໔. ຈຕຸກ຺ກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໓໒. ຈຕຸກ຺ກນິທ຺ເທເສ – ອສປ຺ປຸຣິໂສຕິ ລາມກປຸຣິໂສ. ປາຓໍ ອຕິປາເຕຕີຕິ ປາຓາຕິປາຕີ. ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍຕີຕິ ອທິນ຺ນາທາຍີ. ກາເມສຸ ມິຈ຺ຉາ ຈຣຕີຕິ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ. ມຸສາ ວທຕີຕິ ມຸສາວາທີ. ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາເທ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐາຍີ.

໑໓໓. ປາຓາຕິປາເຕ ສມາທເປຕີຕິ ຍຖາ ປາຓໍ ອຕິປາເຕຕິ, ຕຖາ ນໍ ຕຕ຺ຖ ຄຫຓໍ ຄຓ຺ຫາເປຕິ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ຍສ຺ມາ ສຍໍ ກເຕນ ຈ ທຸສ຺ສີລ຺ເຍນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຍຎ຺ຈ ສມາທປິເຕນ ກຕໍ, ຕໂຕ ອຸປຑ຺ຒສ຺ສ ທາຍາໂທ, ຕສ຺ມາ ອສປ຺ປຸຣິເສນ ອສປ຺ປຸຣິສຕໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສປ຺ປຸຣິໂສຕິ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ.

໑໓໕. ສປ຺ປຸຣິເສນ ສປ຺ປຸຣິສຕໂຣຕິ ອຕ຺ຕນາ ກເຕນ ສຸສີລ຺ເຍນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຍຎ຺ຈ ສມາທປິໂຕ ກໂຣຕິ. ຕໂຕ ອຸປຑ຺ຒສ຺ສ ທາຍາທຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິເສນ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິສຕໂຣ.

໑໓໖. ປາໂປຕິ ອກຸສລກມ຺ມປຖສງ຺ຂາເຕນ ທສວິເຘນ ປາເປນ ສມນ຺ນາຄໂຕ.

໑໓໘. ກລ຺ຍາໂຓຕິ ກຸສລກມ຺ມປຖສງ຺ຂາເຕນ ທສວິເຘນ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸທ຺ຘໂກ ຠທ຺ຣໂກ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໑໔໐. ປາປຘມ຺ມາທີສຸ – ປາໂປ ຘມ຺ໂມ ອສ຺ສາຕິ ປາປຘມ຺ໂມ. ກລ຺ຍາໂຓ ຘມ຺ໂມ ອສ຺ສາຕິ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໑໔໔. ສາວຊ຺ຊາທີສຸ – ສາວຊ຺ໂຊຕິ ສໂທໂສ. ສາວຊ຺ເຊນ ກາຍກມ຺ເມນາຕິ ສໂທເສນ ປາຓາຕິປາຕາທິນາ ກາຍກມ຺ເມນ. ອິຕເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕີຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ອາຍູຫນກມ຺ມສ຺ສ ສໂທສຕ຺ຕາ, ຄູຖກຸຓປາທິຠຣິໂຕ ປເທໂສ ວິຍ ສາວຊ຺ໂຊຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໔໕. ສາວຊ຺ເຊນ ພຫຸລນ຺ຕິ ຍສ຺ສ ສາວຊ຺ຊເມວ ກາຍກມ຺ມໍ ພຫຸ ໂຫຕິ, ອປ຺ປໍ ອນວຊ຺ຊໍ; ໂສ ສາວຊ຺ເຊນ ພຫຸລໍ ກາຍກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອປ຺ປໍ ອນວຊ຺ເຊນາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ໂກ ປນ ເອວຣູໂປ ໂຫຕີຕິ? ໂຍ ຄາມຘມ຺ມຕາຍ ວາ ນິຄມຘມ຺ມຕາຍ ວາ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ອຸໂປສຖໍ ສມາທິຍຕິ, ສີລານິ ປູເຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕີຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ອາຍູຫນກມ຺ເມສຸ ສາວຊ຺ຊສ຺ເສວ ພຫຸລຕາຍ ອນວຊ຺ຊສ຺ສ ອປ຺ປຕາຍ ວຊ຺ຊພຫຸໂລຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຍຖາ ຫິ ເອກສ຺ມິໍ ປເທເສ ທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘານິ ປຸປ຺ຜານິ ຣາສິກຕານສ຺ສຸ, ເຕສໍ ອຸປຣິ ຕຫໍ ຕຫໍ ອຕິມຸຕ຺ຕກວສ຺ສິກປາຏລານິ ປຕິຕານິ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ເອວຣູໂປ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ປນ ເອກສ຺ມິໍ ປເທເສ ອຕິມຸຕ຺ຕກວສ຺ສິກປາຏລານິ ຣາສິກຕານສ຺ສຸ, ເຕສໍ ອຸປຣິ ຕຫໍ ຕຫໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓທຸຄ຺ຄນ຺ຘານິ ພທຣປຸປ຺ຜາທີນິ ປຕິຕານິ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ເອວຣູໂປ ຕຕິໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຈຕຸຕ຺ໂຖ ປນ ຕີຫິປິ ທ຺ວາເຣຫິ ອາຍູຫນກມ຺ມສ຺ສ ນິທ຺ໂທສຕ຺ຕາ, ຈຕຸມຘຸຣຠຣິຕສຸວຓ຺ຓປາຕິ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເຕສຸ ປຐໂມ ອນ຺ຘພາລປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ທຸຕິໂຍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ກຸສລສ຺ສ ກາຣໂກ ໂລກິຍປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ຕຕິໂຍ ໂສຕາປນ຺ໂນ ສກທາຄາມິອນາຄາມິໂນປິ ເອເຕເນວ ສງ຺ຄຫິຕາ. ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຂີຓາສໂວ. ໂສ ຫິ ເອກນ຺ເຕນ ອນວຊ຺ໂຊເຍວ. ອຍໍ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣຏ຺ຐກຖາໂຍ.

໑໔໘. ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູອາທີສຸ – ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຄ຺ຆຏິຕໍ ນາມ ຎາຓຸຄ຺ຆາຏນໍ, ຎາເຓ ອຸຄ຺ຆຏິຕມຕ຺ເຕເຍວ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຫ ອຸທາຫຏເວລາຍາຕິ ອຸທາຫາເຣ ອຸທາຫຏມຕ຺ເຕເຍວ. ຘມ຺ມາຠິສມໂຍຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມສ຺ສ ຎາເຓນ ສທ຺ຘິໍ ອຠິສມໂຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ມາຕິກາຍ ຐປິຍມານາຍ ເທສນານຸສາເຣນ ຎາຓໍ ເປເສຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໔໙. ວິປຎ຺ຈິຕໍ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ ອຕ຺ຖໍ ຊານາຕີຕິ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ສງ຺ຂິຕ຺ເຕນ ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ເຖ ຠາຊິຍມາເນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໕໐. ອຸທ຺ເທສາທີຫິ ເນຕພ຺ໂພຕິ ເນຍ຺ໂຍ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ໂຫຕີຕິ ອນຸກ຺ກເມນ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິ.

໑໕໑. ພ຺ຍຎ຺ຊນປທເມວ ປຣມໍ ອສ຺ສາຕິ ປທປຣໂມ. ນ ຕາຍ ຊາຕິຍາ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ໂຫຕີຕິ ນ ເຕນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ຌານໍ ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວາ ມຄ຺ຄໍ ວາ ຜລໍ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ສກ຺ໂກຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໕໒. ຍຸຕ຺ຕປຏິຠານາທີສຸ – ປຏິຠານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຎາຓມ຺ປິ, ຎາຓສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐິຕວຈນມ຺ປິ. ຕໍ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ອຕ຺ຖຍຸຕ຺ຕໍ ກາຣຓຍຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຏິຠານມສ຺ສາຕິ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຏິຠາໂນ. ປຸຈ຺ຉິຕານນ຺ຕຣເມວ ສີຆໍ ພ຺ຍາກາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ ໂນ ມຸຕ຺ຕໍ ປຏິຠານມສ຺ສາຕິ ໂນ ມຸຕ຺ຕປ຺ປຏິຠາໂນ. ອິມິນາ ນເຍນ ເສສາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອຕ຺ຖ ປນ ປຐໂມ – ກິຎ຺ຈິ ກາລໍ ວີມໍສິຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ຕເມວ ເປກ຺ຂຕິ, ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ. ໂສ ກິຣ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຍຸຕ຺ຕປຍຸຕ຺ຕກາຣຓເມວ ກເຖຕິ.

ທຸຕິໂຍ – ປຸຈ຺ຉານນ຺ຕຣເມວ ເຍນ ວາ ເຕນ ວາ ວຈເນນ ປຏິພາຫຕິ, ວີມໍສິຕ຺ວາປິ ຈ ຍຸຕ຺ຕໍ ນ ເປກ຺ຂຕິ ຈຕຸນິກາຍິກປຓ຺ຑິຕຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ. ໂສ ກິຣ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປຎ຺ຫປຣິໂຍສານມ຺ປິ ນາຄເມຕິ, ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ກເຖຕິເຍວ. ວຈນຕ຺ຖໍ ປນສ຺ສ ວີມໍສິຍມານໍ ກຕ຺ຖຈິ ນ ລຄ຺ຄຕິ.

ຕຕິໂຍ – ປຸຈ຺ຉາສມກາລເມວ ຍຸຕ຺ຕໍ ເປກ຺ຂຕິ, ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ວຈນໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ ຕິປິຏກຈູຬາຠຍຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ. ໂສ ກິຣ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສີຆເມວ ກເຖຕິ, ຍຸຕ຺ຕປຍຸຕ຺ຕກາຣໂຓ ຈ ໂຫຕິ.

ຈຕຸຕ຺ໂຖ – ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ເນວ ຍຸຕ຺ຕໍ ເປກ຺ຂຕິ, ນ ເຍນ ວາ ເຕນ ວາ ປຏິພາຫິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ ຕິພ຺ພນ຺ຘກາຣນິມຸຄ຺ໂຄ ວິຍ ໂຫຕິ ລາຬຸທາຍິຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ.

໑໕໖. ຘມ຺ມກຖິເກສຸ – ອປ຺ປຎ຺ຈ ຠາສຕີຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ໂຖກເມວ ກເຖຕິ. ອສຫິຕຎ຺ຈາຕິ ກເຖນ຺ໂຕ ຈ ປນ ນ ອຕ຺ຖຍຸຕ຺ຕໍ ກາຣຓຍຸຕ຺ຕໍ ກເຖຕິ. ປຣິສາ ຈສ຺ສ ນ ກຸສລາ ໂຫຕີຕິ ໂສຕຸໍ ນິສິນ຺ນປຣິສາ ຈສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕາຍຸຕ຺ຕໍ ກາຣຓາກາຣຓໍ ສິລິຏ຺ຐາສິລິຏ຺ຐໍ ນ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວຣູໂປຕິ ອຍໍ ເອວໍຊາຕິໂກ ພາລຘມ຺ມກຖິໂກ. ເອວໍຊາຕິກາຍ ພາລປຣິສາຍ ຘມ຺ມກຖິໂກຕ຺ເວວ ນາມໍ ລຠຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖ ຈ ທ຺ເວເຍວ ຊນາ ສຠາວຘມ຺ມກຖິກາ, ອິຕເຣ ປນ ຘມ຺ມກຖິການໍ ອນ຺ຕເຣ ປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາ.

໑໕໗. ວລາຫກູປເມສຸ ວລາຫກາຕິ ເມຆາ. ຄຊ຺ຊິຕາຕິ ຖນິຕາ. ຕຕ຺ຖ ຄຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂນ ວສ຺ສນຠາໂວ ນາມ ປາປໂກ. ມນຸສ຺ສາ ຫິ ຍຖາ ເທໂວ ຄຊ຺ຊຕິ ‘ສຸວຸຏ຺ຐິກາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ພີຊານິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ວປນ຺ຕິ. ອຖ ເທເວ ອວສ຺ສນ຺ເຕ ເຂຕ຺ເຕ ພີຊານິ ເຂຕ຺ເຕເຍວ ນສ຺ສນ຺ຕິ, ເຄເຫ ພີຊານິ ເຄເຫເຍວ ນສ຺ສນ຺ຕີຕິ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂໍ ໂຫຕິ. ໂນ ຄຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວສ຺ສນຠາໂວປິ ປາປໂກວ. ມນຸສ຺ສາ ຫິ ‘ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ ທຸພ຺ພຸຏ຺ຐິກາ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ນິນ຺ນຏ຺ຐາເນສຸເຍວ ວປ຺ປໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອຖ ເທໂວ ວສ຺ສິຕ຺ວາ ສພ຺ພພີຊານິ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປາເປຕິ, ທຸພ຺ຠິກ຺ຂເມວ ໂຫຕິ. ຄຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວສ຺ສນຠາໂວ ປນ ຠທ຺ທໂກ. ຕທາ ຫິ ສຸຠິກ຺ຂໍ ໂຫຕິ. ໂນ ຄຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂນ ວສ຺ສນຠາໂວ ເອກນ຺ຕປາປໂກວ.

ຠາສິຕາ ໂຫຕິ ໂນ ກຕ຺ຕາຕິ ‘ອິທານິ ຄນ຺ຖຘຸຣໍ ປູເຣສ຺ສາມິ, ວາສຘຸຣໍ ປູເຣສ຺ສາມີ’ຕິ ກເຖຕິເຍວ, ນ ປນ ອຸທ຺ເທສໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຠາເວຕິ.

ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ໂນ ຠາສິຕາຕິ ‘ຄນ຺ຖຘຸຣໍ ວາ ປູເຣສ຺ສາມິ ວາສຘຸຣໍ ວາ’ຕິ ນ ຠາສຕິ. ສມ຺ປຕ຺ເຕ ປນ ກາເລ ຕມຕ຺ຖໍ ສມ຺ປາເທຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ອິຕເຣປິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສພ຺ພໍ ປເນຕໍ ປຈ຺ຈຍທາຍເກເນວ ກຖິຕໍ. ເອໂກ ຫິ ‘ອສຸກທິວເສ ນາມ ທານໍ ທສ຺ສາມີ’ຕິ ສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ເຕຕິ, ສມ຺ປຕ຺ຕກາເລ ໂນ ກໂຣຕິ. ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຎ຺ເຎນ ປຣິຫາຍຕິ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆປິ ລາເຠນ ປຣິຫາຍຕິ. ອປໂຣ ສງ຺ຆໍ ອນິມນ຺ເຕຕ຺ວາວ ສກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘ຠິກ຺ຂູ ອາເນສ຺ສາມີ’ຕິ ນ ລຠຕິ, ສພ຺ເພ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ນິມນ຺ຕິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍມ຺ປິ ປຸຎ຺ເຎນ ປຣິຫາຍຕິ, ສງ຺ໂຆປິ ເຕນ ລາເຠນ ປຣິຫາຍຕິ. ອປໂຣ ປຐມໍ ສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ປຈ຺ຉາ ສກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ທານໍ ເທຕິ, ອຍໍ ກິຈ຺ຈກາຣີ ໂຫຕິ. ອປໂຣ ເນວ ສງ຺ຆໍ ນິມນ຺ເຕຕິ, ນ ທານໍ ເທຕິ, ອຍໍ ‘ປາປປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໕໘. ມູສິກູປເມສຸ – ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ໂນ ວສິຕາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອາສຍໍ ພິລໍ ກູປໍ ຂຓຕິ, ໂນ ຕຕ຺ຖ ວສຕິ, ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ຐາເນ ວສຕິ, ເອວໍ ພິຬາຣາທິອມິຕ຺ຕວສໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຂຕ຺ຕາຕິປິ ປາໂຐ. ວສິຕາ ໂນ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາຕິ ສຍໍ ນ ຂຓຕິ, ປເຣນ ຂເຕ ພິເລ ວສຕິ, ເອວໍ ຊີວິຕໍ ຣກ຺ຂຕິ. ຕຕິຍາ ທ຺ເວປິ ກໂຣນ຺ຕີ, ຊີວິຕໍ ຣກ຺ຂຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖາ ທ຺ເວປິ ອກໂຣນ຺ຕີ ອມິຕ຺ຕວສໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອິມາຍ ປນ ອຸປມາຍ ອຸປມິເຕສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ ປຐໂມ ຍຖາ ສາ ມູສິກາ ຄາຘໍ ຂຓຕິ, ເອວໍ ນວງ຺ຄໍ ສຕ຺ຖຸສາສນໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍຖາ ປນ ສາ ຕຕ຺ຖ ນ ວສຕິ, ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ຐາເນ ວສນ຺ຕີ, ອມິຕ຺ຕວສໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ຕຖາ ອຍມ຺ປິ ປຣິຍຕ຺ຕິວເສນ ຎາຓໍ ເປເສຕ຺ວາ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ນ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ໂລກາມິສຏ຺ຐາເນສຸເຍວ ຈຣນ຺ໂຕ ມຈ຺ຈຸມາຣກິເລສມາຣເທວປຸຕ຺ຕມາຣສງ຺ຂາຕານໍ ອມິຕ຺ຕານໍ ວສໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ທຸຕິໂຍ ຍຖາ ສາ ມູສິກາ ຄາຘໍ ນ ຂຓຕິ, ເອວໍ ນວງ຺ຄໍ ສຕ຺ຖຸສາສນໍ ນ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍຖາ ປນ ປເຣນ ຂຕພິເລ ວສນ຺ຕີ ຊີວິຕໍ ຣກ຺ຂຕິ; ເອວໍ ປຣສ຺ສ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ມາຣານໍ ວສໍ ອຕິກ຺ກມຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ເຖສຸປິ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໕໙. ອມ຺ພູປເມສຸ – ອາມໍ ປກ຺ກວຓ຺ຓີຕິ ອນ຺ໂຕ ອາມໍ ພຫິ ປກ຺ກສທິສໍ. ປກ຺ກໍ ອາມວຓ຺ຓີຕິ ອນ຺ໂຕ ປກ຺ກໍ ພຫິ ອາມສທິສໍ. ເສສທ຺ວເຍສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ອມ຺ເພ ອປກ຺ກຠາໂວ ອາມຕາ ໂຫຕິ, ເອວໍ ປຸຄ຺ຄເລປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠາໂວ ອາມຕາ, ອຣິຍຠາໂວ ປກ຺ກຕາ. ຍຖາ ຈ ຕຕ຺ຖ ປກ຺ກສທິສຕາ ປກ຺ກວຓ຺ຓິຕາ; ເອວໍ ປຸຄ຺ຄເລປິ ອຣິຍານໍ ອຠິກ຺ກມນາທິສທິສຕາ ປກ຺ກວຓ຺ຓິຕາຕິ – ອິມິນາ ນເຍນ ອຸປມິຕປຸຄ຺ຄເລສຸ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໖໐. ກຸມ຺ຠູປເມສຸ – ກຸມ຺ໂຠຕິ ຆໂຏ. ຕຸຈ຺ໂຉຕິ ອນ຺ໂຕ ຣິຕ຺ໂຕ. ປິຫິໂຕຕິ ປິທຫິຕ຺ວາ ຐປິໂຕ. ປຸໂຣຕິ ອນ຺ໂຕ ປຸຓ຺ໂຓ. ວິວໂຏຕິ ວິວຣິຕ຺ວາ ຐປິໂຕ. ອຸປມິຕປຸຄ຺ຄເລສຸ ປເນຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕ ຄຸຓສາຣວິຣຫິໂຕ ຕຸຈ຺ໂຉ ພາຫິຣໂສຠນຕາຍ ປິຫິໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໖໑. ອຸທກຣຫທູປເມສຸ – ອຸທກຣຫໂທ ຕາວ ຊຓ຺ຓຸມຕ຺ເຕປິ ອຸທເກ ສຕິ ປຓ຺ຓຣສສມ຺ຠິນ຺ນວຓ຺ຓຕ຺ຕາ ວາ ພຫລຕ຺ຕາ ວາ ອຸທກສ຺ສ ອປຎ຺ຎາຍມານຕໂລ ອຸຕ຺ຕາໂນ ຄມ຺ຠີໂຣຠາໂສ ນາມ ໂຫຕິ. ຕິໂປຣິສ ຈຕຸໂປຣິເສປິ ປນ ອຸທເກ ສຕິ ອຈ຺ຉຕ຺ຕາ ອຸທກສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍມານຕໂລ ຄມ຺ຠີໂຣ ອຸຕ຺ຕາໂນຠາໂສ ນາມ ໂຫຕິ. ອຸຠຍກາຣຓສມ຺ຠາວໂຕ ປນ ອິຕເຣ ທ຺ເວ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຸຄ຺ຄໂລປິ ກິເລສຸສ຺ສທຠາວໂຕ ຄຸຓຄມ຺ຠີຣຕາຍ ຈ ອຠາວໂຕ ຄຸຓຄມ຺ຠີຣານໍ ສທິເສຫິ ອຠິກ຺ກມາທີຫິ ຍຸຕ຺ໂຕ ອຸຕ຺ຕາໂນ ຄມ຺ຠີໂຣຠາໂສ ນາມ. ອິມິນາ ນເຍນ ເສສາປິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໖໒. ພລີພທ຺ທູປເມສຸ – ພລີພທ຺ໂທ ຕາວ ໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ໂຄຄຓໍ ຆຏ຺ເຏຕິ ອຸພ຺ເພເຊຕິ, ປຣໂຄຄເຓ ປນ ໂສຣໂຕ ສຸຂສີໂລ ໂຫຕິ – ອຍໍ ສກຄວຈຓ຺ໂຑ ໂນ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ ນາມ. ປຸຄ຺ຄໂລປິ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສໍ ຆຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ວິຊ຺ຌນ຺ໂຕ ຜຣຸເສນ ສມຸທາຈຣນ຺ໂຕ, ປຣປຣິສາຍ ປນ ໂສຣຈ຺ຈໍ ນິວາຕວຸຕ຺ຕິຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ສກຄວຈຓ຺ໂຑ ໂຫຕິ ໂນ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ ນາມາຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ເສສາປິ ເວທິຕພ຺ພາ. ນິທ຺ເທສວາເຣ ປເນຕ຺ຖ ອຸພ຺ເພຊິຕາ ໂຫຕີຕິ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຸພ຺ເພຄປ຺ປຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິຈ຺ເຈວ ອຕ຺ໂຖ.

໑໖໓. ອາສີວິສູປເມສຸ – ອາສີວິໂສ ຕາວ ຍສ຺ສ ວິສໍ ອາສຸໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ສີຆໍ ຜຣຕິ; ໂຆຣໍ ປນ ນ ໂຫຕິ, ຈິຣກາລໍ ນ ປີເຬຕິ – ອຍໍ ອາຄຕວິໂສ ໂນ ໂຆຣວິໂສ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸຄ຺ຄລວິຠາຊນໍ ປນ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໑໖໔. ອນນຸວິຈ຺ຈ ອປຣິໂຍຄາເຫຕ຺ວາ ອວຓ຺ຓາຣຫສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕີຕິອາທີສຸ ອນນຸວິຈ຺ຈາຕິ ອຕຸລຍິຕ຺ວາ, ອປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ. ອປຣິໂຍຄາເຫຕ຺ວາຕິ ປຎ຺ຎາຍ ຄຸເຓ ອໂນຄາເຫຕ຺ວາ.

໑໖໖. ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉນ຺ຕິ ວິຊ຺ຊມານໂຕ ຠູຕໍ, ອວິປຣີຕໂຕ ຕຈ຺ຉໍ. ກາເລນາຕິ ຍຸຕ຺ຕປຍຸຕ຺ຕກາເລນ. ຕຕ຺ຣ ກາລຎ຺ຎູ ໂຫຕີຕິ ຍມິທໍ ກາເລນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣ ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາລຎ຺ຎູ ໂຫຕິ, ກາລໍ ຊານາຕິ, ຕສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓຕ຺ຖາຍ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ ປຸຈ຺ຉິເຕນາປິ ມຍາ ນ ກເຖຕພ຺ພາ, ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ ກເຖຕພ຺ພາ’’ຕິ – ອຍໍ ກາເລນ ຠຓຕິ ນາມ. ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕີຕິ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠູຕາຍ ອຸເປກ຺ຂາຍ ຐິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໑໖໗. ອຸຏ຺ຐານຜລູປຊີວີຕິອາທີສຸ – ໂຍ ອຸຏ຺ຐານວີຣິເຍເນວ ທິວສໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ທຜລມຕ຺ຕໍ ກິຎ຺ຈິເທວ ລຠິຕ຺ວາ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕິ, ຕໍ ປນ ອຸຏ຺ຐານໍ ອາຄມ຺ມ ກິຎ຺ຈິ ປຸຎ຺ຎຜລໍ ນ ປຏິລຠຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸຏ຺ຐຫໂຕຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕູປຣິ ເທວາຕິ ຕໂຕ ອຸປຣິ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກາທໂຍ ເທວາ. ເຕສຎ຺ຫິ ອຸຏ຺ຐານວີຣິເຍນ ກິຈ຺ຈໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ປຸຎ຺ຎຜລເມວ ອຸປຊີວນ຺ຕິ. ປຸຎ຺ຎວໂຕ ຈາຕິ ອິທໍ ປຸຎ຺ຎວນ຺ເຕ ຂຕ຺ຕິຍພ຺ຣາຫ຺ມຓາທໂຍ ເຈວ ຠຸມ຺ມເທເວ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ນິມ຺ມານຣຕິປຣິໂຍສາເນ ເທເວ ຈ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ເພປິ ເຫເຕ ວາຍາມຜລຎ຺ເຈວ ປຸຎ຺ຎຜລຎ຺ຈ ອນຸຠວນ຺ຕິ. ເນຣຍິກາ ປນ ເນວ ອຸຏ຺ຐາເນນ ອາຊີວໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ນາປິ ເນສໍ ປຸຎ຺ຎຜເລນ ໂກຈິ ອາຊີໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

