໘. ອຏ຺ຐມວຄ຺ໂຄ

໑. ຉຄຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໐໓-໕໐໔. ອິທານິ ຉຄຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອສຸຣກາເຍນ ສທ຺ຘິໍ ຉຄຕິໂຍຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ປຎ຺ຈ ໂຂ ປນິມາ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຄຕິໂຍ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໕໓) ໂລມຫໍສນປຣິຍາເຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນານໍ ຄຕີນໍ ວເສນ ໂຈເທຕຸໍ ນນຸ ປຎ຺ຈ ຄຕິໂຍຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ປຏິຊານາຕິ. ກສ຺ມາ ປນ ສກວາທີ ຉ ຄຕິໂຍ ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ, ນນຸ ‘‘ຈຕູຫາປາເຍຫິ ຈ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອສຸຣກາໂຍປິ ຄຫິໂຕຕິ. ສຈ຺ຈໍ ຄຫິໂຕ, ນ ປເນສາ ຄຕິ. ກສ຺ມາ? ວິສຸໍ ອຠາວໂຕ. ອສຸຣກາຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ກາລກຎ຺ຈິກາ ອສຸຣາ ເປຕຄຕິຍາ ສງ຺ຄຫິຕາ, ເວປຈິຕ຺ຕິປຣິສາ ເທວຄຕິຍາ, ອສຸຣກາໂຍຕິ ວິສຸໍ ເອກາ ຄຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ອິທານິ ເອຕເມວ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ນນຸ ກາລກຎ຺ຈິກາຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ສມານວຓ຺ຓາຕິ ສທິສຣູປສຓ຺ຐານາ ພີຠຈ຺ຉາ ວິຣູປາ ທຸທ຺ທສ຺ສິກາ. ສມານໂຠຄາຕິ ສທິສເມຖຸນສມາຈາຣາ. ສມານາຫາຣາຕິ ສທິສເຂຬສິງ຺ຆາຓິກປຸພ຺ພໂລຫິຕາທິອາຫາຣາ. ສມານາຍຸກາຕິ ສທິສອາຍຸປຣິຈ຺ເຉທາ. ອາວາຫວິວາຫນ຺ຕິ ກຎ຺ຎາຄຫຓຎ຺ເຈວ ກຎ຺ຎາທານຎ຺ຈ. ສຸກ຺ກປກ຺ເຂ ສມານວຓ຺ຓາຕິ ສທິສຣູປສຓ຺ຐານາ ອຠິຣູປາ ປາສາທິກາ ທສ຺ສນີຍາ ປຠາສມ຺ປນ຺ນາ. ສມານໂຠຄາຕິ ສທິສປຎ຺ຈກອາມຄຸຓໂຠຄາ. ສມານາຫາຣາຕິ ສທິສສຸຘາໂຠຊນາທິອາຫາຣາ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ນນຸ ອຕ຺ຖິ ອສຸຣກາໂຍຕິ ອິທໍ ອສຸຣກາຍສ຺ເສວ ສາຘກໍ. ຕສ຺ສ ປນ ວິສຸໍ ຄຕິປຣິຈ຺ເຉທາຠາເວນ ນ ຄຕິສາຘກນ຺ຕິ.

ຉຄຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ອນ຺ຕຣາຠວກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໐໕. ອິທານິ ອນ຺ຕຣາຠວກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ອນ຺ຕຣາ ປຣິນິພ຺ພາຍີ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕປທໍ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອນ຺ຕຣາຠໂວ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຍຕ຺ຖ ສຕ຺ໂຕ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໂກ ວິຍ ອທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໂກ, ອິທ຺ຘິມາ ວິຍ ອນິທ຺ຘິມາ ມາຕາປິຕິສມາຄມຎ຺ເຈວ ອຸຕຸສມຍຎ຺ຈ ໂອໂລກຍມາໂນ ສຕ຺ຕາຫໍ ວາ ອຕິເຣກສຕ຺ຕາຫໍ ວາ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ລທ຺ຘິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ເຍ ຈ ຠຄວຕາ ຕໂຍ ຠວາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ວເສນ ໂຈເທຕຸໍ ກາມຠໂວຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຍທິ ເຕ ອນ຺ຕຣາຠໂວ ນາມ ໂກຈິ ຠໂວ ອຕ຺ຖິ, ເຕນ ກາມຠວາທີນໍເຍວ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຠວິຕພ຺ພໍ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວາທິນາ ວິຍ, ເຕນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘‘ກິໍ ເຕ ອຍໍ ອນ຺ຕຣາຠໂວ ນາມ ກາມຠໂວ, ອຸທາຫຸ ຣູປຠໂວ ອຣູປຠໂວ ວາ’’ຕິ? ອິຕໂຣ ຕຖາ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສພ຺ພໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ກາມຠວສ຺ສ ຈາຕິອາທິ ຍທິ ອນ຺ຕຣາຠໂວ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ອິເມສໍ ຠວານໍ ອນ຺ຕຣາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສີມານໍ ສີມນ຺ຕຣິກາ ວິຍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ປຣວາທີ ປນ ຕຖາ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສພ຺ພປຎ຺ເຫ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ເກວລໍ ລທ຺ຘິຍາ, ນ ສຫຘມ຺ເມນ. ເຕເນວ ນໍ ສກວາທີ ‘ໂນ ວຕ ເຣ’ຕິ ປຏິເສເຘຕິ.

໕໐໖. ປຎ຺ຈມີ ສາ ໂຍນີຕິອາທີນິປິ ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໂຍນິອາທີສຸ ໂສ ສໂມຘານໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຖ ເຕນ ຕໂຕ ຕໂຕ ອຕິເຣເກນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ອນ຺ຕຣາຠວູປຄໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ຍທິ ໂສປິ ເອໂກ ຠໂວ, ຍຖາ ກາມຠວູປຄາທີນິ ກມ຺ມານິ ອຕ຺ຖີຕິ ສຕ຺ຖາຣາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕານິ, ເອວໍ ຕທຸປເຄນາປິ ກມ຺ເມນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ປຣສມເຍ ອນ຺ຕຣາຠວູປຄໍ ນາມ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິ, ຍໍ ຍໍ ຠວໍ ອຸປປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕທຸປເຄເນວ ກມ຺ເມນ ອນ຺ຕຣາຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີຕິ ເຕສໍ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ມາ ‘ນເຫວ’ນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖິ ອນ຺ຕຣາຠວູປຄາ ສຕ຺ຕາຕິ ປຸຏ຺ໂຐປິ ກາມຠວູປຄາເຍວ ນາມ ເຕຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຊາຍນ຺ຕີຕິອາທີນິ ປຸຏ຺ໂຐປິ ຕຕ຺ຖ ຊາຕິຊຣາມຣຓານິ ເຈວ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິປຣມ຺ປຣຎ຺ຈ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຣູປາທິວເສນ ປຸຏ຺ໂຐປິ ຍສ຺ມາ ອນ຺ຕຣາຠວສຕ຺ຕສ຺ສ ອນິທສ຺ສນໍ ຣູປໍ, ເວທນາທໂຍປິ ອຎ຺ເຎສໍ ວິຍ ນ ໂອຬາຣິກາຕິ ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອິມິນາວ ກາຣເຓນ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວຠາເວປິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໕໐໗. ອິທານິ ກາມຠໂວ ຠໂວ ຄຕີຕິອາທິ ຠວສໍສນ຺ທນໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຍທິ ເຕ ອນ຺ຕຣາຠໂວ ນາມ ໂກຈິ ຠໂວ ຠເວຍ຺ຍ, ຍຖາ ກາມຠວາທີສຸ ຠວຄຕິອາທິເຠໂທ ລພ຺ຠຕິ, ຕຖາ ຕຕ຺ຣາປິ ລພ຺ເຠຖ. ຍຖາ ວາ ຕຕ຺ຖ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕຖາ ອິເມສຸປິ ນ ລພ຺ເຠຖ. ສມານສ຺ມິຎ຺ຫິ ຠວຠາເວ ເອເຕສ຺ເວເວສ ວິຠາໂຄ ອຕ຺ຖິ, ນ ອິຕຣສ຺ມິນ຺ຕິ ໂກ ເອຕ຺ຖ ວິເສສເຫຕູຕິ. ອິຕໂຣ ປຸນ ລທ຺ຘິມຕ຺ຕວເສນ ຕໍ ຕໍ ປຏິຊານາຕິ ເຈວ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ຈ.

