໓. ຄຫປຕິວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມອຸຄ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໑. ຕຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທີຕິ ຕສ຺ສ ກິຣ ຆເຣ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸສຕານໍ ປຎ຺ຈ ອາສນສຕານິ ນິຈ຺ຈໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສີທິ. ຕໍ ສຸຓາຫີຕິ ເຕ ສຸຓາຫິ, ຕໍ ວາ ອຏ຺ຐວິຘໍ ອຈ຺ຉຣິຍຘມ຺ມໍ ສຸຓາຫິ. ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທີຕິ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ນຸ ໂຂ ນ ພຸທ຺ໂຘ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ວິຕກ຺ກມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ອຍເມວ ພຸທ຺ໂຘຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ປສນ຺ໂນ ອນາວິໂລ ອໂຫສິ. ສການິ ວາ ຎາຕິກຸລານີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຍາປນມຕ຺ຕໍ ຘນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຎາຕິຆຣານິ ຄຈ຺ຉຕຸ. ກສ຺ສ ໂວ ທມ຺ມີຕິ ກຕຣປຸຣິສສ຺ສ ຕຸມ຺ເຫ ທທາມິ, ອາໂຣເຈຖ ເມ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາຍໍ. ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕາຕິ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ທສ຺ສາມິ ເອຕ຺ຕກໍ ນ ທສ຺ສາມິ, ອິທໍ ທສ຺ສາມິ ອິທໍ ນ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ເຕນ ຫິ ປຏິວິຠຕ຺ຕາ ນາມ ໂຫຕິ, ມຍ຺ຫໍ ປນ ນ ເອວໍ. ອຖ ໂຂ ສງ຺ຆິກາ ວິຍ ຄຓສນ຺ຕກາ ວິຍ ຈ ສີລວນ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສາຘາຣຓາເຍວ. ສກ຺ກຈ຺ຈໍເຍວ ປຍິຣຸປາສາມີຕິ ສຫຕ຺ຖາ ອຸປຏ຺ຐຫາມິ, ຈິຕ຺ຕີກາເຣນ ອຸປສງ຺ກມາມິ.

ອນຈ຺ຉຣິຍໍ ໂຂ ປນ ມໍ, ຠນ຺ເຕຕິ, ຠນ຺ເຕ, ຍໍ ມໍ ເທວຕາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ, ອິທໍ ນ ອຈ຺ຉຣິຍໍ. ຍໍ ປນາຫໍ ຕໂຕນິທານໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຓຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ຕໍ ເອວ ອຈ຺ຉຣິຍນ຺ຕິ ວທຕິ. ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂູຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາມນ຺ເຕຕິ, ອຸປາສກສ຺ເສວ ປນ ເວຍ຺ຍາກຣຓສມ຺ປຫໍສເນ ເອສ ສາຘຸກາໂຣຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໒. ທຸຕິຍອຸຄ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໒. ທຸຕິເຍ ນາຄວເນຕິ ຕສ຺ສ ກິຣ ເສຏ຺ຐິໂນ ນາຄວນໍ ນາມ ອຸຍ຺ຍານໍ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ຄນ຺ຘມາລາທີນິ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ອຸຍ຺ຍານກີຬິກໍ ກີຬິຕຸກາໂມ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິຈາຣິຍມາໂນ ຠຄວນ຺ຕໍ ອທ຺ທສ. ສຫ ທສ຺ສເນເນວສ຺ສ ປຸຣິມນເຍເນວ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທິ, ສຸຣາປາເນນ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນມນ຺ໂທ ຕງ຺ຂຓໍເຍວ ປຫີຍິ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍວມາຫ. ໂອໂຓເຊສິນ຺ຕິ ອຸທກໍ ຫຕ຺ເຖ ປາເຕຕ຺ວາ ອທາສິໍ. ອສຸໂກຕິ ອມຸໂກ. ສມຈິຕ຺ໂຕວ ເທມີຕິ ‘‘ອິມສ຺ສ ໂຖກໍ, ອິມສ຺ສ ພຫຸກ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຈິຕ຺ຕນານຕ຺ຕໍ ນ ກໂຣມິ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ປນ ເອກສທິສໍ ກໂຣມີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອາໂຣເຈນ຺ຕີຕິ ອາກາເສ ຐຕ຺ວາ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ. ນຕ຺ຖິ ຕໍ ສໍໂຍຊນນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຸປາສໂກ ອຕ຺ຕໂນ ອນາຄາມິຜລໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ.

