໓. ຕິກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໙໑. ຕິກນິທ຺ເທເສ – ທຸສ຺ສີໂລຕິ ນິສ຺ສີໂລ. ປາປຘມ຺ໂມຕິ ລາມກຘມ຺ໂມ. ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ ວາ ທຸສ຺ສີໂລ, ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິຍາ ປາປຘມ຺ໂມ. ກາຍວຈີສໍວຣເຠເທນ ທຸສ຺ສີໂລ, ເສສສໍວຣເຠເທນ ປາປຘມ຺ໂມ. ອສຸທ຺ຘປໂຍຄຕາຍ ທຸສ຺ສີໂລ, ອສຸທ຺ຘາສຍຕາຍ ປາປຘມ຺ໂມ. ກຸສລສີລວິຣເຫນ ທຸສ຺ສີໂລ; ອກຸສລສີລສມນ຺ນາຄເມນ ປາປຘມ຺ໂມ. ອສຸຈີຕິ ອສຸຈີຫິ ກາຍກມ຺ມາທີຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ສງ຺ກສ຺ສຣສມາຈາໂຣຕິ ສງ຺ກາຍ ປເຣຫິ ສຣິຕພ຺ພສມາຈາໂຣ. ກິຎ຺ຈິເທວ ອສາຣຸປ຺ປໍ ທິສ຺ວາ ‘ອິທໍ ອິມິນາ ກຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ເອວໍ ປເຣຫິ ອາສງ຺ກນີຍສມາຈາໂຣ, ອຕ຺ຕໂນເຍວ ວາ ສງ຺ກາຍ ສຣິຕພ຺ພສມາຈາໂຣ – ສາສງ຺ກສມາຈາໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສ ຫິ ທິວາຏ຺ຐານາທີສຸ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິເທວ ມນ຺ຕຍນ຺ເຕ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ‘ອິເມ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ມນ຺ເຕນ຺ຕິ, ກຈ຺ຈິ ນຸ ໂຂ ມຍາ ກຕກມ຺ມໍ ຊານິຕ຺ວາ ມນ຺ເຕນ຺ຕີ’ຕິ ເອວໍ ສາສງ຺ກສມາຈາໂຣ ໂຫຕິ.

ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກມ຺ມນ຺ໂຕຕິ ປຏິຈ຺ຉາເທຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕເກນ ປາປກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອສ຺ສມໂຓ ສມຓປຏິຎ຺ໂຎຕິ ອສ຺ສມໂຓ ຫຸຕ຺ວາວ ສມຓປຕິຣູປກຕາຍ ‘ສມໂຓ ອຫ’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປຏິຎ຺ໂຎ. ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ໂຎຕິ ອຎ຺ເຎ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ສຸນິວຕ຺ເຖ ສຸປາຣຸເຕ ສຸມ຺ຠກປຕ຺ຕຘເຣ ຄາມນິຄມຊນປທຣາຊຘານີສຸ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ຕາທິເສນ ອາກາເຣນ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊນໂຕ ‘ອຫໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ’ຕິ ປຏິຎ຺ຎໍ ເທນ຺ໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ. ‘ອຫໍ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຸໂປສຖຄ຺ຄາທີນິ ປວິສນ຺ໂຕ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ໂຎ ໂຫຕິເຍວ, ຕຖາ ສງ຺ຆິກໍ ລາຠໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ. ອນ຺ໂຕປູຕີຕິ ປູຕິນາ ກມ຺ເມນ ອນ຺ໂຕ ອນຸປວິຏ຺ໂຐ, ນິຄ຺ຄຸຓຕາຍ ວາ ຄຸຓສາຣວິຣຫິຕຕ຺ຕາ ອນ຺ໂຕປູຕິ. ອວສ຺ສຸໂຕຕິ ຣາຄາທີຫິ ຕິນ຺ໂຕ. ກສມ຺ພຸຊາໂຕຕິ ສຎ຺ຊາຕຣາຄາທິກຈວໂຣ. ອຖ ວາ ກສມ຺ພຸ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕິນ຺ຕກຸຓປຄຕໍ ກສຏອຸທກໍ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ສາສເນ ທຸສ຺ສີໂລ ນາມ ຊິຄຸຈ຺ຉນີຍຕ຺ຕາ ຕິນ຺ຕກຸຓປກສຏອຸທກສທິໂສ. ຕສ຺ມາ ກສມ຺ພຸ ວິຍ ຊາໂຕຕິ ກສມ຺ພຸຊາໂຕ.

ຕສ຺ສ ນ ເອວໍ ໂຫຕີຕິ ກສ຺ມາ ນ ໂຫຕິ? ຍຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ສກ຺ກາ ຠເວຍ຺ຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ລທ຺ຘຸໍ, ຕສ຺ສາ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຫິ ຈຓ຺ຑາລກຸມາຣກສ຺ສ ‘ອສຸໂກ ນາມ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາໂຣ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຕ຺ໂຕ’ຕິ ສຸຕ຺ວາປິ, ຍສ຺ມິໍ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາຕາ ອຠິເສກໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ຕສ຺ມິໍ ກຸເລ ອປຈ຺ຈາຊາຕຕ຺ຕາ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫມ຺ປິ ໂສ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາໂຣ ວິຍ ອຠິເສກໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ; ເອວເມວ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ‘ອສຸໂກ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ’ຕິ ສຸຕ຺ວາປິ, ຍສ຺ມິໍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ສ ອຠາວໂຕ ‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫມ຺ປິ ໂສ ສີລວາ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸເຓຍ’ນ຺ຕິ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຣຫຕ຺ຕາສາຍ ອຠາວາ ນິຣາໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໙໒. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕີຕິ ກສ຺ມາ ໂຫຕິ? ຍສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ສກ຺ກາ ຠເວຍ຺ຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕຸໍ, ຕສ຺ສາ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຖິຣຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຫິ ສຸຊາຕສ຺ສ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາຣສ຺ສ ‘ອສຸໂກ ນາມ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາໂຣ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຕ຺ໂຕ’ຕິ ສຸຕ຺ວາວ ຍສ຺ມິໍ ກຸເລ ປຈ຺ຈາຊາຕາ ອຠິເສກໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈາຊາຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫມ຺ປິ, ໂສ ກຸມາໂຣ ວິຍ ອຠິເສກໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ ເອວເມວ ສີລວໂຕ ‘ອສຸໂກ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ’ຕິ ສຸຕ຺ວາວ ຍສ຺ມິໍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ສາ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຖິຣຕ຺ຕາ – ‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫມ຺ປິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ ເອວໍ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາສໍໂສ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ອາສໍສຕິ ປຕ຺ເຖຕີຕິ ອາສໍໂສ.

໙໓. ຍາ ຫິສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ອວິມຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ຍາ ຕສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ອຣຫຕ຺ຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິມຸຕ຺ຕາສາ ອໂຫສິ, ສາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ຕສ຺ມາ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຫິ ອຠິສິຕ຺ຕສ຺ສ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ‘ອສຸໂກ ນາມ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາໂຣ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຕ຺ໂຕ’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຣຊ຺ຊາຠິເສການໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕານໍ ອຠາວາ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫມ຺ປິ ໂສ ກຸມາໂຣ ວິຍ ອຠິເສກໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ; ເອວເມວ ຂີຓາສວສ຺ສ ‘ອສຸໂກ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ’ຕິ ສຸຕ຺ວາ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຣຫຕ຺ຕານໍ ອຠາວາ – ‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫມ຺ປິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຣຫຕ຺ຕາສາຍ ວິຄຕຕ຺ຕາ ວິຄຕາໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໙໔. ຄິລານູປມນິທ຺ເທເສ – ຍາຍ ອຸປມາຍ ເຕ ຄິລານູປມາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕໍ ຕາວ ອຸປມໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕໂຍ ຄິລານາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສປ຺ປາຍານີຕິ ຫິຕານິ ວຸທ຺ຘິກຣານິ. ປຕິຣູປນ຺ຕິ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ. ເນວ ວຸຏ຺ຐາຕິ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາຕິ ອິມິນາ ອເຕກິຈ຺ເຉນ ວາຕາປມາຣາທິນາ ໂຣເຄນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ນິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ໂຕ ຄິລາໂນ ກຖິໂຕ. ວຸຏ຺ຐາຕິ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາຕິ ອິມິນາ ຂິປິຕກຈ຺ຉຸຕິຓປຸປ຺ຜກຊຣາທິປ຺ປເຠໂທ ອປ຺ປມຕ຺ຕກາພາໂຘ ກຖິໂຕ.

