ຕິກນິກ຺ເຂປກຖາ

໙໘໕. ເອຕ຺ຕາວຕາ ກຸສລຕ຺ຕິໂກ ສພ຺ເພສໍ ກຸສລາທິຘມ຺ມານໍ ປທຠາຊນນເຍນ ວິຕ຺ຖາຣິໂຕ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ຍ຺ວາຍໍ ກຸສລຕ຺ຕິກສ຺ສ ວິຠຊນນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ເສສຕິກທຸການມ຺ປິ ເອເສວ ວິຠຊນນໂຍ ໂຫຕິ – ຍຖາ ຫິ ເອຕ຺ຖ, ເອວໍ ‘ກຕເມ ຘມ຺ມາ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ? ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ກາມາວຈຣໍ ກຸສລໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕໍ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ວາ…ເປ… ເຍ ວາ ປນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຎ຺ເຎປິ ອຕ຺ຖິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ອຣູປິໂນ ຘມ຺ມາ ຐເປຕ຺ວາ ເວທນາຂນ຺ຘໍ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’ຕິອາທິນາ ອນຸກ຺ກເມນ ສພ຺ພຕິກທຸເກສຸ ສກ຺ກາ ປຓ຺ຑິເຕຫິ ວິຠາຊນນຍໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕຸໍ – ຕສ຺ມາ ຕໍ ວິຕ຺ຖາຣເທສນໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ, ອຎ຺ເຎນ ນາຕິສງ຺ເຂປນາຕິວິຕ຺ຖາຣນເຍນ ສພ຺ພຕິກທຸກຘມ຺ມວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ກຸສລາຕິ ນິກ຺ເຂປກຓ຺ຑໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ຑຎ຺ຫິ ວິຕ຺ຖາຣເທສນາ, ອຏ຺ຐກຖາກຓ຺ຑໍ ສງ຺ເຂປເທສນາ. ອິທໍ ປນ ນິກ຺ເຂປກຓ຺ຑໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ຑໍ ອຸປາທາຍ ສງ຺ເຂໂປ, ອຏ຺ຐກຖາກຓ຺ຑໍ ອຸປາທາຍ ວິຕ຺ຖາໂຣຕິ ສງ຺ຂິຕ຺ຕວິຕ຺ຖາຣຘາຕຸກໍ ໂຫຕິ. ຕຍິທໍ, ວິຕ຺ຖາຣເທສນໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເທສິຕຕ຺ຕາປິ, ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕກາຣຓວເສນາປິ, ນິກ຺ເຂປກຓ຺ຑໍ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

ມູລໂຕ ຂນ຺ຘໂຕ ຈາປິ, ທ຺ວາຣໂຕ ຈາປິ ຠູມິໂຕ;

ອຕ຺ຖໂຕ ຘມ຺ມໂຕ ຈາປິ, ນາມໂຕ ຈາປິ ລິງ຺ຄໂຕ;

ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເທສິຕຕ຺ຕາ, ນິກ຺ເຂໂປຕິ ປວຸຈ຺ຈຕີຕິ.

ອິທຎ຺ຫິ ຕີຓິ ກຸສລມູລານີຕິອາທິນາ ນເຍນ ມູລໂຕ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເທສິຕໍ. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ຂນ຺ຘໂຕ. ຕໍສມຸຏ຺ຐານໍ ກາຍກມ຺ມນ຺ຕິ ທ຺ວາຣໂຕ. ກາຍທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕຎ຺ຫິ ກມ຺ມໍ ກາຍກມ຺ມນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຸຂຠູມິຍໍ, ກາມາວຈເຣຕິ ຠູມິໂຕ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເທສິຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖຘມ຺ມນາມລິງ຺ຄານໍ ວເສນ ເທສິຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖາທີຫິ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເທສິຕໍ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ກຸສລປທນິທ຺ເທເສ ຕາວ ຕີຓີຕິ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ກຸສລານິ ຈ ຕານິ ມູລານິ ຈ, ກຸສລານໍ ວາ ຘມ຺ມານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍປຠວຊນກສມຸຏ຺ຐານນິພ຺ພຕ຺ຕກຏ຺ເຐນ ມູລານີຕິ ກຸສລມູລານິ. ເອວໍ ອຕ຺ຖວເສນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ນາມວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ອໂລໂຠ ອໂທໂສ ອໂມໂຫຕິ ອາຫ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຍສ຺ມາ ມູເລນ ມຸຕ຺ຕໍ ກຸສລໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຈຕຸຠູມກກຸສລໍ ຕີຫິ ມູເລຫິ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ ຘມ຺ມຣາຊາ. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ເຕຫິ ອໂລຠາທີຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ອໂລເຠນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘ, ອໂທສາໂມຫາປິ ອໂລເຠນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘຄຓນໍເຍວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເສສທ຺ວຍວເສນ ສມ຺ປໂຍເຄປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຕິ ຈຕຸຠູມກກຸສລໍ ປຸນ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘວເສນ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ ຘມ຺ມຣາຊາ. ຕໍສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເຕຫິ ອໂລຠາທີຫິ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ. ອິມິນາປິ ນເຍນ ຕເທວ ຈຕຸຠູມິກກຸສລໍ ຕິຓ຺ຓໍ ກມ຺ມທ຺ວາຣານໍ ວເສນ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ ຘມ຺ມຣາຊາ. ເອວໍ ຕາວ ກຸສລໍ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ.

໙໘໖. ອກຸສເລປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທ຺ວາທສນ຺ນຎ຺ຫິ ອກຸສລຈິຕ຺ຕານໍ ເອກມ຺ປິ ມູເລນ ມຸຕ຺ຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ມູເລນ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ ຘມ຺ມຣາຊາ. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘໂຕ ຈ ອຸທ຺ຘໍ ອກຸສລໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ຕາເນວ ທ຺ວາທສ ອກຸສລຈິຕ຺ຕານິ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘວເສນ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ. ຘມ຺ມຣາຊາ ກາຍກມ຺ມາທິວເສນ ປນ ເນສໍ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ ກມ຺ມທ຺ວາຣວເສນ ປຣິຍາທິຍິຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ ຘມ຺ມຣາຊາ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ຕເທກຏ຺ຐາ ຈ ກິເລສາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ເອກສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ເຕ ປຸຄ຺ຄເລ ວາ ຐິຕນ຺ຕິ ‘ເອກຏ຺ຐໍ’. ຕຕ຺ຖ ເອກສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ເຕ ຐິຕໍ ສຫເຊກຏ຺ຐໍ ນາມ ໂຫຕິ. ເອກສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ຐິຕໍ ປຫາເນກຏ຺ຐໍ ນາມ. ເຕນ ໂລຠາທິນາ ອຎ຺ເຎນ ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐນ ສຫ ເອກສ຺ມິໍ ຐິຕນ຺ຕິ ຕເທກຏ຺ຐໍ. ຕຕ຺ຖ ‘ກຕເມ ຘມ຺ມາ ສໍກິລິຏ຺ຐສໍກິເລສິກາ? ຕີຓິ ອກຸສລມູລານິ – ໂລໂຠ ໂທໂສ ໂມໂຫ, ຕເທກຏ຺ຐາ ຈ ກິເລສາ’ຕິ ສໍກິລິຏ຺ຐຕ຺ຕິເກ; ‘ກຕເມ ຘມ຺ມາ ຫີນາ? ຕີຓິ ອກຸສລມູລານິ – ໂລໂຠ ໂທໂສ ໂມໂຫ, ຕເທກຏ຺ຐາ ຈ ກິເລສາ’ຕິ ຫີນຕ຺ຕິເກ ‘ກຕເມ ຘມ຺ມາ ອກຸສລາ? ຕີຓິ ອກຸສລມູລານິ – ໂລໂຠ ໂທໂສ ໂມໂຫ, ຕເທກຏ຺ຐາ ຈ ກິເລສາ’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ກຸສລຕ຺ຕິເກ; ‘ກຕເມ ຘມ຺ມາ ສໍກິລິຏ຺ຐາ? ຕີຓິ ອກຸສລມູລານິ – ໂລໂຠ ໂທໂສ ໂມໂຫ, ຕເທກຏ຺ຐາ ຈ ກິເລສາ’ຕິ ກິເລສໂຄຈ຺ຉເກ ‘ກຕເມ ຘມ຺ມາ ສຣຓາ? ຕີຓິ ອກຸສລມູລານິ – ໂລໂຠ ໂທໂສ ໂມໂຫ, ຕເທກຏ຺ຐາ ຈ ກິເລສາຕິ ສຣຓທຸເກ’ຕິ – ອິເມສຸ ເອຕ຺ຕເກສຸ ຐາເນສຸ ‘ສຫເຊກຏ຺ຐໍ’ ອາຄຕໍ.

ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພຕ຺ຕິເກ ປນ ‘ອິມານິ ຕີຓິ ສໍໂຍຊນານິ, ຕເທກຏ຺ຐາ ຈ ກິເລສາ’ຕິ, ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກຕ຺ຕິເກປິ ‘ອິມານິ ຕີຓິ ສໍໂຍຊນານິ, ຕເທກຏ຺ຐາ ຈ ກິເລສາ’ຕິ, ປຸນ ຕຕ຺ເຖວ ຕີຓິ ສໍໂຍຊນານິ – ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ສີລພ຺ພຕປຣາມາໂສ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພາ; ຕເທກຏ຺ໂຐ ໂລໂຠ ໂທໂສ ໂມໂຫ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພເຫຕູ; ຕເທກຏ຺ຐາ ຈ ກິເລສາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ເວທນາຂນ຺ໂຘ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຕໍສມຸຏ຺ຐານໍ ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ມໂນກມ຺ມໍ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກາຕິ; ສມ຺ມປ຺ປຘານວິຠງ຺ເຄ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕເມ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ? ຕີຓິ ອກຸສລມູລານິ – ໂລໂຠ ໂທໂສ ໂມໂຫ, ຕເທກຏ຺ຐາ ຈ ກິເລສາ’’ຕິ (ວິຠ. ໓໙໑) – ອິເມສຸ ປນ ເອຕ຺ຕເກສຸ ຐາເນສຸ ‘ປຫາເນກຏ຺ຐໍ’ ອາຄຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໙໘໗. ອພ຺ຍາກຕປທນິທ຺ເທໂສ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖເຍວາຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ຕິເກ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ຕິສ຺ໂສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາສໍ ອຊຏາກາສໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ຈ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໙໘໘. ເວທນາຕ຺ຕິກນິທ຺ເທເສ ສຸຂຠູມິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາ ຕມ຺ພຠູມິ ກຓ຺ຫຠູມີຕິ ຕມ຺ພກຓ຺ຫຠູມິໂຍວ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອວໍ ສຸຂມ຺ປິ ສຸຂຠູມິ ນາມ. ຍຖາ ອຸຈ຺ຉຸຠູມິ ສາລິຠູມີຕິ ອຸຈ຺ຉຸສາລີນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນຏ຺ຐານານິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອວໍ ສຸຂສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນຏ຺ຐານໍ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ສຸຂຠູມິ ນາມ. ຕໍ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ສາ ກາມາວຈເຣ ວາ ໂຫຕິ, ຣູປາວຈຣາທີສຸ ວາ, ຕສ຺ມາສ຺ສາ ຕໍ ປເຠທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ກາມາວຈເຣຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸຂເວທນໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ຍາ ສາ ສຸຂຠູມິຍໍ ສຸຂເວທນາ, ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ. ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ຕາຍ ຐປິຕາຍ ສຸຂເວທນາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ອິມສ຺ມິໍ ຕິເກ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ, ສພ຺ພໍ ຣູປໍ, ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ນ ລພ຺ຠຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ຕິໂກ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ຈ ອລພ຺ຠມາເນຫິ ອິເມຫິ ຈ ຕີຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫິ ມຸຕ຺ຕໂກ ນາມ. ອິໂຕ ປເຣສຸ ປນ ຕິກທຸເກສຸ ປາຬິໂຕ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ ຕໍ ສພ຺ພໍ ປທານຸກ຺ກເມນ ມາຕິກາກຖາຍຎ຺ເຈວ ກຸສລາທີນໍ ນິທ຺ເທເສ ຈ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຍໍ ປນ ຍຕ຺ຖ ວິເສສມຕ຺ຕໍ ຕເທວ ວກ຺ຂາມ.

໙໙໑. ຕຕ຺ຖ ວິປາກຕ຺ຕິເກ ຕາວ ກິຎ຺ຈາປິ ອຣູປຘມ຺ມາ ວິຍ ຣູປຘມ຺ມາປິ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານາ ອຕ຺ຖິ, ອນາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ປນ ເຕ ກມ຺ມສຣິກ຺ຂກາ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສາຣມ຺ມຓາ ອຣູປຘມ຺ມາວ ກມ຺ມສຣິກ຺ຂກຕ຺ຕາ ວິປາກາຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ພີຊສຣິກ຺ຂກໍ ຜລໍ ວິຍ. ສາລິພີຊສ຺ມິຎ຺ຫິ ວປິເຕ ອງ຺ກຸຣປຕ຺ຕາທີສຸ ນິກ຺ຂນ຺ເຕສຸປິ ສາລິຜລນ຺ຕິ ນ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍທາ ປນ ສາລິສີສໍ ປກ຺ກໍ ໂຫຕິ ປຣິຓຕໍ, ຕທາ ພີຊສຣິກ຺ຂໂກ ສາລິ ເອວ ສາລິຜລນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອງ຺ກຸຣປຕ຺ຕາທີນິ ປນ ພີຊຊາຕານິ ພີຊໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອວເມວ ຣູປມ຺ປິ ກມ຺ມຊນ຺ຕິ ວາ ອຸປາທິຓ຺ຓນ຺ຕິ ວາ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໙໙໔. ອຸປາທິຓ຺ຓຕ຺ຕິເກ ກິຎ຺ຈາປິ ຂີຓາສວສ຺ສ ຂນ຺ຘາ ‘ອມ຺ຫາກໍ ມາຕຸລຕ຺ເຖໂຣ ອມ຺ຫາກໍ ຈູຬປິຕຸຕ຺ເຖໂຣ’ຕິ ວທນ຺ຕານໍ ປເຣສໍ ອຸປາທານສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານານິ ປນ ອຄ຺ຄຫິຕານິ ອປຣາມຏ຺ຐານິ ອນຸປາທິຓ຺ຓາເນວ. ຕານິ ຫິ, ຍຖາ ທິວສໍ ສນ຺ຕຕ຺ໂຕ ອໂຍຄຸໂຬ ມກ຺ຂິການໍ ອຠິນິສີທນສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ເຕຊຸສ຺ສທຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິວເສນ ຄຫຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ອິເມ ຘມ຺ມາ ອນຸປາທິຓ຺ຓອນຸປາທານິຍາຕິ.

໙໙໘. ອສໍກິລິຏ຺ຐອສໍກິເລສິເກສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໐໐໐. ວິຕກ຺ກຕ຺ຕິເກ ວິຕກ຺ກສຫຊາເຕນ ວິຈາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ອລພ຺ຠມານາວ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ.

໑໐໐໓. ປີຕິສຫຄຕຕ຺ຕິເກ ປີຕິອາທໂຍ ອຕ຺ຕນາ ສຫຊາຕຘມ຺ມານໍ ປີຕິສຫຄຕາທິຠາວໍ ທຕ຺ວາ ສຍໍ ປິຏ຺ຐິວຏ຺ຏກາ ຊາຕາ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ຕິເກ ທ຺ເວ ໂທມນສ຺ສສຫຄຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ທຸກ຺ຂສຫຄຕໍ ກາຍວິຎ຺ຎາຓໍ ອຸເປກ຺ຂາເວທນາ ຣູປໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ – ອິທມ຺ປິ ນ ລພ຺ຠຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ຕິໂກ ກຸສລຕ຺ຕິເກ ຈ ອລພ຺ຠມາເນຫິ ອິເມຫິ ຈ ປຎ຺ຈຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫິ ມຸຕ຺ຕໂກ ນາມ.

໑໐໐໖. ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພຕ຺ຕິເກ ສຎ຺ໂຎຊນານີຕິ ພນ຺ຘນານິ. ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐີຕິ ວິຊ຺ຊມານຏ຺ເຐນ ສຕິ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກສງ຺ຂາເຕ ກາເຍ; ສຍໍ ວາ ສຕີ ຕສ຺ມິໍ ກາເຍ ທິຏ຺ຐີຕິ ‘ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ’. ສີເລນ ສຸຊ຺ຌິຕຸໍ ສກ຺ກາ, ວເຕນ ສຸຊ຺ຌິຕຸໍ ສກ຺ກາ, ສີລວເຕຫິ ສຸຊ຺ຌິຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ຄຫິຕສມາທານໍ ປນ ສີລພ຺ພຕປຣາມາໂສ ນາມ.

