ປກິຓ຺ຓກກຖາ

ອິເມສຸ ປນ ຣູເປສຸ ອສມ຺ໂມຫຕ຺ຖໍ ສໂມຘານໍ ສມຸຏ຺ຐານໍ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນຎ຺ຈ ສງ຺ຂຕນ຺ຕິ ອິທໍ ‘ປກິຓ຺ຓກໍ’ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ‘ສໂມຘານ’ນ຺ຕິ ສພ຺ພເມວ ຫິທໍ ຣູປໍ ສໂມຘານໂຕ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ…ເປ… ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ ອາໂປຘາຕູຕິ ປຎ຺ຈວີສຕິສງ຺ຂ຺ຍໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ວຕ຺ຖຸຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ຉພ຺ພີສຕິສງ຺ຂ຺ຍໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິໂຕ ອຎ຺ຎໍ ຣູປໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເກຈິ ປນ ‘ມິທ຺ຘຣູປໍ ນາມ ອຕ຺ຖີ’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຕ ‘‘ອທ຺ຘາ ມຸນີສິ ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ນຕ຺ຖິ ນີວຣຓາ ຕວາ’’ຕິອາທີນິ (ສຸ. ນິ. ໕໔໖) ວຕ຺ວາ ມິທ຺ຘຣູປໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ປຏິເສເຘຕພ຺ພາ. ອປເຣ ພລຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕວີສຕິ, ສມ຺ຠວຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ຐວີສຕິ, ຊາຕິຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ເອກູນຕິໍສຕິ, ໂຣຄຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ສມຕິໍສຕິ ຣູປານີຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຕປິ ເຕສໍ ວິສຸໍ ອຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພາ. ວາໂຍຘາຕຸຍາ ຫິ ຄຫິຕາຍ ພລຣູປໍ ຄຫິຕເມວ, ອຎ຺ຎໍ ພລຣູປໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອາໂປຘາຕຸຍາ ສມ຺ຠວຣູປໍ, ອຸປຈຍສນ຺ຕຕີຫິ ຊາຕິຣູປໍ, ຊຣຕາອນິຈ຺ຈຕາຫິ ຄຫິຕາຫິ ໂຣຄຣູປໍ ຄຫິຕເມວ. ອຎ຺ຎໍ ໂຣຄຣູປໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ໂຍປິ ກຓ຺ຓໂຣຄາທິ ອາພາໂຘ ໂສ ວິສມປຈ຺ຈຍສມຸຏ຺ຐິຕຘາຕຸມຕ຺ຕເມວ. ນ ອຎ຺ໂຎ ຕຕ຺ຖ ໂຣໂຄ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ ສໂມຘານໂຕ ຉພ຺ພີສຕິເມວ ຣູປານິ.