໓. ປຐມຫຕ຺ຖກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓. ຕຕິເຍ ຫຕ຺ຖໂກ ອາຬວໂກຕິ ຠຄວຕາ ອາຬວກຍກ຺ຂສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ຫຕ຺ເຖຫິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ຫຕ຺ຖໂກຕິ ລທ຺ຘນາໂມ ຣາຊກຸມາໂຣ. ສີລວາຕິ ປຎ຺ຈສີລທສສີເລນ ສີລວາ. ຈາຄວາຕິ ຈາຄສມ຺ປນ຺ໂນ. ກຈ຺ຈິຕ຺ຖ, ຠນ຺ເຕຕິ, ຠນ຺ເຕ, ກຈ຺ຈິ ເອຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ພ຺ຍາກຣຓຏ຺ຐາເນ. ອປ຺ປິຈ຺ໂຉຕິ ອຘິຄມປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ.

໔. ທຸຕິຍຫຕ຺ຖກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ອຸປາສກສເຕຫີຕິ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມີນໍເຍວ ອຣິຍສາວກອຸປາສການໍ ປຎ຺ຈຫິ ສເຕຫິ ປຣິວຸໂຕ ຠຸຕ຺ຕປາຕຣາໂສ ຄນ຺ຘມາລວິເລເປນຈຸຓ຺ຓານິ ຄເຫຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູນີຕິ ສງ຺ຄຓ຺ຫນກາຣຓານິ. ເຕຫາຫນ຺ຕິ ເຕຫິ ອຫໍ. ຕໍ ທາເນນ ສງ຺ຄຓ຺ຫາມີຕິ ນງ຺ຄລພລິພທ຺ທຠຕ຺ຕພີຊາທີນິ ເຈວ ຄນ຺ຘມາລມູລາທີນິ ຈ ທຕ຺ວາ ສງ຺ຄຓ຺ຫາມິ. ເປຍ຺ຍວຊ຺ເຊນາຕິ ອມ຺ມ, ຕາຕ, ຠາຕຣ, ຠຄິນີຕິອາທິເກນ ກຓ຺ຓສຸເຂນ ມຸທຸເກນ ປິຍວຈເນນ ສງ຺ຄຓ຺ຫາມິ. ອຕ຺ຖຈຣິຍາຍາຕິ ‘‘ອິມສ຺ສ ທາເນນ ວາ ປິຍວຈເນນ ວາ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖຈຣິຍາຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕໂກ ອຍ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນກິຈ຺ຈນິຕ຺ຖຣຓສງ຺ຂາຕາຍ ອຕ຺ຖຈຣິຍາຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາມິ. ສມານຕ຺ຕຕາຍາຕິ ‘‘ອິມສ຺ສ ທານາທີຫິ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ສມານຕ຺ຕຕາຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕພ຺ໂພ ອຍ’’ນ຺ຕິ ເອກໂຕ ຂາທນປິວນນິສຊ຺ຊາທີຫິ ອຕ຺ຕນາ ສມານໍ ກຕ຺ວາ ສງ຺ຄຓ຺ຫາມິ. ທລິທ຺ທສ຺ສ ໂຂ ໂນ ຕຖາ ໂສຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕີຕິ ທລິທ຺ທສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ທາຕຸໍ ວາ ກາຕຸໍ ວາ ອສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ, ຍຖາ ທລິທ຺ທສ຺ສ ໂນ ຕຖາ ໂສຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ມມ ປນ ໂສຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ທິນ຺ໂນວາເທ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ນ ເມ ອນຸສາສນິໍ ອຕິກ຺ກມິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ. ໂຍນິ ໂຂ ຕ຺ຍາຍນ຺ຕິ ອຸປາໂຍ ໂຂ ເຕ ອຍໍ. ອິເມສຸ ປນ ທ຺ວີສຸປິ ສຸຕ຺ເຕສຸ ສຕ຺ຖາຣາ ສີລຈາຄປຎ຺ຎາ ມິສ຺ສກາ ກຖິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໕-໖. ມຫານາມສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒໕-໒໖. ປຎ຺ຈເມ ອຕ຺ຖູປປຣິກ຺ຂິຕາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖໍ ກາຣຓາກາຣຓໍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕາ ໂຫຕິ. ຉຏ຺ເຐ ສທ຺ຘາສີລຈາຄາ ມິສ຺ສກາ ກຖິຕາ.