໑໐໐໗. ອິຘາຕິ ເທສາປເທເສ ນິປາໂຕ. ສ຺ວາຍໍ ກຕ຺ຖຈິ ໂລກໍ ອຸປາທາຍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ອິຘ ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໘໙). ກຕ຺ຖຈິ ສາສນໍ. ຍຖາຫ – ‘‘ອິເຘວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມໂຓ ອິຘ ທຸຕິໂຍ ສມໂຓ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໓໙; ອ. ນິ. ໔.໒໔໑). ກຕ຺ຖຈິ ໂອກາສໍ. ຍຖາຫ –

‘‘ອິເຘວ ຕິຏ຺ຐມານສ຺ສ, ເທວຠູຕສ຺ສ ເມ ສໂຕ;

ປຸນຣາຍຸ ຈ ເມ ລທ຺ໂຘ, ເອວໍ ຊານາຫິ ມາຣິສາ’’ຕິ. (ທີ. ນິ. ໒.໓໖໙);

ກຕ຺ຖຈິ ປທປູຣຓມຕ຺ຕເມວ. ຍຖາຫ – ‘‘ອິຘາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຸຕ຺ຕາວີ ອສ຺ສໍ ປວາຣິໂຕ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໓໐). ອິຘ ປນ ໂລກໍ ອຸປາທາຍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ‘ອາຄມາຘິຄມາຠາວາ ເຎຍ຺ໂຍ ອສ຺ສຸຕວາ ອິຕິ’. ຍສ຺ສ ຫິ ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນປຈ຺ຈຍາກາຣສຕິປຏ຺ຐານາທີສຸ ອຸຄ຺ຄຫປຣິປຸຈ຺ຉາວິນິຈ຺ຉຍຣຫິຕຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐິປຏິເສຘໂກ ເນວ ‘ອາຄໂມ’, ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ອນຘິຄຕຕ຺ຕາ ເນວ ‘ອຘິຄໂມ’ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ‘ອາຄມາຘິຄມາຠາວາ ເຎຍ຺ໂຍ ອສ຺ສຸຕວາ ອິຕິ’. ສ຺ວາຍໍ –

ປຸຖູນໍ ຊນນາທີຫິ, ກາຣເຓຫິ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ;

ປຸຖຸຊ຺ຊນນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ, ປຸຖຸວາຍໍ ຊໂນ ອິຕິ. (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໗; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒; ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໕໑; ປຏິ. ມ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑.໑໓໐; ຈູຬນິ. ອຏ຺ຐ. ໘໘; ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໕໖);

ໂສ ຫິ ປຸຖູນໍ ນານປ຺ປກາຣານໍ ກິເລສາທີນໍ ຊນນາທີຫິ ກາຣເຓຫິ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ຍຖາຫ – ‘‘ປຸຖຸ ກິເລເສ ຊເນນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ປຸຖຸ ອວິຫຕສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິກາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ປຸຖຸ ສຕ຺ຖາຣານໍ ມຸຂຸລ຺ໂລກິກາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ປຸຖຸ ສພ຺ພຄຕີຫິ ອວຸຏ຺ຐິຕາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ປຸຖຸ ນານາຠິສງ຺ຂາເຣ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ປຸຖຸ ນານາໂອເຆຫິ ວຸຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ປຸຖຸ ນານາສນ຺ຕາເປຫິ ສນ຺ຕປ຺ປນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ປຸຖຸ ນານາປຣິຬາເຫຫິ ປຣິຑຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ປຸຖຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ຣຕ຺ຕາ ຄິທ຺ຘາ ຄຘິຕາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ໂຌສນ຺ນາ ລຄ຺ຄາ ລຄ຺ຄິຕາ ປລິພຸທ຺ຘາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ປຸຖຸ ປຎ຺ຈຫິ ນີວຣເຓຫິ ອາວຸຕາ ນິວຸຕາ ໂອວຸຕາ ປິຫິຕາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ປຏິກຸຊ຺ຊິຕາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ’’ຕິ (ມຫານິ. ໙໔). ປຸຖູນໍ ວາ ຄຓນປຖມຕີຕານໍ ອຣິຍຘມ຺ມປຣມ຺ມຸຂານໍ ນີຈຘມ຺ມສມາຈາຣານໍ ຊນານໍ ອນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ. ປຸຖຸ ວາ ອຍໍ – ວິສຸໍເຍວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄໂຕ, ວິສໍສຏ຺ໂຐ ສີລສຸຕາທິຄຸຓຍຸຕ຺ເຕຫິ ອຣິເຍຫິ – ຊໂນຕິປິ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ. ເອວເມເຕຫິ ‘ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ’ຕິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ເຍ ເຕ –

‘‘ທຸເວ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ວຸຕ຺ຕາ, ພຸທ຺ເຘນາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸນາ;

ອນ຺ໂຘ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ເອໂກ, ກລ຺ຍາເຓໂກ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ’’ຕິ. (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໗; ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໕໑; ປຏິ. ມ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑.໑໓໐; ຈູຬນິ. ອຏ຺ຐ. ໘໘);

ທ຺ເວ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສຸ ອນ຺ຘປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີຕິອາທີສຸ ອຣິຍາຕິ ອາຣກຕ຺ຕາ ກິເລເສຫິ, ອນເຍ ນ ອິຣິຍນໂຕ, ອເຍ ອິຣິຍນໂຕ, ສເທວເກນ ໂລເກນ ຈ ອຣຓີຍໂຕ ພຸທ຺ຘາ ຈ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຈ ພຸທ຺ຘສາວກາ ຈ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ພຸທ຺ຘາ ເອວ ວາ ອິຘ ອຣິຍາ. ຍຖາຫ – ‘‘ສເທວເກ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ…ເປ… ຕຖາຄໂຕ ອຣິໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໙໘).

ສປ຺ປຸຣິສາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຕຖາຄຕສາວກາ ຈ ສປ຺ປຸຣິສາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕ ຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຄຸຓໂຍເຄນ ໂສຠນາ ປຸຣິສາຕິ ສປ຺ປຸຣິສາ. ສພ຺ເພວ ວາ ເອເຕ ທ຺ເວຘາປິ ວຸຕ຺ຕາ. ພຸທ຺ຘາປິ ຫິ ອຣິຍາ ຈ ສປ຺ປຸຣິສາ ຈ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ພຸທ຺ຘສາວກາປິ. ຍຖາຫ –

‘‘ໂຍ ເວ ກຕຎ຺ຎູ ກຕເວທິ ຘີໂຣ,

ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ທຬ຺ຫຠຕ຺ຕິ ຈ ໂຫຕິ;

ທຸຂິຕສ຺ສ ສກ຺ກຈ຺ຈ ກໂຣຕິ ກິຈ຺ຈໍ,

ຕຖາວິຘໍ ສປ຺ປຸຣິສໍ ວທນ຺ຕີ’’ຕິ. (ຊາ. ໒.໑໗.໗໘);