໑໖໘. ຕມາທີສຸ – ‘‘ນີເຈ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາໂຕ’’ຕິອາທິເກນ ຕເມນ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ຕໂມ. ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີຫິ ປຸນ ນິຣຍຕມູປຄມນໂຕ ຕມປຣາຍໂຓ. ເນສາທກຸເລຕິ ມິຄລຸທ຺ທກາທີນໍ ກຸເລ. ເວນກຸເລຕິ ວິລີວກາຣກຸເລ. ຣຖກາຣກຸເລຕິ ຈມ຺ມກາຣກຸເລ. ປຸກ຺ກຸສກຸເລຕິ ປຸປ຺ຜຉຑ຺ຑກກຸເລ. ກສິຣວຸຕ຺ຕິເກຕິ ທຸກ຺ຂວຸຕ຺ຕິເກ. ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓຕິ ປໍສຸປິສາຈໂກ ວິຍ ຌາມຂາຓຸວຓ຺ໂຓ. ທຸທ຺ທສິໂກຕິ ວິຊາຕມາຕຸຍາປິ ອມນາປທສ຺ສໂນ. ໂອໂກຏິມໂກຕິ ລກຸຓ຺ຑໂກ. ກາໂຓຕິ ເອກກ຺ຂິກາໂຓ ວາ ອຸຠຍກ຺ຂິກາໂຓ ວາ. ກຸຓີຕິ ເອກຫຕ຺ຖກຸຓີ ວາ ອຸຠຍຫຕ຺ຖກຸຓີ ວາ. ຂຎ຺ໂຊຕິ ເອກປາທຂຎ຺ໂຊ ວາ ອຸຠຍປາທຂຎ຺ໂຊ ວາ. ປກ຺ຂຫໂຕຕິ ຫຕປກ຺ໂຂ ປີຐສປ຺ປີ. ປທີເປຍ຺ຍສ຺ສາຕິ ເຕລກປລ຺ລກາທິໂນ ປທີປູປກຣຓສ຺ສ. ເອວໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕໂມ ໂຫຕິ ຕມປຣາຍໂຓຕິ ເອຕ຺ຖ ເອໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ພຫິທ຺ຘາ ອາໂລກໍ ອທິສ຺ວາ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິສ຺ມິຎ຺ເຎວ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອປາເຍສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ໂຕ ສກເລປິ ກປ຺ເປ ສໍສຣຕິ. ໂສປິ ຕໂມ ຕມປຣາຍໂຓວ. ໂສ ປນ ກຸຫກປຸຄ຺ຄໂລ ຠເວຍ຺ຍ. ກຸຫກສ຺ສ ຫິ ເອວຣູປາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ນີເຈ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາໂຕ ໂຫຕິ ຈຓ຺ຑາລກຸເລ ວາຕິອາທີຫິ ອາຄມນວິປຕ຺ຕິ ເຈວ ປຸພ຺ພຸປ຺ປນ຺ນປຈ຺ຈຍວິປຕ຺ຕິ ຈ ທສ຺ສິຕາ. ທລິທ຺ເທຕິອາທີຫິ ປວຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍວິປຕ຺ຕິ. ກສິຣວຸຕ຺ຕິເກຕິອາທີຫິ ອາຊີວຸປາຍວິປຕ຺ຕິ. ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓຕິອາທີຫິ ຣູປວິປຕ຺ຕິ. ພຫ຺ວາພາໂຘຕິອາທີຫິ ທຸກ຺ຂກາຣຓສມາໂຍໂຄ. ນ ລາຠີຕິອາທີຫິ ສຸຂກາຣຓວິປຕ຺ຕິ ເຈວ ອຸປໂຠຄວິປຕ຺ຕິ ຈ. ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕນ຺ຕິອາທີຫິ ຕມປຣາຍຓຠາວສ຺ສ ກາຣຓສມາໂຍໂຄ. ກາຍສ຺ສ ເຠທາຕິອາທີຫິ ສມ຺ປຣາຍິກຕມູປຄໂມ. ສຸກ຺ກປກ຺ໂຂ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອປິເຈຕ຺ຖ ຕິວິຘາຍ ກຸລສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈາຊາຕິອາທິເກນ ໂຊຕິນາ ຍຸຕ຺ຕໂຕ ໂຊຕິ, ອາໂລກຠູໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກາຍສຸຈຣິຕາທີຫິ ປນ ສຄ຺ຄູປປຕ຺ຕິໂຊຕິຠາວູປຄມນໂຕ ໂຊຕິປຣາຍໂຓ. ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລກຸເລ ວາຕິອາທີສຸ ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລາຕິ ຂຕ຺ຕິຍາ ມຫາສາຣາ ມຫາສາຣປ຺ປຕ຺ຕາ ຂຕ຺ຕິຍາ. ເຍສຎ຺ຫິ ຂຕ຺ຕິຍານໍ ເຫຏ຺ຐິມນ຺ເຕນ ໂກຏິສຕໍ ນິຘານຄຕໍ ໂຫຕິ, ຕໂຍ ກຫາປຓກຸມ຺ຠາ ວຬຎ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ເຄຫມຊ຺ເຌ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ຐປິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ຂຕ຺ຕິຍມຫາສາລາ ນາມ. ເຍສໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອສີຕິໂກຏິຘນໍ ນິຫິຕໍ ໂຫຕິ, ທິຍຑ຺ໂຒ ກຫາປຓກຸມ຺ໂຠ ວຬຎ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ເຄຫມຊ຺ເຌ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ຐປິໂຕ ໂຫຕິ, ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລາ ນາມ. ເຍສໍ ຄຫປຕີນໍ ຈຕ຺ຕາລີສໂກຏິຘນໍ ນິຫິຕໍ ໂຫຕິ, ກຫາປຓກຸມ຺ໂຠ ວຬຎ຺ຊຕ຺ຖາຍ ເຄຫມຊ຺ເຌ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ຐປິໂຕ ໂຫຕິ, ເຕ ຄຫປຕິມຫາສາລາ ນາມ. ເຕສໍ ກຸເລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຑ຺ເຒຕິ ອິສ຺ສເຣ. ນິຘານຄຕຘນສ຺ສ ມຫນ຺ຕຕາຍ ມຫທ຺ຘເນ. ສຸວຓ຺ຓຣຊຕຠາຊນາທີນໍ ອຸປໂຠຄຠຓ຺ຑານໍ ມຫນ຺ຕຕາຍ ມຫາໂຠເຄ. ນິຘານຄຕສ຺ສ ຊາຕຣູປຣຊຕສ຺ສ ປຫູຕຕາຍ ປຫູຕຊາຕຣູປຣຊເຕ. ວິຕ຺ຕູປກຣຓສ຺ສ ຕຸຏ຺ຐິກຣຓສ຺ສ ປຫູຕຕາຍ ປຫູຕວິຕ຺ຕູປກຣເຓ. ໂຄຘນາທີນຎ຺ຈ ສຕ຺ຕວິຘຘຎ຺ຎານຎ຺ຈ ປຫູຕຕາຍ ປຫູຕຘນຘຎ຺ເຎ. ອຠິຣູໂປຕິ ສຸນ຺ທຣຣູໂປ. ທສ຺ສນີໂຍຕິ ອຎ຺ຎໍ ກມ຺ມໍ ປຫາຍ ທິວສມ຺ປິ ປສ຺ສິຕພ຺ພຍຸຕ຺ໂຕ. ປາສາທິໂກຕິ ທສ຺ສເນເນວ ຈິຕ຺ຕປສາທາວໂຫ. ປຣມາຍາຕິ ອຸຕ຺ຕມາຍ. ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍາຕິ ໂປກ຺ຂຣວຓ຺ຓຕາຍ. ໂປກ຺ຂຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຣີຣໍ. ຕສ຺ສ ວຓ຺ຓສມ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຸເປໂຕ.

໑໖໙. ໂອຓໂຕຓຕາທີສຸ – ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກາຍ ວາ ສມ຺ປຣາຍິກາຍ ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິຣຫິໂຕ ໂອຓໂຕ. ນີໂຈ, ລາມໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕພ຺ພິປກ຺ຂໂຕ ອຸຓ຺ຓໂຕ. ອຸຈ຺ໂຈ, ອຸຄ຺ຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສເມຕ຺ຖ ຕມາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອປິຈ – ໂອຓໂຕຓໂຕຕິ ອິທານິ ນີໂຈ, ອາຍຕິມ຺ປິ ນີໂຈວ ຠວິສ຺ສຕິ. ໂອຓຕຸຓ຺ຓໂຕຕິ ອິທານິ ນີໂຈ, ອາຍຕິໍ ອຸຈ຺ໂຈ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຸຓ຺ຓໂຕຓໂຕຕິ ອິທານິ ອຸຈ຺ໂຈ, ອາຍຕິໍ ນີໂຈ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຸຓ຺ຓຕຸຓ຺ຓໂຕຕິ ອິທານິ ອຸຈ຺ໂຈ, ອາຍຕິມ຺ປິ ອຸຈ຺ໂຈວ ຠວິສ຺ສຕີຕິ.

໑໗໐. ຣຸກ຺ຂູປເມສຸ – ຣຸກ຺ໂຂ ຕາວ ເຜຄ຺ຄຸສາຣປຣິວາໂຣຕິ ວນເຊຏ຺ຐກຣຸກ຺ໂຂ ສຍໍ ເຜຄ຺ຄຸ ໂຫຕິ, ປຣິວາຣຣຸກ຺ຂາ ປນສ຺ສ ສາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ເສສາ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຸຄ຺ຄເລສຸ ປນ ສີລສາຣວິຣຫໂຕ ເຜຄ຺ຄຸຕາ, ສີລາຈາຣສມນ຺ນາຄເມນ ຈ ສາຣຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໗໑. ຣູປປ຺ປມາຓາທີສຸ – ສມ຺ປຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ປມາຓໍ ກໂຣຕີຕິ ຣູປປ຺ປມາໂຓ. ຕຕ຺ຖ ປສາທໍ ຊເນຕີຕິ ຣູປປ຺ປສນ຺ໂນ. ກິຕ຺ຕິສທ຺ທຠູຕໍ ໂຆສໍ ປມາຓໍ ກໂຣຕີຕິ ໂຆສປ຺ປມາໂຓ. ອາໂຣຫໍ ວາຕິອາທີສຸ ປນ – ອາໂຣຫນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຈຕ຺ຕນໍ. ປຣິຓາຫນ຺ຕິ ກິສຖູລຠາວາປຄຕໍ ປຣິກ຺ເຂປສມ຺ປຕ຺ຕິໍ. ສຓ຺ຐານນ຺ຕິ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານໍ ທີຆຣສ຺ສວຏ຺ຏຕາທິຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນສຸ ຕຖາຠາວໍ. ປາຣິປູຣິນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣານໍ ອນູນຕໍ, ລກ຺ຂຓປຣິປຸຓ຺ຓຠາວໍ ວາ. ປຣວຓ຺ຓນາຍາຕິ ປເຣຫິ ປຣມ຺ມຸຂາ ນິຈ຺ຉາຣິຕາຍ ຄຸຓວຓ຺ຓນາຍ. ປຣໂຖມນາຍາຕິ ປເຣຫິ ຖຸຕິວເສນ ຄາຖາທິອຸປນິພນ຺ຘເນນ ວຸຕ຺ຕາຍ ໂຖມນາຍ. ປຣປສໍສນາຍາຕິ ປເຣຫິ ສມ຺ມຸຂາ ວຸຕ຺ຕາຍ ປສໍສາຍ. ປຣວຓ຺ຓຫາຣິກາຍາຕິ ປຣມ຺ປຣຖຸຕິວເສນ ປເຣຫິ ປວຕ຺ຕິຕາຍ ວຓ຺ຓຫຣຓາຍ.

໑໗໒. ຈີວຣລູຂນ຺ຕິ ຈີວຣສ຺ສ ທຸພ຺ພຓ຺ຓາທິຠາເວນ ລູຂຕໍ. ປຕ຺ຕລູຂນ຺ຕິ ຠາຊນສ຺ສ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານວຕ຺ຖູຫິ ລູຂຕໍ. ເສນາສນລູຂນ຺ຕິ ນາຏກາທິສມ຺ປຕ຺ຕິວິຣເຫນ ເສນາສນສ຺ສ ລູຂຕໍ. ວິວິຘນ຺ຕິ ອເຈລກາທິຠາເວນ ອເນກປ຺ປກາຣໍ. ທຸກ຺ກຣກາຣິກນ຺ຕິ ສຣີຣຕາປນໍ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ອິເມສຸ ຫິ ຈຕູສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ ຣູເປ ປມາຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປສນ຺ໂນ ຣູປປ຺ປມາໂຓ ນາມ. ຣູປປ຺ປສນ຺ໂນຕິ ຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖວຈນໍ. ໂຆເສ ປມາຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປສນ຺ໂນ ໂຆສປ຺ປມາໂຓ ນາມ. ຈີວຣລູຂປຕ຺ຕລູເຂສຸ ປມາຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປສນ຺ໂນ ລູຂປ຺ປມາໂຓ ນາມ. ຘມ຺ເມ ປມາຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປສນ຺ໂນ ຘມ຺ມປ຺ປມາໂຓ ນາມ. ອິຕຣານິ ເຕສໍເຍວ ອຕ຺ຖວຈນານິ. ສພ຺ພສຕ຺ເຕ ຈ ຕໂຍ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາສາ ຣູປປ຺ປມາຓາ, ເອໂກ ນ ຣູປປ຺ປມາໂຓ. ປຎ຺ຈ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂກຏ຺ຐາສາ ໂຆສປ຺ປມາຓາ, ເອໂກ ນ ໂຆສປ຺ປມາໂຓ. ທສ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ນວ ໂກຏ຺ຐາສາ ລູຂປ຺ປມາຓາ, ເອໂກ ນ ລູຂປ຺ປມາໂຓ. ສຕສຫສ຺ສໍ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ປນ ເອໂກ ໂກຏ຺ຐາໂສວ ຘມ຺ມປ຺ປມາໂຓ, ເສສາ ນ ຘມ຺ມປ຺ປມາຓາ. ເອວມຍໍ ຈຕຸປ຺ປມາໂຓ ໂລກສນ຺ນິວາໂສ.