ລຠນ຺ໂຕ ສປ຺ປາຍານິ ໂຠຊນານິ ໂນ ອລຠນ຺ໂຕຕິ ອິມິນາ ປນ ເຍສໍ ປຏິຊຄ຺ຄເນນ ຜາສຸກໍ ໂຫຕິ, ສພ຺ເພປິ ເຕ ອາພາຘາ ກຖິຕາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຕິຣູໂປ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ນາມ ຄິລານຸປຏ຺ຐາກອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຓ຺ຑິໂຕ ທກ຺ໂຂ ອນລໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຄິລານຸປຏ຺ຐາໂກ ອນຸຎ຺ຎາໂຕຕິ ‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ທາຕພ຺ໂພ’ຕິ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ຄິລາເນ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ຍາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຈ ສາມເຓໂຣ ຈ ອິມໍ ປຏິຊຄ຺ຄຖາ’ຕິ ອປໂລເກຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພາ. ຍາວ ປນ ເຕ ຕໍ ປຏິຊຄ຺ຄນ຺ຕິ, ຕາວ ຄິລານສ຺ສ ຈ ເຕສຎ຺ຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເຍນຕ຺ໂຖ ສພ຺ພໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ເສວ ຠາໂຣ. ອຎ຺ເຎປິ ຄິລານາ ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ພາຕິ ອິຕເຣປິ ທ຺ເວ ຄິລານາ ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ພາ. ກິໍ ກາຣຓາ? ໂຍປິ ຫິ ນິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ຕຄິລາໂນ, ໂສ ອນຸປຏ຺ຐິຍມາໂນ ‘ສເຈ ມໍ ປຏິຊຄ຺ເຄຍ຺ຍຸໍ, ຜາສຸກໍ ເມ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ໂຂ ປນ ມໍ ປຏິຊຄ຺ຄນ຺ຕີ’ຕິ ມໂນປໂທສໍ ກຕ຺ວາ ອປາເຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ປຏິຊຄ຺ຄິຍມານສ຺ສ ປນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ຍໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ກຕໍ, ມຍ຺ຫໍ ປນ ກມ຺ມວິປາໂກ ອີທິໂສ’ຕິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ເມຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ໂຍ ປນ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກນ ພ຺ຍາຘິນາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ລຠນ຺ໂຕປິ ອລຠນ຺ໂຕປິ ວຸຏ຺ຐາຕິເຍວ, ຕສ຺ສ ວິນາປິ ເຠສຊ຺ເຊນ ວູປສມນກພ຺ຍາຘິ ເຠສຊ຺ເຊ ກເຕ ຂິປ຺ປຕຣໍ ວູປສມ຺ມຕິ. ຕໂຕ ໂສ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ວາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ສມຓຘມ຺ມໍ ວາ ກາຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ. ອິມິນາ ກາຣເຓນ ອຎ຺ເຎປິ ຄິລານາ ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເນວ ໂອກ຺ກມຕີຕິ ເນວ ປວິສຕິ. ນິຍາມໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕນ຺ຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ມຄ຺ຄນິຍາມສງ຺ຂາຕໍ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ. ອິມິນາ ປທປຣໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຖິໂຕ. ທຸຕິຍວາເຣນ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ຄຫິໂຕ ສາສເນ ນາຬກຕ຺ເຖຣສທິໂສ. ພຸທ຺ຘນ຺ຕເຣ ເອກວາຣໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ສນ຺ຕິເກ ໂອວາທໍ ລຠິຕ຺ວາ ປຏິວິທ຺ຘປຈ຺ເຈກໂພຘິຎາໂຓ ຈ. ຕຕິຍວາເຣນ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຖິໂຕ. ເນຍ຺ໂຍ ປນ ຕນ຺ນິສ຺ສິໂຕວ ໂຫຕິ.

ຘມ຺ມເທສນາ ອນຸຎ຺ຎາຕາຕິ ມາສສ຺ສ ອຏ຺ຐ ວາເຣ ຘມ຺ມກຖາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ. ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ເທເສຕພ຺ໂພຕິ ອິຕເຣສມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ກເຖຕພ຺ໂພ. ກິໍ ກາຣຓາ? ປທປຣມສ຺ສ ຫິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ຘມ຺ມໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສາປິ ອນາຄເຕ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ໂຍ ປນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຣູປທສ຺ສນໍ ລຠນ຺ໂຕປິ ອລຠນ຺ໂຕປິ ຘມ຺ມວິນຍຎ຺ຈ ສວນາຍ ລຠນ຺ໂຕປິ ອລຠນ຺ໂຕປິ ຘມ຺ມໍ ອຠິສເມຕິ; ໂສ ອລຠນ຺ໂຕ ນ ຕາວ ອຠິສເມຕິ, ລຠນ຺ໂຕ ປນ ຂິປ຺ປເມວ ອຠິສເມສ຺ສຕີຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ເຕສໍ ຘມ຺ໂມ ເທເສຕພ຺ໂພ. ຕຕິຍສ຺ສ ປນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ເທເສຕພ຺ໂພວ. ກາຍສກ຺ຂິທິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ຕສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕາ ເຫຏ຺ຐາ ກຖິຕາເຍວ.

໙໘. ຄູຖຠາຓີອາທີສຸ – ສຠຄ຺ຄໂຕຕິ ສຠາຍໍ ຐິໂຕ. ປຣິສຄ຺ຄໂຕຕິ ຄາມປຣິສາຍ ຐິໂຕ. ຎາຕິມຊ຺ຌຄໂຕຕິ ທາຍາທານໍ ມຊ຺ເຌ ຐິໂຕ. ປູຄມຊ຺ຌຄໂຕຕິ ເສຓີນໍ ມຊ຺ເຌ ຐິໂຕ. ຣາຊກຸລມຊ຺ຌຄໂຕຕິ ຣາຊກຸລສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ມຫາວິນິຈ຺ຉເຍ ຐິໂຕ. ອຠິນີໂຕຕິ ປຸຈ຺ຉນຕ຺ຖາຍ ນີໂຕ. ສກ຺ຂິປຸຏ຺ໂຐຕິ ສກ຺ຂິໍ ກຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິໂຕ. ເອຫມ຺ໂຠ ປຸຣິສາຕິ ອາລປນເມຕໍ. ອຕ຺ຕເຫຕຸ ວາ ປຣເຫຕຸ ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ປຣສ຺ສ ວາ ຫຕ຺ຖປາທາທິເຫຕຸ ວາ ຘນເຫຕຸ ວາ. ອາມິສກິຎ຺ຈິກ຺ຂເຫຕຸ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາມິສນ຺ຕິ ລາໂຠ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ກິຎ຺ຈິກ຺ຂນ຺ຕິ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ. ອນ຺ຕມໂສ ຕິຕ຺ຕິຣວຏ຺ຏກສປ຺ປິປິຓ຺ຑນວນີຕປິຓ຺ຑາທິອປ຺ປມຕ຺ຕກສ຺ສາປິ ລຎ຺ຊສ຺ສ ເຫຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕາ ໂຫຕີຕິ ຊານນ຺ໂຕເຍວ ມຸສາວາທໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ຄູຖສທິສວຈນຕ຺ຕາ ຄູຖຠາຓີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາ ຫິ ຄູຖໍ ນາມ ມຫາຊນສ຺ສ ອນິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ ອກນ຺ຕໍ; ເອວເມວ ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວຈນໍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ອນິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ ອກນ຺ຕໍ.