໗. ປຐມພລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໗. ສຕ຺ຕເມ ອຸຊ຺ຌຕ຺ຕິພລາຕິ ອຸຊ຺ຌານພລາ. ພາລານຎ຺ຫິ ‘‘ຍໍ ອສຸໂກ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ອາຫ, ມໍ ໂສ ອາຫ, ນ ອຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອຸຊ຺ຌານເມວ ພລໍ. ນິຊ຺ຌຕ຺ຕິພລາຕິ ‘‘ນ ອິທໍ ເອວໍ, ເອວໍ ນາເມຕ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖນິຊ຺ຌາປນໍເຍວ ພລໍ. ປຏິສງ຺ຂານພລາຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓພລາ. ຂນ຺ຕິພລາຕິ ອຘິວາສນພລາ.

໘. ທຸຕິຍພລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໘. ອຏ຺ຐເມ ພລານີຕິ ຎາຓພລານິ. ອາສວານໍ ຂຍໍ ປຏິຊານາຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຏິຊານາຕິ. ອນິຈ຺ຈໂຕຕິ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວາກາເຣນ. ຍຖາຠູຕນ຺ຕິ ຍຖາສຠາວໂຕ. ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍາຕິ ສຫວິປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ. ອງ຺ຄາຣກາສູປມາຕິ ສນ຺ຕາປນຏ຺ເຐນ ອງ຺ຄາຣກາສຸຍາ ອຸປມິຕາ ອິເມ ກາມາຕິ. ວິເວກນິນ຺ນນ຺ຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕິວເສນ ນິພ຺ພານນິນ຺ນໍ. ວິເວກຏ຺ຐນ຺ຕິ ກິເລເສຫິ ວຊ຺ຊິຕໍ ທູຣີຠູຕໍ ວາ. ເນກ຺ຂມ຺ມາຠິຣຕນ຺ຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາຠິຣຕໍ. ພ຺ຍນ຺ຕິຠູຕນ຺ຕິ ວິຄຕນ຺ຕຠູຕໍ ເອກເທເສນາປິ ອນລ຺ລີນໍ ວິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ວິສໍສຏ຺ຐໍ. ອາສວຏ຺ຐານິເຍຫີຕິ ສມ຺ປໂຍຄວເສນ ອາສວານໍ ກາຣຓຠູເຕຫິ, ກິເລສຘມ຺ເມຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ພ຺ຍນ຺ຕິຠູຕນ຺ຕິ ວິຄຕວາຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸໂຕ? ສພ຺ພໂສ ອາສວຏ຺ຐານິເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ, ສພ຺ເພຫິ ເຕຠູມກຘມ຺ເມຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ກຖິໂຕ.

໙. ອກ຺ຂຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໙. ນວເມ ຂເຓ ກິຈ຺ຈານິ ກໂຣຕີຕິ ຂຓກິຈ຺ໂຈ, ໂອກາສໍ ລຠິຕ຺ວາວ ກິຈ຺ຈານິ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ໂມຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ໂມ. ໂອປສມິໂກຕິ ກິເລສູປສມາວໂຫ. ປຣິນິພ຺ພາຍິໂກຕິ ກິເລສປຣິນິພ຺ພານກໂຣ. ຈຕຸມຄ຺ຄຎາຓສງ຺ຂາຕໍ ສມ຺ໂພຘິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ສມ຺ປາປຸຓາຕີຕິ ສມ຺ໂພຘຄາມີ. ທີຆາຍຸກໍ ເທວນິກາຍນ຺ຕິ ອິທໍ ອສຎ຺ຎໍ ເທວນິກາຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວິຎ຺ຎາຕາເຣສູຕິ ອຕິວິຍ ອວິຎ຺ຎູສຸ.