‘ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ທຬ຺ຫຠຕ຺ຕິ ຈ ໂຫຕີ’ຕິ ເອຕ຺ຕາວຕາ ຫິ ພຸທ຺ຘສາວໂກ ວຸຕ຺ໂຕ. ກຕຎ຺ຎຸຕາທີຫິ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ພຸທ຺ຘາຕິ. ອິທານິ ໂຍ ເຕສໍ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສນສີໂລ, ນ ຈ ທສ຺ສເນ ສາຘຸກາຣີ, ໂສ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂສ ຈກ຺ຂຸນາ ອທສ຺ສາວີ ຎາເຓນ ອທສ຺ສາວີຕິ ທຸວິໂຘ. ເຕສຸ ຎາເຓນ ອທສ຺ສາວີ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ມໍສຈກ຺ຂຸນາ ຫິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ວາ ອຣິຍາ ທິຏ຺ຐາປິ ອທິຏ຺ຐາວ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຈກ຺ຂູນໍ ວຓ຺ຓມຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓໂຕ, ນ ອຣິຍຠາວໂຄຈຣໂຕ. ໂສຓສິງ຺ຄາລາທໂຍປິ ຈກ຺ຂຸນາ ອຣິເຍ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ຈ ເຕ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສາວິໂນ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ຈິຕ຺ຕລປພ຺ພຕວາສິໂນ ກິຣ ຂີຓາສວຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ວຸຑ຺ຒປພ຺ພຊິໂຕ ເອກທິວສໍ ເຖເຣນ ສທ຺ຘິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເຖຣໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘ອຣິຍາ ນາມ ຠນ຺ເຕ ກີທິສາ’ຕິ? ເຖໂຣ ອາຫ – ‘ອິເຘກຈ຺ໂຈ ມຫລ຺ລໂກ ອຣິຍານໍ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ສຫ ຈຣນ຺ໂຕປິ ເນວ ອຣິເຍ ຊານາຕິ, ເອວໍທຸຊ຺ຊານາວຸໂສ, ອຣິຍາ’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕປິ ໂສ ເນວ ອຎ຺ຎາສິ. ຕສ຺ມາ ນ ຈກ຺ຂຸນາ ທສ຺ສນໍ ‘ທສ຺ສນໍ’, ຎາຓທສ຺ສນເມວ ‘ທສ຺ສນໍ’. ຍຖາຫ – ‘‘ກິໍ ເຕ ວກ຺ກລິ ອິມິນາ ປູຕິກາເຍນ ທິຏ຺ເຐນ? ໂຍ ໂຂ, ວກ຺ກລິ, ຘມ຺ມໍ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ມໍ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໘໗). ຕສ຺ມາ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສນ຺ໂຕປິ, ຎາເຓນ ອຣິເຍຫິ ທິຏ຺ຐໍ ອນິຈ຺ຈາທິລກ຺ຂຓໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ, ອຣິຍາຘິຄຕຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ອນຘິຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ, ອຣິຍກຣຘມ຺ມານໍ ອຣິຍຠາວສ຺ສ ຈ ອທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ, ‘ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທຕິ ສຕິປຏ຺ຐານາທິເຠເທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ອກຸສໂລ. ອຣິຍຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕຕິ, ເອຕ຺ຖ ປນ

ທຸວິໂຘ ວິນໂຍ ນາມ, ເອກເມເກຕ຺ຖ ປຎ຺ຈຘາ;

ອຠາວໂຕ ຕສ຺ສ ອຍໍ, ອວິນີໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ອຍຎ຺ຫິ ສໍວຣວິນໂຍ ປຫານວິນໂຍຕິ ທຸວິໂຘ ວິນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ທຸວິເຘປິ ວິນເຍ ເອກເມໂກ ວິນໂຍ ປຎ຺ຈຘາ ຠິຊ຺ຊຕິ. ສໍວຣວິນໂຍປິ ຫິ ສີລສໍວໂຣ ສຕິສໍວໂຣ ຎາຓສໍວໂຣ ຂນ຺ຕິສໍວໂຣ ວີຣິຍສໍວໂຣຕິ ປຎ຺ຈວິໂຘ. ປຫານວິນໂຍປິ ຕທງ຺ຄປຫານໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠນປຫານໍ ສມຸຈ຺ເຉທປຫານໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິປຫານໍ ນິສ຺ສຣຓປຫານນ຺ຕິ ປຎ຺ຈວິໂຘ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ອິມິນາ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວເຣນ ອຸເປໂຕ ໂຫຕິ ສມຸເປໂຕ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໑໑) ອຍໍ ສີລສໍວໂຣ. ‘‘ຣກ຺ຂຕິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໑໓; ມ. ນິ. ໑.໒໙໕; ສໍ. ນິ. ໔.໒໓໙; ອ. ນິ. ໓.໑໖) ອຍໍ ສຕິສໍວໂຣ.

‘‘ຍານິ ໂສຕານິ ໂລກສ຺ມິໍ, (ອຊິຕາຕິ ຠຄວາ)

ສຕິ ເຕສໍ ນິວາຣຓໍ;

ໂສຕານໍ ສໍວຣໍ ພ຺ຣູມິ,

ປຎ຺ຎາເຍເຕ ປິຘີຍເຣ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໑໐໔໑) –

ອຍໍ ຎາຓສໍວໂຣ ນາມ. ‘‘ຂໂມ ໂຫຕິ ສີຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສ຺ສາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໔; ອ. ນິ. ໔.໑໑໔; ໖.໕໘) ອຍໍ ຂນ຺ຕິສໍວໂຣ. ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາມວິຕກ຺ກໍ ນາຘິວາເສຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໖; ອ. ນິ. ໔.໑໑໔; ໖.໕໘) ອຍໍ ວີຣິຍສໍວໂຣ. ສພ຺ໂພປິ ຈາຍໍ ສໍວໂຣ ຍຖາສກໍ ສໍວຣິຕພ຺ພານໍ ວິເນຕພ຺ພານຎ຺ຈ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີນໍ ສໍວຣຓໂຕ ສໍວໂຣ, ວິນຍນໂຕ ວິນໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ຕາວ ‘ສໍວຣວິນໂຍ’ ປຎ຺ຈຘາ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຖາ ຍໍ ນາມຣູປປຣິຈ຺ເຉທາທີສຸ ວິປສ຺ສນາຎາເຓສຸ ປຏິປກ຺ຂຠາວໂຕ, ທີປາໂລເກເນວ ຕມສ຺ສ, ເຕນ ເຕນ ວິປສ຺ສນາຎາເຓນ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອນຕ຺ຖສ຺ສ ປຫານໍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ນາມຣູປວວຕ຺ຖາເນນ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ, ປຈ຺ຈຍປຣິຄ຺ຄເຫນ ອເຫຕຸວິສມເຫຕຸທິຏ຺ຐີນໍ, ຕສ຺ເສວ ອປຣຠາເຄນ ກງ຺ຂາວິຕຣເຓນ ກຖໍກຖິຠາວສ຺ສ, ກລາປສມ຺ມສເນນ ‘ອຫໍ ມມາ’ຕິ ຄາຫສ຺ສ, ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄວວຕ຺ຖາເນນ ອມຄ຺ເຄ ມຄ຺ຄສຎ຺ຎາຍ, ອຸທຍທສ຺ສເນນ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຍາ, ວຍທສ຺ສເນນ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຍາ, ຠຍທສ຺ສເນນ ສຠເຍ ອຠຍສຎ຺ຎາຍ, ອາທີນວທສ຺ສເນນ ອສ຺ສາທສຎ຺ຎາຍ, ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນາຍ ອຠິຣຕິສຎ຺ຎາຍ, ມຸຈ຺ຈິຕຸກມ຺ຍຕາຎາເຓນ ອມຸຈ຺ຈິຕຸກາມຕາຍ, ອຸເປກ຺ຂາຎາເຓນ ອນຸເປກ຺ຂາຍ, ອນຸໂລເມນ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຍໍ ນິພ຺ພາເນ ຈ ປຏິໂລມຠາວສ຺ສ, ໂຄຕ຺ຣຠຸນາ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫສ຺ສ ປຫານໍ, ເອຕໍ ‘ຕທງ຺ຄປຫານໍ’ ນາມ.