ເອຕສ຺ມິໍ ຈຕຸປ຺ປມາເຓ ໂລກສນ຺ນິວາເສ ພຸທ຺ເຘສຸ ອປ຺ປສນ຺ນາ ມນ຺ທາ, ປສນ຺ນາວ ພຫຸກາ. ຣູປປ຺ປມາຓສ຺ສ ຫິ ພຸທ຺ຘຣູປໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ປສາທາວຫໍ ຣູປໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ໂຆສປ຺ປມາຓສ຺ສ ພຸທ຺ຘານໍ ກິຕ຺ຕິໂຆສໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ປສາທາວໂຫ ໂຆໂສ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ລູຂປ຺ປມາຓສ຺ສ ກາສິການິ ວຕ຺ຖານິ ມຫາຣຫານິ ກຎ຺ຈນຠາຊນານິ ຕິຓ຺ຓໍ ອຸຕູນໍ ອນຸຈ຺ຉວິເກ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິຍຸຕ຺ເຕ ປາສາທວເຣ ປຫາຍ ປໍສຸກູລຈີວຣເສລມຍປຕ຺ຕຣຸກ຺ຂມູລາທິເສນາສນເສວິໂນ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ລູຂໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ປສາທາວຫໍ ອຎ຺ຎໍ ລູຂໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຘມ຺ມປ຺ປມາຓສ຺ສ ສເທວເກ ໂລເກ ອສາຘາຣຓສີລາທິຄຸຓສ຺ສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສີລາທິຄຸຓໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ປສາທາວໂຫ ອຎ຺ໂຎ ສີລາທິຄຸໂຓ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອິຕິ ຠຄວາ ອິມໍ ຈຕຸປ຺ປມາຓິກໍ ໂລກສນ຺ນິວາສໍ ມຸຏ຺ຐິນາ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຍ ຐິໂຕຕິ.

໑໗໓. ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ນາທີສຸ – ສີລສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ສີເລນ ສມ຺ປນ຺ໂນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສີລໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ກຖິຕໍ. ຕຖາ ສມາຘິປຎ຺ຎາ ຈ. ວິມຸຕ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລວິມຸຕ຺ຕິເຍວ. ຎາຓທສ຺ສນໍ ເອກູນວີສຕິວິຘໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ. ໂນ ປຣນ຺ຕິອາທີສຸ – ປຣປຸຄ຺ຄລໍ ‘‘ຕຍາປິ ສີລສມ຺ປນ຺ເນນ ຠວິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຍຖາ ສີລໍ ສມາທິຍຕິ, ເອວໍ ນ ສມາທເປຕິ, ນ ຄຓ຺ຫາເປຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ເອເຕສຸ ປນ ຈຕູສຸ ປຐໂມ ວກ຺ກລິຕ຺ເຖຣສທິໂສ ໂຫຕິ. ທຸຕິໂຍ ອຸປນນ຺ທສກ຺ຍປຸຕ຺ຕສທິໂສ. ຕຕິໂຍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖຣສທິໂສ. ຈຕຸຕ຺ໂຖ ເທວທຕ຺ຕສທິໂສຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໗໔. ອຕ຺ຕນ຺ຕປາທີສຸ – ອຕ຺ຕານໍ ຕປຕິ ທຸກ຺ຂາເປຕີຕິ ອຕ຺ຕນ຺ຕໂປ. ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ ອຕ຺ຕປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ. ອເຈລໂກຕິ ນິຈ຺ເຈໂລ, ນຄ຺ໂຄ. ມຸຕ຺ຕາຈາໂຣຕິ ວິສຏ຺ຐາຈາໂຣ. ອຸຈ຺ຈາຣກມ຺ມາທີສຸ ໂລກິຍກຸລປຸຕ຺ຕາຈາເຣນ ວິຣຫິໂຕ ຐິຕໂກວ ອຸຈ຺ຈາຣໍ ກໂຣຕິ, ປສ຺ສາວໍ ກໂຣຕິ, ຂາທຕິ, ຠຸຎ຺ຊຕິ ຈ. ຫຕ຺ຖາປເລຂໂນຕິ ຫຕ຺ເຖ ປິຓ຺ຑມ຺ຫິ ນິຏ຺ຐິເຕ ຊິວ຺ຫາຍ ຫຕ຺ຖໍ ອປເລຂຕິ. ອຸຈ຺ຈາຣໍ ວາ ກຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖສ຺ມິຎ຺ເຎວ ທຓ຺ຑກສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖນ ອປເລຂຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕ ກິຣ ທຓ຺ຑກໍ ສຕ຺ໂຕຕິ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ປຏິປທໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ເອວໍ ກໂຣຕິ. ຠິກ຺ຂາຄຫຓຕ຺ຖໍ ‘ເອຫິ ຠທ຺ທນ຺ເຕ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ເອຕີຕິ ນເອຫິຠທ຺ທນ຺ຕິໂກ. ເຕນ ຫິ ‘ຕິຏ຺ຐ ຠທ຺ທນ຺ເຕ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕປິ ນ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ນຕິຏ຺ຐຠທ຺ທນ຺ຕິໂກ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ເຫຕໍ ຕິຕ຺ຖິຍາ ‘‘ເອຕສ຺ສ ວຈນໍ ກຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ອຠິຫຏນ຺ຕິ ປຸເຣຕຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຫຏໍ ຠິກ຺ຂໍ. ອຸທ຺ທິສ຺ສກຕນ຺ຕິ ‘‘ອິມໍ ຕຸມ຺ເຫ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ກຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອາໂຣຈິຕຠິກ຺ຂໍ. ນ ນິມນ຺ຕນນ຺ຕິ ‘‘ອສຸກໍ ນາມ ກຸລໍ ວາ ວີຖິໍ ວາ ຄາມໍ ວາ ປວິເສຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ເອວໍ ນິມນ຺ຕິຕຠິກ຺ຂມ຺ປິ ນ ສາທິຍຕິ, ນ ຄຓ຺ຫາຕິ.

ນ ກຸມ຺ຠິມຸຂາຕິ ກຸມ຺ຠິໂຕ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ທິຍ຺ຍມານໍ ຠິກ຺ຂໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ນ ກໂຬປິມຸຂາຕິ ກໂຬປີຕິ ອຸກ຺ຂລິ, ປຈ຺ຉິ ວາ. ຕໂຕປິ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ກສ຺ມາ? ກຸມ຺ຠີ ກໂຬປິໂຍ ກຏຈ຺ຉຸນາ ປຫາຣໍ ລຠນ຺ຕີຕິ. ນ ເອຬກມນ຺ຕຣນ຺ຕິ ອຸມ຺ມາຣໍ ອນ຺ຕຣໍ ກຕ຺ວາ ທິຍ຺ຍມານໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ກສ຺ມາ? ອຍໍ ມໍ ນິສ຺ສາຍ ອນ຺ຕຣກຣຓໍ ລຠຕີຕິ. ທຓ຺ຑມຸສເລສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທ຺ວິນ຺ນນ຺ຕິ ທ຺ວີສຸ ຠຸຎ຺ຊມາເນສຸ ເອກສ຺ມິໍ ອຸຏ຺ຐາຍ ເທນ຺ເຕ ນ ຄຓ຺ຫຕິ. ກສ຺ມາ? ກພຬນ຺ຕຣາໂຍ ໂຫຕີຕິ. ນ ຄພ຺ຠິນິຍາຕິອາທີສຸ ປນ ຄພ຺ຠິນິຍາ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ທາຣໂກ ກິລມຕິ. ປາຍນ຺ຕິຍາ ທາຣກສ຺ສ ຂີຣນ຺ຕຣາໂຍ ໂຫຕິ. ປຸຣິສນ຺ຕຣຄຕາຍ ຣຕິອນ຺ຕຣາໂຍ ໂຫຕີຕິ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ ນ ສງ຺ກິຕ຺ຕີສູຕິ ສງ຺ກິຕ຺ເຕຕ຺ວາ ກຕຠຕ຺ເຕສຸ. ທຸພ຺ຠິກ຺ຂສມເຍ ກິຣ ອເຈລກສາວກາ ອເຈລການໍ ອຕ຺ຖາຍ ຕໂຕ ຕໂຕ ຕຓ຺ຑຸລາທີນິ ສມາທເປຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕໍ ປຈນ຺ຕິ, ອຸກ຺ກຏ຺ຐາເຈລໂກ ຕໂຕ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ນ ຍຕ຺ຖ ສາຕິ ຍຕ຺ຖ ສຸນໂຂ ‘ປິຓ຺ຑໍ ລຠິສ຺ສາມີ’ຕິ ອຸປຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ສ ອທຕ຺ວາ ອາຫຏໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ກສ຺ມາ? ເອຕສ຺ສ ປິຓ຺ຑນ຺ຕຣາໂຍ ໂຫຕີຕິ.

ສຓ຺ຑສຓ຺ຑຈາຣິນີຕິ ສມູຫສມູຫຈາຣິນີ. ສເຈ ຫິ ອເຈລກໍ ທິສ຺ວາ ‘ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂໍ ທສ຺ສາມາ’ຕິ ມານຸສ຺ສກາ ຠຕ຺ຕເຄຫໍ ປວິສນ຺ຕິ, ເຕສຸ ຈ ປວິສນ຺ເຕສຸ ກໂຬປິມຸຂາທີສຸ ນິລີນາ ມກ຺ຂິກາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ສຓ຺ຑສຓ຺ຑາ ຈຣນ຺ຕິ, ຕໂຕ ອາຫຏໍ ຠິກ຺ຂໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ກສ຺ມາ? ມໍ ນິສ຺ສາຍ ມກ຺ຂິການໍ ໂຄຈຣນ຺ຕຣາໂຍ ຊາໂຕຕິ. ຖຸໂສທກນ຺ຕິ ສພ຺ພສສ຺ສສມ຺ຠາເຣຫິ ກຕໍ ໂສວີຣກໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສຸຣາປານເມວ ສາວຊ຺ຊໍ. ອຍໍ ປນ ເອຕສ຺ມິມ຺ປິ ສາວຊ຺ຊສຎ຺ຎີ. ເອກາຄາຣິໂກຕິ ໂຍ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ເຄເຫ ຠິກ຺ຂໍ ລຠິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕຕິ. ເອກາໂລປິໂກຕິ ໂຍ ເອເກເນວ ອາໂລເປນ ຍາເປຕິ. ທ຺ວາຄາຣິກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອກິສ຺ສາປິ ທຕ຺ຕິຍາຕິ ເອກາຍ ທຕ຺ຕິຍາ. ທຕ຺ຕິ ນາມ ເອກາ ຂຸທ຺ທກປາຕິ ໂຫຕິ, ຍຕ຺ຖ ອຄ຺ຄຠິກ຺ຂໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐເປນ຺ຕິ.

ເອກາຫິກນ຺ຕິ ເອກທິວສນ຺ຕຣິກໍ. ອຑ຺ຒມາສິກນ຺ຕິ ອຑ຺ຒມາສນ຺ຕຣິກໍ. ປຣິຍາຍຠຕ຺ຕໂຠຊນນ຺ຕິ ວາຣຠຕ຺ຕໂຠຊນໍ. ເອກາຫວາເຣນ ທ຺ວີຫວາເຣນ ສຕ຺ຕາຫວາເຣນ ອຑ຺ຒມາສວາເຣນາຕິ – ເອວໍ ທິວສວາເຣນ ອາຠຕຠຕ຺ຕໂຠຊນໍ. ສາກຠກ຺ໂຂຕິ ອລ຺ລສາກຠກ຺ໂຂ. ສາມາກຠກ຺ໂຂຕິ ສາມາກຕຓ຺ຑຸລຠກ຺ໂຂ. ນີວາຣາທີສຸ – ນີວາຣາ ນາມ ຕາວ ອຣຎ຺ເຎ ສຍໍ ຊາຕາ ວີຫິຊາຕິ. ທທ຺ທຸລນ຺ຕິ ຈມ຺ມກາເຣຫິ ຈມ຺ມໍ ວິລິຂິຕ຺ວາ ຉຑ຺ຑິຕກສຏໍ. ຫຏໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສິເລໂສປິ, ເສວາໂລປິ ກຓິກາຣາທິຣຸກ຺ຂນິຍ຺ຍາໂສປິ. ກຓນ຺ຕິ ກຸຓ຺ຑກໍ. ອາຈາໂມຕິ ຠຕ຺ຕອຸກ຺ຂລິກາຍ ລຄ຺ໂຄ ຌາໂມທໂນ. ຕໍ ຉຑ຺ຑິຕຏ຺ຐາເນ ຄເຫຕ຺ວາ ຂາທຕິ. ‘‘ໂອທນກຎ຺ຊິຍ’’ນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ປິຎ຺ຎາກາທໂຍ ປາກຏາ ເອວ. ປວຕ຺ຕຜລໂຠຊີຕິ ປຕິຕຜລໂຠຊີ.

ສາຓານີຕິ ສາຓວາກເຈລານິ. ມສາຓານີຕິ ມິສ຺ສກເຈລານິ. ຉວທຸສ຺ສານີຕິ ມຕສຣີຣໂຕ ຉຑ຺ຑິຕວຕ຺ຖານິ. ເອຣກຕິຓາທີນິ ວາ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ກຕນິວາສນານິ. ປໍສຸກູລານີຕິ ປຖວິຍໍ ຉຑ຺ຑິຕນນ຺ຕການິ. ຕິຣີຏານີຕິ ຣຸກ຺ຂຕ຺ຕຈວຕ຺ຖານິ. ອຊິນນ຺ຕິ ອຊິນມິຄຈມ຺ມໍ. ອຊິນກ຺ຂິປນ຺ຕິ ຕເທວ ມຊ຺ເຌ ຜາລິຕໍ. ສຂຸຣກນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ກຸສຈີຣນ຺ຕິ ກຸສຕິຓານິ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ກຕຈີຣກໍ. ວາກຈີຣຜລກຈີເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເກສກມ຺ພລນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສເກເສຫິ ກຕກມ຺ພລໍ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍານິ ການິຈິ ຕນ຺ຕາວຸຕານໍ ວຕ຺ຖານໍ ເກສກມ຺ພໂລ ເຕສໍ ປຕິກຸຏ຺ໂຐ ອກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໓໘). ວາຬກມ຺ພລນ຺ຕິ ອສ຺ສວາຬາທີຫິ ກຕກມ຺ພລໍ. ອຸລູກປກ຺ຂນ຺ຕິ ອຸລູກປຕ຺ຕານິ ຄນ຺ເຖຕ຺ວາ ກຕນິວາສນໍ. ອຸພ຺ຠຏ຺ຐໂກຕິ ອຸທ຺ຘໍ ຐິຕໂກ.