ສຸປ຺ປເວທິເຕຕິ ສຸກຖິເຕ. ອນ຺ຕຣາຍິກາຕິ ອນ຺ຕຣາຍກຣາ. ຂໂຓ ເວ ມາ ອຸປຈ຺ຈຄາຕິ ອຍໍ ລທ຺ໂຘ ຂໂຓ ມາ ອຕິກ຺ກມິ. ອິຘ ເຈວ ນໍ ວິຣາເຘຕີຕິ ສເຈ ໂກຈິ ປມຕ຺ຕຈາຣີ ອິຘ ອິມໍ ຂຓໍ ລຠິຕ຺ວາປິ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ນິຍາມຕໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ວິຣາເຘຕິ ນ ສມ຺ປາເທຕິ. ອຕີຕຕ຺ໂຖຕິ ຫາປິຕຕ຺ໂຖ. ຈິຣຕ຺ຕໍ ອນຸຕປິສ຺ສຕີຕິ ຈິຣຣຕ຺ຕໍ ໂສຈິສ຺ສຕິ. ຍຖາ ຫິ ‘‘ອສຸກຏ຺ຐາເນ ຠຓ຺ຑໍ ສມຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ວາ ເອໂກ ວາຓິໂຊ ນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອຎ຺ເຎ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍຸໍ, ເຕສໍ ຕໍ ອຏ຺ຐຄຸຓມ຺ປິ ທສຄຸຓມ຺ປິ ຠເວຍ຺ຍ. ອຖ ອິຕໂຣ ‘‘ມມ ອຕ຺ໂຖ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ’’ຕິ ອນຸຕເປຍ຺ຍ, ເອວໍ ໂຍ ອິຘ ຂຓໍ ລຠິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ນິຍາມຕໍ ວິຣາເຘຕິ, ໂສ ອຍໍ ວາຓິໂຊວ ອຕີຕຕ຺ໂຖ ຈິຣໍ ອນຸຕປິສ຺ສຕິ ໂສຈິສ຺ສຕິ. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ ອວິຊ຺ຊານິວຸໂຕຕິ ຕຖາ. ປຈ຺ຈວິທຸນ຺ຕິ ປຏິວິຊ຺ຌິໍສຸ. ສໍວຣາຕິ ສີລສໍວຣາ. ມາຣເຘຍ຺ຍປຣານຸເຄຕິ ມາຣເຘຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ສໍສາຣໍ ອນຸຄເຕ. ປາຣງ຺ຄຕາຕິ ນິພ຺ພານໍ ຄຕາ. ເຍ ປຕ຺ຕາ ອາສວກ຺ຂຍນ຺ຕິ ເຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ. ເອວມິຘ ຄາຖາສຸ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ.