໙໙. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຸປ຺ຜສທິສວຈນຕ຺ຕາ ປຸປ຺ຜຠາຓີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາ ຫິ ຜຸລ຺ລານິ ວສ຺ສິການິ ວາ ອຘິມຸຕ຺ຕການິ ວາ ມຫາຊນສ຺ສ ອິຏ຺ຐານິ ກນ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ; ເອວເມວ ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວຈນໍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ອິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ ກນ຺ຕໍ.

໑໐໐. ເນລາຕິ ເອລໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂທໂສ. ນາສ຺ສາ ເອລນ຺ຕິ ເນລາ. ນິທ຺ໂທສາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ‘‘ເນລງ຺ໂຄ ເສຕປຈ຺ຉາໂທ’’ຕິ (ອຸທາ. ໖໕) ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕເນລໍ ວິຍ. ກຓ຺ຓສຸຂາຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຘຸຣຕາຍ ກຓ຺ຓານໍ ສຸຂາ. ສູຈິວິຊ຺ຌນໍ ວິຍ ກຓ຺ຓສູລໍ ນ ຊເນຕິ. ອຕ຺ຖມຘຸຣຕາຍ ສກລສຣີເຣ ໂກປໍ ອຊເນຕ຺ວາ ເປມໍ ຊເນຕີຕິ ເປມນີຍາ. ຫທຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ ອປ຺ປຏິຫຎ຺ຎມານາ ສຸເຂນ ຈິຕ຺ຕໍ ປວິສຕີຕິ ຫທຍງ຺ຄມາ. ຄຸຓປຣິປຸຓ຺ຓຕາຍ ປຸເຣ ຠວາຕິ ໂປຣີ. ປຸເຣ ສໍວຑ຺ຒນາຣີ ວິຍ ສຸກຸມາຣາຕິປິ ໂປຣີ. ປຸຣສ຺ສ ເອສາຕິປິ ໂປຣີ. ນຄຣວາສີນໍ ກຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນຄຣວາສິໂນ ຫິ ຍຸຕ຺ຕກຖາ ໂຫນ຺ຕິ. ປິຕິມຕ຺ຕໍ ປິຕາຕິ, ມາຕິມຕ຺ຕໍ ມາຕາຕິ, ຠາຕິມຕ຺ຕໍ ຠາຕາຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວຣູປີ ກຖາ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ກນ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ. ພຫຸຊນສ຺ສ ກນ຺ຕຠາເວເນວ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ມນາປາ ຈິຕ຺ຕວຸທ຺ຘິກຣາຕິ ພຫຸຊນມນາປາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ມຘຸຠາຓີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ມຸທຸຠາຓີຕິປິ ປາໂຐ. ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ມຘຸຣວຈໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຫິ ຈຕຸມຘຸຣໍ ນາມ ມຘຸຣໍ ປຓີຕໍ; ເອວເມວ ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວຈນໍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ມຘຸຣໍ ໂຫຕິ.