ອຸກ຺ກຸຏິກປ຺ປຘານມນຸຍຸຕ຺ໂຕຕິ ອຸກ຺ກຸຏິກວີຣິຍໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ. ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ອຸກ຺ກຸຏິໂກວ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ. ກຓ຺ຏກາປສ຺ສຍິໂກຕິ ອຍກຓ຺ຏເກ ວາ ປກຕິກຓ຺ຏເກ ວາ ຠູມິຍໍ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຈມ຺ມໍ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຐານຈງ຺ກມາທີນິ ກໂຣຕິ. ເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ສຍນ຺ໂຕປິ ຕຕ຺ເຖວ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ. ສາຍໍ ຕຕິຍມສ຺ສາຕິ ສາຍຕຕິຍກໍ. ‘‘ປາໂຕ, ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ, ສາຍນ຺ຕິ ທິວສສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປາປໍ ປວາເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸທໂກໂຣຫນານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ.

໑໗໕. ປຣໍ ຕປຕີຕິ ປຣນ຺ຕໂປ. ປເຣສໍ ປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ ປຣປຣິຕາປນານຸໂຍຄໍ. ໂອຣພ຺ຠິກາທີສຸ – ອຸຣພ຺ຠາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອຬກາ. ອຸຣພ຺ເຠ ຫນຕີຕິ ໂອຣພ຺ຠິໂກ. ສູກຣິກາທີສຸປິ – ເອເສວ ນໂຍ. ລຸທ຺ໂທຕິ ທາຣຸໂຓ ກກ຺ຂໂຬ. ມຈ຺ຉຆາຕໂກຕິ ມຈ຺ຉພນ຺ໂຘ ເກວຏ຺ໂຏ. ພນ຺ຘນາຄາຣິໂກຕິ ພນ຺ຘນາຄາຣໂຄປໂກ. ກຸຣູຣກມ຺ມນ຺ຕາຕິ ທາຣຸຓກມ຺ມນ຺ຕາ.

໑໗໖. ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ໂຕຕິ ຂຕ຺ຕິຍາຠິເສເກນ ມຸທ຺ຘນິ ອຠິສິຕ຺ໂຕ. ປຸຣຕ຺ຖິເມນ ນຄຣສ຺ສາຕິ ນຄຣໂຕ ປຸຣຕ຺ຖິມທິສາຍ. ສນ຺ຘາຄາຣນ຺ຕິ ຍຎ຺ຎສາລໍ. ຂຣາຊິນໍ ນິວາເສຕ຺ວາຕິ ສຂຸຣໍ ອຊິນຈມ຺ມໍ ນິວາເສຕ຺ວາ. ສປ຺ປິເຕເລນາຕິ ສປ຺ປິນາ ຈ ເຕເລນ ຈ. ຐເປຕ຺ວາ ຫິ ສປ຺ປິໍ ອວເສໂສ ໂຍ ໂກຈິ ສ຺ເນໂຫ ເຕລນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຓ຺ຑຸວມາໂນຕິ ນຂານໍ ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ກຓ຺ຑຸວິຕພ຺ພກາເລ ເຕນ ກຓ຺ຑຸວມາໂນ. ອນນ຺ຕຣຫິຕາຍາຕິ ອສນ຺ຖຕາຍ. ສຣູປວຈ຺ຉາຍາຕິ ສທິສວຈ຺ຉາຍ. ສເຈ ຄາວີ ເສຕາ ໂຫຕິ, ວຈ຺ໂຉປິ ເສຕໂກວ ສເຈ ກພຣາ ວາ, ຣຕ຺ຕາ ວາ, ວຈ຺ໂຉປິ ຕາທິໂສວາຕິ – ເອວໍ ສຣູປວຈ຺ຉາຍ. ໂສ ເອວມາຫາຕິ ໂສ ຣາຊາ ເອວໍ ວເທຕິ. ວຈ຺ຉຕຣາຕິ ຕຣຸຓວຈ຺ຉກຠາວໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ພລວວຈ຺ຉາ. ວຈ຺ຉຕຣີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ພຣິຫິສຕ຺ຖາຍາຕິ ປຣິກ຺ເຂປກຣຓຕ຺ຖາຍ ເຈວ ຍຎ຺ຎຠູມິຍໍ ອຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ ຈ.

໑໗໗. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ. ນິຈ຺ຉາໂຕຕິ ຉາຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ, ສາ ອສ຺ສ ນຕ຺ຖີຕິ ນິຈ຺ຉາໂຕ. ສພ຺ພກິເລສານໍ ນິພ຺ພຸຕຕ຺ຕາ ນິພ຺ພຸໂຕ. ອນ຺ໂຕ ຕາປນກິເລສານໍ ອຠາວາ ສີຕໂລ ຊາໂຕຕິ ສີຕີຠູໂຕ. ຌານມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານສຸຂານິ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ ສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ. ພ຺ຣຫ຺ມຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາຕິ ເສຏ຺ຐຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາ.

ອິມໍ ປນ ປຸຄ຺ຄລໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທສ຺ເສຕຸໍ – ອິຘ ຕຖາຄໂຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕຖາຄໂຕຕິ ອຏ຺ຐຫິ ກາຣເຓຫິ ຠຄວາ ຕຖາຄໂຕ – ຕຖາ ອາຄໂຕຕິ ຕຖາຄໂຕ, ຕຖາ ຄໂຕຕິ ຕຖາຄໂຕ, ຕຖລກ຺ຂຓໍ ອາຄໂຕຕິ ຕຖາຄໂຕ, ຕຖຘມ຺ເມ ຍາຖາວໂຕ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ຕຖາຄໂຕ, ຕຖທສ຺ສິຕາຍ ຕຖາຄໂຕ, ຕຖາວາທິຕາຍ ຕຖາຄໂຕ, ຕຖາກາຣິຕາຍ ຕຖາຄໂຕ, ອຠິຠວນຏ຺ເຐນ ຕຖາຄໂຕຕິ. ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິອາທີນິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວິຕ຺ຖາຣິຕາເນວ. ຕໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ຕໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສມ຺ປທໍ ຘມ຺ມໍ. ສຸຓາຕິ ຄຫປຕິ ວາຕິ ກສ຺ມາ ປຐມໍ ຄຫປຕິໍ ນິທ຺ທິສຕິ? ນິຫຕມານຕ຺ຕາ ອຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາ ຈ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຫິ ຂຕ຺ຕິຍກຸລໂຕ ປພ຺ພຊິຕາ ຊາຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ມານໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລາ ປພ຺ພຊິຕາ ມນ຺ເຕ ນິສ຺ສາຍ ມານໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຫີນຊຈ຺ຈກຸລາ ປພ຺ພຊິຕາ ອຕ຺ຕໂນ ວິຊາຕິຕາຍ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຄຫປຕິທາຣກາ ປນ ກຈ຺ເຉຫິ ເສທໍ ມຸຎ຺ຈນ຺ເຕຫິ ປິຏ຺ຐິຍາ ໂລຓໍ ປຸປ຺ຜມານາຍ ຠູມິໍ ກສິຕ຺ວາ ຕາທິສສ຺ສ ມານສ຺ສ ອຠາວໂຕ ນິຫຕມານທປ຺ປາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ມານໍ ວາ ທປ຺ປໍ ວາ ອກຕ຺ວາ ຍຖາພລໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕາ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ. ອິຕເຣຫິ ຈ ກຸເລຫິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕາ ນາມ ນ ພຫຸກາ, ຄຫປຕິກາວ ພຫຸກາ. ອິຕິ ນິຫຕມານຕ຺ຕາ ອຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາ ຈ ປຐມໍ ຄຫປຕິໍ ນິທ຺ທິສຕີຕິ.

ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວາຕິ ອິຕເຣສໍ ວາ ກຸລານໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ. ປຈ຺ຈາຊາໂຕຕິ ປຕິຊາໂຕ. ຕຖາຄເຕ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠຕີຕິ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມສ຺ສາມິມ຺ຫິ ຕຖາຄເຕ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວຕ ໂສ ຠຄວາ’’ຕິ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠຕິ. ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕີຕິ ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສຕິ ສເຈປິ ສຏ຺ຐິຫຕ຺ເຖ ຆເຣ ໂຍຊນສຕນ຺ຕເຣປິ ວາ ທ຺ເວ ຊາຍມ຺ປຕິກາ ວສນ຺ຕິ, ຕຖາປິ ເນສໍ ສກິຎ຺ຈນສປລິໂພຘຏ຺ເຐນ ຆຣາວາໂສ ສມ຺ພາໂຘເຍວ. ຣໂຊປໂຖຕິ ຣາຄຣຊາທີນໍ ອຸຏ຺ຐານຏ຺ຐານນ຺ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຄມນປໂຖຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອລຄ຺ຄນຏ຺ເຐນ ອພ຺ໂຠກາໂສ ວິຍາຕິ ອພ຺ໂຠກາໂສ. ປພ຺ພຊິໂຕ ຫິ ກູຏາຄາຣຣຕນປາສາເທ ຈ ເທວວິມານາທີສຸ ຈ ສຸປິຫິຕທ຺ວາຣວາຕປາເນສຸ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນສຸ ວສນ຺ໂຕປິ ເນວ ລຄ຺ຄຕິ, ນ ສຊ຺ຊຕິ, ນ ພຊ຺ຌຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ’’ຕິ.

ອປິຈ – ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສ ກຸສລກິຣິຍາຍ ໂອກາສາຠາວໂຕ. ຣໂຊປໂຖ ອສໍວຸຕສງ຺ກາຣຏ຺ຐານໍ ວິຍ ຣຊານໍ ກິເລສຣຊານໍ ສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐານໂຕ. ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ກຸສລກິຣິຍາຍ ຍຖາສຸຂໍ ໂອກາສສມ຺ຠາວໂຕ. ນຍິທໍ ສຸກຣໍ…ເປ… ປພ຺ພເຊຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍໍ ສງ຺ເຂປກຖາ – ຍເທຕໍ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ເອກມ຺ປິ ທິວສໍ ອຂຓ຺ຑໍ ກຕ຺ວາ ຈຣິມກຈິຕ຺ຕໍ ປາເປຕພ຺ພຕາຍ ເອກນ຺ຕປຣິປຸຓ຺ຓໍ. ເອກທິວສມ຺ປິ ຈ ກິເລສມເລນ ອມລິນໍ ກຕ຺ວາ ຈຣິມກຈິຕ຺ຕໍ ປາເປຕພ຺ພຕາຍ ເອກນ຺ຕປຣິສຸທ຺ຘໍ. ສງ຺ຂລິຂິຕໍ ລິຂິຕສງ຺ຂສທິສໍ ໂຘຕສງ຺ຂສປ຺ປຏິຠາຄໍ ຈຣິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ນ ສຸກຣໍ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕາ ອຄາຣມຊ຺ເຌ ວສນ຺ເຕນ ເອກນ຺ຕປຣິປຸຓ຺ຓໍ…ເປ… ຈຣິຕຸໍ – ‘‘ຍໍນູນາຫໍ ເກເສ ຈ ມສ຺ສຸຎ຺ຈ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກສາຍຣສປີຕຕາຍ ກາສາຍານິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕານໍ ອນຸຈ຺ຉວິການິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ປຣິທຫິຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍສ຺ມາ ອຄາຣສ຺ສ ຫິຕໍ ກສິວາຓິຊ຺ຊາທິກມ຺ມໍ ‘‘ອຄາຣິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຎ຺ຈ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ‘‘ອນຄາຣິຍ’’ນ຺ຕິ ຎາຕພ຺ພາ. ຕໍ ອນຄາຣິຍໍ. ປພ຺ພເຊຍ຺ຍນ຺ຕິ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍໍ. ອປ຺ປໍ ວາຕິ ສຫສ຺ສໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ໂຘ ອປ຺ໂປ ນາມ ໂຫຕິ, ສຫສ຺ສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມຫາ. ອພນ຺ຘນຏ຺ເຐນ ຎາຕິເຍວ ຎາຕິປຣິວຏ຺ໂຏ. ໂສປິ ວີສຕິຍາ ເຫຏ຺ຐາ ອປ຺ໂປ ໂຫຕິ, ວີສຕິຍາ ປຏ຺ຐາຍ ມຫາ.