໑໐. ອນຸຣຸທ຺ຘມຫາວິຕກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໐. ທສເມ ເຈຕີສູຕິ ເຈຕິນາມການໍ ຣາຊູນໍ ນິວາສຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ເອວໍລທ຺ຘໂວຫາເຣ ຣຏ຺ເຐ. ປາຈີນວໍສທາເຍຕິ ທສພລສ຺ສ ວສນຏ຺ຐານໂຕ ປາຈີນທິສາຍ ຐິເຕ ວໍສທາເຍ ນີໂລຠາເສຫິ ເວຬູຫິ ສຎ຺ຉນ຺ເນ ອຣຎ຺ເຎ. ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທີຕິ ເຖໂຣ ກິຣ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ປຐມອນ຺ໂຕວສ຺ສມ຺ຫິເຍວ ສມາປຕ຺ຕິລາຠີ ຫຸຕ຺ວາ ສຫສ຺ສໂລກຘາຕຸທສ຺ສນສມຕ຺ຖໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓໍ ອຸປ຺ປາເທສິ. ໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ອິຘາຫໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຫສ຺ສໂລກໍ ໂອໂລເກມິ. ອາຣທ຺ຘໍ ໂຂ ປນ ເມ ວີຣິຍໍ ອສລ຺ລີນໍ, ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ, ປສ຺ສທ຺ໂຘ ກາໂຍ ອສາຣທ຺ໂຘ, ສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ. ອຖ ຈ ປນ ເມ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ຍໍ ໂຂ ເຕ, ອາວຸໂສ ອນຸຣຸທ຺ຘ, ເອວໍ ໂຫຕິ ‘ອຫໍ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ…ເປ… ໂອໂລເກມີ’ຕິ, ອິທໍ ເຕ ມານສ຺ມິໍ. ຍມ຺ປິ ເຕ, ອາວຸໂສ, ອນຸຣຸທ຺ຘ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘ອາຣທ຺ຘໍ ໂຂ ປນ ເມ ວີຣິຍໍ…ເປ… ເອກຄ຺ຄ’ນ຺ຕິ, ອິທໍ ເຕ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສ຺ມິໍ. ຍມ຺ປິ ເຕ, ອາວຸໂສ ອນຸຣຸທ຺ຘ, ເອວໍ ໂຫຕິ ‘ອຖ ຈ ປນ ເມ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’ຕິ, ອິທໍ ເຕ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ມິໍ. ສາຘຸ ວຕາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ອິເມ ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ອິເມ ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ອມນສິກຣິຕ຺ວາ ອມຕາຍ ຘາຕຸຍາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣຕູ’’ຕິ ເອວມສ຺ສ ເຖໂຣ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສິ. ໂສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເຈຕິຣຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຏ຺ຐມາສໍ ຈງ຺ກເມນ ວີຕິນາເມສິ. ໂສ ປຘານເວຄນິມ຺ມຖິຕຕ຺ຕາ ກິລນ຺ຕກາໂຍ ເອກສ຺ສ ເວຬຸຄຸມ຺ພສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ນິສີທິ. ອຖສ຺ສາຍໍ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ, ເອສ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ໂກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອປ຺ປິຈ຺ຉສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍປ຺ປິຈ຺ໂຉ, ອຘິຄມປ຺ປິຈ຺ໂຉ, ປຣິຍຕ຺ຕິອປ຺ປິຈ຺ໂຉ, ຘຸຕງ຺ຄປ຺ປິຈ຺ໂຉຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍປ຺ປິຈ຺ໂຉ ພຫຸໍ ເທນ຺ເຕ ອປ຺ປໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອປ຺ປໍ ເທນ຺ເຕ ອປ຺ປຕຣໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ອນວເສສຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ. ອຘິຄມປ຺ປິຈ຺ໂຉ ມຊ຺ຌນ຺ຕິກຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິຄມໍ ອຎ຺ເຎສໍ ຊານິຕຸໍ ນ ເທຕິ. ປຣິຍຕ຺ຕິອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ເຕປິຏໂກປິ ສມາໂນ ນ ພຫຸສ຺ສຸຕຠາວໍ ຊານາເປຕຸກາໂມ ໂຫຕິ ສາເກຕຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ. ຘຸຕງ຺ຄປ຺ປິຈ຺ໂຉ ຘຸຕງ຺ຄປຣິຫຣຓຠາວໍ ອຎ຺ເຎສໍ ຊານິຕຸໍ ນ ເທຕິ ທ຺ເວຠາຕິກຕ຺ເຖເຣສຸ ເຊຏ຺ຐຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ. ວຕ຺ຖຸ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ກຖິຕໍ. ອຍໍ ຘມ຺ໂມຕິ ເອວໍ ສນ຺ຕຄຸຓນິຄຸຫເນນ ຈ ປຏິຄ຺ຄຫເຓ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາຍ ຈ ອປ຺ປິຈ຺ຉສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຍໍ ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ມຫິຈ຺ຉສ຺ສ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສາຕິ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຕີຫິ ສນ຺ໂຕເສຫິ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ. ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ກາຍຈິຕ຺ຕອຸປຘິວິເວເກຫິ ວິວິຕ຺ຕສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ກາຍວິເວໂກ ນາມ ຄຓສງ຺ຄຓິກໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ອາຣມ຺ຠວຕ຺ຖຸວເສນ ເອກີຠາໂວ. ເອກີຠາວມຕ຺ເຕເນວ ກມ຺ມໍ ນ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ ກສິຓປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ, ອຍໍ ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ ນາມ. ສມາປຕ຺ຕິມຕ຺ເຕເນວ ກມ຺ມໍ ນ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ, ອຍໍ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ອຸປຘິວິເວໂກ ນາມ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ກາຍວິເວໂກ ຈ ວິເວກຏ຺ຐກາຍານໍ ເນກ຺ຂມ຺ມາຠິຣຕານໍ, ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ ຈ ປຣິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕານໍ ປຣມໂວທານປ຺ປຕ຺ຕານໍ, ອຸປຘິວິເວໂກ ຈ ນິຣຸປຘີນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ວິສງ຺ຂາຣຄຕານ’’ນ຺ຕິ (ມຫານິ. ໗, ໔໙).