‘ສມຸຏ຺ຐານ’ນ຺ຕິ ກຕິ ຣູປານິ ກຕິສມຸຏ຺ຐານານິ? ທສ ເອກສມຸຏ຺ຐານານິ, ເອກໍ ທ຺ວິສມຸຏ຺ຐານໍ, ຕີຓິ ຕິສມຸຏ຺ຐານານິ, ນວ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານານິ, ທ຺ເວ ນ ເກນຈິ ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸປສາໂທ…ເປ… ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ອິມານິ ອຏ຺ຐ ເອກນ຺ຕໍ ກມ຺ມໂຕວ ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິທ຺ວຍໍ ເອກນ຺ເຕນ ຈິຕ຺ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕີຕິ ທສ ‘ເອກສມຸຏ຺ຐານານິ’ ນາມ. ສທ຺ໂທ ອຸຕຸໂຕ ຈ ຈິຕ຺ຕໂຕ ຈ ສມຸຏ຺ຐາຕີຕິ ເອໂກ ‘ທ຺ວິສມຸຏ຺ຐາໂນ’ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ອວິຎ຺ຎາຓກສທ຺ໂທ ອຸຕຸໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ສວິຎ຺ຎາຓກສທ຺ໂທ ຈິຕ຺ຕໂຕ. ລຫຸຕາທິຕ຺ຕຍໍ ປນ ອຸຕຸຈິຕ຺ຕາຫາເຣຫິ ສມຸຏ຺ຐາຕີຕິ ຕີຓິ ‘ຕິສມຸຏ຺ຐານານິ’ ນາມ. ອວເສສານິ ນວ ຣູປານິ ເຕຫິ ກມ຺ເມນ ຈາຕິ ຈຕູຫິ ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ຕີຕິ ນວ ‘ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານານິ’ ນາມ. ຊຣຕາ ອນິຈ຺ຈຕາ ປນ ເອເຕສຸ ເອກໂຕປິ ນ ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ຕີຕິ ທ຺ເວ ‘ນ ເກນຈິ ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ’ ນາມ. ກສ຺ມາ? ອຊາຍນໂຕ. ນ ຫິ ເອຕານິ ຊາຍນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ຊາຕສ຺ສ ປາກເຠທຕ຺ຕາ. ອຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຫິ ຣູປໍ ຊີຣຕິ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ອວສ຺ສໍ ປເນຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຣູປໍ ອຣູປໍ ວາ ອກ຺ຂຍໍ ນາມ ທິສ຺ສຕິ. ຍາວ ປນ ນ ຠິຊ຺ຊຕິ ຕາວສ຺ສ ປຣິປາໂກຕິ ສິທ຺ຘເມຕໍ. ‘ຊາຕສ຺ສ ປາກເຠທຕ຺ຕາ’ຕິ ຍທິ ຈ ຕານິ ຊາເຍຍ຺ຍຸໍ ເຕສມ຺ປິ ປາກເຠທາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ນ ຈ ປາໂກ ປຈ຺ຈຕິ, ເຠໂທ ວາ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ຊາຕສ຺ສ ປາກເຠທຕ຺ຕາ ເນຕໍ ທ຺ວຍໍ ຊາຍຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສິຍາ – ຍຖາ ‘ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ’ຕິ ອາທິນິທ຺ເທເສສຸ ‘ຣູປສ຺ສ ອຸປຈໂຍ ຣູປສ຺ສ ສນ຺ຕຕີ’ຕິ ວຈເນນ ‘ຊາຕິ’ ຊາຍຕີຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ‘ປາໂກ’ປິ ປຈ຺ຈຕຸ ‘ເຠໂທ’ປິ ຠິຊ຺ຊຕູຕິ. ‘‘ນ ຕຕ຺ຖ ‘ຊາຕິ ຊາຍຕີ’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕໍ. ເຍ ປນ ຘມ຺ມາ ກມ຺ມາທີຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຕສໍ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຠາວໂຕ ຊາຕິຍາ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຠາວໂວຫາໂຣ ອນຸມໂຕ. ນ ປນ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຊາຕິ ຊາຍຕິ. ຊາຍມານສ຺ສ ຫິ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍ ຊາຕີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສິຍາ – ‘ຍເຖວ ຊາຕິ ເຍສໍ ຘມ຺ມານໍ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຠາວໂວຫາຣໍ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິໂວຫາຣຎ຺ຈ ລຠຕິ, ຕຖາ ປາກເຠທາປິ ເຍສໍ ຘມ຺ມານໍ ປາກເຠທາ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຠາວໂວຫາຣໍ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິໂວຫາຣຎ຺ຈ ລຠນ຺ຕຸ. ເອວໍ ອິທມ຺ປິ ທ຺ວຍໍ ກມ຺ມາທິສມຸຏ຺ຐານເມວາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ‘ນ ປາກເຠທາ ຕໍ ໂວຫາຣໍ ລຠນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ຊນກປຈ຺ຈຍານຸຠາວກ຺ຂເຓ ອຠາວໂຕ. ຊນກປຈ຺ຈຍານຎ຺ຫິ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພຘມ຺ມສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓເຍວ ອານຸຠາໂວ, ນ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ. ເຕຫິ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຕຘມ຺ມກ຺ຂຓສ຺ມິຎ຺ຈ ຊາຕິ ປຎ຺ຎາຍມານາ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຠາວໂວຫາຣໍ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິໂວຫາຣຎ຺ຈ ລຠຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ສພ຺ຠາວໂຕ; ນ ອິຕຣທ຺ວຍໍ, ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ອຠາວໂຕຕິ ເນເວຕໍ ຊາຍຕີ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ‘‘ຊຣາມຣຓໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈໍ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໒໐) ອາຄຕຕ຺ຕາ ອິທມ຺ປິ ທ຺ວຍໍ ຊາຍຕີຕິ ເຈ – ‘ນ, ປຣິຍາຍເທສິຕຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຘມ຺ມານໍ ຊຣາມຣຓຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ ຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘ຍທິ ເອວໍ, ຕຍມ຺ເປຕໍ ອຊາຕຕ຺ຕາ ສສວິສາຓໍ ວິຍ ນຕ຺ຖິ; ນິພ຺ພານໍ ວິຍ ວາ ນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ເຈ – ນ, ນິສ຺ສຍປຏິພທ຺ຘວຸຕ຺ຕິໂຕ; ປຖວີອາທີນຎ຺ຫິ ນິສ຺ສຍານໍ ຠາເວ ຊາຕິອາທິຕ຺ຕຍໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ນຕ຺ຖິ. ເຕສຎ຺ຈ ອຠາເວ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ນິຈ຺ຈໍ. ເອຕມ຺ປິ ຈ ອຠິນິເວສໍ ປຏິເສເຘຕຸໍ ເອວ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຊຣາມຣຓໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈໍ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໒໐). ເອວມາທີຫິ ນເຍຫິ ຕານິ ທ຺ເວ ຣູປານິ ນ ເກຫິຈິ ສມຸຏ຺ຐຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອປິຈ ‘ສມຸຏ຺ຐານ’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍມຎ຺ໂຎປິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສາຍໍ ມາຕິກາ – ‘ກມ຺ມຊໍ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ, ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ອາຫາຣປຈ຺ຈຍໍ ອາຫາຣປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ, ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ອຸຕຸປຈ຺ຈຍໍ ອຸຕຸປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ, ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍໍ ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານ’ນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸປສາທາທິ ອຏ຺ຐວິຘໍ ຣູປໍ ສທ຺ຘິໍ ຫທຍວຕ຺ຖຸນາ ‘ກມ຺ມຊໍ’ ນາມ. ເກສມສ຺ສຸ ຫຕ຺ຖິທນ຺ຕາ ອສ຺ສວາລາ ຈມຣວາລາຕິ ເອວມາທິ ‘ກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ’ ນາມ. ຈກ຺ກຣຕນໍ ເທວຕານໍ ອຸຍ຺ຍານວິມານາທີນີຕິ ເອວມາທິ ‘ກມ຺ມປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ’ ນາມ.

