໍ. ເອກາ ກິຣ ອິຕ຺ຖີ ມຣຸກນ຺ຕາເຣ ຣຕ຺ຕິໍ ສຕ຺ຖໂຕ ໂອຫີນາ ທິວາ ສູຣິເຍ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ວາລິກາຍ ຕປ຺ປມານາຍ ປາເທ ຐເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ສີສໂຕ ປຈ຺ຉິໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ອກ຺ກມິ. ກເມນ ປຈ຺ຉິຍາ ອຸຓ຺ຫາຠິຕຕ຺ຕາຍ ຐາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ຕສ຺ສາ ອຸປຣິ ສາຏກໍ ຐເປຕ຺ວາ ອກ຺ກມິ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອງ຺ເກນ ຄຫິຕໍ ປຸຕ຺ຕກໍ ອໂຘມຸຂໍ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ກນ຺ທນ຺ຕໍ ກນ຺ທນ຺ຕໍ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ສທ຺ຘິໍ ເຕນ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ ອຸຓ຺ຫາຠິຕຕ຺ຕາ ກາລມກາສິ.

ສຣີສປາຕິ ເຍ ເກຈິ ທີຆຊາຕິກາ ສຣນ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕສໍ ສມ຺ຜສ຺ເສນ ຣຸປ຺ປນໍ ອາສີວິສທຏ຺ຐາທີນໍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິທານິ ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣູປ’ນ຺ຕິ ປເທນ ສໍຄຫິຕໍ ປຎ຺ຈວີສຕິໂກຏ຺ຐາສຉນ຺ນວຸຕິໂກຏ຺ຐາສປ຺ປເຠທໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ຣູປໍ ອຕີຕາທິໂກຏ຺ຐາເສສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ປຣໍ ຕເທວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕທຸກາທີສຸ ຈຕູສຸ ທຸເກສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ເອກາທສສຸ ປເທເສສຸ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ ຣູປໍ ເອກໂຕ ປິຓ຺ຑໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕເທກຊ຺ຌນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ຕເທກຊ຺ຌນ຺ຕິ ຕໍ ເອກຊ຺ຌໍ; ອຠິສຎ຺ຎູຫິຕ຺ວາຕິ ອຠິສໍຫຣິຕ຺ວາ; ອຠິສງ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ສງ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ; ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ຣູປໍ ຣຸປ຺ປນລກ຺ຂຓສງ຺ຂາເຕ ເອກວິຘຠາເວ ປຎ຺ຎາຍ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມາຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ. ເອເຕນ ສພ຺ພມ຺ປິ ຣູປໍ ຣຸປ຺ປນລກ຺ຂເຓ ຣາສິຠາວູປຄມເນນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ຣູປໂຕ ອຎ຺ໂຎ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ຍຖາ ຈ ຣູປໍ, ເອວໍ ເວທນາທໂຍປິ ເວທຍິຕລກ຺ຂຓາທີສຸ ຣາສິຠາວູປຄມເນນ. ນ ຫິ ເວທນາທີຫິ ອຎ຺ເຎ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ນາມ ອຕ຺ຖິ.

໓. ອິທານິ ເອເກກສ຺ມິໍ ໂອກາເສ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຠາເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ຣູປໍ ອຕີຕນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເອກາທສສຸ ໂອກາເສສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐປິຕມາຕິກາຍ ຠຸມ຺ມໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຐປິຕາຍ ມາຕິກາຍ ຍໍ ອຕີຕໍ ຣູປນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ກຕມນ຺ຕິ? ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພປຸຈ຺ຉາສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຕີຕໍ ນິຣຸທ຺ຘນ຺ຕິອາທີນິ ປທານິ ນິກ຺ເຂປກຓ຺ຑສ຺ສ ອຕີຕຕ຺ຕິກຠາຊນີຍວຓ຺ຓນາຍໍ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑໐໔໔) ວຸຕ຺ຕາເນວ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ມຫາຠູຕາຕິ ອິທໍ ອຕີຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຣູປສ຺ສ ສຠາວທສ຺ສນໍ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມິນາ ອິທໍ ທສ຺ເສຕິ – ອຕີຕຣູປມ຺ປິ ຠູຕານິ ເຈວ ຠູຕານິ ອຸປາທາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຣູປຎ຺ຈ, ອນາຄຕມ຺ປິ…ເປ… ທູຣສນ຺ຕິກມ຺ປິ. ນ ຫິ ຠູເຕຫິ ເຈວ ຠູຕານິ ອຸປາທາຍ ປວຕ຺ຕຣູປໂຕ ຈ ອຎ຺ຎໍ ຣູປໍ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ອຕີຕໍເສນ ສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ອຕີຕໂກຏ຺ຐາເສເນວ ສງ຺ຄຫິຕໍ, ເອຕ຺ເຖວ ຄຓນໍ ຄຕໍ. ກິນ຺ຕິ? ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ມຫາຠູຕາ ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ມຫາຠູຕານໍ ອຸປາທາຍຣູປນ຺ຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນິທ຺ເທສປທານິປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ.