ສງ຺ຄຓິກາຣາມສ຺ສາຕິ ຄຓສງ຺ຄຓິກາຍ ເຈວ ກິເລສສງ຺ຄຓິກາຍ ຈ ຣຕສ຺ສ. ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສາຕິ ກາຍິກເຈຕສິກວີຣິຍວເສນ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ. ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິສ຺ສາຕິ ຈຕຸສຕິປຏ຺ຐານວເສນ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິສ຺ສ. ສມາຫິຕສ຺ສາຕິ ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ປຎ຺ຎວໂຕຕິ ກມ຺ມສ຺ສກຕປຎ຺ຎາຍ ປຎ຺ຎວໂຕ.

ສາຘຸ ສາຘູຕິ ເຖຣສ຺ສ ວິຕກ຺ກໍ ສມ຺ປຫໍເສນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ອິມໍ ອຏ຺ຐມນ຺ຕິ ສຕ຺ຕ ນິຘີ ລທ຺ຘປຸຣິສສ຺ສ ອຏ຺ຐມໍ ເທນ຺ໂຕ ວິຍ, ສຕ຺ຕ ມຓິຣຕນານິ, ສຕ຺ຕ ຫຕ຺ຖິຣຕນານິ, ສຕ຺ຕ ອສ຺ສຣຕນານິ ລທ຺ຘປຸຣິສສ຺ສ ອຏ຺ຐມໍ ເທນ຺ໂຕ ວິຍ ສຕ຺ຕ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ ວິຕກ຺ເກຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ອຏ຺ຐມໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ນິປ຺ປປຎ຺ຈາຣາມສ຺ສາຕິ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິປປຎ຺ຈຣຫິຕຕ຺ຕາ ນິປ຺ປປຎ຺ຈສງ຺ຂາເຕ ນິພ຺ພານປເທ ອຠິຣຕສ຺ສ. ອິຕຣໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ປປຎ຺ຈາຣາມສ຺ສາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ປປຎ຺ເຈສຸ ອຠິຣຕສ຺ສ. ອິຕຣໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ.

ຍໂຕຕິ ຍທາ. ຕໂຕຕິ ຕທາ. ນານາຣຕ຺ຕານນ຺ຕິ ນິລປີຕໂລຫິໂຕທາຕວຓ຺ເຓຫິ ນານາຣຊເນຫິ ຣຕ຺ຕານໍ. ປໍສຸກູລນ຺ຕິ ເຕວີສຕິຍາ ເຂຕ຺ເຕສຸ ຐິຕປໍສຸກູລຈີວຣໍ. ຂາຍິສ຺ສຕີຕິ ຍຖາ ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍາທີສຸ ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຍໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຕໍ ປາຣຸປນ຺ຕສ຺ສ ໂສ ທຸສ຺ສກຣຓ຺ຑໂກ ມນາໂປ ຫຸຕ຺ວາ ຂາຍຕິ, ເອວໍ ຕຸຍ຺ຫມ຺ປິ ຈີວຣສນ຺ໂຕສມຫາອຣິຍວໍເສນ ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ປໍສຸກູລຈີວຣໍ ຂາຍິສ຺ສຕິ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສຕິ. ຣຕິຍາຕິ ຣຕິອຕ຺ຖາຍ. ອປຣິຕສ຺ສາຍາຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິປຣິຕສ຺ສນາຫິ ອປຣິຕສ຺ສນຕ຺ຖາຍ. ຜາສຸວິຫາຣາຍາຕິ ສຸຂວິຫາຣຕ຺ຖາຍ. ໂອກ຺ກມນາຍ ນິພ຺ພານສ຺ສາຕິ ອມຕໍ ນິພ຺ພານໍ ໂອຕຣຓຕ຺ຖາຍ.