ຍໍ ປນ ອຸປຈາຣປ຺ປນາເຠເທນ ສມາຘິນາ ປວຕ຺ຕິຠາວນິວາຣຓໂຕ, ຆຏປ຺ປຫາເຣເນວ ອຸທກປິຏ຺ເຐ ເສວາລສ຺ສ, ເຕສໍ ເຕສໍ ນີວຣຓາທິຘມ຺ມານໍ ປຫານໍ, ເອຕໍ ‘ວິກ຺ຂມ຺ຠນປຫານໍ’ ນາມ. ‘‘ຍໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍມຄ຺ຄານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ຕໍຕໍມຄ຺ຄວໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ປຫານາຍາ’’ຕິອາທິນາ (ຘ. ສ. ໒໗໗) ນເຍນ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສມຸທຍປກ຺ຂິກສ຺ສ ກິເລສຄຓສ຺ສ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິຠາເວນ ປຫານໍ, ອິທໍ ‘ສມຸຈ຺ເຉທປຫານໍ’ ນາມ. ຍໍ ປນ ຜລກ຺ຂເຓ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຕໍ ກິເລສານໍ, ເອຕໍ ‘ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິປຫານໍ’ ນາມ. ຍໍ ສພ຺ພສງ຺ຂຕນິສ຺ສຏຕ຺ຕາ ປຫີນສພ຺ພສງ຺ຂຕໍ ນິພ຺ພານໍ, ເອຕໍ ‘ນິສ຺ສຣຓປຫານໍ’ ນາມ. ສພ຺ພມ຺ປິ ເຈຕໍ ປຫານໍ ຍສ຺ມາ ຈາຄຏ຺ເຐນ ປຫານໍ, ວິນຍນຏ຺ເຐນ ວິນໂຍ, ຕສ຺ມາ ‘ປຫານວິນໂຍ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍຕໍປຫານວໂຕ ວາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວິນຍສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕເປຕໍ ປຫານວິນໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ປຫານວິນໂຍປິ ປຎ຺ຈຘາ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອວມຍໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ທຸວິໂຘ, ເຠທໂຕ ຈ ທສວິໂຘ ວິນໂຍ, ຠິນ຺ນສໍວຣຕ຺ຕາ, ປຫາຕພ຺ພສ຺ສ ຈ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ, ຍສ຺ມາ ເອຕສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອຠາວໂຕ ຕສ຺ສ, ອຍໍ ‘ອວິນີໂຕ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ. ເອສ ນໂຍ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ອທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ນິນ຺ນານາກຣຓຎ຺ເຫຕໍ ອຕ຺ຖໂຕ. ຍຖາຫ – ‘‘ເຍວ ເຕ ອຣິຍາ ເຕວ ເຕ ສປ຺ປຸຣິສາ, ເຍວ ເຕ ສປ຺ປຸຣິສາ ເຕວ ເຕ ອຣິຍາ. ໂຍ ເອວ ໂສ ອຣິຍານໍ ຘມ຺ໂມ ໂສ ເອວ ໂສ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ຘມ຺ໂມ, ໂຍ ເອວ ໂສ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ຘມ຺ໂມ ໂສ ເອວ ໂສ ອຣິຍານໍ ຘມ຺ໂມ. ເຍວ ເຕ ອຣິຍວິນຍາ ເຕວ ເຕ ສປ຺ປຸຣິສວິນຍາ, ເຍວ ເຕ ສປ຺ປຸຣິສວິນຍາ ເຕວ ເຕ ອຣິຍວິນຍາ. ອຣິເຍຕິ ວາ ສປ຺ປຸຣິເສຕິ ວາ, ອຣິຍຘມ຺ເມຕິ ວາ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມຕິ ວາ, ອຣິຍວິນເຍຕິ ວາ ສປ຺ປຸຣິສວິນເຍຕິ ວາ, ເອເສເສ ເອເກ ເອກຏ຺ເຐ ສເມ ສມຠາເຄ ຕຊ຺ຊາເຕ ຕຎ຺ເຎວາ’’ຕິ.

ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ – ‘ຍໍ ຣູປໍ ໂສ ອຫໍ, ໂຍ ອຫໍ ຕໍ ຣູປ’ນ຺ຕິ ຣູປຎ຺ຈ ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອທ຺ວຍໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ເຕລປ຺ປທີປສ຺ສ ຌາຍໂຕ ຍາ ອຈ຺ຈິ ໂສ ວຓ຺ໂຓ, ໂຍ ວຓ຺ໂຓ ສາ ອຈ຺ຈີຕິ ອຈ຺ຈິຎ຺ຈ ວຓ຺ຓຎ຺ຈ ອທ຺ວຍໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ,’’ ເອວເມວ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ຣູປໍ ອຕ຺ຕາຕິ ທິຏ຺ຐິປສ຺ສນາຍ ປສ຺ສຕິ. ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານນ຺ຕິ ‘ອຣູປໍ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ, ຉາຍາວນ຺ຕໍ ຣຸກ຺ຂໍ ວິຍ, ຕໍ ຣູປວນ຺ຕໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປນ຺ຕິ ‘ອຣູປເມວ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ, ປຸປ຺ຜມ຺ຫິ ຄນ຺ຘໍ ວິຍ, ອຕ຺ຕນິ ຣູປໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານນ຺ຕິ ‘ອຣູປເມວ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ, ກຣຓ຺ຑເກ ມຓິໍ ວິຍ, ອຕ຺ຕານໍ ຣູປສ຺ມິໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ເວທນາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ‘ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີ’ຕິ ສຸທ຺ຘຣູປເມວ ອຕ຺ຕາຕິ ກຖິຕໍ. ‘ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີ’ຕິ ອິເມສຸ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ‘ອຣູປໍ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ກຖິຕໍ. ເວທນາວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ເວທນໍ, ເວທນາຍ ວາ ອຕ຺ຕານນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕູສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ຕິຓ຺ຓໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວເສນ ທ຺ວາທສສຸ ຐາເນສຸ ‘ຣູປາຣູປມິສ຺ສໂກ ອຕ຺ຕາ’ ກຖິໂຕ. ຕຕ຺ຖ ‘ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ ເວທນໍ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີ’ຕິ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຐາເນສຸ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ກຖິຕາ. ອວເສເສສຸ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ. ເອວເມຕ຺ຖ ປນ຺ນຣສ ຠວທິຏ຺ຐິໂຍ ປຎ຺ຈ ວິຠວທິຏ຺ຐິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ. ຕາ ສພ຺ພາປິ ມຄ຺ຄາວຣຓາ, ນ ສຄ຺ຄາວຣຓາ, ປຐມມຄ຺ຄວຊ຺ຌາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໑໐໐໘. ສຕ຺ຖຣິ ກງ຺ຂຕີຕິ ສຕ຺ຖຸ ສຣີເຣ ວາ ຄຸເຓ ວາ ອຸຠຍຕ຺ຖ ວາ ກງ຺ຂຕິ. ສຣີເຣ ກງ຺ຂມາໂນ ‘ທ຺ວຕ຺ຕິໍສວຣລກ຺ຂຓປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ນາມ ສຣີຣໍ ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ກງ຺ຂຕິ. ຄຸເຓ ກງ຺ຂມາໂນ ‘ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຊານນສມຕ຺ຖໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎາຓໍ ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ກງ຺ຂຕິ. ອຸຠຍຕ຺ຖ ກງ຺ຂມາໂນ ‘ອສີຕິອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນພ຺ຍາມປ຺ປຠານຸຣຎ຺ຊິຕາຍ ສຣີຣນິປ຺ຜຕ຺ຕິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສພ຺ພເຎຍ຺ຍຊານນສມຕ຺ຖໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ໂລກຕາຣໂກ ພຸທ຺ໂຘ ນາມ ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ກງ຺ຂຕິ. ອຍຎ຺ຫິສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາເວ ຄຸເຓ ວາ ກງ຺ຂນໂຕ ອຸຠຍຕ຺ຖ ກງ຺ຂຕິ ນາມ. ວິຈິກິຈ຺ຉຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ ນິຈ຺ເຉຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຉຕິ ກິລມຕິ. ນາຘິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ຕຕ຺ເຖວ ອຘິໂມກ຺ຂໍ ນ ລຠຕິ. ນ ສມ຺ປສີທຕີຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອນາວິລໍ ກຕ຺ວາ ປສີທິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຄຸເຓສຸ ນປ຺ປສີທຕິ.

ຘມ຺ເມ ກງ຺ຂຕີຕິອາທີສຸ ປນ ‘ກິເລເສ ປຊຫນ຺ຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣິຍມຄ຺ຄາ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘກິເລສານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສາມຎ຺ຎຜລານິ, ມຄ຺ຄຜລານໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ອມຕໍ ມຫານິພ຺ພານໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ກງ຺ຂນ຺ໂຕປິ ‘ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ນິຍ຺ຍານິໂກ ນຸ ໂຂ ອນິຍ຺ຍານິໂກ’ຕິ ກງ຺ຂນ຺ໂຕປິ ຘມ຺ເມ ກງ຺ຂຕິ ນາມ. ‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄຏ຺ຐກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຜລຏ຺ຐກາຕິ ອິທໍ ສງ຺ຆຣຕນໍ ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ກງ຺ຂນ຺ໂຕປິ, ‘ອຍໍ ສງ຺ໂຆ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ນຸ ໂຂ ທຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ’ຕິ ກງ຺ຂນ຺ໂຕປິ, ‘ເອຕສ຺ມິໍ ສງ຺ຆຣຕເນ ທິນ຺ນສ຺ສ ວິປາກຜລໍ ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ກງ຺ຂນ຺ໂຕປິ ສງ຺ເຆ ກງ຺ຂຕິ ນາມ. ‘ຕິສ຺ໂສ ປນ ສິກ຺ຂາ ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ກງ຺ຂນ຺ໂຕປິ, ‘ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ສິກ຺ຂິຕປຈ຺ຈເຍນ ອານິສໍໂສ ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ກງ຺ຂນ຺ໂຕປິ ສິກ຺ຂາຍ ກງ຺ຂຕິ ນາມ.