ອິທໍ ປນ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາຍໂຕ ອຠິຘມ຺ມນິທ຺ເທສໂຕຕິ ທຸວິຘໍ. ຕໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍ ຠເວນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ຫິ ປຏ຺ຐາຍ ອຕີຕຠເວສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ຣູປໍ, ອນນ຺ຕຣຠເວ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ໂຫຕຸ ກປ຺ປໂກຏິສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຖເກ ວາ, ສພ຺ພໍ ອຕີຕເມວ ນາມ. ຈຸຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນາຄຕຠເວສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕນກຣູປໍ, ອນນ຺ຕຣຠເວ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ໂຫຕຸ ກປ຺ປໂກຏິສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຖເກ ວາ, ສພ຺ພໍ ອນາຄຕເມວ ນາມ. ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິອນນ຺ຕເຣ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ອຠິຘມ຺ມນິທ຺ເທເສ ປນ ຂເຓນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ຕໂຍ ຫິ ຣູປສ຺ສ ຂຓາ – ອຸປ຺ປາໂທ, ຐິຕິ, ຠງ຺ໂຄຕິ. ອິເມ ຕໂຍ ຂເຓ ປຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘໍ ຣູປໍ, ສມນນ຺ຕຣນິຣຸທ຺ຘໍ ວາ ໂຫຕຸ ອຕີເຕ ກປ຺ປໂກຏິສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຖເກ ວາ, ສພ຺ພໍ ອຕີຕເມວ ນາມ. ຕໂຍ ຂເຓ ອສມ຺ປຕ຺ຕໍ ຣູປໍ, ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓມຕ຺ເຕນ ວາ ອສມ຺ປຕ຺ຕໍ ໂຫຕຸ ອນາຄເຕ ກປ຺ປໂກຏິສຕສຫສ຺ສມຕ຺ຖເກ ວາ, ສພ຺ພໍ ອນາຄຕເມວ ນາມ. ອິເມ ຕໂຍ ຂເຓ ສມ຺ປຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ປນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນີຍໍ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອຠິຘມ຺ມນິທ຺ເທເສເນວ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຣູປໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ອິທຎ຺ຫິ ຣູປໍ ອທ຺ຘາສນ຺ຕຕິສມຍຂຓວເສນ ຈຕຸຘາ ອຕີຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຖາ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ. ອທ຺ຘາວເສນ ຕາວ ເອກສ຺ສ ເອກສ຺ມິໍ ຠເວ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຕີຕໍ, ຈຸຕິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອນາຄຕໍ, ອຸຠິນ຺ນມນ຺ຕເຣ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ. ສນ຺ຕຕິວເສນ ສຠາຄເອກອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ເອກາຫາຣສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ປຸພ຺ພາປຣິຍວເສນ ປວຕ຺ຕມານມ຺ປິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ວິສຠາຄອຸຕຸອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ອຕີຕໍ, ປຈ຺ຉາ ອນາຄຕໍ. ຈິຕ຺ຕຊໍ ເອກວີຖິເອກຊວນເອກສມາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຕີຕໍ, ປຈ຺ຉາ ອນາຄຕໍ. ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ສນ຺ຕຕິວເສນ ອຕີຕາທິເຠໂທ ນຕ຺ຖິ. ເຕສຎ຺ເຎວ ປນ ອຸຕຸອາຫາຣຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກວເສນ ຕສ຺ສ ອຕີຕາທິເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສມຍວເສນ ເອກມຸຫຸຕ຺ຕປຸພ຺ພຓ຺ຫສາຍນ຺ຫຣຕ຺ຕິທິວາທີສຸ ສມເຍສຸ ສນ຺ຕານວເສນ ປວຕ຺ຕມານໍ ຕໍ ຕໍ ສມຍໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຕີຕໍ, ປຈ຺ຉາ ອນາຄຕໍ. ຂຓວເສນ ອຸປ຺ປາທາທິກ຺ຂຓຕ຺ຕຍປຣິຍາປນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຕີຕໍ, ປຈ຺ຉາ ອນາຄຕໍ.