໑໗໘. ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາສາຊີວສມາປນ຺ໂນຕິ ຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຘິສີລສງ຺ຂາຕາ ສິກ຺ຂາ, ຕຎ຺ຈ. ຍຕ຺ຖ ເຈເຕ ສຫ ຊີວນ຺ຕິ, ເອກຊີວິກາ ສຠາຄວຸຕ຺ຕິໂນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕໍ ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທສງ຺ຂາຕໍ ສາຊີວຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ສິກ຺ຂນຠາເວນ ສມາປນ຺ໂນຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາສາຊີວສມາປນ຺ໂນ. ສມາປນ຺ໂນຕິ ສິກ຺ຂໍ ປຣິປູເຣນ຺ໂຕ ສາຊີວຎ຺ຈ ອວີຕິກ຺ກມນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຕທຸຠຍໍ ອຸປຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍາຕິອາທີສຸ ປາຓາຕິປາຕາທິກຖາ ເຫຏ຺ຐາ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ ເອວ. ປຫາຍາຕິ ອິມໍ ປາຓາຕິປາຕເຈຕນາສງ຺ຂາຕໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ປຊຫິຕ຺ວາ. ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕີຕິ ປຫີນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕໂຕ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໂຕ ໂອຣໂຕ ວິຣໂຕວ ໂຫຕິ. ນິຫິຕທຓ຺ໂຑ ນິຫິຕສຕ຺ໂຖຕິ ປຣູປຆາຕຕ຺ຖາຍ ທຓ຺ຑໍ ວາ ສຕ຺ຖໍ ວາ ອາທາຍ ອວຕ຺ຕນໂຕ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕທຓ຺ໂຑ ເຈວ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕສຕ຺ໂຖ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຐເປຕ຺ວາ ທຓ຺ຑໍ, ສພ຺ພມ຺ປິ ອວເສສໍ ອຸປກຣຓໍ ສຕ຺ຕານໍ ວິນາສນຠາວໂຕ ‘ສຕ຺ຖ’ນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປນ ຠິກ຺ຂູ ກຕ຺ຕຣທຓ຺ຑໍ ວາ ທນ຺ຕກຏ຺ຐວາສິໍ ວາ ປິປ຺ຜລິກໍ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕິ, ນ ຕໍ ປຣູປຆາຕຕ຺ຖາຍ. ຕສ຺ມາ ນິຫິຕທຓ຺ຑາ ນິຫິຕສຕ຺ຖາຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ລຊ຺ຊີຕິ ປາປຊິຄຸຈ຺ຉນລກ຺ຂຓາຍ ລຊ຺ຊາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ທຍາປນ຺ໂນຕິ ທຍໍ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕໍ ອາປນ຺ໂນ. ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີຕິ ສພ຺ເພ ປາຓຠູເຕ ຫິເຕນ ອນຸກມ຺ປໂກ. ຕາຍ ທຍາປນ຺ນຕາຍ ສພ຺ເພສໍ ປາຓຠູຕານໍ ຫິຕຈິຕ຺ຕໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຫຣຕີຕິ ອິຣິຍຕິ, ປາເລຕິ.

ທິນ຺ນເມວ ອາທິຍຕີຕິ ທິນ຺ນາທາຍີ. ຈິຕ຺ເຕນປິ ທິນ຺ນເມວ ປຏິກງ຺ຂຕີຕິ ທິນ຺ນປາຏິກງ຺ຂີ. ເຖເນຕີຕິ ເຖໂນ. ນ ເຖເນນ ອເຖເນນ. ອເຖນຕ຺ຕາເຍວ ສຸຈິຠູເຕນ. ອຕ຺ຕນາຕິ ອຕ຺ຕຠາເວນ. ອເຖນໍ ສຸຈິຠູຕໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ອເສຏ຺ຐຈຣິຍໍ. ພ຺ຣຫ຺ມໍ ເສຏ຺ຐໍ ອາຈາຣໍ ຈຣຕີຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ. ອາຣາຈາຣີຕິ ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໂຕ ທູຣຈາຣີ. ເມຖຸນາຕິ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐານວເສນ ສທິສຕ຺ຕາ ເມຖຸນກາຕິ ລທ຺ຘໂວຫາເຣຫິ ປຏິເສວິຕພ຺ພໂຕ ເມຖຸນາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕາ ອສທ຺ຘມ຺ມາ. ຄາມຘມ຺ມາຕິ ຄາມວາສີນໍ ຘມ຺ມາ.

ສຈ຺ຈໍ ວທຕີຕິ ສຈ຺ຈວາທີ. ສຈ຺ເຈນ ສຈ຺ຈໍ ສນ຺ທຫຕິ ຆເຏຕີຕິ ສຈ຺ຈສນ຺ໂຘ. ນ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ມຸສາ ວທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຍ ຫິ ປຸຣິໂສ ກທາຈິ ມຸສາ ວທຕິ, ກທາຈິ ສຈ຺ຈໍ, ຕສ຺ສ ມຸສາວາເທນ ອນ຺ຕຣິຕຕ຺ຕາ ສຈ຺ຈໍ ສຈ຺ເຈນ ນ ຆຏີຍຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ໂສ ສຈ຺ຈສນ຺ໂຘ. ອຍໍ ປນ ນ ຕາທິໂສ. ຊີວິຕເຫຕຸປິ ມຸສາ ອວຕ຺ວາ ສຈ຺ເຈນ ສຈ຺ຈໍ ສນ຺ທຫຕິເຍວາຕິ ສຈ຺ຈສນ຺ໂຘ. ເຖໂຕຕິ ຖິໂຣ, ຖິຣກໂຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອໂກ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ຫລິທ຺ທິຣາໂຄ ວິຍ, ຖຸສຣາສິມ຺ຫິ ນິຂາຕຂາຓຸໂກ ວິຍ, ອສ຺ສປິຏ຺ເຐ ຐປິຕກຸມ຺ຠຓ຺ຑມິວ ຈ, ນ ຖິຣກໂຖ ໂຫຕິ. ເອໂກ ປາສາຓເລຂາ ວິຍ, ອິນ຺ທຂີໂລ ວິຍ ຈ ຖິຣກໂຖ ໂຫຕິ. ອສິນາ ສີເສ ຉິນ຺ທນ຺ເຕປິ ທ຺ເວ ກຖາ ນ ກເຖຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເຖໂຕ. ປຈ຺ຈຍິໂກຕິ ປຕ຺ຕິຍາຍິຕພ຺ພໂກ, ສທ຺ຘາຍິໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ປຈ຺ຈຍິໂກ ໂຫຕິ. ‘ອິທໍ ເກນ ວຸຕ຺ຕໍ? ອສຸເກນາ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘ມາ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສທ຺ທຫຖາ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອໂກ ປຈ຺ຈຍິໂກ ໂຫຕິ. ‘ອິທໍ ເກນ ວຸຕ຺ຕໍ? ອສຸເກນາ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘ຍທິ ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມວ ປມາຓໍ, ອິທານິ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ, ເອວເມວ ອິທ’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຈ຺ຈຍິໂກ. ອວິສໍວາທໂກ ໂລກສ຺ສາຕິ ຕາຍ ສຈ຺ຈວາທິຕາຍ ໂລກໍ ນ ວິສໍວາເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິເມສໍ ເຠທາຍາຕິ ເຍສໍ ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຕິເກ ສຸຕໍ, ເຕສໍ ເຠທາຍ. ຠິນ຺ນານໍ ວາ ສນ຺ຘາຕາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ມິຕ຺ຕານໍ ວາ ສມານຸປຊ຺ຌາຍກາທີນໍ ວາ ເກນຈິເທວ ກາຣເຓນ ຠິນ຺ນານໍ ເອກເມກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ – ‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ອີທິເສ ກຸເລ ຊາຕານໍ, ເອວໍ ພຫຸສ຺ສຸຕານໍ ອິທໍ ນ ຍຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ສນ຺ຘານໍ ກຕ຺ຕາ. ອນຸປ຺ປທາຕາຕິ ສນ຺ຘານານຸປ຺ປທາຕາ. ທ຺ເວ ຊເນ ສມຄ຺ເຄ ທິສ຺ວາ – ‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອວຣູເປ ກຸເລ ຊາຕານໍ, ເອວຣູເປຫິ ຄຸເຓຫິ ສມນ຺ນາຄຕານໍ ອນຸຈ຺ຉວິກເມຕ’ນ຺ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ທຬ຺ຫີກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຄ຺ໂຄ ອາຣາໂມ ອສ຺ສາຕິ ສມຄ຺ຄາຣາໂມ. ຍຕ຺ຖ ສມຄ຺ຄາ ນຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ວສິຕຸມ຺ປິ ນ ອິຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຄ຺ຄຣາໂມຕິປິ ປາຬິ. ອຍເມວ ອຕ຺ໂຖ. ສມຄ຺ຄຣໂຕຕິ ສມຄ຺ເຄສຸ ຣໂຕ. ເຕ ປຫາຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຄນ຺ຕຸມ຺ປິ ນ ອິຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຄ຺ເຄ ທິສ຺ວາປິ ສຸຕ຺ວາປິ ນນ຺ທຕີຕິ ສມຄ຺ຄນນ຺ທີ. ສມຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາຕິ ຍາ ວາຈາ ສຕ຺ເຕ ສມຄ຺ເຄເຍວ ກໂຣຕິ, ຕໍ ສາມຄ຺ຄີຄຸຓປຣິທີປກເມວ ວາຈໍ ຠາສຕິ, ນ ອິຕຣນ຺ຕິ.

ກາເລນ ວທຕີຕິ ກາລວາທີ. ວຕ຺ຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກາລໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ວທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠູຕໍ ຕຖໍ ຕຈ຺ຉໍ ສຠາວເມວ ວທຕີຕິ ຠູຕວາທີ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກຕ຺ຖສນ຺ນິສ຺ສິຕເມວ ກຕ຺ວາ ວທຕີຕິ ອຕ຺ຖວາທີ. ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ກຕ຺ວາ ວທຕີຕິ ຘມ຺ມວາທີ. ສໍວຣວິນຍປຫານວິນຍສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ກຕ຺ວາ ວທຕີຕິ ວິນຍວາທີ. ນິຘານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຐປໂນກາໂສ. ນິຘານມສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ນິຘານວຕີ. ຫທເຍ ນິຘາຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາເລນາຕິ ເອວຣູປິໍ ຠາສມາໂນປິ ຈ ‘‘ອຫໍ ນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນ ອກາເລນ ຠາສຕິ. ຍຸຕ຺ຕກາລໍ ປນ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາວ ຠາສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາປເທສນ຺ຕິ ສອຸປມໍ, ສກາຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິຍນ຺ຕວຕິນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ. ຍຖາສ຺ສາ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເອວໍ ຠາສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຖສໍຫິຕນ຺ຕິ ອເນເກຫິປິ ນເຍຫິ ວິຠຊນ຺ເຕນ ປຣິຍາທາຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ອຕ຺ຖສມ຺ປນ຺ນໍ ຠາສຕິ. ຍໍ ວາ ໂສ ອຕ຺ຖວາທີ ອຕ຺ຖໍ ວທຕິ, ເຕນ ອຕ຺ເຖນ ສໍຫິຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ. ນ ອຎ຺ຎໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ຠາສຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໑໗໙. ພີຊຄາມຠູຕຄາມສມາຣມ຺ຠາຕິ ມູລພີຊໍ, ຂນ຺ຘພີຊໍ, ຜຬຸພີຊໍ, ອຄ຺ຄພີຊໍ ພີຊພີຊນ຺ຕິ ປຎ຺ຈວິຘສ຺ສ ພີຊຄາມສ຺ສ ເຈວ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ນີລຕິຓຣຸກ຺ຂາທິກສ຺ສ ຠູຕຄາມສ຺ສ ຈ ສມາຣມ຺ຠາ. ເຉທນເຠທນປຈນາທິຠາເວນ ວິໂກປນາ ປຏິວິຣໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກຠຕ຺ຕິໂກຕິ ປາຕຣາສຠຕ຺ຕໍ, ສາຍມາສຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ທ຺ເວ ຠຕ຺ຕານິ. ເຕສຸ ປາຕຣາສຠຕ຺ຕໍ ອນ຺ໂຕມຊ຺ຌນ຺ຫິເກນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອິຕຣໍ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອນ຺ໂຕອຣຸເຓນ. ຕສ຺ມາ ອນ຺ໂຕມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ທສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຠຸຎ຺ຊມາໂນປິ ເອກຠຕ຺ຕິໂກວ ໂຫຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ເອກຠຕ຺ຕິໂກຕິ. ຣຕ຺ຕິຍາ ໂຠຊນໍ ຣຕ຺ຕິ, ຕໂຕ ອຸປຣໂຕຕິ ຣຕ຺ຕູປຣໂຕ. ອຕິກ຺ກນ຺ເຕ ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ຍາວ ສູຣິຍສຕ຺ຖງ຺ຄມນາ ໂຠຊນໍ ວິກາລໂຠຊນໍ ນາມ, ຕໂຕ ວິຣຕຕ຺ຕາ ວິຣໂຕ ວິກາລໂຠຊນາ. ສາສນສ຺ສ ອນນຸໂລມຕ຺ຕາ ວິສູກໍ ປຏາຓີຠູຕໍ ທສ຺ສນນ຺ຕິ ວິສູກທສ຺ສນໍ. ອຕ຺ຕນາ ນຈ຺ຈນນຈ຺ຈາປນາທິວເສນ ນຈ຺ຈາ ຈ ຄີຕາ ຈ ວາທິຕາ ຈ ອນ຺ຕມໂສ ມຍູຣນຈ຺ຈນາປນາທິວເສນປິ ປວຕ຺ຕານໍ ນຈ຺ຈາທີນໍ ວິສູກຠູຕາ ທສ຺ສນາ ຈາຕິ ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູກທສ຺ສນາ. ນຈ຺ຈາທີນິ ຫິ ອຕ຺ຕນາ ປໂຍເຊຕຸໍ ວາ ປເຣຫິ ປໂຍຊາເປຕຸໍ ວາ ຍຸຕ຺ຕານິ ປສ຺ສິຕຸໍ ວາ ເນວ ຠິກ຺ຂູນໍ ນ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ. ມາລາທີສຸ – ມາລາຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປຸປ຺ຜໍ. ຄນ຺ຘນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຄນ຺ຘຊາຕໍ. ວິເລປນນ຺ຕິ ຉວິຣາຄກຣຓໍ. ຕຕ຺ຖ ປິຬນ຺ຘນ຺ໂຕ ຘາເຣຕິ ນາມ. ອູນຏ຺ຐານໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ມຓ຺ເຑຕິ ນາມ. ຄນ຺ຘວເສນ ຉວິຣາຄວເສນ ຈ ສາທິຍນ຺ໂຕ ວິຠູເສຕິ ນາມ. ຐານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາຣຓໍ. ຕສ຺ມາ ຍາຍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍເຈຕນາຍ ຕານິ ມາລາຘາຣຓາທີນິ ມຫາຊໂນ ກໂຣຕິ, ຕໂຕ ປຏິວິຣໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຈ຺ຈາສຍນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ. ມຫາສຍນໍ ອກປ຺ປິຍສນ຺ຖຕໍ, ຕໂຕ ປຏິວິຣໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊາຕຣູປນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓໍ. ຣຊຕນ຺ຕິ ກຫາປໂຓ, ໂລຫມາສໂກ, ຊຕຸມາສໂກ, ທາຣຸມາສໂກຕິ ເຍ ໂວຫາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ອຸຠຍສ຺ສາປິ ປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ, ເນວ ນໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຕິ, ນ ອຸປນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສາທິຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາມກຘຎ຺ຎປຏິຄ຺ຄຫຓາຕິ ສາລິວີຫິຍວໂຄຘຸມກງ຺ຄຸວຣກກຸທ຺ຣູສກສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສຕ຺ຕວິຘສ຺ສາປິ ອາມກຘຎ຺ຎສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄຫຓາ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ເອເຕສໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓເມວ, ອາມສນມ຺ປິ ຠິກ຺ຂູນໍ ນ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ອາມກມໍສປຏິຄ຺ຄຫຓາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ໂອທິສ຺ສ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ອາມກມຈ຺ຉມໍສານໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓເມວ ຠິກ຺ຂູນໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ໂນ ອາມສນໍ. ອິຕ຺ຖິກຸມາຣິກປຏິຄ຺ຄຫຓາຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕ຺ຖີຕິ ປຸຣິສນ຺ຕຣຄຕາ. ອິຕຣາ ກຸມາຣິກາ ນາມ. ຕາສໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓມ຺ປິ ອາມສນມ຺ປິ ອກປ຺ປິຍເມວ. ທາສິທາສປຏິຄ຺ຄຫຓາຕິ ເອຕ຺ຖ ທາສິທາສວເສເນວ ເຕສໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ‘ກປ຺ປິຍກາຣກໍ ທມ຺ມິ’, ‘ອາຣາມິກໍ ທມ຺ມີ’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ວຏ຺ຏຕິ. ອເຊຬກາທີສຸປິ ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸປຣິໂຍສາເນສຸ ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິຍນໂຍ ວິນຍວເສນ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ເຂຕ຺ຕໍ ນາມ ຍສ຺ມິໍ ປຸພ຺ພຓ຺ຓໍ ຣຸຫຕິ. ວຕ຺ຖຸ ນາມ ຍສ຺ມິໍ ອປຣຓ຺ຓໍ ຣຸຫຕິ. ຍຕ຺ຖ ວາ ອຸຠຍມ຺ປິ ຣຸຫຕິ ຕໍ ເຂຕ຺ຕໍ. ຕທຕ຺ຖາຍ ອກຕຠູມິຠາໂຄ ວຕ຺ຖຸ. ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸສີເສນ ເຈຕ຺ຖ ວາປິຕຬາກາທີນິປິ ສງ຺ຄຫິຕາເນວ.