ປຸພ຺ພນ຺ໂຕ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຕີຕານິ ຂນ຺ຘຘາຕາຍຕນານິ. ອປຣນ຺ໂຕ ອນາຄຕານິ. ຕຕ຺ຖ ອຕີເຕສຸ ຂນ຺ຘາທີສຸ ‘ອຕີຕານິ ນຸ ໂຂ, ນ ນຸ ໂຂ’ຕິ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ປຸພ຺ພນ຺ເຕ ກງ຺ຂຕິ ນາມ. ອນາຄເຕສຸ ‘ອນາຄຕານິ ນຸ ໂຂ, ນ ນຸ ໂຂ’ຕິ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ອປຣນ຺ເຕ ກງ຺ຂຕິ ນາມ. ອຸຠຍຕ຺ຖ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ເຕ ກງ຺ຂຕິ ນາມ. ‘ທ຺ວາທສປທິກໍ ປຈ຺ຈຍວຏ຺ຏໍ ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກງ຺ຂຕິ ນາມ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວຈນຕ຺ໂຖ – ອິເມສໍ ຊຣາມຣຓາທີນໍ ປຈ຺ຈຍາ ‘ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ’. ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍານໍ ຠາໂວ ‘ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາ’. ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ເອວ ວາ ‘ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາ’; ຊາຕິອາທີນເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຊາຕິອາທີສຸ ຕໍ ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ອາຄມ຺ມ ສມຸປ຺ປນ຺ນາຕິ ‘ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ’. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາຍ ຈ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຈ ຘມ຺ເມສຸ ກງ຺ຂຕີຕິ.

໑໐໐໙. ສີເລນາຕິ ໂຄສີລາທິນາ. ວເຕນາຕິ ໂຄວຕາທິນາວ. ສີລພ຺ພເຕນາຕິ ຕທຸຠເຍນ. ສຸທ຺ຘີຕິ ກິເລສສຸທ຺ຘິ; ປຣມຕ຺ຖສຸທ຺ຘິຠູຕໍ ວາ ນິພ຺ພານເມວ. ຕເທກຏ຺ຐາຕິ ອິຘ ປຫາເນກຏ຺ຐໍ ຘຸຣໍ. ອິມິສ຺ສາ ຈ ປາຬິຍາ ທິຏ຺ຐິກິເລໂສ ວິຈິກິຈ຺ຉາກິເລໂສຕິ ທ຺ເວເຍວ ອາຄຕາ. ໂລໂຠ ໂທໂສ ໂມໂຫ ມາໂນ ຖິນໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອຫິຣິກໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ອິເມ ປນ ອຏ຺ຐ ອນາຄຕາ. ອາຫຣິຕ຺ວາ ປນ ທີເປຕພ຺ພາ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາສຸ ປຫີຍມານາສຸ ອປາຍຄມນີໂຍ ໂລໂຠ ໂທໂສ ໂມໂຫ ມາໂນ ຖິນໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອຫິຣິກໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ສພ຺ເພປິເມ ປຫາເນກຏ຺ຐາ ຫຸຕ຺ວາ ປຫີຍນ຺ຕິ. ສຫເຊກຏ຺ຐໍ ປນ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທີເປຕພ຺ພໍ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ທິຏ຺ຐິສຫຄຕານິ ວິຈິກິຈ຺ຉາສຫຄຕຎ຺ຈາຕິ ປຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕານິ ປຫີຍນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວີສຸ ອສງ຺ຂາຣິກທິຏ຺ຐິຈິຕ຺ເຕສຸ ປຫີຍນ຺ເຕສຸ ເຕຫິ ສຫຊາໂຕ ໂລໂຠ ໂມໂຫ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອຫິຣິກໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ອິເມ ກິເລສາ ສຫເຊກຏ຺ຐວເສນ ປຫີຍນ຺ຕິ. ເສສທິຏ຺ຐິກິເລໂສ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາກິເລໂສ ຈ ປຫາເນກຏ຺ຐວເສນ ປຫີຍນ຺ຕິ. ທິຏ຺ຐິຄຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສສງ຺ຂາຣິກຈິຕ຺ເຕສຸປິ ປຫີຍນ຺ເຕສຸ ເຕຫິ ສຫຊາໂຕ ໂລໂຠ ໂມໂຫ ຖິນໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອຫິຣິກໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ອິເມ ກິເລສາ ສຫເຊກຏ຺ຐວເສນ ປຫີຍນ຺ຕິ. ເສສທິຏ຺ຐິກິເລໂສ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາກິເລໂສ ຈ ປຫາເນກຏ຺ຐວເສນ ປຫີຍນ຺ຕິ. ເອວໍ ປຫາເນກຏ຺ຐສ຺ມິໍເຍວ ສຫເຊກຏ຺ຐໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ອິທໍ ສຫເຊກຏ຺ຐໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທີປຍິໍສຸ.

ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ເຕຫິ ຕເທກຏ຺ເຐຫິ ອຏ຺ຐຫິ ກິເລເສຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ. ວິນິພ຺ໂຠຄໍ ວາ ກຕ຺ວາ ເຕນ ໂລເຠນ ເຕນ ໂທເສນາຕິ ເອວໍ ເອເກເກນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາ ທີເປຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ໂລເຠ ຄຫິເຕ, ໂມໂຫ ມາໂນ ຖິນໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອຫິຣິກໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ອຍໍ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘ ກິເລສຄໂຓ ໂລຠສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ນາມ. ໂທເສ ຄຫິເຕ, ໂມໂຫ ຖິນໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອຫິຣິກໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ອຍໍ ກິເລສຄໂຓ ໂທສສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ນາມ. ໂມເຫ ຄຫິເຕ, ໂລໂຠ ໂທໂສ ມາໂນ ຖິນໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອຫິຣິກໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ອຍໍ ກິເລສຄໂຓ ໂມຫສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ນາມ. ມາເນ ຄຫິເຕ, ເຕນ ສຫຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂລໂຠ ໂມໂຫ ຖິນໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອຫິຣິກໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ອຍໍ ກິເລສຄໂຓ ມານສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ນາມ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ເຕນ ຖິເນນ ເຕນ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ເຕນ ອຫິຣິເກນ ເຕນ ອໂນຕ຺ຕປ຺ເປນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ຕໍສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເຕນ ໂລເຠນ…ເປ… ເຕນ ອໂນຕ຺ຕປ຺ເປນ ສມຸຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິເມ ຘມ຺ມາ ທສ຺ສເນນ ປຫາຕພ຺ພາຕິ ເອຕ຺ຖ ທສ຺ສນໍ ນາມ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ; ເຕນ ປຫາຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘ກສ຺ມາ ປນ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ທສ຺ສນໍ ນາມ ຊາໂຕ’ຕິ? ‘ປຐມໍ ນິພ຺ພານທສ຺ສນໂຕ’. ‘ນນຸ ໂຄຕ຺ຣຠຸ ປຐມຕຣໍ ປສ຺ສຕີ’ຕິ? ‘ໂນ ນ ປສ຺ສຕິ; ທິສ຺ວາປິ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ປນ ນ ກໂຣຕິ, ສໍໂຍຊນານໍ ອປ຺ປຫານໂຕ. ຕສ຺ມາ ປສ຺ສຕີ’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຣາຊານໍ ທິສ຺ວາປິ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ທຕ຺ວາ ກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິຍາ ອທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ‘ອຊ຺ຊາປິ ຣາຊານໍ ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ເຈຕ຺ຖ ຊານປທປຸຣິໂສ ນິທສ຺ສນໍ.