ປິຓ຺ຑິຍາໂລປໂຠຊນນ຺ຕິ ຄາມນິຄມຣາຊຘານີສຸ ຊງ຺ຆາພລໍ ນິສ຺ສາຍ ຆຣປຏິປາຏິຍາ ຈຣນ຺ເຕນ ລທ຺ຘປິຓ຺ຑິຍາໂລປໂຠຊນໍ. ຂາຍິສ຺ສຕີຕິ ຕສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ນານຄ຺ຄຣສໂຠຊນໍ ວິຍ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສຕິ. ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ ວິຫຣໂຕຕິ ປິຓ຺ຑປາຕສນ຺ໂຕສມຫາອຣິຍວໍເສນ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ ວິຫຣໂຕ. ຣຸກ຺ຂມູລເສນາສນໍ ຂາຍິສ຺ສຕີຕິ ຕສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ເຕຠູມກປາສາເທ ຄນ຺ຘກຸສຸມວາສສຸຄນ຺ຘໍ ກູຏາຄາຣໍ ວິຍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສຕິ. ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສາຕິ ເສນາສນສນ຺ໂຕສມຫາອຣິຍວໍເສນ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ. ຕິຓສນ຺ຖາຣໂກຕິ ຕິເຓຫິ ວາ ປຓ຺ເຓຫິ ວາ ຠູມິຍໍ ວາ ຜລກປາສາຓຕລານິ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ສນ຺ຖຕສນ຺ຖໂຕ. ປູຕິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ມຸຕ຺ຕໍ. ຕງ຺ຂເຓ ຄຫິຕມ຺ປິ ປູຕິມຸຕ຺ຕເມວ ວຸຈ຺ຈຕິ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘຕ຺ຕາ. ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ ວິຫຣໂຕຕິ ຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣສນ຺ໂຕເສນ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ ວິຫຣໂຕ.

ອິຕິ ຠຄວາ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖຕ຺ວາ ‘‘ກຕຣເສນາສເນ ນຸ ໂຂ ວສນ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ສປ຺ປາຍໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ‘‘ຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ວສນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘາຕິອາທິມາຫ. ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕຕິ ຕີຫິ ວິເວເກຫິ ວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ. ອຸຍ຺ໂຍຊນິກປຏິສໍຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຸຍ຺ໂຍຊນິເກເຫວ ວຈເນຫິ ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ, ເຕສໍ ອຸປຏ຺ຐານຄມນກໍເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປປຎ຺ຈນິໂຣເຘຕິ ນິພ຺ພານປເທ. ປກ຺ຂນ຺ທຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ. ປສີທຕີຕິອາທີສຸປິ ອາຣມ຺ມຓວເສເນວ ປສີທນສນ຺ຕິຏ຺ຐນມຸຈ຺ຈນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິຕິ ຠຄວາ ເຈຕິຣຏ຺ເຐ ປາຈີນວໍສທາເຍ ອາຍສ຺ມໂຕ ອນຸຣຸທ຺ຘສ຺ສ ກຖິເຕ ອຏ຺ຐ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ ປຸນ ເຠສກຬາວນມຫາວິຫາເຣ ນິສີທິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ກເຖສິ.

ມໂນມເຍນາຕິ ມເນນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕກາໂຍປິ ມໂນມໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ມເນນ ຄຕກາໂຍປິ, ອິຘ ມເນນ ຄຕກາຍໍ ສນ຺ຘາເຍວມາຫ. ຍຖາ ເມ ອຫຸ ສງ຺ກປ຺ໂປຕິ ຍຖາ ມຍ຺ຫໍ ວິຕກ຺ໂກ ອໂຫສິ, ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ອຏ຺ຐມໍ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ກໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ເທສຍິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ຄຫປຕິວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.