໕໐໘. ສພ຺ເພສຎ຺ເຎວ ສຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖິ ອນ຺ຕຣາຠໂວຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ນິຣຍູປຄອສຎ຺ຎສຕ຺ຕູປຄອຣູປູປຄານໍ ອນ຺ຕຣາຠວໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເຕເນວ ກາຣເຓນ ປຏິໂລເມ ປຏິຊານາຕິ. ອານນ຺ຕຣິຍສ຺ສາຕິອາທິ ເຍສໍ ໂສ ອນ຺ຕຣາຠວໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ເຕ ຕາວ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ ສທ຺ຘິໍ ສຸຕ຺ຕສາຘເນນາຕິ.

ອນ຺ຕຣາຠວກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ກາມຄຸຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໑໐. ອິທານິ ກາມຄຸຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສກສມເຍ ຕາວ ກາມຘາຕູຕິ ວຕ຺ຖຸກາມາປິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ – ກິເລສກາມາປິ ກາມຠໂວປິ. ເອເຕສຸ ຫິ ວຕ຺ຖຸກາມາ ກມນີຍຏ຺ເຐນ ກາມາ, ສຠາວນິສ຺ສຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕຏ຺ເຐນ ຘາຕູຕິ ກາມຘາຕຸ. ກິເລສກາມາ ກມນີຍຏ຺ເຐນ ເຈວ ກມນຏ຺ເຐນ ຈ ກາມາ, ຍຖາວຸຕ຺ເຕເນວຕ຺ເຖນ ຘາຕູຕິ ກາມຘາຕຸ. ກາມຠໂວ ກມນີຍຏ຺ເຐນ ກມນຏ຺ເຐນ ວຕ຺ຖຸກາມປວຕ຺ຕິເທສຏ຺ເຐນາຕິ ຕີຫິ ກາຣເຓຫິ ກາໂມ, ຍຖາວຸຕ຺ເຕເນວຕ຺ເຖນ ຘາຕູຕິ ກາມຘາຕຸ. ປຣສມເຍ ປນ – ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມຄຸຓາ’’ຕິ ວຈນມຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ປຎ຺ເຈວ ກາມຄຸຓາ ກາມຘາຕູຕິ ຄຫິຕໍ. ຕສ຺ມາ ເຍສໍ ອຍໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ກາມຘາຕຸນານຕ຺ຕໍ ໂພເຘຕຸໍ ປຎ຺ເຈວາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ນນຸ ອຕ຺ຖີຕິອາທິ ກິເລສກາມທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕຕິ ກາມຄຸຓປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ, ກາມຄຸຓາຣມ຺ມໂຓຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂນ ຈ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ປຎ຺ເຈວາຕິ ອິເມສຸ ຕປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕຉນ຺ທາທີສຸ ສຕິ ປຎ຺ເຈວ ກາມຄຸຓາ ກາມຘາຕູຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເອເຕປິ ຫິ ຉນ຺ທາທໂຍ ກມນີຍຏ຺ເຐນ ກາມາ ຈ ຘາຕຸ ຈາຕິປິ ກາມຘາຕຸ. ກມນຏ຺ເຐນ ກາມສງ຺ຂາຕາ ຘາຕູຕິປິ ກາມຘາຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ມນຸສ຺ສານໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ຕິອາທິ ວຕ຺ຖຸກາມທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປຣວາທີ ຉນ຺ນມ຺ປິ ອາຍຕນານໍ ວຕ຺ຖຸກາມຠາເວນ ນກາມຘາຕຸຠາວໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ມໂນຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ມຫຄ຺ຄຕໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ສນ຺ຘາຍ ນກາມຘາຕຸຠາວໍ ປຏິຊານາຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ສພ຺ໂພປິ ເຕຠູມກມໂນ ກາມຘາຕຸເຍວ, ຕສ຺ມາ ນໍ ສກວາທີ ສຸຕ຺ເຕນ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

