໑໐. ເວລາມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໐. ທສເມ ອປິ ນຸ ເຕ, ຄຫປຕິ, ກຸເລ ທານໍ ທີຍຕີຕິ ນຍິທໍ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ທານໍ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ຫິ ຆເຣ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ນິຈ຺ຈໍ ປຓີຕທານໍ ທີຍຕິ, ນ ຕໍ ສຕ຺ຖາ ນ ຊານາຕິ. ໂລກິຍມຫາຊນສ຺ສ ປນ ທິຍ຺ຍມານທານໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ລູຂໍ ໂຫຕິ, ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປີເຓຕິ. ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ກຓາຊກນ຺ຕິ ສກຸຓ຺ຑກຠຕ຺ຕໍ, ສກຸຓ຺ຑເກຫິປິ ກຓິກຕຓ຺ຑຸເລເຫວ ປກ຺ກໍ. ພິຬງ຺ຄທຸຕິຍນ຺ຕິ ກຎ຺ຊິຍທຸຕິຍໍ. ອສກ຺ກຈ຺ຈໍ ເທຕີຕິ ອສກ຺ກຣິຕ຺ວາ ເທຕິ. ອຈິຕ຺ຕີກຕ຺ວາຕິ ອຈິຕ຺ຕີກາເຣນ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍ ອຄາຣເວນ ເທຕິ. ອສຫຕ຺ຖາ ເທຕີຕິ ສຫຕ຺ເຖນ ອທຕ຺ວາ ປຣຫຕ຺ເຖນ ເທຕິ, ອາຓຕ຺ຕິມຕ຺ຕເມວ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປວິທ຺ຘໍ ເທຕີຕິ ນ ນິຣນ຺ຕຣໍ ເທຕິ, ສໍວຈ຺ຉຣິກໍ ໂສຓ຺ຑພລິ ວິຍ ໂຫຕິ. ອນາຄມນທິຏ຺ຐິໂກ ເທຕີຕິ ນ ກມ຺ມຎ຺ຈ ຜລຎ຺ຈ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ເທຕິ.
ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖາຕິ ຕີສຸ ກຸລສມ຺ປທາສຸ ຍສ຺ມິໍ ຍສ຺ມິໍ ກຸເລ. ນ ອຸຬາຣາຍ ຠຕ຺ຕໂຠຄາຍາຕິອາທີສຸ ນານຄ຺ຄຣສສຸຄນ຺ຘສາລິໂຠຊເນ ອຸປນີເຕ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ນມຕິ, ‘‘ຫຣເຖຕໍ ໂຣຄວຑ຺ຒນ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ເຍນ ວາ ເຕນ ວາ ຑາເກນ ສທ຺ຘິໍ ສກຸຓ຺ຑກຠຕ຺ຕໍ ອມຕໍ ວິຍ ສມ຺ປິຍາຍມາໂນ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ກາສິກາທີສຸ ວຣວຕ຺ເຖສຸ ອຸປນີເຕສຸ ‘‘ຫຣເຖຕານິ ນິວາເສນ຺ຕສ຺ສ ປຏິຈ຺ຉາເທຕຸມ຺ປິ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ຄຕ຺ເຕສຸປິ ນ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ນາຬິເກຣສາຏກມູລຕຈສທິສານິ ປນ ຖູລວຕ຺ຖານິ ‘‘ອິມານິ ນິວາເສນ຺ໂຕ ນິວຕ຺ຖຠາວມ຺ປິ ຊານາຕິ, ປຏິຈ຺ຉາເທຕພ຺ພມ຺ປິ ປຏິຈ຺ຉາເທນ຺ຕີ’’ຕິ ສມ຺ປິຍາຍມາໂນ ນິວາເສຕິ. ຫຕ຺ຖິຍານອສ຺ສຍານຣຖຍານສຸວຓ຺ຓສິວິກາທີສຸ ອຸປນີເຕສຸ ‘‘ຫຣເຖຕານິ ຈລາຈລານິ, ນ ສກ຺ກາ ເອຕ຺ຖ ນິສີທິຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຊຊ຺ຊຣຣຖເກ ອຸປນີເຕ ‘‘ອຍໍ ນິຈ຺ຈໂລ, ເອຕ຺ຖ ສຸຂໍ ນິສີທິຕຸ’’ນ຺ຕິ ຕໍ ສາທິຍຕິ. ນ ອຸຬາເຣສຸ ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສູຕິ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ຕາ ຣູປວຕິໂຍ ອິຕ຺ຖິໂຍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຍກ຺ຂິນິໂຍ ມຎ຺ເຎ, ເອຕາ ຂາທິຕຸກາມາ, ກິໍ ເອຕາຫີ’’ຕິ ຍຖາຜາສຸເກເນວ ວີຕິນາເມຕິ. ນ ສຸສ຺ສູສນ຺ຕີຕິ ໂສຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນ ສທ຺ທຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ໂສຕໍ ໂອທຫນ຺ຕີຕິ ກຖິຕສ຺ສ ສວນຕ຺ຖໍ ນ ໂສຕປສາທໍ ໂອທຫນ຺ຕິ. ສກ຺ກຈ຺ຈນ຺ຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພານິ.