໑໐໑. ອຣຸກູປມຈິຕ຺ຕາທີສຸ – ອຠິສຊ຺ຊຕີຕິ ລຄ຺ຄຕິ. ກຸປ຺ປຕີຕິ ໂກປວເສນ ກຸປ຺ປຕິ. ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕີຕິ ປກຕິຠາວໍ ປຊຫຕິ, ປູຕິໂກ ໂຫຕິ. ປຕິຕ຺ຖີຍຕີຕິ ຖິນຠາວໍ ຖທ຺ຘຠາວຎ຺ຈ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂກປນ຺ຕິ ທຸພ຺ພລໂກຘໍ. ໂທສນ຺ຕິ ທຸສ຺ສນວເສນ ຕໂຕ ພລວຕຣໍ. ອປ຺ປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ອຕຸຏ຺ຐາກາຣໍ ໂທມນສ຺ສໍ. ທຸຏ຺ຐາຣຸໂກຕິ ປຸຣາຓວໂຓ. ກຏ຺ເຐນາຕິ ທຓ຺ຑກໂກຏິຍາ. ກຐລາຍາຕິ ກປາເລນ. ອາສວໍ ເທຕີຕິ ອປຣາປຣໍ ສວຕິ. ປຸຣາຓວໂຓ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ເອວ ປຸພ຺ພໍ ໂລຫິຕໍ ຍູສນ຺ຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ສວຕິ, ຆຏ຺ຏິໂຕ ປນ ຕານິ ອຘິກຕຣໍ ສວຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ, ທຸຏ຺ຐາຣຸໂກ ວິຍ ຫິ ໂກຘໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ສວນໍ ວິຍ ໂກຘນສ຺ສປິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອຸທ຺ຘຸມາຕກສ຺ສ ວິຍ ຈຓ຺ຑິກຕສ຺ສ ຈຣຓໍ. ກຏ຺ເຐນ ວາ ກຐລາຍ ວາ ຆຏ຺ຏນໍ ວິຍ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ວຈນໍ ຠິຍ຺ໂຍໂສ ມຕ຺ຕາຍ ສວນໍ ວິຍ ‘ມາທິສໍ ນາມ ເອສ ເອວໍ ວທຕີ’ຕິ ຠິຍ຺ໂຍໂສ ມຕ຺ຕາຍ ອຸທ຺ຘຸມາຍນຠາໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຣຸກູປມຈິຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຸຣາຓວຓສທິສຈິຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐໒. ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍາຕິ ຣຕ຺ຕິໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຸປ຺ປຕ຺ຕິນິວາຣເຓນ ອນ຺ຘຠາວກຣເຓ ພຫລຕເມ. ວິຊ຺ຊນ຺ຕຣິກາຍາຕິ ວິຊ຺ຊຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ. ອິຘາປິ ອິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ວິຍ ຫິ ໂຍຄາວຈໂຣ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ ກິເລສາ. ວິຊ຺ຊຸສຎ຺ຈຣຓໍ ວິຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາໂລ. ວິຊ຺ຊນ຺ຕຣິກາຍ ຈກ຺ຂຸມໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ສາມນ຺ຕາ ຣູປທສ຺ສນໍ ວິຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ນິພ຺ພານທສ຺ສນໍ. ປຸນ ອນ຺ຘກາຣາວຕ຺ຖຣຓໍ ວິຍ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ ກິເລສາ. ປຸນ ວິຊ຺ຊຸສຎ຺ຈຣຓໍ ວິຍ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທ. ວິຊ຺ຊນ຺ຕຣິກາຍ ຈກ຺ຂຸມໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ສາມນ຺ຕາ ຣູປທສ຺ສນໍ ວິຍ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ນິພ຺ພານທສ຺ສນໍ. ປຸນ ອນ຺ຘກາຣາວຕ຺ຖຣຓໍ ວິຍ ອນາຄາມິມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ ກິເລສາ. ປຸນ ວິຊ຺ຊຸສຎ຺ຈຣຓໍ ວິຍ ອນາຄາມິມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທ. ວິຊ຺ຊນ຺ຕຣິກາຍ ຈກ຺ຂຸມໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ສາມນ຺ຕາ ຣູປທສ຺ສນໍ ວິຍ ອນາຄາມິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ນິພ຺ພານທສ຺ສນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິຊ຺ຊູປມຈິຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕ຺ຕຣກາໂລຠາເສນ ວິຊ຺ຊຸສທິສຈິຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐໓. ວຊິຣູປມຈິຕ຺ຕຕາຍປິ ອິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ວຊິຣໍ ວິຍ ຫິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ມຓິຄຓ຺ຐິປາສາຓຄຓ຺ຐິ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ ກິເລສາ. ວຊິຣສ຺ສ ມຓິຄຓ຺ຐິໍ ວາ ປາສາຓຄຓ຺ຐິໍ ວາ ວິນິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຄມນຠາວສ຺ສ ນຕ຺ຖິຠາໂວ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາເຓນ ອຈ຺ເຉຊ຺ຊານໍ ກິເລສານໍ ນຕ຺ຖິຠາໂວ. ວຊິເຣນ ນິພ຺ພິທ຺ຘເວຘສ຺ສ ປຸນ ອປຏິປູຣຓໍ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ຉິນ຺ນານໍ ກິເລສານໍ ປຸນ ອນຸປ຺ປາໂທ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ວຊິຣູປມຈິຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິເລສານໍ ມູລຆາຕກຣຓສມຕ຺ຖຕາຍ ວຊິເຣນ ສທິສຈິຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐໔. ອນ຺ຘາທີສຸ ຕຖາຣູປໍ ຈກ຺ຂຸ ນ ໂຫຕີຕິ ຕຖາຊາຕິກໍ ຕຖາສຠາວໍ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ ນ ໂຫຕິ. ຜາຕິໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ຜີຕໍ ວຑ຺ຒິຕໍ ກເຣຍ຺ຍ. ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ເຊຕິ ສໂທສນິທ຺ໂທເສ. ຫີນປ຺ປຓີເຕຕິ ອຘມຸຕ຺ຕເມ. ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາເຄຕິ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກາເຍວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິພາຫນໂຕ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ສປ຺ປຏິຠາຄາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ – ກຸສເລ ຘມ຺ເມ ‘ກຸສລາ ຘມ຺ມາ’ຕິ ເຍນ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ຊາເນຍ຺ຍ, ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ‘ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ’ຕິ, ສາວຊ຺ຊາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາເຄສຸ ປນ ກຓ຺ຫຘມ຺ເມ ‘ສຸກ຺ກສຸປ຺ປຏິຠາຄາ’ຕິ, ສຸກ຺ກຘມ຺ເມ ‘ກຓ຺ຫສປ຺ປຏິຠາຄາ’ຕິ ເຍນ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ຊາເນຍ຺ຍ. ຕຖາຣູປມ຺ປິສ຺ສ ຈກ຺ຂຸ ນ ໂຫຕີຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ເສສຏ຺ຐາເນສຸປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກໂຠຄສໍຫຣຓປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸໂນ ຈ ສມ຺ປຣາຍິກຕ຺ຖໂສຘນປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸໂນ ຈ ອຠາວາ ອນ຺ໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທຸຕິໂຍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກໂຠຄສໍຫຣຓປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸໂນ ຠາວາ, ສມ຺ປຣາຍິກຕ຺ຖໂສຘນປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸໂນ ປນ ອຠາວາ ເອກຈກ຺ຂູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕິໂຍ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ຠາວາ ທ຺ວິຈກ຺ຂູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໐໗. ອວກຸຊ຺ຊປຎ຺ຎາທີສຸ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕີຕິ ອຸປາສໂກ ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖາຍ ອາຄໂຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມໍ ປຫາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ. ອາທິກລ຺ຍາຓນ຺ຕິ ອາທິມ຺ຫິ ກລ຺ຍາຓໍ ຠທ຺ທກໍ ອນວຊ຺ຊໍ ນິທ຺ໂທສໍ ກຕ຺ວາ ເທເສນ຺ຕິ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ອາທີຕິ ປຸພ຺ພປຏ຺ຐປນາ. ມຊ຺ຌນ຺ຕິ ກຖາເວມຊ຺ຌໍ. ປຣິໂຍສານນ຺ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ. ອິຕິສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ຕາ ປຸພ຺ພປຏ຺ຐປເນປິ ກລ຺ຍາຓໍ ຠທ຺ທກໍ ອນວຊ຺ຊເມວ ກຕ຺ວາ ກເຖນ຺ຕິ, ເວມຊ຺ເຌປິ, ປຣິໂຍສາເນປິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຕ຺ຖິ ເທສນາຍ ອາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສານານິ, ອຕ຺ຖິ ສາສນສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ເທສນາຍ ຕາວ – ຈຕຸປ຺ປທິກຄາຖາຍ ປຐມປທໍ ອາທິ, ທ຺ເວ ປທານິ ມຊ຺ຌໍ, ອວສານປທໍ ປຣິໂຍສານໍ. ເອການຸສນ຺ຘິກສຸຕ຺ຕສ຺ສ – ນິທານໍ ອາທິ, ອນຸສນ຺ຘິ ມຊ຺ຌໍ, ອິທມໂວຈາຕິ ອປ຺ປນາ ປຣິໂຍສານໍ. ອເນການຸສນ຺ຘິກສ຺ສ – ປຐໂມ ອນຸສນ຺ຘິ ອາທິ, ຕໂຕ ປຣໍ ເອໂກ ວາ ອເນກາ ວາ ມຊ຺ຌໍ, ປຈ຺ຉິໂມ ປຣິໂຍສານໍ. ອຍໍ ຕາວ ເທສນາຍ ນໂຍ.