ທູເຕຍ຺ຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ທູຕກມ຺ມໍ. ຄິຫີນໍ ປຫິຕໍ ປຓ຺ຓໍ ວາ ສາສນໍ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄມນໍ. ປຫີຓຄມນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຣຆຣໍ ເປສິຕສ຺ສ ຂຸທ຺ທກຄມນໍ. ອນຸໂຍໂຄ ນາມ ຕທຸຠຍກຣຓໍ. ຕສ຺ມາ ທູເຕຍ຺ຍປຫີຓຄມນານໍ ອນຸໂຄຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ກຍວິກ຺ກຍາຕິ ກຍາ ຈ ວິກ຺ກຍາ ຈ. ຕຸລາກູຏາທີສຸ – ກູຏນ຺ຕິ ວຎ຺ຈນໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຸລາກູຏໍ ນາມ ຣູປກູຏໍ, ອງ຺ຄກູຏໍ ຄຫຓກູຏໍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກູຏນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣູປກູຏໍ ນາມ ທ຺ເວ ຕຸລາ ສມຣູປາ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ມຫຕິຍາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ທທນ຺ໂຕ ຂຸທ຺ທິກາຍ ເທຕິ. ອງ຺ຄກູຏໍ ນາມ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປຈ຺ຉາຠາເຄ ຫຕ຺ເຖນ ຕຸລໍ ອກ຺ກມຕິ, ທທນ຺ໂຕ ປຸພ຺ພຠາເຄ. ຄຫຓກູຏໍ ນາມ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ມູເລ ຣຊ຺ຊຸໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ທທນ຺ໂຕ ອຄ຺ເຄ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກູຏໍ ນາມ ຕຸລໍ ສຸສິຣໍ ກຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ອຍຈຸຓ຺ຓໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຕໍ ປຈ຺ຉາຠາເຄ ກໂຣຕິ, ທທນ຺ໂຕ ອຄ຺ຄຠາເຄ.

ກໍໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຸວຓ຺ຓປາຕິ. ຕາຍ ວຎ຺ຈນໍ ກໍສກູຏໍ. ກຖໍ? ເອກໍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ກຕ຺ວາ ອຎ຺ຎາ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ໂລຫປາຕິໂຍ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓາ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໂຕ ຊນປທໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິເທວ ອຑ຺ຒກຸລໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຠາຊນານິ ກິຓຖາ’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຄ຺ເຆ ປຸຈ຺ຉິເຕ ສມຄ຺ຆຕຣໍ ທາຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕໂຕ ເຕຫິ ‘ກຖໍ ອິເມສໍ ສຸວຓ຺ຓຠາໂວ ຊານິຕພ຺ໂພ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘ວີມໍສິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫຖາ’ຕິ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ປາສາເຓ ຆໍສິຕ຺ວາ ສພ຺ພປາຕິໂຍ ທຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

ມານກູຏໍ ນາມ ຫທຍເຠທສິຂາເຠທຣຊ຺ຊຸເຠທວເສນ ຕິວິຘໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫທຍເຠໂທ ສປ຺ປິເຕລາທິມິນນກາເລ ລພ຺ຠຕິ. ຕານິ ຫິ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ຉິທ຺ເທນ ມາເນນ ‘ສຓິກໍ ອາສິຎ຺ຈາ’ຕິ ວຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຠາຊເນ ພຫຸໍ ປຄ຺ຆຣາເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ. ທທນ຺ໂຕ ຉິທ຺ທໍ ປິຘາຍ ສີຆໍ ປູເຣຕ຺ວາ ເທຕິ. ສິຂາເຠໂທ ຕິລຕຓ຺ຑຸລາທິມິນນກາເລ ລພ຺ຠຕິ. ຕານິ ຫິ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ສຓິກໍ ສິຂໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ. ທທນ຺ໂຕ ເວເຄນ ປູເຣຕ຺ວາ ສິຂໍ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ເທຕິ. ຣຊ຺ຊຸເຠໂທ ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸມິນນກາເລ ລພ຺ຠຕິ. ລຎ຺ຊໍ ອລຠນ຺ຕາ ຫິ ເຂຕ຺ຕໍ ອມຫນ຺ຕມ຺ປິ ມຫນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ມິນນ຺ຕິ.

ອຸກ຺ໂກຏນາທີສຸ – ອຸກ຺ໂກຏນນ຺ຕິ ອສ຺ສາມິເກ ສາມິເກ ກາຕຸໍ ລຎ຺ຊຄ຺ຄຫຓໍ. ວຎ຺ຈນນ຺ຕິ ເຕຫິ ເຕຫິ ອຸປາເຍຫິ ປເຣສໍ ວຎ຺ຈນໍ. ຕຕ຺ຣິທເມກໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອໂກ ກິຣ ລຸທ຺ທໂກ ມິຄຎ຺ຈ ມິຄໂປຕກຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຕເມໂກ ຘຸຕ຺ໂຕ – ‘‘ກິໍ ໂຠ ມິໂຄ ອຄ຺ຆຕິ, ກິໍ ມິຄໂປຕໂກ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ມິໂຄ ທ຺ເວ ກຫາປເຓ, ມິຄໂປຕໂກ ເອກ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ກຫາປຓໍ ທຕ຺ວາ ມິຄໂປຕກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂຖກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິວຕ຺ໂຕ, ‘‘ນ ເມ ໂຠ ມິຄໂປຕເກນ ອຕ຺ໂຖ, ມິຄໍ ເມ ເທຫີ’’ຕິ ອາຫ. ເຕນ ຫິ ‘‘ທ຺ເວ ກຫາປເຓ ເທຫີ’’ຕິ. ໂສ ອາຫ – ‘‘ນນຸ ເຕ, ໂຠ, ມຍາ ປຐມໍ ເອໂກ ກຫາປໂຓ ທິນ຺ໂນ’’ຕິ? ‘‘ອາມ ທິນ຺ໂນ’’ຕິ. ອິທມ຺ປິ ມິຄໂປຕກໍ ຄຓ຺ຫ, ເອວໍ ໂສ ຈ ກຫາປໂຓ ອຍຎ຺ຈ ກຫາປຓຄ຺ຆຓໂກ ມິຄໂປຕໂກຕິ ທ຺ເວ ກຫາປຓາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ໂສ ‘‘ກາຣຓໍ ວທຕີ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ມິຄໂປຕກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມິຄໍ ອທາສີຕິ.

ນິກຕີຕິ ໂຍຄວເສນ ວາ ມາຍາວເສນ ວາ ອປາມງ຺ຄໍ ປາມງ຺ຄນ຺ຕິ, ອມຓິໍ ມຓີຕິ, ອສຸວຓ຺ຓໍ ສຸວຓ຺ຓນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ປຕິຣູປເກນ ວຎ຺ຈນໍ. ສາຈິໂຍໂຄຕິ ກຸຏິລໂຍໂຄ. ເອເຕສໍເຍວ ອຸກ຺ໂກຏນາທີນເມຕໍ ນາມໍ. ຕສ຺ມາ ອຸກ຺ໂກຏນສາຈິໂຍໂຄ ວຎ຺ຈນສາຈິໂຍໂຄ ນິກຕິສາຈິໂຍໂຄຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເກຈິ ອຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ປຣິວຕ຺ຕນໍ ‘ສາຈິໂຍໂຄ’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕໍ ປນ ວຎ຺ຈເນເນວ ສງ຺ຄຫິຕໍ.

ເຉທນາທີສຸ – ເຉທນນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖຈ຺ເຉທນາທິ. ວໂຘຕິ ມາຣຓໍ. ພນ຺ໂຘຕິ ຣຊ຺ຊຸພນ຺ຘນາທີຫິ ພນ຺ຘນໍ. ວິປຣາໂມໂສຕິ ຫິມວິປຣາໂມໂສ, ຄຸມ຺ພວິປຣາໂມໂສຕິ ທຸວິໂຘ. ຍຎ຺ຫິ ຫິມປາຕສມເຍ ຫິເມນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ຫຸຕ຺ວາ ມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ນໍ ຊນໍ ມຸສນ຺ຕິ, ອຍໍ ຫິມວິປຣາໂມໂສ. ຍໍ ຄຸມ຺ພາທີຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ມຸສນ຺ຕິ, ອຍໍ ຄຸມ຺ພວິປຣາໂມໂສ. ອາໂລໂປ ວຸຈ຺ຈຕິ ຄາມນິຄມາທີນໍ ວິໂລປກຣຓໍ. ສຫສາກາໂຣຕິ ສາຫສິກກິຣິຍາ. ເຄຫໍ ປວິສິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸເຣ ສຕ຺ຖໍ ຐເປຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉິຕຠຓ຺ຑຄ຺ຄຫຓໍ. ເອວເມຕສ຺ມາ ເຉທນ…ເປ… ສຫສາກາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ.

໑໘໐. ໂສ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕີຕິ ໂສ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ທ຺ວາທສວິເຘນ ອິຕຣີຕຣປຈ຺ຈຍສນ຺ໂຕເສນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ກາຍປຣິຫາຣິເກນາຕິ ກາຍໍ ປຣິຫຣຓມຕ຺ຕເກນ. ກຸຈ຺ຉິປຣິຫາຣິເກນາຕິ ກຸຈ຺ຉິປຣິຫຣຓມຕ຺ຕເກນ. ສມາທາເຍວ ປກ຺ກມຕີຕິ ອຏ຺ຐວິຘໍ ຠິກ຺ຂຸ ປຣິກ຺ຂາຣມຕ຺ຕກໍ ສພ຺ພໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາວ ຄຈ຺ຉຕິ. ‘‘ມມ ວິຫາໂຣ ປຣິເວຓໍ ອຸປຏ຺ຐາໂກ’’ຕິ ສງ຺ໂຄ ວາ ພທ຺ໂຘ ວາ ນ ໂຫຕິ. ໂສ ຊິຍາ ມຸຕ຺ຕສໂຣ ວິຍ ຍູຖາ ປກ຺ກນ຺ໂຕ, ມຕ຺ຕຫຕ຺ຖີ ວິຍ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕໍ ເສນາສນໍ ວນສຓ຺ຑໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ວນປຕ຺ຖໍ ປພ຺ຠາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ເອໂກວ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອໂກວ ນິສີທຕິ. ສພ຺ພິຣິຍາປເຖສຸ ເອໂກວ ອທຸຕິໂຍ.