ອາຫາຣໂຕ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ ສຸທ຺ຘຏ຺ຐກໍ ‘ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ’ ນາມ. ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ຣູປສນ຺ຕຕີນໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ຈ ອຸປາທິນ຺ນສ຺ສ ຈ. ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ຊນໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ກມ຺ມຊສ຺ສ ອນຸປາລໂກ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອິທໍ ອາຫາຣານຸປາລິຕໍ ກມ຺ມຊຣູປໍ ‘ອາຫາຣປຈ຺ຈຍໍ’ ນາມ. ວິສຠາຄາຫາຣໍ ເສວິຕ຺ວາ ອາຕເປ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຕິລກກາຬກຸຏ຺ຐາທີນິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອິທໍ ‘ອາຫາຣປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ’ ນາມ.

ອຸຕຸໂຕ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ ສຸທ຺ຘຏ຺ຐກໍ ‘ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ’ ນາມ. ຕສ຺ມິໍ ອຸຕຸ ອຎ຺ຎໍ ອຏ຺ຐກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອິທໍ ‘ອຸຕຸປຈ຺ຈຍໍ’ ນາມ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ອຸຕຸ ອຎ຺ຎໍ ອຏ຺ຐກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອິທໍ ‘ອຸຕຸປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ’ ນາມ. ເອວໍ ຕິສ຺ໂສເຍວ ສນ຺ຕຕິໂຍ ຆຏ຺ເຏຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ນ ຕໂຕ ປຣໍ. ອິມມຕ຺ຖໍ ອນຸປາທິນ຺ນເກນາປິ ທີເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐາໂນ ນາມ ວລາຫໂກ. ອຸຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາມ ວຸຏ຺ຐິຘາຣາ. ເທເວ ປນ ວຸຏ຺ເຐ ພີຊານິ ວິຣູຫນ຺ຕິ, ປຖວີ ຄນ຺ຘໍ ມຸຎ຺ຈຕິ, ປພ຺ພຕາ ນີລາ ຂາຍນ຺ຕິ, ສມຸທ຺ໂທ ວຑ຺ຒຕິ, ເອຕໍ ອຸຕຸປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ.

ຈິຕ຺ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ ສຸທ຺ຘຏ຺ຐກໍ ‘ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ’ ນາມ. ‘‘ປຈ຺ຉາຊາຕາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໑໑) ອິທໍ ‘ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍໍ’ ນາມ. ອາກາເສ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ ຫຕ຺ຖິມ຺ປິ ທສ຺ເສຕິ, ອສ຺ສມ຺ປິ ທສ຺ເສຕິ, ຣຖມ຺ປິ ທສ຺ເສຕິ, ວິວິຘມ຺ປິ ເສນາພ຺ຍູຫໍ ທສ຺ເສຕິຕີ (ປຏິ. ມ. ໓.໑໘) ອິທໍ ‘ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ’ ນາມ.

‘ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນ’ນ຺ຕິ ປນ຺ນຣສ ຣູປານິ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນານິ ນາມ, ທສ ອປຣິນິປ຺ຜນ຺ນານິ ນາມ. ‘ຍທິ ອປຣິນິປ຺ຜນ຺ນາ, ອສງ຺ຂຕາ ນາມ ຠເວຍ຺ຍຸໍ’. ‘‘ເຕສໍເຍວ ປນ ຣູປານໍ ກາຍວິກາໂຣ ‘ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ’ ນາມ, ວຈີວິກາໂຣ ‘ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ’ ນາມ, ຉິທ຺ທໍ ວິວຣໍ ‘ອາກາສຘາຕຸ’ ນາມ, ລຫຸຠາໂວ ‘ລຫຸຕາ’ ນາມ, ມຸທຸຠາໂວ ‘ມຸທຸຕາ’ ນາມ, ກມ຺ມຎ຺ຎຠາໂວ ‘ກມ຺ມຎ຺ຎຕາ’ ນາມ, ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ‘ອຸປຈໂຍ’ ນາມ, ປວຕ຺ຕິ ‘ສນ຺ຕຕິ’ ນາມ, ຊີຣຓາກາໂຣ ‘ຊຣຕາ’ ນາມ, ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວາກາໂຣ ‘ອນິຈ຺ຈຕາ’ ນາມາຕິ. ສພ຺ພໍ ປຣິນິປ຺ຜນ຺ນໍ ສງ຺ຂຕເມວ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອຏ຺ຐສາລິນິຍາ ຘມ຺ມສງ຺ຄຫອຏ຺ຐກຖາຍ

ຣູປກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.