ສາສນສ຺ສ ປນ ສີລໍ ອາທິ, ສມາຘິ ມຊ຺ຌໍ, ວິປສ຺ສນາ ປຣິໂຍສານໍ. ສມາຘິ ວາ ອາທິ, ວິປສ຺ສນາ ມຊ຺ຌໍ, ມຄ຺ໂຄ ປຣິໂຍສານໍ. ວິປສ຺ສນາ ວາ ອາທິ, ມຄ຺ໂຄ ມຊ຺ຌໍ, ຜລໍ ປຣິໂຍສານໍ. ມຄ຺ໂຄ ວາ ອາທິ, ຜລໍ ມຊ຺ຌໍ, ນິພ຺ພານໍ ປຣິໂຍສານໍ. ທ຺ເວ ທ຺ເວ ວາ ກຣິຍມາເນ ສີລສມາຘໂຍ ອາທິ, ວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄາ ມຊ຺ຌໍ, ຜລນິພ຺ພານານິ ປຣິໂຍສານໍ. ສາຕ຺ຖນ຺ຕິ ສາຕ຺ຖກໍ ກຕ຺ວາ ເທເສນ຺ຕິ. ສພ຺ຍຎ຺ຊນນ຺ຕິ ອກ຺ຂຣປາຣິປູຣິໍ ກຕ຺ວາ ເທເສນ຺ຕິ. ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓນ຺ຕິ ສກລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ອນູນໍ ກຕ຺ວາ ເທເສນ຺ຕິ. ປຣິສຸທ຺ຘນ຺ຕິ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ນິຊ຺ຊຏໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຐິໍ ກຕ຺ວາ ເທເສນ຺ຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ເທເສນ຺ຕາ ຈ ເສຏ຺ຐຈຣິຍຠູຕໍ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍສງ຺ຄຫິຕໍ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ປກາເສນ຺ຕິ. ເນວ ອາທິໍ ມນສິ ກໂຣຕີຕິ ເນວ ປຸພ຺ພປຏ຺ຐປນໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ກຸມ຺ໂຠຕິ ຆໂຏ. ນິກ຺ກຸຊ຺ໂຊຕິ ອໂຘມຸໂຂ ຐປິໂຕ. ເອວເມວນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກຸມ຺ໂຠ ນິກ຺ກຸຊ຺ໂຊ ວິຍ ອວກຸຊ຺ຊປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຸທກາສິຎ຺ຈນກາໂລ ວິຍ ຘມ຺ມເທສນາຍ ລທ຺ຘກາໂລ. ອຸທກສ຺ສ ວິວຏ຺ຏນກາໂລ ວິຍ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອຸຄ຺ຄເຫຕຸໍ ອສມຕ຺ຖກາໂລ. ອຸທກສ຺ສ ອສຓ຺ຐານກາໂລ ວິຍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອສລ຺ລກ຺ຂຓກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອວກຸຊ຺ຊປຎ຺ໂຎຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອໂຘມຸຂປຎ຺ໂຎຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐໘. ອາກິຓ຺ຓານີຕິ ປກ຺ຂິຕ຺ຕານິ. ສຕິສມ຺ໂມສາ ປກິເຣຍ຺ຍາຕິ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິຕາຍ ວິກິເຣຍ຺ຍ. ເອວເມວນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຈ຺ຉງ຺ໂຄ ວິຍ ອຸຈ຺ຉງ຺ຄປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ນານາຂຊ຺ຊການິ ວິຍ ນານປ຺ປກາຣໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ. ອຸຈ຺ຉງ຺ເຄ ນານາຂຊ຺ຊການິ ຂາທນ຺ຕສ຺ສ ນິສິນ຺ນກາໂລ ວິຍ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຫຓກາໂລ. ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ສຕິສມ຺ໂມສາ ວິກິຣຓກາໂລ ວິຍ ຕສ຺ມາ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອສລ຺ລກ຺ຂຓກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຈ຺ຉງ຺ຄປຎ຺ໂຎຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຸຈ຺ຉງ຺ຄສທິສປຎ຺ໂຎຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐໙. ອຸກ຺ກຸຊ຺ໂຊຕິ ອຸປຣິມຸໂຂ ຐປິໂຕ. ສຓ຺ຐາຕີຕິ ປຕິຏ຺ຐຫຕິ. ເອວເມວ ໂຂຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປຣິມຸໂຂ ຐປິໂຕ ກຸມ຺ໂຠ ວິຍ ປຸຖຸປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຸທກສ຺ສ ອາສິຕ຺ຕກາໂລ ວິຍ ເທສນາຍ ລທ຺ຘກາໂລ. ອຸທກສ຺ສ ສຓ຺ຐານກາໂລ ວິຍ ຕຕ຺ຖ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຫຓກາໂລ. ໂນ ວິວຏ຺ຏນກາໂລ ວິຍ ອຸຏ຺ຐາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ສລ຺ລກ຺ຂຓກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຖຸປຎ຺ໂຎຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິຕ຺ຖາຣິກປຎ຺ໂຎຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໑໐. ອວີຕຣາຄາທີສຸ – ຍຖາ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ, ເອວໍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນປິ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ, ຕີສຸ ຈ ຠເວສຸ ອວີຕຣາໂຄ. ອທພ຺ພຕາຍ ປນ ນ ຄຫິໂຕ. ຍຖາ ຫິ ເຉໂກ ວຑ຺ຒກີ ທພ຺ພສມ຺ຠາຣຕ຺ຖໍ ວນໍ ປວິຏ຺ໂຐ ນ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສມ຺ປຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕຣຸກ຺ເຂ ຉິນ຺ທຕິ, ເຍ ປນສ຺ສ ທພ຺ພສມ຺ຠາຣູປຄາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕເຍວ ຉິນ຺ທຕິ; ເອວມິຘາປິ ຠຄວຕາ ທພ຺ພຊາຕິກາ ອຣິຍາວ ຄຫິຕາ, ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ປນ ອທພ຺ພຕາຍ ນ ຄຫິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ກາເມສຸ ວີຕຣາໂຄຕິ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ວີຕຣາໂຄ. ຠເວສຸ ອວີຕຣາໂຄຕິ ຣູປາຣູປຠເວສຸ ອວີຕຣາໂຄ.

໑໑໓. ປາສາຓເລຂູປມາທີສຸ – ອນຸເສຕີຕິ ອປ຺ປຫີນຕາຍ ອນຸເສຕິ. ນ ຂິປ຺ປໍ ລຸຊ຺ຊຕີຕິ ນ ອນ຺ຕຣາ ນສ຺ສຕິ, ກປ຺ປຸຏ຺ຐາເນເນວ ນສ຺ສຕິ. ເອວເມວນ຺ຕິ ເອວໍ ຕສ຺ສາປິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂກໂຘ ນ ອນ຺ຕຣາ ປຸນທິວເສ ວາ ອປຣທິວເສ ວາ ນິພ຺ພາຕິ, ອທ຺ຘນິໂຍ ປນ ໂຫຕິ. ມຣເຓເນວ ນິພ຺ພາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ປາສາຓເລຂາ ວິຍ ກຸຊ຺ຌນຠາເວນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໂຕ ປາສາຓເລຂູປໂມຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໑໔. ໂສ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ໂກໂຘຕິ ໂສ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກປິ ກາຣເຓ ສຫສາ ກຸທ຺ຘສ຺ສ ໂກໂຘ. ນ ຈິຣນ຺ຕິ ອຈິຣໍ ອປ຺ປຫີນຕາຍ ນານຸເສຕິ. ຍຖາ ປນ ປຖວິຍໍ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ກຕເລຂາ ວາຕາທີຫິ ຂິປ຺ປໍ ນສ຺ສຕິ, ເອວມສ຺ສ ສຫສາ ອຸປ຺ປນ຺ໂນປິ ໂກໂຘ ຂິປ຺ປເມວ ນິພ຺ພາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຖວິຍໍ ເລຂາ ວິຍ ກຸຊ຺ຌນຠາເວນ ອຈິຣຏ຺ຐິຕິກໂຕ ປຖວີເລຂູປໂມຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໑໕. ອາຄາຬ຺ເຫນາຕິ ອຕິຄາຬ຺ເຫນ ມມ຺ມຈ຺ເຉທເກນ ຖທ຺ຘວຈເນນ. ຜຣຸເສນາຕິ ນ ໂສຕສຸເຂນ. ອມນາເປນາຕິ ນ ຈິຕ຺ຕສຸເຂນ. ສໍສນ຺ທຕີຕິ ເອກີຠວຕິ. ສນ຺ຘິຍຕີຕິ ຆຏຍຕິ. ສມ຺ໂມທຕີຕິ ນິຣນ຺ຕໂຣ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ – ສໍສນ຺ທຕີຕິ ຈິຕ຺ຕກິຣິຍາທີສຸ ຈິຕ຺ເຕນ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຂີໂຣທກໍ ວິຍ ເອກີຠາວໍ ອຸເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສນ຺ຘິຍຕີຕິ ຐານຄມນາທີສຸ ກາຍກິຣິຍາທີສຸ ກາເຍນ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕິລຕຓ຺ຑຸລາ ວິຍ ມິສ຺ສີຠາວໍ ອຸເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ໂມທຕີຕິ ອຸທ຺ເທສປຣິປຸຈ຺ຉາທີສຸ ວຈີກິຣິຍາສຸ ວາຈາຍ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ວິປ຺ປວາສຄໂຕປິ ປິຍສຫາຍໂກ ວິຍ ປິຍຕຣຠາວໍ ອຸເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປິຈ – ກິຈ຺ຈກຣຓີເຍສຸ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ອາທິໂຕວ ເອກກິຣິຍຠາວໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສໍສນ຺ທຕິ. ຍາວ ມຊ຺ຌາ ປວຕ຺ຕນ຺ໂຕ ສນ຺ຘິຍຕິ, ຍາວ ປຣິໂຍສານາ ອນິວຕ຺ຕນ຺ໂຕ ສມ຺ໂມທຕີຕິປິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸທກເລຂາ ວິຍ ຂິປ຺ປໍ ສໍສນ຺ທນໂຕ ອຸທກເລຂູປໂມຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໑໖. ໂປຕ຺ຖກູປເມສຸ – ຍາຍ ອຸປມາຍ ເຕ ໂປຕ຺ຖກູປມາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕໍ ຕາວ ອຸປມໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕໂຍ ໂປຕ຺ຖກາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ນໂວຕິ ນວວາຍິໂມ. ໂປຕ຺ຖໂກຕິ ສາຓວາກສາຏໂກ. ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓຕິ ວິວຓ຺ໂຓ. ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ຂຣສມ຺ຜສ຺ໂສ. ອປ຺ປຄ຺ໂຆຕິ ອຕິພຫຸໍ ອຄ຺ຆນ຺ໂຕ ກຫາປຓຄ຺ຆນໂກ ໂຫຕິ. ມຊ຺ຌິໂມຕິ ປຣິໂຠຄມຊ຺ຌິໂມ. ໂສ ຫິ ນວຠາວໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຊິຓ຺ຓຠາວໍ ອປ຺ປຕ຺ໂຕ ມຊ຺ເຌ ປຣິໂຠຄກາເລປິ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ຈ ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ໂສ ຈ ອປ຺ປຄ຺ໂຆເຍວ ຈ ໂຫຕິ. ອຕິພຫຸໍ ອຄ຺ຆນ຺ໂຕ ອຑ຺ຒໍ ອຄ຺ຆຕິ. ຊິຓ຺ຓກາເລ ປນ ອຑ຺ຒມາສກໍ ວາ ກາກຓິກໍ ວາ ອຄ຺ຆຕິ. ອຸກ຺ຂລິປຣິມຊ຺ຊນນ຺ຕິ ກາຬຸກ຺ຂລິປຣິປຸຎ຺ຉນໍ.

