໑. ມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໑. ນຍມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໑. ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫຕິອາທີນຎ຺ຫິ ວເສນ ອິທໍ ປກຣຓໍ ຈຸທ຺ທສວິເຘນ ວິຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ອຸທ຺ເທສນິທ຺ເທສໂຕ ທ຺ວິຘາ ຐິຕໍ. ຕຕ຺ຖ ມາຕິກາ ອຸທ຺ເທໂສ. ສາ ປຎ຺ຈວິຘາ – ນຍມາຕິກາ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣມາຕິກາ, ນຍມຸຂມາຕິກາ, ລກ຺ຂຓມາຕິກາ, ພາຫິຣມາຕິກາຕິ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫ…ເປ… ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ສງ຺ຄຫິຕໍ ອສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ – ອຍໍ ຈຸທ຺ທສຫິ ປເທຫິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ນຍມາຕິກາ ນາມ. ອຍຎ຺ຫິ ອິມິນາ ສງ຺ຄຫາທິເກນ ນເຍນ ຘາຕຸກຖາ ຘມ຺ມາ ວິຠຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ຐປິຕຕ຺ຕາ ນຍມາຕິກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອເຕສໍ ປທານໍ ມູລຠູຕຕ຺ຕາ ມູລມາຕິກາຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໒. ອພ຺ຠນ຺ຕຣມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໒. ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ …ເປ… ມນສິກາໂຣຕິ ອຍໍ ປຎ຺ຈວີສາຘິເກນ ປທສເຕນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ອພ຺ຠນ຺ຕຣມາຕິກາ ນາມ. ອຍຎ຺ຫິ ‘‘ສພ຺ພາປິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີ ຘາຕຸກຖາຍ ມາຕິກາ’’ຕິ ເອວໍ ອວຕ຺ວາ ສງ຺ຄຫາທິນາ ນເຍນ ວິຠຊິຕພ຺ເພ ຂນ຺ຘາທິຘມ຺ເມ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຘາຕຸກຖາຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣເຍວ ຐປິຕຕ຺ຕາ ອພ຺ຠນ຺ຕຣມາຕິກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຂນ຺ຘາທິປທານໍ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີມາຕິກາຍ ອສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ປກິຓ຺ຓກມາຕິກາຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໓. ນຍມຸຂມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໓. ຕີຫິ ສງ຺ຄໂຫ, ຕີຫິ ອສງ຺ຄໂຫ; ຈຕູຫິ ສມ຺ປໂຍໂຄ, ຈຕູຫິ ວິປ຺ປໂຍໂຄຕິ ອຍໍ ຈຕູຫິ ປເທຫິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ນຍມຸຂມາຕິກາ ນາມ. ອຍຎ຺ຫິ ສພ຺ເພສຸປິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸ ເຈວ ກຸສລຕ຺ຕິກາທີສຸ ຈ ມາຕິກາຘມ຺ເມສຸ, ຕີຫິ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸປເທເຫວ ສງ຺ຄໂຫ ຈ ອສງ຺ຄໂຫ ຈ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ຕຖາ ຈຕູຫິ ອຣູປກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ສມ຺ປໂຍໂຄ ຈ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ຈ. ເອຕານິ ອິເມສໍ ສງ຺ຄຫາສງ຺ຄຫາທີນໍ ນຍານໍ ມຸຂານີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ຐປິຕຕ຺ຕາ ນຍມຸຂມາຕິກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໔. ລກ຺ຂຓມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໔. ສຠາໂຄ, ວິສຠາໂຄຕິ ອຍໍ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ລກ຺ຂຓມາຕິກາ ນາມ. ອຍຎ຺ຫິ ສຠາຄລກ຺ຂເຓຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສງ຺ຄຫນໂຍ, ວິສຠາຄລກ຺ຂເຓຫິ ອສງ຺ຄຫນໂຍ, ຕຖາ ສມ຺ປໂຍຄວິປ຺ປໂຍຄນໂຍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພຕິ ສຠາຄວິສຠາຄລກ຺ຂຓວເສນ ສງ຺ຄຫາທິລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຐປິຕຕ຺ຕາ ລກ຺ຂຓມາຕິກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໕. ພາຫິຣມາຕິກາວຓ຺ຓນາ