໕໑໑. ກາມຄຸຓາ ຠໂວຕິອາທິ ຠວສ຺ສ ກາມຘາຕຸຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ກາມຄຸຓມຕ຺ເຕ ຠໂວຕິ ໂວຫາໂຣ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ປຣວາທີ ນເຫວາຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ກາມຄຸຓູປຄໍ ກມ຺ມນ຺ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ກາມຄຸຓມຕ຺ຕສ຺ສ ນກາມຘາຕຸຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາມຘາຕຸສງ຺ຂາຕກາມຠວູປຄເມວ ຫິ ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິ, ກາມຠວູປຄາ ເອວ ຈ ສຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຊາຍນ຺ຕິ ຊິຍນ຺ຕິ ມິຍນ຺ຕິ ຈວນ຺ຕິ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ກາມຄຸເຓສູຕິ ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ກາມຄຸຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ກາມກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໑໓-໕໑໔. ອິທານິ ກາມກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມຄຸຓາ’’ຕິ ວຈນມຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຣູປາຍຕນາທີນິ ປຎ຺ເຈວາຍຕນານິ ກາມາຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕສໍ ກິເລສກາມສ຺ເສວ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ກາມຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຎ຺ເຈວາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ກາມກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ຣູປຘາຕຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໑໕-໕໑໖. ອິທານິ ຣູປຘາຕຸກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຣູປິໂນ ຘມ຺ມາ ຣູປຘາຕຸ ນາມາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຣູປິໂນຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ຍສ຺ມາ ຣູປຘາຕຸ ນາມ ຣູປຠໂວ, ນ ຣູປມຕ຺ຕເມວ, ຕສ຺ມາ ເຕນຕ຺ເຖນ ໂຈເທຕຸໍ ຣູປຘາຕູຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ກາມຄຸຓກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສາວ ກາມຘາຕູຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຠູມິປຣິຈ຺ເຉເທນ ວິໂຣຘໍ ປສ຺ສມາໂນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ປນ ທ຺ວີຫິ ຠເວຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເຕນ ຕໍ ສກວາທີ ກາມຠເວນ ຈາຕິ ອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ເອກສ຺ສ ທ຺ວີຫິ ສມນ຺ນາຄຕາຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ.

ຣູປຘາຕຸກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ອຣູປຘາຕຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໑໗-໕໑໘. ອຣູປຘາຕຸກຖາຍປິ ອິມິນາວຸປາເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຣູປຘມ຺ເມສຸ ປນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ເວທນາ ຠໂວຕິອາທິນາ ນເຍເນຕ຺ຖ ເທສນາ ກຕາ. ຕຕ຺ຖ ກິໍ ເຕ ອຣູປິໂນ ຘມ຺ມາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕາ ເວທນາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣາ ໂຫຕີຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ອຣູປຘາຕຸກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ຣູປຘາຕຸຍາ ອາຍຕນກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໑໙. ອິທານິ ຣູປຘາຕຸຍາ ອາຍຕນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ຣູປີ ມໂນມໂຍ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄີ ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິໂຍ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໘໗) ສຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ຆານາທິນິມິຕ຺ຕານິປິ ອາຍຕນາເນວາຕິ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ສຬາຍຕນິໂກ ເຕສໍ ອຕ຺ຕຠາໂວຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ສຬາຍຕນິໂກຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ອາຍຕນໍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ວເສນ ໂຈເທຕຸໍ ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ຆານາຍຕນນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕໂຕ ປຣວາທີ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການໍ ຕິຓ຺ຓໍ ອາຍຕນານໍ ຆານາທິກໍ ສຓ຺ຐານນິມິຕ຺ຕໍ ຕເທວ ອາຍຕນນ຺ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິຊານາຕິ. ພາຫິຣານໍ ຄນ຺ຘາຍຕນາທີນໍ ວເສນ ປຸຏ຺ໂຐ ຆານປ຺ປສາທາທໂຍ ຕຕ຺ຖ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ໂຄຈຣໍ ປຏິເສເຘນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຏິໂລມປຎ຺ຫສໍສນ຺ທນປຎ຺ເຫສຸປິ ອິມິນາວຸປາເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໕໒໑. ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ຆານາຍຕນໍ ອຕ຺ຖິ ຄນ຺ຘາຍຕນໍ ເຕນ ຆາເນນ ຕໍ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍຕີຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ປຣສມເຍ ເອກຈ຺ເຈ ອາຈຣິເຍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕ ກິຣ ຕຕ຺ຖ ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ອາຍຕນານິ ປຣິປຸຓ຺ຓານິ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອາຍຕເນນ ຈ ນາມ ສກິຈ຺ຈເກນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຕຫິ ຆານາທີຫິ ເຕ ຄນ຺ຘາທໂຍ ຆາຍນ຺ຕິ ສາຍນ຺ຕິ ຜຸສນ຺ຕີຕິປິ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕໍ ລທ຺ຘິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຣວາທີ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ.