ອປິຈ ອຕິກ຺ກເຫຕຸປຈ຺ຈຍກິຈ຺ຈໍ ອຕີຕໍ. ນິຏ຺ຐິຕເຫຕຸກິຈ຺ຈໍ ອນິຏ຺ຐິຕປຈ຺ຈຍກິຈ຺ຈໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ. ອຸຠຍກິຈ຺ຈມສມ຺ປຕ຺ຕໍ ອນາຄຕໍ. ສກິຈ຺ຈກ຺ຂເຓ ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຕີຕໍ, ປຈ຺ຉາ ອນາຄຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຂຓາທິກຖາວ ນິປ຺ປຣິຍາຍາ, ເສສາ ສປຣິຍາຍາ. ຕາສຸ ນິປ຺ປຣິຍາຍກຖາ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕທຸກສ຺ສາປິ ນິທ຺ເທສປທານິ ເຫຏ຺ຐາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຕ຺ຕິກນິທ຺ເທເສ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑໐໕໐) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ. ໂອຬາຣິກາທີນິ ຣູປກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາຍໍ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໖໗໔) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ.

໖. ຫີນທຸກນິທ຺ເທເສ ເຕສໍ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານນ຺ຕິ ພຫູສຸ ສຕ຺ເຕສຸ ສາມິວຈນໍ. ອປຣສ຺ສາປິ ອປຣສ຺ສາປີຕິ ຫິ ວຸຈ຺ຈມາເນ ທິວສມ຺ປິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ວທນ຺ໂຕ ເອຕ຺ຕກເມວ ວເທຍ຺ຍ. ອິຕິ ສຕ຺ຖາ ທ຺ວີເຫວ ປເທຫິ ອນວເສເສ ສຕ຺ເຕ ປຣິຍາທິຍນ຺ໂຕ ‘ເຕສໍ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານ’ນ຺ຕິ ອາຫ. ເອຕ຺ຕເກນ ຫິ ສພ຺ພມ຺ປິ ອປຣທີປນໍ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ອຸຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ອວມຕໍ. ອວຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ວມ຺ເຠຕ຺ວາ ຎາຕໍ. ຣູປນ຺ຕິປິ ນ ວິທິຕໍ. ຫີຬິຕນ຺ຕິ ອຄເຫຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ຂິຕ຺ຕໍ ຉຑ຺ຑິຕໍ, ຊິຄຸຈ຺ຉິຕນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ປຣິຠູຕນ຺ຕິ ກິເມເຕນາຕິ ວາຈາຍ ປຣິຠວິຕໍ. ອຈິຕ຺ຕີກຕນ຺ຕິ ນ ຄຣຸກຕໍ. ຫີນນ຺ຕິ ລາມກໍ. ຫີນມຕນ຺ຕິ ຫີນນ຺ຕິ ມຕໍ, ລາມກໍ ກຕ຺ວາ ຎາຕໍ. ຫີນສມ຺ມຕນ຺ຕິ ຫີນນ຺ຕິ ໂລເກ ສມ຺ມຕໍ, ຫີເນຫິ ວາ ສມ຺ມຕໍ, ຄູຖຠກ຺ເຂຫິ ຄູໂຖ ວິຍ. ອນິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອປ຺ປິຍໍ, ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ວາ ອປຣິເຍສິຕໍ. ສເຈປິ ນໍ ໂກຈິ ປຣິເຍເສຍ຺ຍ, ປຣິເຍສຕຸ. ເອຕສ຺ສ ປນ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ເອຕເທວ ນາມໍ. ອກນ຺ຕນ຺ຕິ ອກາມິຕໍ, ນິສ຺ສິຣິກໍ ວາ. ອມນາປນ຺ຕິ ມນສ຺ມິໍ ນ ອປ຺ປິຕໍ. ຕາທິສຎ຺ຫິ ອາຣມ຺ມຓໍ ມນສ຺ມິໍ ນ ອປ຺ປີຍຕິ. ອຖ ວາ ມນໍ ອປ຺ປາຍຕິ ວຑ຺ເຒຕີຕິ ມນາປໍ, ນ ມນາປໍ ອມນາປໍ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ອນິຏ຺ຐໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິວິຣຫໂຕ. ຕໍ ເອກນ຺ເຕນ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐາເນສຸ ອກຸສລກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານໍ. ອກນ຺ຕໍ ສຸຂສ຺ສ ອເຫຕຸຠາວໂຕ. ອມນາປໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ເຫຕຸຠາວໂຕ. ຣູປາ ສທ຺ທາຕິ ອິທມສ຺ສ ສຠາວທີປນໍ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ປເທ ອກຸສລກມ຺ມຊວເສນ ອນິຏ຺ຐາ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ວິຠຕ຺ຕາ. ກຸສລກມ຺ມຊໍ ປນ ອນິຏ຺ຐໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ພໍ ອິຏ຺ຐເມວ.