໑໐໑໑. ອວເສໂສ ໂລໂຠຕິ ທສ຺ສເນນ ປຫີນາວເສໂສ. ໂລໂຠ ໂທສໂມເຫສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທສ຺ສເນນ ຫິ ອປາຍຄມນີຍາວ ປຫີນາ. ເຕຫິ ປນ ອຎ຺ເຎ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘ຕເທກຏ຺ຐາ’ຕິ ເຕຫິ ປາຬິຍໍ ອາຄເຕຫິ ຕີຫິ ກິເລເສຫິ ສມ຺ປໂຍຄໂຕປິ ປຫານໂຕປິ ເອກຏ຺ຐາ ປຎ຺ຈ ກິເລສາ. ເນວ ທສ຺ສເນນ ນ ຠາວນາຍາຕິ ອິທໍ ສໍໂຍຊນາທີນໍ ວິຍ ເຕຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ອປ຺ປຫາຕພ຺ພຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ປນ ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຎາເຓນ ອຠິສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນ ສຕ຺ຕ ຠເວ ຐເປຕ຺ວາ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາຣວຏ຺ເຏ ເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ເອຕ຺ເຖເຕ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ກຸສລາທີນມ຺ປິ ປຫານໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ຕໍ ເຕສໍ ມຄ຺ຄານໍ ອຠາວິຕຕ຺ຕາ ເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຕ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍານໍ ກິເລສານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ປຫີນາຕິ ອິມໍ ປຣິຍາຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໐໑໓. ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກຕ຺ຕິເກ ອິເມ ຘມ຺ມາ ທສ຺ສເນນ ປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກາຕິ ນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ, ປຸນ ‘ຕີຓິ ສໍໂຍຊນານີ’ຕິອາທິ ປຫາຕພ຺ເພ ທສ຺ເສຕ຺ວາ, ຕເທກຏ຺ຐຠາເວນ ເຫຕູ ເຈວ ສເຫຕຸເກ ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘ກິຎ຺ຈາປິ ທສ຺ສເນນ ປຫາຕພ຺ເພສຸ ເຫຕູສຸ ໂລຠສຫຄໂຕ ໂມໂຫ ໂລເຠນ ສເຫຕຸໂກ ໂຫຕິ, ໂທສສຫຄໂຕ ໂມໂຫ ໂທເສນ, ໂລຠໂທສາ ຈ ໂມເຫນາຕິ ປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກປເທເປເຕ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ວິຈິກິຈ຺ຉາສຫຄໂຕ ປນ ໂມໂຫ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເຫຕຸໂນ ອຠາເວນ ເຫຕຸເຍວ, ນ ສເຫຕຸໂກຕິ ຕສ຺ສ ປຫານໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິເມ ຘມ຺ມາ ທສ຺ສເນນ ປຫາຕພ຺ພເຫຕູ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໐໑໘. ທຸຕິຍປເທ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ ປຫານໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິເມ ຘມ຺ມາ ຠາວນາຍ ປຫາຕພ຺ພເຫຕູຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ຫິ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ສເຫຕຸເກ ກຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິວຏ຺ຏໂກ ຊາໂຕ, ວິຈິກິຈ຺ຉາສຫຄໂຕ ວິຍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເຫຕຸໂນ ອຠາວາ ປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກປທໍ ນ ຠຊຕິ. ຕຕິຍປເທ ອວເສສາ ອກຸສລາຕິ ປຸນ ອກຸສລຄ຺ຄຫຓໍ ວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕານໍ ໂມຫານໍ ສງ຺ຄຫຕ຺ຖໍ ກຕໍ. ເຕ ຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເຫຕຸໂນ ອຠາວາ ປຫາຕພ຺ພເຫຕຸກາ ນາມ ນ ໂຫນ຺ຕິ.

໑໐໒໙. ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກ ອາຣພ຺ຠາຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ. ສຍຎ຺ຫິ ປຣິຕ຺ຕາ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ມຫຄ຺ຄຕາ ວາ, ປຣິຕ຺ຕຘມ຺ເມ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ, ມຫຄ຺ຄເຕ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ມຫຄ຺ຄຕາຣມ຺ມຓາ, ອປ຺ປມາເຓ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓາ. ເຕ ປນ ປຣິຕ຺ຕາປິ ໂຫນ຺ຕິ ມຫຄ຺ຄຕາປິ ອປ຺ປມາຓາປິ.

໑໐໓໕. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕຕ຺ຕິເກ ອານນ຺ຕຣິການີຕິ ອນນ຺ຕຣາເຍນ ຜລທາຍການິ; ມາຕຸຆາຕກກມ຺ມາທີນເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເຕສຸ ຫິ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ກມ຺ເມ ກເຕ ຕໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກສ຺ສ ໂອກາສໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ສິເນຣຸປ຺ປມາເຓປິ ຫິ ສຸວຓ຺ຓຖູເປ ກຕ຺ວາ ຈກ຺ກວາຬມຕ຺ຕໍ ວາ ຣຕນມຍປາກາຣໍ ວິຫາຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ຍາວຊີວໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ທທໂຕປິ ຕໍ ກມ຺ມໍ ເອເຕສໍ ກມ຺ມານໍ ວິປາກໍ ປຏິພາເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ ເອວ. ຍາ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ນິຍຕາຕິ ອເຫຕຸກວາທອກິຣິຍວາທນຕ຺ຖິກວາເທສຸ ອຎ຺ຎຕຣາ. ຕຎ຺ຫິ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ພຸທ຺ຘສຕມ຺ປິ ພຸທ຺ຘສຫສ຺ສມ຺ປິ ໂພເຘຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ.

໑໐໓໘. ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິເກ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ອາຣພ຺ຠາຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ. ເຕ ປນ ປຣິຕ຺ຕາປິ ໂຫນ຺ຕິ ມຫຄ຺ຄຕາປິ.

໑໐໓໙. ມຄ຺ຄເຫຕຸກນິທ຺ເທເສ ປຐມນເຍນ ປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ເຫຕຸນາ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ຂນ຺ຘານໍ ສເຫຕຸກຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ. ທຸຕິຍນເຍນ ມຄ຺ຄຠູເຕນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສງ຺ຂາເຕນ ເຫຕຸນາ ເສສມຄ຺ຄງ຺ຄານໍ ສເຫຕຸກຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ. ຕຕິຍນເຍນ ມຄ຺ເຄ ອຸປ຺ປນ຺ນເຫຕູຫິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ສເຫຕຸກຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໐໔໐. ອຘິປຕິໍ ກຣິຕ຺ວາຕິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິໍ ກຕ຺ວາ. ເຕ ຈ ໂຂ ປຣິຕ຺ຕຘມ຺ມາວ ໂຫນ຺ຕິ. ອຣິຍສາວການຎ຺ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ມຄ຺ຄໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ລພ຺ຠຕິ. ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນ ປນ ອຣິຍສາວໂກ ປຣສ຺ສ ມຄ຺ຄໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ໂຕປິ ອຕ຺ຕນາ ປຏິວິທ຺ຘມຄ຺ຄໍ ວິຍ ຄຣຸໍ ນ ກໂຣຕິ. ‘ຍມກປາຏິຫາຣິຍໍ ກໂຣນ຺ຕໍ ຕຖາຄຕໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ມຄ຺ຄໍ ຄຣຸໍ ກໂຣຕິ ນ ກໂຣຕີ’ຕິ? ກໂຣຕິ, ນ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ມຄ຺ຄໍ ວິຍ. ອຣຫາ ນ ກິຎ຺ຈິ ຘມ຺ມໍ ຄຣຸໍ ກໂຣຕິ ຐເປຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ຜລໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖາປິ ອຍເມວຕ຺ໂຖ. ວີມໍສາຘິປເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ອິທໍ ສຫຊາຕາຘິປຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຉນ຺ທຎ຺ຫິ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວນ຺ຕສ຺ສ ຉນ຺ໂທ ອຘິປຕິ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ມຄ຺ໂຄ. ເສສຘມ຺ມາປິ ຉນ຺ທາຘິປຕິໂນ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ມຄ຺ຄາຘິປຕິໂນ. ຈິຕ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ວີມໍສໍ ປນ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວນ຺ຕສ຺ສ ວີມໍສາຘິປຕິ ເຈວ ໂຫຕິ ມຄ຺ໂຄ ຈາຕິ. ເສສຘມ຺ມາ ມຄ຺ຄາຘິປຕິໂນ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ວີຣິເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໐໔໑. ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕິກນິທ຺ເທເສ ຊາຕາຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ປຏິລທ຺ຘຕ຺ຕຠາວາ. ຠູຕາຕິອາທີນິ ເຕສໍເຍວ ເວວຈນານິ. ຊາຕາ ເອວ ຫິ ຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຠູຕາ. ປຈ຺ຈຍສໍໂຍເຄ ຊາຕຕ຺ຕາ ສຎ຺ຊາຕາ. ນິພ຺ພຕ຺ຕິລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ອຸປສຄ຺ເຄນ ປນ ປທໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ປາກຏີຠູຕາຕິ ປາຕຸຠູຕາ. ປຸພ຺ພນ຺ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ປນ຺ນາຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ອຸປສຄ຺ເຄນ ປທໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ສມຸປ຺ປນ຺ນາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ເຐເນວ ອຸທ຺ຘໍ ຐິຕາຕິ ອຸຏ຺ຐິຕາ. ປຈ຺ຈຍສໍໂຍເຄ ອຸຏ຺ຐິຕາຕິ ສມຸຏ຺ຐິຕາ. ປຸນ ອຸປ຺ປນ຺ນາຕິວຈເນ ກາຣຓໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຸປ຺ປນ຺ນໍເສນ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນໂກຏ຺ຐາເສນ ຄຓນໍ ຄຕາ. ຣູປໍ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣາ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອິທໍ ເນສໍ ສຠາວທສ຺ສນໍ. ທຸຕິຍປທນິທ຺ເທໂສ ວຸຕ຺ຕປຏິເສຘນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕິຍປທນິທ຺ເທໂສ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖເຍວ.