ເວລາໂມຕິ ຊາຕິໂຄຕ຺ຕຣູປໂຠຄສທ຺ຘາປຎ຺ຎາທີຫິ ມຣິຍາທເວລໍ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕຫິ ອຸຬາເຣຫິ ຄຸເຓຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ເອວໍລທ຺ຘນາໂມ. ໂສ ເອວຣູປໍ ທານໍ ອທາສິ ມຫາທານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍໍ ອນຸປຸພ຺ພີກຖາ – ໂສ ກິຣ ອຕີເຕ ພາຣາຓສິຍໍ ປຸໂຣຫິຕເຄເຫ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ, ເວລາມກຸມາໂຣຕິສ຺ສ ນາມໍ ອກໍສຸ. ໂສ ໂສຬສວສ຺ສກາເລ ພາຣາຓສິຣາຊກຸມາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ສິປ຺ປຸຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ຕກ຺ກສິລໍ ອຄມາສິ. ເຕ ອຸໂຠປິ ທິສາປາໂມກ຺ຂສ຺ສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສິປ຺ປໍ ປຏ຺ຐປຍິໍສຸ. ຍຖາ ຈ ເຕ, ເອວໍ ອຎ຺ເຎປິ ຊມ຺ພຸທີເປ ຈຕຸຣາສີຕິສຫສ຺ສຣາຊກຸມາຣາ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕນາ ຄຫິຕຏ຺ຐາເນ ປິຏ຺ຐິອາຈຣິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິ ຣາຊກຸມາຣສຫສ຺ສານິ ສິກ຺ຂາເປຕິ, ສຍມ຺ປິ ໂສຬສວສ຺ເສຫິ ຄເຫຕພ຺ພສິປ຺ປໍ ຕີຫິ ວສ຺ເສຫິ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິ. ອາຈຣິໂຍ ‘‘ເວລາມກຸມາຣສ຺ສ ສິປ຺ປໍ ປຄຸຓ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ, ‘‘ຕາຕາ, ເວລາໂມ ມຍາ ຎາຕໍ ສພ຺ພໍ ຊານາຕິ, ຕຸມ຺ເຫ ສພ຺ເພປິ ສມຄ຺ຄາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ຈຕຸຣາສີຕິ ກຸມາຣສຫສ຺ສານິ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເທສິ.
ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອາຈຣິຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິ ກຸມາຣສຫສ຺ສປຣິວາໂຣ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເອກໍ ອາສນ຺ນນຄຣໍ ປຕ຺ວາ ນຄຣສາມິກໍ ຣາຊກຸມາຣໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສິປ຺ເປ ປຄຸເຓ ຊາເຕ ຕໍ ຕຕ຺ເຖວ ນິວຕ຺ເຕສິ. ເອເຕນຸປາເຍນ ຈຕຸຣາສີຕິ ນຄຣສຫສ຺ສານິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ຣາຊກຸມາຣານໍ ສິປ຺ປໍ ປຄຸຓໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ນຄເຣ ຕໍ ຕໍ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ພາຣາຓສິຣາຊກຸມາຣໍ ອາທາຍ ພາຣາຓສິໍ ປຈ຺ຈາຄຎ຺ຉິ. ມນຸສ຺ສາ ກຸມາຣໍ ປຣິໂຍສິຕສິປ຺ປໍ ຣຊ຺ເຊ ອຠິສິຎ຺ຈິໍສຸ, ເວລາມສ຺ສ ປຸໂຣຫິຕຏ຺ຐານໍ ອທໍສຸ. ເຕປິ ຈຕຸຣາສີຕິສຫສ຺ສຣາຊກຸມາຣາ ສເກສຸ ສເກສຸ ຣຊ຺ເຊສຸ ອຠິເສກໍ ປຕ຺ວາ ອນຸສໍວຈ຺ຉຣໍ ພາຣາຓສິຣຎ຺ໂຎ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕ ຣາຊານໍ ທິສ຺ວາ ເວລາມສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ອາຈຣິຍ, ອມ຺ເຫ ຣຊ຺ເຊສຸ ປຕິຏ຺ຐິຕາ, ວເທຍ຺ຍາຖ ເຍນຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຄມນາຄມນກາເລ ສກຏສນ຺ທມານິກຄາວິໂຄຓກຸກ຺ກຸຏສູກຣາທໂຍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ ຊນປໂທ ອຕິວິຍ ອຸປທ຺ທຸໂຕ ໂຫຕິ, ມຫາຊໂນ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຣາຊງ຺ຄເຓ ກນ຺ທຕິ.
ຣາຊາ ເວລາມໍ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ, ‘‘ອາຈຣິຍ, ອຸປທ຺ທຸໂຕ ຊນປໂທ, ຣາຊາໂນ ຄມນາຄມນກາເລ ມຫາວິໂລປໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ມນຸສ຺ສາ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ຊນປທປີຬາຍ ອຸປສມໍ ເອກໍ ອຸປາຍໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ. ສາຘຸ ມຫາຣາຊ, ອຸປາຍໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຍຕ຺ຕເກນ ຊນປເທນ ອຕ຺ໂຖ, ຕໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫຖາຕິ. ຣາຊາ ຕຖາ ອກາສິ. ເວລາໂມ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ຣາຊສຫສ຺ສານໍ ຊນປເທ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ຈກ຺ກນາຠິຍໍ ອເຣ ວິຍ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປທສ຺ມິໍ ໂອໂຣເປສິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຕ ຣາຊາໂນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຊນປເທເນວ ສຎ຺ຈຣນ຺ຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ຊນປໂທຕິ ວິໂລປໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ຣາຊຄາຣເວນ ຣຎ຺ໂຎ ຊນປທມ຺ປິ ນ ປີເຬນ຺ຕິ. ຊນປທາ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ ນິສ຺ສທ຺ທາ ນິຣວາ ອເຫສຸໍ. ສພ຺ເພ ຣາຊາໂນ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ຐາ ‘‘ເຍນ ໂວ, ອາຈຣິຍ, ອຕ຺ໂຖ, ຕໍ ອມ຺ຫາກໍ ວເທຖາ’’ຕິ ປວາຣຍິໍສຸ.