ປຓີຕປທນິທ຺ເທໂສ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ປເທ ກຸສລກມ຺ມຊວເສນ ອິຏ຺ຐາ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ວິຠຕ຺ຕາ. ກຸສລກມ຺ມຊຎ຺ຫິ ອນິຏ຺ຐໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ພໍ ອິຏ຺ຐເມວ. ຍຖາ ຈ ກມ຺ມເຊສຸ ເອວໍ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານາທີສຸປິ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐຕາ ອຕ຺ຖິ ເອວາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ທຸເກ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ ປຏິວິຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ຕາວ ອາຈຣິຍານໍ ສມານຕ຺ຖກຖາ. ວິຕຓ຺ຑວາທີ ປນາຫ – ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐໍ ນາມ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ປຏິວິຠຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ, ເຕສໍ ເຕສໍ ຣຸຈິວເສນ ກຖິຕໍ.

ຍຖາຫ –

‘‘ມນາປປຣິຍນ຺ຕໍ ຂ຺ວາຫໍ, ມຫາຣາຊ, ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ອຄ຺ຄນ຺ຕິ ວທາມິ. ເຕວ, ມຫາຣາຊ, ຣູປາ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ມນາປາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ອມນາປາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕວ, ມຫາຣາຊ, ສທ຺ທາ, ຄນ຺ຘາ, ຣສາ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ມນາປາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ອມນາປາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໒໓).

ເອວໍ ຍສ຺ມາ ເຕເຍວ ຣູປາທໂຍ ເອໂກ ອສ຺ສາເທຕິ ອຠິນນ຺ທຕິ, ຕຕ຺ຖ ໂລຠໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ເອໂກ ກຸຊ຺ຌຕິ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ, ຕຕ຺ຖ ໂທສໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ເອກສ຺ສ ອິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ ກນ຺ຕາ ມນາປາ, ເອກສ຺ສ ອນິຏ຺ຐາ ອກນ຺ຕາ ອມນາປາ. ເອໂກ ເຈເຕ ‘ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ’ຕິ ທກ຺ຂິຓໂຕ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອໂກ ‘ອນິຏ຺ຐາ ອກນ຺ຕາ ອມນາປາ’ຕິ ວາມໂຕ. ຕສ຺ມາ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐໍ ນາມ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ປຏິວິຠຕ຺ຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສີນຎ຺ຫິ ຄຓ຺ຑຸປ຺ປາທາປິ ອິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ ກນ຺ຕາ ມນາປາ, ມຊ຺ຌິມເທສວາສີນໍ ອຕິເຊຄຸຈ຺ຉາ. ເຕສຎ຺ຈ ໂມຣມໍສາທີນິ ອິຏ຺ຐານິ ໂຫນ຺ຕິ, ອິຕເຣສໍ ຕານິ ອຕິເຊຄຸຈ຺ຉານີຕິ.

ໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ກິໍ ປນ ຕ຺ວໍ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ປຏິວິຠຕ຺ຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ວເທສີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວທາມິ. ປຸນ ຕເຖວ ຍາວຕຕິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປຎ຺ໂຫ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ – ‘‘ນິພ຺ພານໍ ນາມ ອິຏ຺ຐໍ ອຸທາຫຸ ອນິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ? ຊານມາໂນ ‘‘ອິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ສເຈປິ ນ ວເທຍ຺ຍ, ມາ ວທຕຸ. ນິພ຺ພານໍ ປນ ເອກນ຺ຕອິຏ຺ຐເມວ. ‘‘ນນຸ ເອໂກ ນິພ຺ພານສ຺ສ ວຓ຺ເຓ ກຖິຍມາເນ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ – ‘ຕ຺ວໍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກເຖສິ, ກິໍ ຕຕ຺ຖ ອນ຺ນປານມາລາຄນ຺ຘວິເລປນສຍນຈ຺ຉາທນສມິທ຺ຘາ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ອຕ຺ຖີ’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘ອລໍ ຕວ ນິພ຺ພາເນນາ’ຕິ ນິພ຺ພານສ຺ສ ວຓ຺ເຓ ກຖິຍມາເນ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຸໂຠ ກຓ຺ເຓ ຖເກຕີຕິ ອິຏ຺ເຐຕໍ. ເອຕສ຺ສ ປນ ວເສນ ຕວ ວາເທ ນິພ຺ພານໍ ອນິຏ຺ຐໍ ນາມ ໂຫຕິ. ນ ປເນຕໍ ເອວໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເອໂສ ຫິ ວິປຣີຕສຎ຺ຎາຍ ກເຖຕິ. ສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາເສນ ຈ ຕເທວ ອາຣມ຺ມຓໍ ເອກສ຺ສ ອິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ເອກສ຺ສ ອນິຏ຺ຐໍ’’.

ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ ປນ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ວິຠຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ. ກສ຺ສ ວເສນ ວິຠຕ຺ຕນ຺ຕິ? ມຊ຺ຌິມກສຕ຺ຕສ຺ສ. ອິທຎ຺ຫິ ນ ອຕິອິສ຺ສຣານໍ ມຫາສມ຺ມຕມຫາສຸທສ຺ສນຘມ຺ມາໂສກາທີນໍ ວເສນ ວິຠຕ຺ຕໍ. ເຕສຎ຺ຫິ ທິພ຺ພກປ຺ປມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓໍ ອມນາປໍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ນ ອຕິທຸຄ຺ຄຕານໍ ທຸລ຺ລຠນ຺ນປານານໍ ວເສນ ວິຠຕ຺ຕໍ. ເຕສຎ຺ຫິ ກຓາຊກຠຕ຺ຕສິຕ຺ຖານິປິ ປູຕິມໍສຣໂສປິ ອຕິມຘຸໂຣ ອມຕສທິໂສ ຈ ໂຫຕິ. ມຊ຺ຌິມການໍ ປນ ຄຓກມຫາມຕ຺ຕເສຏ຺ຐິກຸຏຸມ຺ພິກວາຓິຊາທີນໍ ກາເລນ ອິຏ຺ຐໍ ກາເລນ ອນິຏ຺ຐໍ ລຠມານານໍ ວເສນ ວິຠຕ຺ຕໍ. ເອວຣູປາ ຫິ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕີຕິ.

ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ – ‘‘ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐໍ ນາມ ວິປາກວເສເນວ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ, ນ ຊວນວເສນ. ຊວນໍ ປນ ສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາສວເສນ ອິຏ຺ຐສ຺ມິໍເຍວ ຣຊ຺ຊຕິ, ອິຏ຺ຐສ຺ມິໍເຍວ ທຸສ຺ສຕິ; ອນິຏ຺ຐສ຺ມິໍເຍວ ຣຊ຺ຊຕິ, ອນິຏ຺ຐສ຺ມິໍເຍວ ທຸສ຺ສຕີ’’ຕິ. ວິປາກວເສເນວ ປເນຕໍ ເອກນ຺ຕໂຕ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ວິປາກຈິຕ຺ຕໍ ວຎ຺ເຈຕຸໍ. ສເຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ອິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ກຸສລວິປາກໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ອນິຏ຺ຐໍ, ອກຸສລວິປາກໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຫິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ພຸທ຺ຘໍ ວາ ສງ຺ຆໍ ວາ ມຫາເຈຕິຍາທີນິ ວາ ອຸຬາຣານິ ອາຣມ຺ມຓານິ ທິສ຺ວາ ອກ຺ຂີນິ ປິທຫນ຺ຕິ, ໂທມນສ຺ສໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຘມ຺ມສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ກຓ຺ເຓ ຖເກນ຺ຕິ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໂສຕວິຎ຺ຎາຓານິ ປນ ເນສໍ ກຸສລວິປາກາເນວ ໂຫນ຺ຕິ.

ກິຎ຺ຈາປິ ຄູຖສູກຣາທໂຍ ຄູຖຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ ‘ຂາທິຕຸໍ ລຠິສ຺ສາມາ’ຕິ ໂສມນສ຺ສຊາຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຄູຖທສ຺ສເນ ປນ ເຕສໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ, ຕສ຺ສ ຄນ຺ຘຆາຍເນ ຆານວິຎ຺ຎາຓໍ, ຣສສາຍເນ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ອກຸສລວິປາກເມວ ໂຫຕິ. ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວຣສຍເນ ສຍາປິຕສູກໂຣ ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ວິຣວຕິ, ສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາເສນ ປນສ຺ສ ຊວນສ຺ມິໍເຍວ ໂທມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ກາຍວິຎ຺ຎາຓໍ ກຸສລວິປາກເມວ. ກສ຺ມາ? ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອິຏ຺ຐຕາຍ.

ອປິຈ ທ຺ວາຣວເສນາປິ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສຎ຺ຫິ ຄູຖກລລໍ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣຆານທ຺ວາເຣສຸ ອນິຏ຺ຐໍ, ກາຍທ຺ວາເຣ ອິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ມຓິຣຕເນນ ໂປຖິຍມານສ຺ສ, ສຸວຓ຺ຓສູເລ ອຸຕ຺ຕາສິຕສ຺ສ ຈ ມຓິຣຕນສຸວຓ຺ຓສູລານິ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ອິຏ຺ຐານິ ໂຫນ຺ຕິ, ກາຍທ຺ວາເຣ ອນິຏ຺ຐານິ. ກສ຺ມາ? ມຫາທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຸປ຺ປາທນໂຕ. ເອວໍ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐໍ ເອກນ຺ຕໂຕ ວິປາເກເນວ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕໍ ຕໍ ວາ ປນາຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ເຫຏ຺ຐິມນໂຍ ໂອໂລເກຕພ຺ໂພ. ນ ຫິ ຠຄວາ ສມ຺ມຸຕິມນາປໍ ຠິນ຺ທຕິ, ປຸຄ຺ຄລມນາປໍ ປນ ຠິນ຺ທຕິ. ຕສ຺ມາ ຕໍຕໍວາປນວເສເນວ ອຸປາທາຍຸປາທາຍ ຫີນປ຺ປຓີຕຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເນຣຍິການຎ຺ຫິ ຣູປໍ ໂກຏິປ຺ປຕ຺ຕໍ ຫີນໍ ນາມ; ຕໍ ອຸປາທາຍ ຕິຣຈ຺ຉາເນສຸ ນາຄສຸປຓ຺ຓານໍ ຣູປໍ ປຓີຕໍ ນາມ. ເຕສໍ ຣູປໍ ຫີນໍ; ຕໍ ອຸປາທາຍ ເປຕານໍ ຣູປໍ ປຓີຕໍ ນາມ. ເຕສມ຺ປິ ຫີນໍ; ຕໍ ອຸປາທາຍ ຊານປທານໍ ຣູປໍ ປຓີຕໍ ນາມ. ເຕສມ຺ປິ ຫີນໍ; ຕໍ ອຸປາທາຍ ຄາມໂຠຊການໍ ຣູປໍ ປຓີຕໍ ນາມ. ເຕສມ຺ປິ ຫີນໍ; ຕໍ ອຸປາທາຍ ຊນປທສາມິການໍ ຣູປໍ ປຓີຕໍ ນາມ. ເຕສມ຺ປິ ຫີນໍ; ຕໍ ອຸປາທາຍ ປເທສຣາຊູນໍ ຣູປໍ ປຓີຕໍ ນາມ. ເຕສມ຺ປິ ຫີນໍ; ຕໍ ອຸປາທາຍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຎ຺ໂຎ ຣູປໍ ປຓີຕໍ ນາມ. ຕສ຺ສາປິ ຫີນໍ; ຕໍ ອຸປາທາຍ ຠຸມ຺ມເທວານໍ ຣູປໍ ປຓີຕໍ ນາມ. ເຕສມ຺ປິ ຫີນໍ; ຕໍ ອຸປາທາຍ ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ເທວານໍ ຣູປໍ ປຓີຕໍ ນາມ. ເຕສມ຺ປິ ຫີນໍ; ຕໍ ອຸປາທາຍ ຕາວຕິໍສານໍ ເທວານໍ ຣູປໍ ປຓີຕໍ ນາມ…ເປ… ອກນິຏ຺ຐເທວານໍ ປນ ຣູປໍ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕໍ ປຓີຕໍ ນາມ.