໕໒໒. ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ມູລຄນ຺ໂຘຕິອາທີນິ ປນ ປຸຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ສາເຘຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ນນຸ ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ຆານນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິອາທິ ສຓ຺ຐານມຕ຺ຕສ຺ເສວ ສາຘກໍ, ນ ອາຍຕນສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ອຸທາຫຏມ຺ປິ ອນຸທາຫຏສທິສເມວາຕິ.

ຣູປຘາຕຸຍາ ອາຍຕນກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ອຣູເປ ຣູປກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໒໔-໕໒໖. ອິທານິ ອຣູເປ ຣູປກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ອາຣຸປ຺ປຠເວປິ ໂອຬາຣິກຣູປາ ນິສ຺ສຏໍ ສຸຂຸມຣູປໍ ອຕ຺ຖີຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຕ຺ຖິ ຣູປນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອຣູເປ ຣູປກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ຣູປໍ ກມ຺ມນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໒໗-໕໓໗. ອິທານິ ຣູປໍ ກມ຺ມນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ກາຍວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕໍ ຣູປເມວ ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ນາມ, ຕຎ຺ຈ ກຸສລສມຸຏ຺ຐານໍ ກຸສລໍ, ອກຸສລສມຸຏ຺ຐານໍ ອກຸສລນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫິສາສການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ກຸສເລນ ຈິຕ຺ເຕນ ສມຸຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ສເຈ ຕໍ ກຸສລໍ, ຍ຺ວາຍໍ ສາຣມ຺ມຓາທິເຠໂທ ກຸສລສ຺ສ ລພ຺ຠຕິ, ອຕ຺ຖິ ເຕ ໂສ ຕສ຺ສາຕິ ໂຈເທຕຸໍ ສາຣມ຺ມຓນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ຖນາ ປຓິຘີຕິ ເຈຕນາເຍເວຕໍ ເວວຈນໍ. ກຸສລເຈຕນາເຍວ ຫິ ປກປ຺ປຍມານາ ປຕ຺ຖນາຕິ. ປກປ຺ປນວເສນ ຐິຕຕ຺ຕາ ປຓິຘີຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຣໂຕ ປນ ກຸສເລນ ຈິຕ຺ເຕນ ສມຸຏ຺ຐິຕາ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ເຈຕນາ ສທ຺ຘາຕິອາທີສຸ ເວທນາທີນຎ຺ເຎວ ເຈຕ຺ຖ ປຕ຺ຖນາ ປຓິຘີຕິ ລພ຺ຠຕິ, ນ ເຈຕນາຍ. ກສ຺ມາ? ທ຺ວິນ຺ນໍ ເຈຕນານໍ ເອກໂຕ ອຠາວາ, ໂສຕປຕິຕຕ຺ຕາ ປນ ເອວໍ ຕນ຺ຕິ ຄຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຣູປາຍຕນນ຺ຕິອາທິ ປຸຣິມວາເຣ ‘‘ສພ຺ພນ຺ຕໍ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ສໍຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປເຠທທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສາ ສໍສນ຺ທນນຍາ, ວຈີກມ຺ມກຖາ ‘‘ອກຸສເລນ ຈິຕ຺ເຕນ ສມຸຏ຺ຐິຕ’’ນ຺ຕິອາທິວິຘານຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອສຸຈີຕິ ປເນຕ຺ຖ ສຸກ຺ກໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ສຸຕ຺ຕສາຘນໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ຣູປໍ ກມ຺ມນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໔໐. ອິທານິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນາມ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອຣູປຘມ຺ໂມ, ຕສ຺ມາ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນຕ຺ຖີຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ນຕ຺ຖິ ຣູປີນໍ ຘມ຺ມານໍ ອາຍູຕິ ປຎ຺ເຫ ອຸປາທິນ຺ນຣູປານມ຺ປິ ຕິຓກຏ຺ຐາທີນມ຺ປິ ສນ຺ຕານວເສນ ປວຕ຺ຕິເມວ ອາຍຸ ຐິຕິ ຍປນາ ຍາປນາ ອິຣິຍນາ ວຕ຺ຕນາ ປາລນາຕິ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອຕ຺ຖີຕິ ປຎ຺ເຫປິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ປຏິຊານາຕິ. ອຕ຺ຖິ ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສນ຺ຕານໍ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ.