ນໂວຕິ ອຸປສມ຺ປທາຍ ປຎ຺ຈວສ຺ສກາລໂຕ ເຫຏ຺ຐາ ຊາຕິຍາ ສຏ຺ຐິວສ຺ໂສປິ ນໂວເຍວ. ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕາຍາຕິ ສຣີຣວຓ຺ເຓນປິ ຄຸຓວຓ຺ເຓນປິ ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕາຍ. ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ຫິ ປຣິສມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ນິຕ຺ເຕຊຕາຍ ສຣີຣວຓ຺ໂຓປິ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຄຸຓວຓ຺ເຓ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ເຍ ໂຂ ປນສ຺ສາຕິ ເຍ ໂຂ ປນ ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາກາ ວາ ຎາຕິມິຕ຺ຕາທໂຍ ວາ ເອຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເສວນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຕນ຺ຕິ ເຕສໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ຉ ສຕ຺ຖາເຣ ເສວນ຺ຕານໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິການໍ ວິຍ, ເທວທຕ຺ຕໍ ເສວນ຺ຕານໍ ໂກກາລິກາທີນໍ ວິຍ ຈ ຕໍ ເສວນໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ໂຫຕິ. ມຊ຺ຌິໂມຕິ ປຎ຺ຈວສ຺ສກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ນວວສ຺ສກາລາ ມຊ຺ຌິໂມ ນາມ. ເຖໂຣຕິ ທສວສ຺ສກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຖໂຣ ນາມ. ເອວມາຫໍສູຕິ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ຕຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ ພາລສ຺ສ ຠຓິເຕນ ໂກ ອຕ຺ໂຖຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຖາຣູປນ຺ຕິ ຕຖາຊາຕິກໍ ຕຖາສຠາວໍ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມສ຺ສ ກາຣຓຠູຕໍ.

໑໑໗. ກາສິກວຕ຺ຖູປເມສຸ – ກາສິກວຕ຺ຖໍ ນາມ ຕໂຍ ກປ຺ປາສໍສູ ຄເຫຕ຺ວາ ກນ຺ຕິຕສຸຕ຺ເຕນ ວາຍິຕໍ ສຸຂຸມວຕ຺ຖໍ. ຕໍ ນວວາຍິມໍ ອນຄ຺ຆໍ ໂຫຕິ. ປຣິໂຠຄມຊ຺ຌິມໍ ວີສມ຺ປິ ຕິໍສມ຺ປິ ສຫສ຺ສານິ ອຄ຺ຆຕິ. ຊິຓ຺ຓກາເລ ປນ ອຏ຺ຐປິ ທສປິ ສຫສ຺ສານິ ອຄ຺ຆຕິ.

ເຕສໍ ຕໍ ໂຫຕີຕິ ເຕສໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາທໂຍ ເສວນ຺ຕານໍ ວິຍ ຕໍ ເສວນໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘຎ຺ຫິ ເອກໍ ນິສ຺ສາຍ ຍາວຊ຺ຊກາລາ ມຸຈ຺ຈນກສຕ຺ຕານໍ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ. ຕຖາ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖເຣ ອວເສເສ ຈ ອສີຕິມຫາສາວເກ ນິສ຺ສາຍ ສຄ຺ຄໍ ຄຕສຕ຺ຕານໍ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ. ຍາວຊ຺ຊກາລາ ເຕສໍ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ປຏິປນ຺ນສຕ຺ຕານມ຺ປິ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິເຍວ. ອາເຘຍ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຕສ຺ສ ມຫາເຖຣສ຺ສ ຕໍ ອຕ຺ຖນິສ຺ສິຕໍ ວຈນໍ ຍຖາ ຄນ຺ຘກຣຓ຺ຑເກ ກາສິກວຕ຺ຖໍ ອາຘາຕພ຺ພຕໍ ຐເປຕພ຺ພຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ອຸຕ຺ຕມງ຺ເຄ ສິຣສ຺ມິໍ ຫທເຍ ຈ ອາຘາຕພ຺ພຕໍ ຐເປຕພ຺ພຕມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕານຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໑໘. ສຸປ຺ປເມຍ຺ຍາທີສຸ – ສຸເຂນ ປເມຕພ຺ໂພຕິ ສຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕໂລເກ. ອຸທ຺ຘໂຕຕິ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອຸນ຺ນໂຬຕິ ອຸຄ຺ຄຕນໂຬ; ຕຸຈ຺ຉມານໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈປໂລຕິ ປຕ຺ຕມຓ຺ຑນາທິນາ ຈາປລ຺ເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ມຸຂໂຣຕິ ມຸຂຂໂຣ. ວິກິຓ຺ຓວາໂຈຕິ ອສໍຍຕວຈໂນ. ອສມາຫິໂຕຕິ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາຣຫິໂຕ. ວິພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕຕິ ຠນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ, ຠນ຺ຕຄາວີຠນ຺ຕມິຄີສປ຺ປຏິຠາໂຄ. ປາກຏິນ຺ທ຺ຣິໂຍຕິ ວິວຏິນ຺ທ຺ຣິໂຍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘ສຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາ ຫິ ປຣິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸທກສ຺ສ ສຸເຂນ ປມາຓໍ ຄຍ຺ຫຕິ; ເອວເມວ ອິເມຫິ ອຄຸຓງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ສຸເຂນ ປມາຓໍ ຄຍ຺ຫຕິ. ເຕເນສ ‘ສຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