໕. ສພ຺ພາປິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີ ຘາຕຸກຖາຍ ມາຕິກາຕິ ອຍໍ ຉສຏ຺ຐິ ຕິກປທານິ, ທ຺ເວ ຈ ທຸກປທສຕານິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ພາຫິຣມາຕິກາ ນາມ. ອຍຎ຺ຫິ ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ…ເປ… ມນສິກາໂຣ’’ຕິ ເອວໍ ຘາຕຸກຖາຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອວຕ຺ວາ ‘‘ສພ຺ພາປິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓີ’’ຕິ ເອວໍ ຘາຕຸກຖາຍ ມາຕິກໂຕ ພຫິ ຐປິຕຕ຺ຕາ ພາຫິຣມາຕິກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ເອວໍ ມາຕິກາຍ ປຎ຺ຈຘາ ຐິຕຠາວໍ ວິທິຕ຺ວາ ອິທານິ ‘ສງ຺ຄໂຫ ອສງ຺ຄໂຫ’ຕິອາທີສຸ ສງ຺ຄໂຫ ຕາວ ຊາຕິສຎ຺ຊາຕິກິຣິຍາຄຓນວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ. ຕຕ຺ຖ – ‘‘ສພ຺ເພ ຂຕ຺ຕິຍາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ສພ຺ເພ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ສພ຺ເພ ເວສ຺ສາ, ສພ຺ເພ ສຸທ຺ທາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ’’, ‘‘ຍາ ຈາວຸໂສ ວິສາຂ, ສມ຺ມາວາຈາ, ໂຍ ຈ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ໂຍ ຈ ສມ຺ມາອາຊີໂວ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ ອຍໍ ຊາຕິສງ຺ຄໂຫ ນາມ. ‘‘ເອກຊາຕິກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ວິຍ ຫິ ອິຘ ສພ຺ເພປິ ຊາຕິຍາ ເອກສງ຺ຄຫໍ ຄຕາ. ‘‘ສພ຺ເພ ໂກສລກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ສພ຺ເພ ມາຄຘກາ, ສພ຺ເພ ຠາຣຸກຈ຺ຉກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ’’, ‘‘ໂຍ ຈາວຸໂສ ວິສາຂ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ; ຍາ ຈ ສມ຺ມາສຕິ, ໂຍ ຈ ສມ຺ມາສມາຘິ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ເຘ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໒) ອຍໍ ສຎ຺ຊາຕິສງ຺ຄໂຫ ນາມ. ‘‘ເອກຏ຺ຐາເນ ຊາຕາ ສໍວຑ຺ຒາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ວິຍ ຫິ ອິຘ ສພ຺ເພປິ ສຎ຺ຊາຕິຐາເນນ ນິວຸຕ຺ໂຖກາເສນ ເອກສງ຺ຄຫໍ ຄຕາ. ‘‘ສພ຺ເພ ຫຕ຺ຖາໂຣຫາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ສພ຺ເພ ອສ຺ສາໂຣຫາ, ສພ຺ເພ ຣຖິກາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ’’, ‘‘ຍາ ຈາວຸໂສ ວິສາຂ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ໂຍ ຈ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໒) ອຍໍ ກິຣິຍາສງ຺ຄໂຫ ນາມ. ສພ຺ເພວ ເຫເຕ ອຕ຺ຕໂນ ກິຣິຍາກຣເຓນ ເອກສງ຺ຄຫໍ ຄຕາ. ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ກຕມກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ? ຣູປກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ຫຎ຺ຈິ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເຕນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ – ‘ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ (ກຖາ. ໔໗໑), ອຍໍ ຄຓນສງ຺ຄໂຫ ນາມ. ອຍມິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຕປ຺ປຏິປກ຺ເຂນ ອສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕສໍ ວິກປ຺ປໂຕ ສງ຺ຄຫິເຕນ ອສງ຺ຄຫິຕາທີນິ. ເອກຸປ຺ປາເທກນິໂຣຘເອກວຕ຺ຖຸກເອກາຣມ຺ມຓຕາວເສນ ສມ຺ປໂຍໂຄ, ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂໂຕ ວິປ຺ປໂຍໂຄ. ເຕສໍ ວິກປ຺ປໂຕ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາທີນິ. ຕທຸຠຍສໍສຄ຺ຄວິກປ຺ປໂຕ ສງ຺ຄຫິເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິອາທີນິ. ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາຕິອາທີນິ ປນ ຂນ຺ຘວິຠງ຺ຄາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຜສ຺ສາທໂຍ ປເນຕ຺ຖ ສນ຺ນິຏ຺ຐານວເສນ ວຸຕ຺ຕສພ຺ພຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສາຘາຣຓໂຕ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ມາຕິກາວຓ຺ຓນາ.