‘‘ຈາຕຸທ຺ທິໂສ ອປ຺ປຏິໂຆ ຈ ໂຫຕິ,

ສນ຺ຕຸສ຺ສມາໂນ ອິຕຣີຕເຣນ;

ປຣິສ຺ສຍານໍ ສຫິຕາ ອຉມ຺ຠີ,

ເອໂກ ຈເຣ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ໂປ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໔໒);

ເອວໍ ວຓ຺ຓິຕໍ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ປຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ອິທານິ ຕມຕ຺ຖໍ ອຸປມາຍ ສາເຘນ຺ໂຕ, ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓຕິ ປກ຺ຂຍຸຕ຺ໂຕ ສກຸໂຓ. ເຑຕີຕິ ອຸປ຺ປຕຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ສກຸໂຓ ນາມ ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ປເທເສ ຣຸກ຺ໂຂ ປຣິປກ຺ກຜໂລ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ນານາທິສາຫິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນຂປກ຺ຂຕຸຓ຺ຑາທີຫິ ຕສ຺ສ ຜລານິ ວິຊ຺ຌນ຺ຕາ ວິຘຸນນ຺ຕາ ຂາທນ຺ຕິ. ‘‘ອິທໍ ອຊ຺ຊຕນາຍ, ອິທໍ ສ຺ວາຕນາຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເຕສໍ ນ ໂຫຕິ. ຜເລ ປນ ຂີເຓ ເນວ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ອາຣກ຺ຂໍ ຐເປນ຺ຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ຕໍ ວາ ນຂໍ ວາ ຕຸຓ຺ຑໍ ວາ ຐເປນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຕສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ເຂ ອນເປກ຺ໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ໂຍ ຍໍ ທິສາຠາຄໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ໂສ ເຕນ ສປຕ຺ຕຠາໂຣວ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວ ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ນິສ຺ສງ຺ໂຄ ນິຣເປກ຺ໂຂເຍວ ປກ຺ກມຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ສມາທາເຍວ ປກ຺ກມຕີຕິ. ອຣິເຍນາຕິ ນິທ຺ໂທເສນ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ສເກ ອຕ຺ຕຠາເວ. ອນວຊ຺ຊສຸຂນ຺ຕິ ນິທ຺ໂທສສຸຂໍ.

໑໘໑. ໂສ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາຕິ ໂສ ອິມິນາ ອຣິເຍນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ຣູປໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສປເທສຸປິ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ. ອພ຺ຍາເສກສຸຂນ຺ຕິ ກິເລເສຫິ ອນວສິຕ຺ຕສຸຂໍ. ອວິກິຓ຺ຓສຸຂນ຺ຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສຸຂຎ຺ຫິ ທິຏ຺ຐາທີສຸ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕາທິວເສນ ປວຕ຺ຕຕາຍ ອວິກິຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ.

໑໘໒. ໂສ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕຕິ ໂສ ມນຈ຺ຉຏ຺ຐານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ສໍວເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອິເມສຸ ອຠິກ຺ກນ຺ຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາທີສຸ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎວເສນ ສມ຺ປຊານກາຣີ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ຌານວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕເມວ.

ໂສ ອິມິນາ ຈາຕິອາທິນາ ກິໍ ທສ຺ເສຕິ? ອຣຎ຺ຎວາສສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍສ຺ສ ຫິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ອຣຎ຺ຎວາໂສ ນ ອິຊ຺ຌຕິ, ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕຫິ ວາ ວນຈຣເກຫິ ວາ ສທ຺ຘິໍ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຣຎ຺ເຎ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ‘‘ກິໍ ເອວຣູປສ຺ສ ປາປຠິກ຺ຂຸໂນ ອຣຎ຺ຎວາເສນາ’’ຕິ ເຠຣວໍ ສທ຺ທໍ ສາເວນ຺ຕິ. ຫຕ຺ເຖຫິ ສີສໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ປລາຍນາກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ‘‘ອສຸໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ປາປກມ຺ມໍ ອກາສີ’’ຕິ ອຍໂສ ປຕ຺ຖຣຕິ. ຍສ຺ສ ປເນເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ອຣຎ຺ຎວາໂສ ອິຊ຺ຌຕິ. ໂສ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ສີລໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ກິຎ຺ຈິ ກາຬກໍ ວາ ຕິລກໍ ວາ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປີຕິໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຕໍ ຂຍໂຕ ວຍໂຕ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ອຣິຍຠູມິໍ ໂອກ຺ກມຕິ. ອຣຎ຺ເຎ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ອຕ຺ຕມນາ ວຓ຺ຓໍ ຠາສນ຺ຕິ. ອິຕິສ຺ສ ອຸທເກ ປກ຺ຂິຕ຺ຕເຕລພິນ຺ທຸ ວິຍ ຍໂສ ວິຕ຺ຖາຣິໂກ ໂຫຕິ. ວິວິຕ຺ຕນ຺ຕິອາທີນິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ. ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕີຕິ ເອຕ຺ຕເກ ຐາເນ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕເມວ.

໑໘໕. ຕຕິຍວິຊ຺ຊາຍ ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕຕິ ວິປສ຺ສນາປາທກໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອາສວານໍ ຂຍຎາຓາຍາຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓຕ຺ຖາຍ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ຫິ ອາສວານໍ ວິນາສນໂຕ ອາສວານໍ ຂໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈຕໍ ຎາຓໍ ຕປ຺ປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາຕິ. ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕີຕິ ວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ. ໂສ ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸ – ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ທຸກ຺ຂໍ, ນ ອິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍ’’ຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ສຣສລກ຺ຂຓປ຺ປຏິເວເຘນ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ປຏິວິຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກໍ ຕຓ຺ຫໍ – ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິ; ຕທຸຠຍມ຺ປິ ຍໍ ຐານໍ ປຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ນິພ຺ພານໍ – ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ; ຕສ຺ສ ຈ ສມ຺ປາປກໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ – ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ສຣສລກ຺ຂຓປຏິເວເຘນ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ – ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອວໍ ສຣູປໂຕ ສຈ຺ຈານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ກິເລສວເສນ ປຣິຍາຍໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອິເມ ອາສວາຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕຕິ ຕສ຺ສ ເອວໍ ຊານນ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ໂກຏິປ຺ປຕ຺ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ກເຖຕິ. ກາມາສວາຕິ ກາມາສວໂຕ. ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ອິມິນາ ມຄ຺ຄກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ອິມິນາ ຜລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕິ. ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ຜລກ຺ຂເຓ ວິມຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ ທສ຺ເສຕິ. ຂີຓາ ຊາຕີຕິອາທີຫິ ຕສ຺ສ ຠູມິໍ. ເຕນ ຫິ ຎາເຓນ ໂສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ‘ຂີຓາ ຊາຕີ’ຕິອາທີນິ ປຊານາຕິ. ວຸສິຕນ຺ຕິ ວຸຏ຺ຐໍ ປຣິວຸຏ຺ຐໍ ກຕໍ ຈຣິຕໍ ນິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ. ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓເກນ ຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕ ເສກ຺ຂາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໍ ວສນ຺ຕິ ນາມ. ຂີຓາສໂວ ວຸຏ຺ຐວາໂສ. ຕສ຺ມາ ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ກຕໍ ກຣຓີຍນ຺ຕິ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ປຣິຎ຺ຎາປຫານສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠາວນາວເສນ ໂສຬສວິຘມ຺ປິ ກິຈ຺ຈໍ ນິຏ຺ຐາປິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓກາທໂຍ ຫິ ຕໍ ກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕິ; ຂີຓາສໂວ ກຕກຣຓີໂຍ. ຕສ຺ມາ ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ກຣຓີຍໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ. ‘‘ກຕໍ ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ‘‘ອິທານິ ປຸນ ເອຕ຺ຖຠາວາຍ ເອວໍ ໂສຬສກິຈ຺ຈຠາວາຍ ກິເລສກ຺ຂຍາຍ ວາ ມຄ຺ຄຠາວນາກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຊານາຕິ.

໑໘໖. ສຣາຄາທີສຸ – ອປ຺ປຫີໂນຕິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫາເນນ ວາ ຕທງ຺ຄປ຺ປຫາເນນ ວາ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫາເນນ ວາ ອປ຺ປຫີໂນ.

໑໘໗. ລາຠີ ໂຫຕີຕິອາທີສຸ – ລາຠີຕິ ລາຠວາ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖສ຺ສາຕິ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ເຈໂຕສມຖສ຺ສ. ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍາຕິ ອຘິປຎ຺ຎາສງ຺ຂາຕາຍ ຂນ຺ຘຘມ຺ເມສຸ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ປວຕ຺ຕາຍ ວິປສ຺ສນາຍ. ຣູປສຫຄຕານນ຺ຕິ ຣູປນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານໍ ຣູປາວຈຣສມາປຕ຺ຕີນໍ. ອຣູປສຫຄຕານນ຺ຕິ ນ ຣູປນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານໍ ອຣູປສມາປຕ຺ຕີນໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຐໂມ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ທຸຕິໂຍ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກອຣິຍສາວໂກ. ຕຕິໂຍ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ອຣິຍສາວໂກ. ຈຕຸຕ຺ໂຖ ໂລກິຍມຫາຊໂນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໘໘. ອນຸໂສຕຄາມີອາທີສຸ – ອນຸໂສຕຄາມີຕິ ວຏ຺ຏໂສຕໍ ອນຸຄໂຕ, ວຏ຺ຏໂສເຕ ນິມຸຄ຺ໂຄ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຏິໂສຕຄາມີຕິ ປຏິໂສຕຄມໂນ. ອນຸໂສຕໍ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິໂສຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປາປຎ຺ຈ ກມ຺ມໍ ນ ກໂຣຕີຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ວີຕິກ຺ກມນ຺ໂຕ ນ ກໂຣຕິ. ສຫາປິ ທຸກ຺ເຂນ ສຫາປິ ໂທມນສ຺ເສນາຕິ ກິເລສປຣິຍຸຏ຺ຐາເນ ສຕິ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ເສນ ສທ຺ຘິມ຺ປິ. ປຣິປຸຓ຺ຓນ຺ຕິ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ສິກ຺ຂານໍ ເອກາຍປິ ອນູນໍ. ປຣິສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ນິຣຸປກ຺ກິເລສໍ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐຈຣິຍໍ. ອິມິນາ ວາເຣນ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ ກຖິຕາ. ກິໍ ປນ ເຕ ຣຸທນ຺ຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕີຕິ? ອາມ. ກິເລສໂຣທເນນ ຣຸທນ຺ຕາ ຈຣນ຺ຕິ ນາມ. ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠິກ຺ຂຸປິ ເອຕ຺ເຖວ ສງ຺ຄຫິໂຕ.

ຐິຕຕ຺ໂຕຕິ ຐິຕສຠາໂວ. ອນາຄາມີຕິ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາເທຫິ ອກມ຺ປນີຍຈິຕ຺ຕຕາຍ ຈ ຕມ຺ຫາ ໂລກາ ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ມຕາຍ ຈ ຐິຕສຠາໂວ ນາມ. ຕິຓ຺ໂຓຕິ ຕຓ຺ຫາໂສຕໍ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ໂຓ. ປາຣງ຺ຄໂຕຕິ ນິພ຺ພານປາຣໍ ຄໂຕ. ຖເລ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິຖເລ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຜລສມາຘິໍ. ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຜລຎາຓໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ຂີຓາສໂວ ‘‘ຕິຓ຺ໂຓ ປາຣງ຺ຄໂຕ ຖເລ ຕິຏ຺ຐຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ພາຫິຕປາປຕາຍ ຫິ ເອສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນາມ.

໑໘໙. ອປ຺ປສ຺ສຸຕາທີສຸ – ອປ຺ປກໍ ສຸຕໍ ໂຫຕີຕິ ນວງ຺ເຄ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ກິຎ຺ຈິເທວ ໂຖກໍ ສຸຕໍ ໂຫຕິ. ນ ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຍ, ນ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ອຏ຺ຐກຖຎ຺ຈ ປາຬິຎ຺ຈ ຊານິຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸຣູປຘມ຺ມໍ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ນ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໙໐. ສມຓມຈລາທີສຸ – ສມຓມຈໂລຕິ ສມຓອຈໂລ, ມກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ນິຈ຺ຈລສມໂຓ, ຖິຣສມໂຓຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ໂສຕາປນ຺ໂນ ສາສເນ ມູລຊາຕາຍ ສທ຺ຘາຍ ປຕິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ‘ສມຓມຈໂລ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສກທາຄາມີ ປນ ຣຊ຺ຊນກິເລສສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ສມຓປທຸໂມຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຣຕ຺ຕຏ຺ໂຐ ຫິ ອິຘ ປທຸມຏ຺ໂຐ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນາຄາມີ ກາມຣາຄສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຣຊ຺ຊນກິເລສສ຺ສ ນຕ຺ຖິຕາຍ ສມຓປຸຓ຺ຑຣີໂກຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ປຓ຺ຑຣຏ຺ໂຐ ຫິ ອິຘ ປຸຓ຺ຑຣີກຏ຺ໂຐ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຂີຓາສໂວ ຈ ຖທ຺ຘຠາວກຣານໍ ກິເລສານໍ ອຠາເວນ ສມເຓສຸ ສມຓສຸຂຸມາໂລ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ອປ຺ປທຸກ຺ຂຏ຺ເຐນປິ ເຈສ ສມຓສຸຂຸມາໂລເຍວາຕິ.

ຈຕຸກ຺ກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.