ເວລາໂມ ສີສໍນ຺ຫາໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອນ຺ໂຕນິເວສເນ ສຕ຺ຕຣຕນປຣິປູຣານໍ ຄພ຺ຠານໍ ທ຺ວາຣານິ ວິວຣາເປຕ຺ວາ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ກຸລປຣິວຏ຺ຏາ ຐປິຕໍ ຘນໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອາຍວຍໍ ອຸປຘາເຣຕ຺ວາ ‘‘ມຍາ ສກລຊມ຺ພຸທີປໍ ໂຂເຠນ຺ເຕນ ທານໍ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ຄງ຺ຄາຕີເຣ ທ຺ວາທສໂຍຊນິກາ ອຸທ຺ຘນປນ຺ຕິໂຍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ສປ຺ປິມຘຸຜາຓິຕເຕລຕິລຕຓ຺ຑຸລາທີນໍ ຐປນຕ຺ຖາຍ ມຫາໂກຏ຺ຐາຄາຣານິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ‘‘ເອເກກສ຺ມິໍ ຐາເນ ເອຕ຺ຕກາ ເອຕ຺ຕກາ ຊນາ ສໍວິທຫຖ, ຍໍກິຎ຺ຈິ ມນຸສ຺ສານໍ ລທ຺ຘພ຺ພໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຕໂຕ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ອສຕິ ມຍ຺ຫໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ມນຸສ຺ເສ ສໍວິຘາຍ ‘‘ອສຸກທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເວລາມພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທານໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕູ’’ຕິ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ‘‘ທານຄ຺ຄໍ ປຣິນິຏ຺ຐິຕ’’ນ຺ຕິ ທານຍຸຕ຺ເຕຫິ ອາໂຣຈິເຕ ສຫສ຺ສຄ຺ຆນກໍ ວຕ຺ຖໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຕຄ຺ຆນກໍ ເອກໍສໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣຠູສິໂຕ ທານວີມໍສນຕ຺ຖາຍ ຜລິກວຓ຺ຓສ຺ສ ອຸທກສ຺ສ ສຸວຓ຺ຓຠິງ຺ຄາຣໍ ປູເຣຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ສເຈ ອິມໍ ທານໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຣູປາ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍປຸຄ຺ຄລາ ອຕ຺ຖິ, ອິທໍ ອຸທກໍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຖວິໍ ຄຓ຺ຫາຕຸ. ສເຈ ນຕ຺ຖິ, ເອວເມວ ຕິຏ຺ຐຕູ’’ຕິ ສຈ຺ຈກິຣິຍໍ ກຕ຺ວາ ຠິງ຺ຄາຣໍ ອໂຘມຸຂໍ ອກາສິ. ອຸທກໍ ຘມກຣເຓນ ຄຫິຕໍ ວິຍ ອໂຫສິ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ‘‘ສຸຎ຺ໂຎ ວຕ, ໂຠ, ຊມ຺ພຸທີໂປ, ເອກປຸຄ຺ຄໂລປິ ທກ຺ຂິຓໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຣູໂປ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວິປ຺ປຏິສາຣໍ ອກຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ທາຍກສ຺ສ ວເສນາຍໍ ທກ຺ຂິຓາ ວິສຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ, ອຸທກໍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຖວິໍ ຄຓ຺ຫາຕູ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ຜລິກວຓ຺ຓສທິສໍ ອຸທກໍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຖວິໍ ຄຓ຺ຫິ. ‘‘ອິທານິ ທານໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ທານຄ຺ຄໍ ປຕ຺ວາ ທານໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຍາຄຸເວລາຍ ຍາຄຸໍ, ຂຊ຺ຊກເວລາຍ ຂຊ຺ຊກໍ, ໂຠຊນເວລາຍ ໂຠຊນໍ ທາເປສິ. ເອເຕເນວ ນີຫາເຣນ ທິວເສ ທິວເສ ທານໍ ທີຍຕິ.
ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ ທານຄ຺ເຄ ‘‘ອິທໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ອິທໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ. ອິທານິ ຕໍ ທານໍ ເອຕ຺ຕກມຕ຺ເຕເນວ ນ ນິຏ຺ຐໍ ຄມິສ຺ສຕີຕິ ຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓໍ ນີຫຣາເປຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໂຍ ກາເຣຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິສຸວຓ຺ຓປາຕິສຫສ຺ສາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຈຕຸຣາສີຕິຣາຊສຫສ຺ສານໍ ສາສນໍ ປຫິຓິ. ຣາຊາໂນ ‘‘ຈິຣສ຺ສໍ ວຕ ມຍໍ ອາຈຣິເຍນ ອນຸຄ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ເປເສສຸໍ. ທາເນ ທິຍ຺ຍມາເນເຍວ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ສຕ຺ຕ ມາສາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ. ອຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ຫິຣຎ຺ຎໍ ຠາເຊຕ຺ວາ ທານໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ມຫນ຺ເຕ ໂອກາເສ ທານໍ ສຊ຺ຊາເປສິ. ສຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິ ສຸວຓ຺ຓປາຕິສຫສ຺ສານິ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ໂກຏິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອທາສິ.
ຕຕ຺ຖ ຣູປິຍປູຣານີຕິ ຣຊຕຕຏ຺ຏິຣຊຕຜາລຣຊຕມາສເກຫິ ປູຣານິ. ປາຕິໂຍ ປນ ຂຸທ຺ທິກາຕິ ນ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພາ, ເອກກຣີສປ຺ປມາເຓ ຠູມິຠາເຄ ຈຕສ຺ໂສວ ປາຕິໂຍ ຐປຍິໍສຸ. ປາຕິມກຸຬໍ ນວຣຕນໍ ໂຫຕິ, ມຸຂວຏ຺ຏິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຏ຺ຐຣຕນໍ, ປາຕິມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ຉຍຸຕ຺ໂຕ ອາຊຎ຺ຎຣໂຖ ອນຸປຣິຍາຍຕິ, ທທມາໂນ ປາຕິຍາ ພາຫິຣນ຺ເຕນ ວຄ຺ຄວຄ຺ເຄ ປຏິຄ຺ຄາຫເກ ຐເປຕ຺ວາ ປຐມໍ ປາຕິຍາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສນ຺ຘິສນ຺ຘິໂຕ ວິໂຍເຊຕ຺ວາ ປາຕິນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕຸຣາສີຕິ ປາຕິສຫສ຺ສານິ ອທາສິ. ຣູປິຍປາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖປິ ຈ ສຸວຓ຺ຓປູຣານີຕິ ສຸວຓ຺ຓຕຏ຺ຏິສຸວຓ຺ຓຜາລສຸວຓ຺ຓມາສເກຫິ ປູຣານິ. ຫິຣຎ຺ຎປູຣານີຕິ ສຕ຺ຕວິຘຣຕນປູຣານິ. ໂສວຓ຺ຓາລງ຺ກາຣານີຕິ ສຸວຓ຺ຓາລງ຺ກາຣານິ. ກໍສູປຘາຣຓານີຕິ ຣຊຕມຍຂີຣປຏິຈ຺ຉການິ. ຕາສໍ ປນ ເຘນູນໍ ສິງ຺ຄານິ ສຸວຓ຺ຓໂກສກປຣິໂຍນທ຺ຘານິ ອເຫສຸໍ, ຄີວາຍ ສຸມນທາມໍ ປິຬນ຺ຘິໍສຸ, ຈຕູສຸ ປາເທສຸ ນຸປູຣານິ, ປິຏ຺ຐິຍໍ ວຣທຸກູລໍ ປາຣຸຕໍ, ກຓ຺ເຐ ສຸວຓ຺ຓຆຓ຺ຏໍ ພນ຺ຘິໍສຸ. ວຕ຺ຖໂກຏິສຫສ຺ສານີຕິ ໂລກໂວຫາຣໂຕ ວີສຕິວຕ຺ຖຍຸຄານິ ເອກາ ໂກຏິ, ອິຘ ປນ ທສ ສາຏກາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຂມສຸຂຸມານນ຺ຕິອາທິມ຺ຫິ ໂຂມາທີສຸ ຍໍ ຍໍ ສຸຂຸມໍ, ຕໍ ຕເທວ ອທາສິ. ຍານິ ປເນຕານິ ອິຕ຺ຖິທານໍ ອຸສຠທານໍ ມຊ຺ຊທານໍ ສມຊ຺ຊາທານນ຺ຕິ ອທານສມ຺ມຕານິ, ຕານິປິ ເອສ ‘‘ເວລາມສ຺ສ ທານມຸເຂ ອິທໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຈນປຖໍ ປຈ຺ຉິນ຺ທິຕຸໍ ປຣິວາຣຕ຺ຖາຍ ອທາສິ. ນຊ຺ໂຊ ມຎ຺ເຎ ວິສ຺ສນ຺ທນ຺ຕີຕິ ນທິໂຍ ວິຍ ວິສ຺ສນ຺ທນ຺ຕິ.