໗. ທູຣທຸກນິທ຺ເທເສ ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນິ ເຫຏ຺ຐາ ວິຠຕ຺ຕາເນວ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ທຸເກ ທຸປ຺ປຣິຄ຺ຄຫຏ຺ເຐນ ລກ຺ຂຓທຸປ຺ປຏິວິຊ຺ຌຕາຍ ສຸຂຸມຣູປໍ ທູເຣຕິ ກຖິຕໍ. ສຸຂປຣິຄ຺ຄຫຏ຺ເຐນ ລກ຺ຂຓສຸປ຺ປຏິວິຊ຺ຌຕາຍ ໂອຬາຣິກຣູປໍ ສນ຺ຕິເກຕິ. ກພຬີກາຣາຫາຣປຣິໂຍສາເນ ຈ ນິຍ຺ຍາຕນຏ຺ຐາເນປິ ‘ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຣູປໍ ທູເຣ’ຕິ ນ ນີຍ຺ຍາຕິຕໍ. ກສ຺ມາ? ທຸວິຘຎ຺ຫິ ທູເຣ ນາມ – ລກ຺ຂຓໂຕ ຈ ໂອກາສໂຕ ຈາຕິ. ຕຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓໂຕ ທູເຣຕິ ນ ກຖິຕໍ, ຕໍ ໂອກາສໂຕ ກເຖຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມາ ທູເຣຕິ ອກຖິຕໍ. ໂອຬາຣິກຣູປໍ ໂອກາສໂຕ ທູເຣຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ອນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາວ ຍໍ ວາ ປນຎ຺ຎມ຺ປີຕິອາທິມາຫ. ສນ຺ຕິກປທນິທ຺ເທເສປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ອນາສນ຺ເນຕິ ນ ອາສນ຺ເນ, ອນຸປກຏ຺ເຐຕິ ນິສ຺ສເຏ, ທູເຣຕິ ທູຣມ຺ຫິ, ອສນ຺ຕິເກຕິ ນ ສນ຺ຕິເກ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຣູປໍ ທູເຣຕິ ອິທໍ ປຓ຺ຓຣສວິຘໍ ສຸຂຸມຣູປໍ ລກ຺ຂຓໂຕ ທູເຣ, ທສວິຘໍ ປນ ໂອຬາຣິກຣູປໍ ເຍວາປນກວເສນ ໂອກາສໂຕ ທູເຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສນ຺ຕິກປທນິທ຺ເທໂສ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖເຍວ.

ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຣູປໍ ສນ຺ຕິເກຕິ ອິທໍ ທສວິຘໍ ໂອຬາຣິກຣູປໍ ລກ຺ຂຓໂຕ ສນ຺ຕິເກ, ປຎ຺ຈທສວິຘໍ ປນ ສຸຂຸມຣູປໍ ເຍວາປນກວເສນ ໂອກາສໂຕ ສນ຺ຕິເກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນ ຣູປໍ ໂອກາສວເສນ ສນ຺ຕິເກ ນາມ? ກິຕ຺ຕກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທູເຣ ນາມາຕິ? ປກຕິກຖາຍ ກເຖນ຺ຕານໍ ທ຺ວາທສຫຕ຺ໂຖ ສວນູປຈາໂຣ ນາມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ໂອຣໂຕ ຣູປໍ ສນ຺ຕິເກ, ປຣໂຕ ທູເຣ. ຕຕ຺ຖ ສຸຂຸມຣູປໍ ທູເຣ ໂຫນ຺ຕໍ ລກ຺ຂຓໂຕປິ ໂອກາສໂຕປິ ທູເຣ ໂຫຕິ; ສນ຺ຕິເກ ໂຫນ຺ຕໍ ປນ ໂອກາສໂຕວ ສນ຺ຕິເກ ໂຫຕິ, ນ ລກ຺ຂຓໂຕ. ໂອຬາຣິກຣູປໍ ສນ຺ຕິເກ ໂຫນ຺ຕໍ ລກ຺ຂຓໂຕປິ ໂອກາສໂຕປິ ສນ຺ຕິເກ ໂຫຕິ; ທູເຣ ໂຫນ຺ຕໍ ໂອກາສໂຕວ ທູເຣ ໂຫຕິ, ນ ລກ຺ຂຓໂຕ.

ຕໍ ຕໍ ວາ ປນາຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ເຫຏ຺ຐິມນໂຍ ໂອໂລເກຕພ຺ໂພ. ເຫຏ຺ຐາ ຫິ ຠິນ຺ທມາໂນ ຄໂຕ. ອິຘ ປນ ນ ລກ຺ຂຓໂຕ ທູຣໍ ຠິນ຺ທຕິ, ໂອກາສໂຕ ທູຣເມວ ຠິນ຺ທຕິ. ອຸປາທາຍຸປາທາຍ ທູຣສນ຺ຕິກຎ຺ຫິ ເອຕ຺ຖ ທສ຺ສິຕໍ. ອຕ຺ຕໂນ ຫິ ຣູປໍ ສນ຺ຕິເກ ນາມ; ອນ຺ໂຕກຸຈ຺ຉິຄຕສ຺ສາປິ ປຣສ຺ສ ທູເຣ. ອນ຺ໂຕກຸຈ຺ຉິຄຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ; ພຫິຐິຕສ຺ສ ທູເຣ. ເອກມຎ຺ເຈ ສຍິຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ; ພຫິປມຸເຂ ຐິຕສ຺ສ ທູເຣ. ອນ຺ໂຕປຣິເວເຓ ຣູປໍ ສນ຺ຕິເກ; ພຫິປຣິເວເຓ ທູເຣ. ອນ຺ໂຕສງ຺ຆາຣາເມ ຣູປໍ ສນ຺ຕິເກ; ພຫິສງ຺ຆາຣາເມ ທູເຣ. ອນ຺ໂຕສີມາຍ ຣູປໍ ສນ຺ຕິເກ; ພຫິສີມາຍ ທູເຣ. ອນ຺ໂຕຄາມເຂຕ຺ເຕ ຣູປໍ ສນ຺ຕິເກ; ພຫິຄາມກ຺ເຂຕ຺ເຕ ທູເຣ. ອນ຺ໂຕຊນປເທ ຣູປໍ ສນ຺ຕິເກ; ພຫິຊນປເທ ທູເຣ. ອນ຺ໂຕຣຊ຺ຊສີມາຍ ຣູປໍ ສນ຺ຕິເກ; ພຫິຣຊ຺ຊສີມາຍ ທູເຣ. ອນ຺ໂຕສມຸທ຺ເທ ຣູປໍ ສນ຺ຕິເກ; ພຫິສມຸທ຺ເທຣູປໍ ທູເຣ. ອນ຺ໂຕຈກ຺ກວາເຬ ຣູປໍ ສນ຺ຕິເກ; ພຫິຈກ຺ກວາເຬ ທູເຣຕິ.

ອຍໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘນິທ຺ເທໂສ.