໑໑໙. ທຸກ຺ເຂນ ປເມຕພ຺ໂພຕິ ທຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ. ອນຸທ຺ຘຕາທີນິ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂວເສນ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘ທຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາ ຫິ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ທຸກ຺ເຂນ ປມາຓໍ ຄຍ຺ຫຕິ; ເອວເມວ ອິເມຫິ ຄຸຓງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ທຸກ຺ເຂນ ປມາຓໍ ຄຍ຺ຫຕິ. ຕາທິໂສ ‘ອນາຄາມີ ນຸ ໂຂ, ຂີຓາສໂວ ນຸ ໂຂ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຕເນສ ‘ທຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

໑໒໐. ນ ສກ຺ກາ ປເມຕຸນ຺ຕິ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ. ຍຖາ ຫິ ອາກາສສ຺ສ ນ ສກ຺ກາ ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ, ເອວໍ ຂີຓາສວສ຺ສ. ເຕເນສ ‘ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

໑໒໑. ນ ເສວິຕພ຺ພາທີສຸ – ນ ເສວິຕພ຺ໂພຕິ ນ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ. ນ ຠຊິຕພ຺ໂພຕິ ນ ອລ຺ລີຍິຕພ຺ໂພ. ນ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພຕິ ນ ສນ຺ຕິເກ ນິສີທນວເສນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປາສິຕພ຺ໂພ. ຫີໂນ ໂຫຕິ ສີເລນາຕິອາທີສຸ ອຸປາທາຍຸປາທາຍ ຫີນຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ໂຍ ຫິ ປຎ຺ຈ ສີລານິ ຣກ຺ຂຕິ, ໂສ ທສ ສີລານິ ຣກ຺ຂນ຺ເຕນ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ. ໂຍ ປນ ທສ ສີລານິ ຣກ຺ຂຕິ, ໂສ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ ຣກ຺ຂນ຺ເຕນ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນຸທ຺ທຍາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນຸກມ຺ປາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ອນຸທ຺ທຍຎ຺ຈ ອນຸກມ຺ປຎ຺ຈ. ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ເອວ ຫິ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ. ອນຸທ຺ທຍານຸກມ຺ປາວເສນ ປນ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໑໒໒. ສທິໂສ ໂຫຕີຕິ ສມາໂນ ໂຫຕິ. ສີລສາມຎ຺ຎຄຕານໍ ສຕນ຺ຕິ ສີເລນ ສມານຠາວໍ ຄຕານໍ ສນ຺ຕານໍ. ສີລກຖາ ຈ ໂນ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ສມານສີລານໍ ອມ຺ຫາກໍ ສີລເມວ ອາຣພ຺ຠ ກຖາ ຠວິສ຺ສຕິ. ສາ ຈ ໂນ ຜາສຸ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ສາ ຈ ສີລກຖາ ອມ຺ຫາກໍ ຜາສຸວິຫາໂຣ ສຸຂວິຫາໂຣ ຠວິສ຺ສຕິ. ສາ ຈ ໂນ ປວຕ຺ຕິນີ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ສາ ຈ ອມ຺ຫາກໍ ກຖາ ທິວສມ຺ປິ ກເຖນ຺ຕານໍ ປວຕ຺ຕິນີ ຠວິສ຺ສຕິ, ນ ປຏິຫຎ຺ຎິສ຺ສຕິ. ທ຺ວີສຸ ຫິ ສີລວນ຺ເຕສຸ ເອເກນ ສີລສ຺ສ ວຓ຺ເຓ ກຖິເຕ ອິຕໂຣ ອນຸໂມທຕິ; ເຕນ ເຕສໍ ກຖາ ຜາສຸ ເຈວ ໂຫຕິ, ປວຕ຺ຕິນີ ຈ. ເອກສ຺ມິໍ ປນ ທຸສ຺ສີເລ ສຕິ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລກຖາ ທຸກ຺ກຖາຕິ ເນວ ສີລກຖາ ໂຫຕິ, ນ ຜາສຸ ໂຫຕິ, ນ ປວຕ຺ຕິນີ. ສມາຘິປຎ຺ຎາກຖາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທ຺ເວ ຫິ ສມາຘິລາຠິໂນ ສມາຘິກຖໍ, ສປ຺ປຎ຺ຎາ ຈ ປຎ຺ຎາກຖໍ ກເຖນ຺ຕາ, ຣຕ຺ຕິໍ ວາ ທິວສໍ ວາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມ຺ປິ ນ ຊານນ຺ຕິ.

໑໒໓. ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາຕິ ສກ຺ກາຣຎ຺ເຈວ ຄຣຸກາຣຎ຺ຈ ກຣິຕ຺ວາ. ອຘິໂກ ໂຫຕີຕິ ອຕິເຣໂກ ໂຫຕິ. ສີລກ຺ຂນ຺ຘນ຺ຕິ ສີລຣາສິໍ. ປຣິປູເຣສ຺ສາມີຕິ ຕໍ ອຕິເຣກສີລໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ນິສ຺ສາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອປຣິປູຣໍ ສີລຣາສິໍ ປຣິປູຣໍ ກຣິສ຺ສາມິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຍ ອນຸຄ຺ຄເຫສ຺ສາມີຕິ ເອຕ຺ຖ ສີລສ຺ສ ອສປ຺ປາເຍ ອນຸປກາຣຘມ຺ເມ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສປ຺ປາເຍ ອຸປກາຣຘມ຺ເມ ເສວນ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຎ຺ຎາຍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ນາມ. ສມາຘິປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໒໔. ຊິຄຸຈ຺ຉິຕພ຺ພາທີສຸ – ຊິຄຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ຄູຖໍ ວິຍ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ອຖ ໂຂ ນນ຺ຕິ ອຖ ໂຂ ອສ຺ສ. ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທຕິ ກຖາສທ຺ໂທ. ເອວເມວນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຄູຖກູໂປ ວິຍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຄູຖກູເປ ປຕິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ຘມນີອຫິ ວິຍ ທຸສ຺ສີລປຸຄ຺ຄໂລ. ຄຸຖກູປໂຕ ອຸທ຺ຘຣິຍມາເນນ ເຕນ ອຫິນາ ປຸຣິສສ຺ສ ສຣີຣໍ ອາຣຸຬ຺ເຫນາປິ ອທຏ຺ຐຠາໂວ ວິຍ ທຸສ຺ສີລໍ ເສວມານສ຺ສາປິ ຕສ຺ສ ກິຣິຍາຍ ກາຣຓຠາໂວ ສຣີຣໍ ຄູເຖນ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ອຫິໂນ ຄຕກາໂລ ວິຍ ທຸສ຺ສີລໍ ເສວມານສ຺ສ ປາປກິຕ຺ຕິສທ຺ທສ຺ສ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄມນກາໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໒໕. ຕິນ຺ທຸກາລາຕນ຺ຕິ ຕິນ຺ທຸກຣຸກ຺ຂອລາຕໍ. ຠິຍ຺ໂຍໂສ ມຕ຺ຕາຍ ຈິຈ຺ຈິຏາຍຕີຕິ ຕຎ຺ຫິ ຌາຍມານໍ ປກຕິຍາປິ ປປຏິກາໂຍ ມຸຎ຺ຈນ຺ຕໍ ຈິຈ຺ຈິຏາຍຕິ ຈິຏິຈິຏາຕິ ສທ຺ທໍ ກໂຣຕິ. ຆຏ຺ຏິຕໍ ປນ ອຘິມຕ຺ຕໍ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວເມວນ຺ຕິ ເອວເມວໍ ໂກຘໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍປິ ອຸທ຺ຘໂຕ ຈຓ຺ຑິກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຈຣຕິ. ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ປນ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕກາເລ ‘ມາທິສໍ ນາມ ເອວໍ ວທຕີ’ຕິ ອຕິເຣກຕຣໍ ອຸທ຺ຘໂຕ ຈຓ຺ຑິກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຈຣຕິ. ຄູຖກູໂປຕິ ຄູຖປຸຓ຺ຓກູໂປ, ຄູຖຣາສິເຍວ ວາ. ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ ປເນຕ຺ຖ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມາ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕພ຺ໂພ, ນ ເສວິຕພ຺ໂພຕິ ຍສ຺ມາ ໂກຘໂນ ອຕິເສວິຍມາໂນປິ ອຕິອຸປສງ຺ກມິຍມາໂນປິ ກຸຊ຺ຌຕິເຍວ, ‘ກິໍ ອິມິນາ’ຕິ ປຏິກ຺ກມນ຺ໂຕປິ ກຸຊ຺ຌຕິເຍວ, ຕສ຺ມາ ປລາລຄ຺ຄິ ວິຍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕພ຺ໂພ, ນ ເສວິຕພ຺ໂພ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ໂຍ ຫິ ປລາລຄ຺ຄິໍ ອຕິອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕປ຺ປຕິ, ຕສ຺ສ ສຣີຣໍ ຌາຍຕິ. ໂຍ ອຕິປຏິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຕປ຺ປຕິ, ຕສ຺ສ ສີຕໍ ນ ວູປສມ຺ມຕິ. ອນຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອປຏິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປນ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠາເວນ ຕປ຺ເປນ຺ຕສ຺ສ ສີຕໍ ວູປສມ຺ມຕິ, ກາໂຍປິ ນ ຑຍ຺ຫຕິ. ຕສ຺ມາ ປລາລຄ຺ຄິ ວິຍ ໂກຘໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠາເວນ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕພ຺ໂພ, ນ ເສວິຕພ຺ໂພ, ນ ຠຊິຕພ຺ໂພ, ນ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ.