ອຍໍ ປນ ຕິໂກ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອທ຺ຘານໍ ວເສນ ປູເຣຕ຺ວາ ທສ຺ສິໂຕ. ລທ຺ໂຘກາສສ຺ສ ຫິ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາໂກ ທຸວິໂຘ – ຂຓປ຺ປຕ຺ໂຕ, ຈ ອປ຺ປຕ຺ໂຕ ຈ. ຕຕ຺ຖ ‘ຂຓປ຺ປຕ຺ໂຕ’ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ນາມ. ‘ອປ຺ປຕ຺ໂຕ’ ຈິຕ຺ຕານນ຺ຕເຣ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕຸ, ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສາຕິກ຺ກເມ ວາ. ຘຸວປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ນຕ຺ຖິ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ອຸປ຺ປາທິໂນ ຘມ຺ມາ ນາມ ຊາໂຕ. ຍຖາ ຫິ – ‘‘ຕິຏ຺ຐເຕວ ສາຍໍ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ອຣູປີ ອຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎາມໂຍ. ອຖ ອິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອຎ຺ຎາ ຈ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຎ຺ຎາ ຈ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໔໑໙). ເອຕ຺ຖ ອາຣຸປ຺ເປ ກາມາວຈຣສຎ຺ຎາປວຕ຺ຕິກາເລ ກິຎ຺ຈາປິ ມູລຠວງ຺ຄສຎ຺ຎາ ນິຣຸທ຺ຘາ ກາມາວຈຣສຎ຺ຎາຍ ປນ ນິຣຸທ຺ຘກາເລ ອວສ຺ສໍ ສາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ອຣູປສງ຺ຂາໂຕ ອຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖີຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ‘ຕິຏ຺ຐເຕວ’ ນາມາຕິ ຊາໂຕ. ເອວເມວ ລທ຺ໂຘກາສສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາໂກ ທຸວິໂຘ…ເປ… ຘຸວປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ນຕ຺ຖິ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ອຸປ຺ປາທິໂນ ຘມ຺ມາ ນາມ ຊາໂຕ.

ຍທິ ປນ ອາຍູຫິຕໍ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມໍ ສພ຺ພໍ ວິປາກໍ ທເທຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ໂອກາໂສ ນ ຠເວຍ຺ຍ. ຕໍ ປນ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ – ຘຸວວິປາກໍ, ອຘຸວວິປາກຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມານິ, ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣິຍມຄ຺ຄາຕິ ເອຕໍ ‘ຘຸວວິປາກໍ’ ນາມ. ຕໍ ປນ ຂຓປ຺ປຕ຺ຕມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ, ອປ຺ປຕ຺ຕມ຺ປິ. ຕຕ຺ຖ ‘ຂຓປ຺ປຕ຺ຕໍ’ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ‘ອປ຺ປຕ຺ຕໍ’ ອນຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ຕສ຺ສ ວິປາໂກ ຈິຕ຺ຕານນ຺ຕເຣ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕຸ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສາຕິກ຺ກເມ ວາ. ຘຸວປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ອນຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ອຸປ຺ປາທິໂນ ຘມ຺ມາ ນາມ ຊາຕໍ. ເມຕ຺ເຕຍ຺ຍໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ນາມ, ຜລໍ ອຸປ຺ປາທິໂນ ຘມ຺ມາເຍວ ນາມ ຊາຕໍ.

໑໐໔໔. ອຕີຕຕ຺ຕິກນິທ຺ເທເສ ອຕີຕາຕິ ຂຓຕ຺ຕຍໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ. ນິຣຸທ຺ຘາຕິ ນິໂຣຘປ຺ປຕ຺ຕາ. ວິຄຕາຕິ ວິຠວໍ ຄຕາ, ວິຄຈ຺ຉິຕາ ວາ. ວິປຣິຓຕາຕິ ປກຕິວິຊຫເນນ ວິປຣິຓາມໍ ຄຕາ. ນິໂຣຘສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຖໍ ຄຕາຕິ ອຕ຺ຖງ຺ຄຕາ. ອພ຺ຠຕ຺ຖງ຺ຄຕາຕິ ອຸປສຄ຺ເຄນ ປທໍ ວຑ຺ຒິຕໍ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິຄຕາຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຄຈ຺ຉິຕາ. ປຸນ ອຕີຕວຈເນ ກາຣຓໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ. ປຣໂຕ ອນາຄຕາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຕີຕໍເສນ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ອຕີຕໂກຏ຺ຐາເສນ ຄຓນໍ ຄຕາ. ກຕເມ ເຕຕິ? ຣູປໍ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣາ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ປຣໂຕ ອນາຄຕາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໐໔໗. ອຕີຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິກນິທ຺ເທເສ ອຕີເຕ ຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠາຕິອາທີສຸ ປຣິຕ຺ຕມຫຄ຺ຄຕາວ ຘມ຺ມາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕ ຫິ ອຕີຕາທີນິ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

໑໐໕໐. ອຊ຺ຌຕ຺ຕຕ຺ຕິກນິທ຺ເທເສ ເຕສໍ ເຕສນ຺ຕິ ປທທ຺ວເຍນ ສພ຺ພສຕ຺ເຕ ປຣິຍາທິຍຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຸຠຍໍ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕາຘິວຈນໍ. ນິຍຕາຕິ ອຕ຺ຕນິ ຊາຕາ. ປາຏິປຸຄ຺ຄລິກາຕິ ປາຏິເຍກ຺ກສ຺ສ ປາຏິເຍກ຺ກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສນ຺ຕກາ. ອຸປາທິຓ຺ຓາຕິ ສຣີຣຏ຺ຐກາ. ເຕ ຫິ ກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕາ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ມາ ວາ, ອາທິນ຺ນຄຫິຕປຣາມຏ຺ຐວເສນ ປນ ອິຘ ອຸປາທິຓ຺ຓາຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

໑໐໕໑. ປຣສຕ຺ຕານນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສສຕ຺ຕານໍ. ປຣປຸຄ຺ຄລານນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວ. ຕທຸຠຍນ຺ຕິ ຕໍ ອຸຠຍໍ.

໑໐໕໓. ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິກສ຺ສ ປຐມປເທ ປຣິຕ຺ຕມຫຄ຺ຄຕາ ຘມ຺ມາ ເວທິຕພ຺ພາ. ທຸຕິເຍ ອປ຺ປມາຓາປິ. ຕຕິເຍ ປຣິຕ຺ຕມຫຄ຺ຄຕາວ. ອປ຺ປມາຓາ ປນ ກາເລນ ພຫິທ຺ຘາ ກາເລນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ສນິທສ຺ສນຕ຺ຕິກນິທ຺ເທໂສ ອຸຕ຺ຕາໂນເຍວາຕິ.