໕໔໑. ຣູປີນໍ ຘມ຺ມານໍ ອາຍຸ ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫ ສຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ ຣູປິໂນ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ອຣູປິໂນ ວາ, ສພ຺ເພສໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍເມວ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ.

໕໔໒. ນິໂຣຘສມາປນ຺ນປຎ຺ເຫສຸປິ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອຣູປຊີວິຕເມວ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ຈ ປຏິຊານາຕິ ຈ. ສກວາທີ ປນ ຕໍ ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຍໍ ອຣູປປວຕ຺ເຕ ອສຕິ ອຕ຺ຖິ, ຣູເປນ ເຕນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ຫຎ຺ຈີຕິອາທິມາຫ. ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຎ຺ເຫ ຜສ຺ສາທິສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ກາຍກມ຺ມາທິສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສມ຺ມາວາຈາ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ເອວມາທໂຍປິ ຘມ຺ມາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ນາຕິສ຺ສ ລທ຺ຘິ. ສກວາທີ ປນ ຕໍ ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຍທິ ນິຣຸທ຺ເຘປິ ອຣູປປວຕ຺ເຕ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ ອຕ຺ຖິ, ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ຂນ຺ຘານໍ ອຕ຺ຖິຕາ ໂຫຕູຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອຕ຺ຖິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຈ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ຈ ປຸພ຺ພາປຣຠາຄໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ.

໕໔໓. ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕວາເຣປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ສ ຫິ ລທ຺ຘິຍາ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານໍ ປຏິສນ຺ຘິກາເລ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຕນ ສຫ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍາວຕາຍຸກໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນຕ຺ຖີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິຊານາຕິ. ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍປິ ເຕສໍ ປວຕ຺ຕິວເສນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ສກວາທີ ປນ ຕໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ສເຈ ຕຕ຺ຖ ເອກກ຺ຂເຓປິ ເວທນາທໂຍ ອຕ຺ຖິ, ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠໂວຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠຍາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໕໔໔-໕໔໕. ເອກເທສໍ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ປຎ຺ເຫ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຠິຊ຺ຊຕິ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ. ທ຺ເວ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ຣູປາຣູປວເສນ ຫິ ທ຺ເວ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ເຕຫິເຍວ ສຕ຺ໂຕ ຊີວຕິ, ເຕສໍ ຠງ຺ເຄນ ມຣຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຈຸຕິກ຺ຂຓສ຺ມິຎ຺ຫິ ທ຺ເວປິ ຊີວິຕານິ ສເຫວ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໑. ກມ຺ມເຫຕຸກຖາວຓ຺ຓນາ

໕໔໖. ອິທານິ ກມ຺ມເຫຕຸກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍນ ອຣຫຕາ ປຸຣິມຠເວ ອຣຫາ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂິຕປຸພ຺ໂພ, ໂສ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸ ອຣຫຕ຺ຕາ ປຣິຫາຍຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ກມ຺ມເຫຕູຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສໍ ປຣິຫານິກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ຫນ຺ທ ຫິ ອຣຫນ຺ຕານໍ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂຕີຕິ ອິທໍ ຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ເຫຕຸ ປຣິຫາຍຕິ, ຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປຕຸໍ ວທຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ຕໍ ປກ຺ຂໍ ປຏິຊານາເປຕ຺ວາ ‘‘ຍທິ ເອວໍ ເຍຫິ ອຣຫນ຺ໂຕ ນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂິຕປຸພ຺ພາ, ເຕ ສພ຺ເພ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ເຍ ເກຈີຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສມ຺ປາປຸຓເນ ນິຍາມໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ກມ຺ມເຫຕຸກຖາວຓ຺ຓນາ.

ອຏ຺ຐໂມ ວຄ຺ໂຄ.