໑໒໖. ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕຕິ ສຸຈິມິຕ຺ໂຕ. ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍຕິ ສຸຈິສຫາໂຍ. ສຫາໂຍຕິ ສຫຄາມີ ສທ຺ຘິໍຈໂຣ. ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ໂກຕິ ກລ຺ຍາເຓສຸ ສຸຈິປຸຄ຺ຄເລສຸ ສມ຺ປວງ຺ໂກ, ຕນ຺ນິນ຺ນຕປ຺ໂປຓຕປ຺ປພ຺ຠາຣມານໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໒໗. ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີຕິອາທີສຸ – ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິໂນຕິ ເອເຕ ອຣິຍສາວກາ ຍານິ ຕານິ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ອາທິຠູຕານິ, ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍການິ, ປາຣາຊິກສງ຺ຂາຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາສີລສິກ຺ຂາປທານິ, ເຕສໍ ອວີຕິກ຺ກມນໂຕ ຍານິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທການິ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕຫິ ຈ ວຸຏ຺ຐານໂຕ ສີເລສຸ ຍໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ປຣິປູຣໍ ສມຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ‘ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິໂນ’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ສມາຘິປາຣິພນ຺ຘການໍ ປນ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທານໍ, ປຎ຺ຎາປາຣິພນ຺ຘກສ຺ສ ຈ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ ອສມູຫຕຕ຺ຕາ, ສມາຘິໍ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາເວນ຺ຕາປິ ສມາຘິປຎ຺ຎາສຸ ຍໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຕໍ ມຕ຺ຕໂສ ປມາເຓນ ປເທສມຕ຺ຕເມວ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ສມາຘິສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎາຍ ຈ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣິໂນຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ອິຕເຣສຸປິ ທ຺ວີສຸ ນເຍສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອປໂຣປິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕນໂຍ –

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ມິໍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣີ, ປຎ຺ຎາຍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣີ. ໂສ ຍານິ ຕານິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທການິ ສິກ຺ຂາປທານິ ຕານິ ອາປຊ຺ຊຕິປິ, ວຸຏ຺ຐາຕິປິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນ ຫິ ເມຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠພ຺ພຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຍານິ ຈ ໂຂ ຕານິ ສິກ຺ຂາປທານິ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍການິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສາຣຸປ຺ປານິ, ຕຕ຺ຖ ຘຸວສີໂລ ຈ ໂຫຕິ, ຐິຕສີໂລ ຈ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂສ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມ ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ. ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີເລສຸ…ເປ… ໂສ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ, ຣາຄໂທສໂມຫານໍ ຕນຸຕ຺ຕາ, ສກທາຄາມີ ໂຫຕິ; ສກິເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ. ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ມິໍ ປຣິປູຣກາຣີ, ປຎ຺ຎາຍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣີ. ໂສ ຍານິ ຕານິ…ເປ… ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ…ເປ… ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ຕສ຺ມາ ໂລກາ. ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ, ສມາຘິສ຺ມິໍ ປຣິປູຣກາຣີ, ປຎ຺ຎາຍ ປຣິປູຣກາຣີ. ໂສ ຍານິ ຕານິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທການິ…ເປ… ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂສ ອາສວານໍ ຂຍາ…ເປ… ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໘໗).

໑໓໐. ສຕ຺ຖາຣນິທ຺ເທເສ – ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕີຕິ ປຫານໍ ສມຕິກ຺ກມໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ຕຕ຺ຣາຕິ ເຕສຸ ຕີສຸ ຊເນສຸ. ເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ເຕນ ປຎ຺ຎາປເນນ ໂສ ສຕ຺ຖາ ຣູປາວຈຣສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸຕິຍວາເຣປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສຕ຺ຖາ ເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ເຕນ ຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ອສາຘາຣເຓນ ປຎ຺ຎາປເນນ ອຍໍ ຕຕິໂຍ ສຕ຺ຖາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ໂຘ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕິຕ຺ຖິຍາ ຫິ ກາມານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕາ ຣູປຠວໍ ວກ຺ຂນ຺ຕິ. ຣູປານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕາ ອຣູປຠວໍ ວກ຺ຂນ຺ຕິ. ເວທນານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕາ ອສຎ຺ຎຠວໍ ວກ຺ຂນ຺ຕິ. ສມ຺ມາ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕາ ‘ເອວໍ ປຎ຺ຎເປຍ຺ຍຸໍ’, ໂນ ຈ ສມ຺ມາ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປນ ກາມານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຫານໍ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ປຎ຺ຎເປຕິ. ຣູປເວທນານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຫານໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ປຎ຺ຎເປຕິ. ອິເມ ຕໂຍ ສຕ຺ຖາໂຣຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ຊນາ ພາຫິຣກາ, ເອໂກ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ – ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ຕໂຍ ສຕ຺ຖາໂຣ ນາມ.

໑໓໑. ທຸຕິເຍ ສຕ຺ຖາຣນິທ຺ເທເສ – ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ. ອຕ຺ຕານໍ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ປຎ຺ຎເປຕີຕິ ‘‘ອຕ຺ຕາ ນາເມໂກ ອຕ຺ຖິ ນິຈ຺ໂຈ ຘຸໂວ ສສ຺ສໂຕ’’ຕິ ຠູຕໂຕ ຖິຣໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ. ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈາຕິ ອປຣສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ເອວເມວ ປຎ຺ຎເປຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ຕິກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.