ອິມິນາ ສຕ຺ຖາ ເວລາມສ຺ສ ທານໍ ກເຖຕ຺ວາ, ‘‘ຄຫປຕິ, ເອຕໍ ມຫາທານໍ ນາຎ຺ໂຎ ອທາສິ, ອຫໍ ອທາສິໍ. ເອວຣູປໍ ປນ ທານໍ ທທນ຺ໂຕປິ ອຫໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຣູປໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ນາລຕ຺ຖໍ, ຕ຺ວໍ ມາທິເສ ພຸທ຺ເຘ ໂລກສ຺ມິໍ ທິຏ຺ຐມາເນ ທານໍ ທທມາໂນ ກສ຺ມາ ຈິນ຺ເຕສີ’’ຕິ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ເທສນໍ ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ສິຍາ ໂຂ ປນ ເຕຕິອາທິມາຫ. ນນຸ ຈ ຍານິ ຕທາ ອເຫສຸໍ ຣູປເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓານິ, ຕານິ ນິຣຸທ຺ຘານິ? ກສ຺ມາ ‘‘ອຫໍ ເຕນ ສມເຍນ ເວລາໂມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ ອາຫາຕິ? ປເວຓິຍາ ອວິຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ. ຕານິ ຫິ ຣູປາທີນິ ນິຣຸຊ຺ຌມານານິ ອິເມສໍ ປຈ຺ຈເຍ ທຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘານິ ອປຣາປຣໍ ອວິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ປເວຓິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວມາຫ. ນ ຕໍ ໂກຈິ ທກ຺ຂິຓໍ ໂສເຘຕີຕິ ໂກຈິ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ເທໂວ ວາ ມາໂຣ ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ໂສເຘຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ນາໂຫສິ. ຕຎ຺ຫິ ທກ຺ຂິຓໍ ໂສເຘນ຺ໂຕ ອຸຕ຺ຕມໂກຏິຍາ ພຸທ຺ໂຘ, ເຫຏ຺ຐິມໂກຏິຍາ ຘມ຺ມເສນາປຕິສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສທິໂສ ສາວໂກ ໂສເຘຍ຺ຍ.
ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນໍ ໂສຕາປນ຺ນໍ. ອິທໍ ຕໂຕ ມຫປ຺ຜລຕຣນ຺ຕິ ອິທໍ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ທິນ຺ນທານໍ ໂລກິຍມຫາຊນສ຺ສ ສຕ຺ຕມາສາຘິການິ ສຕ຺ຕ ສໍວຈ຺ຉຣານິ ເອຕ຺ຕກໍ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ເຕນ ທິນ຺ນທານໂຕ ມຫປ຺ຜລໍ.
ໂຍ ຈ ສຕໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກສ຺ສ ສກທາຄາມິສ຺ສ ວເສນ ເອກຸຕ຺ຕຣສຕໍ ໂສຕາປນ຺ເນ ກຕ຺ວາ ໂສຕາປນ຺ນຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພວາເຣສຸ ເຫຏ຺ຐາ ເຫຏ຺ຐາ ອາຄເຕ ອນນ຺ຕເຣນ ສຕຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ປຸຄ຺ຄລຄຓນາ ເວທິຕພ຺ພາ.
ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣໍ ກຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ສງ຺ໂຆ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸໂຂ ສງ຺ໂຆຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຈາຕຸທ຺ທິສໍ ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈາຕຸທ຺ທິສໍ ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ກຕວິຫາໂຣ ນາມ ຍຕ຺ຖ ເຈຕິຍໍ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ກຣີຍຕິ, ຈຕູຫິ ທິສາຫິ ອນຸທິສາຫິ ຈ ຠິກ຺ຂູ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາເຍວ ປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ກຸຎ຺ຈິກາຍ ທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ເສນາສນໍ ປຏິຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ວສິຕ຺ວາ ຍຖາຜາສຸກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ອນ຺ຕມໂສ ຈຕຸຣຕນິຍາ ປຓ຺ຓສາລາປິ ໂຫຕຸ, ຈາຕຸທ຺ທິສໍ ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ກຕວິຫາໂຣຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈຕິ.
ສຣຓໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ມຄ຺ເຄນາຄຕໍ ອນິວຕ຺ຕນສຣຓໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ອປເຣ ປນາຫຸ – ອຕ຺ຕານໍ ນິຍ຺ຍາເທຕ຺ວາ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ສຣຓາຄມນໍ ຕໂຕ ມຫປ຺ຜລຕຣນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສິກ຺ຂາປທານິ ສມາທິເຍຍ຺ຍາຕິ ປຎ຺ຈ ສີລານິ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ. ສີລມ຺ປິ ມຄ຺ເຄນ ອາຄຕໍ ອນິວຕ຺ຕນສີລເມວ ກຖິຕໍ. ອປເຣ ປນາຫຸ – ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ອຠຍທານສ຺ສ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ສີລໍ ຕໂຕ ມຫປ຺ຜລຕຣນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄນ຺ໂຘຫນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄນ຺ຘອູຫນມຕ຺ຕໍ, ທ຺ວີຫງ຺ຄຸລີຫິ ຄຓ຺ຑປິຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປສິງ຺ຆນມຕ຺ຕໍ. ອປເຣ ປນ ‘‘ຄທ຺ໂທຫນມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປາຬິໍ ວຕ຺ວາ ຄາວິຍາ ເອກວາຣໍ ຖນອຎ຺ຉນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ. ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ຫິຕານຸຜຣຓຈິຕ຺ຕໍ. ຕໍ ປນ ອປ຺ປນາວເສເນວ ຄຫິຕໍ. ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎນ຺ຕິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຠາເວນ ສິຂາປຕ຺ຕພລວວິປສ຺ສນໍ.
ອຸປມາໂຕ ປນ ອິມານິ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພານິ – ສເຈປິ ຫິ ຊມ຺ພຸທີປໍ ເຠຣິຕລສທິສໍ ສມຕລໍ ກຕ຺ວາ ໂກຏິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປລ຺ລງ຺ເກ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຣິຍປຸຄ຺ຄເລ ນິສີທາເປຍ຺ຍ, ຕຕ຺ຖ ໂສຕາປນ຺ນານໍ ທສ ປນ຺ຕິໂຍ ອສ຺ສຸ, ສກທາຄາມີນໍ ປຎ຺ຈ, ອນາຄາມີນໍ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍາ, ຂິຓາສວານໍ ທິຍຑ຺ຒາ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ເອກາ ປນ຺ຕິ ຠເວຍ຺ຍ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອກໂກວ. ເອຕ຺ຕກສ຺ສ ຊນສ຺ສ ທິນ຺ນທານໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ທິນ຺ນເມວ ມຫປ຺ຜລໍ. ອິຕຣໍ ປນ –
‘‘ວິຫາຣທານໍ ປຓິປາໂຕ, ສິກ຺ຂາ ເມຕ຺ຕາຍ ຠາວນາ;
ຂຍໂຕ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ, ກລໍ ນາຄ຺ຆຕິ ໂສຬສິໍ’’.
ເຕເນວ ຠຄວາ ປຣິນິພ຺ພານສມເຍ ‘‘ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ ອນຸຕ຺ຕຣາ ປູຊາ’’ຕິ ອາຫ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.
ສີຫນາທວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.