໒. ສີຫສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒. ທຸຕິເຍ ອຠິຎ຺ຎາຕາຕິ ຎາຕາ ປຎ຺ຎາຕາ ປາກຏາ. ສນ຺ຖາຄາເຣຕິ ມຫາຊນສ຺ສ ວິສ຺ສມນຕ຺ຖາຍ ກເຕ ອຄາເຣ. ສາ ກິຣ ສນ຺ຖາຄາຣສາລາ ນຄຣມຊ຺ເຌ ອໂຫສິ, ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ຐິຕານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຈຕູຫິ ທິສາຫິ ອາຄຕມນຸສ຺ສາ ປຐມໍ ຕຕ຺ຖ ວິສ຺ສມິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຜາສຸກຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຣາຊກຸລານໍ ຣຊ຺ຊກິຈ຺ຈສນ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ ກຕໍ ອຄາຣນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິເຍວ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ນິສີທິຕ຺ວາ ລິຈ຺ຉວິຣາຊາໂນ ຣຊ຺ຊກິຈ຺ຈໍ ສນ຺ຖຣນ຺ຕິ ກໂຣນ຺ຕິ ວິຈາເຣນ຺ຕິ. ສນ຺ນິສິນ຺ນາຕິ ເຕສໍ ນິສີທນຕ຺ຖຎ຺ເຎວ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕສຸ ມຫາຣຫວຣປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓສຸ ສມຸສ຺ສິຕເສຕຈ຺ຉຕ຺ເຕສຸ ອາສເນສຸ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ. ອເນກປຣິຍາເຍນ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສນ຺ຕີຕິ ຣາຊກຸເລ ກິຈ຺ຈຎ຺ເຈວ ໂລກຕ຺ຖຈຣິຍຎ຺ຈ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ອເນເກຫິ ກາຣເຓຫິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ທີເປນ຺ຕິ. ປຓ຺ຑິຕາ ຫິ ເຕ ຣາຊາໂນ ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ ໂສຕາປນ຺ນາປິ ສກທາຄາມິໂນປິ ອນາຄາມິໂນປິ ອຣິຍສາວກາ, ເຕ ສພ຺ເພປິ ໂລກິຍຊຏໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຣຕນານໍ ວຓ຺ຓໍ ຠາສນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕິວິໂຘ ພຸທ຺ຘວຓ຺ໂຓ ນາມ ຈຣິຍວຓ຺ໂຓ, ສຣີຣວຓ຺ໂຓ, ຄຸຓວຓ຺ໂຓຕິ. ຕຕ຺ຣິເມ ຣາຊາໂນ ຈຣິຍາຍ ວຓ຺ຓໍ ອາຣຠິໍສຸ – ‘‘ທຸກ຺ກຣໍ ວຕ ກຕໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ເຂຍ຺ຍານິ ທສ ປາຣມິໂຍ, ທສ ອຸປປາຣມິໂຍ, ທສ ປຣມຕ຺ຖປາຣມິໂຍຕິ ສມຕ຺ຕິໍສ ປາຣມິໂຍ ປູເຣນ຺ເຕນ, ຎາຕຕ຺ຖຈຣິຍໍ, ໂລກຕ຺ຖຈຣິຍໍ, ພຸທ຺ຘຈຣິຍໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ມຫາປຣິຈ຺ຈາເຄ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ເຕນາ’’ຕິ ອຑ຺ຒຈ຺ຉກ຺ເກຫິ ຊາຕກສເຕຫິ ພຸທ຺ຘວຓ຺ຓໍ ກເຖນ຺ຕາ ຕຸສິຕຠວນໍ ປາເປຕ຺ວາ ຐປຍິໍສຸ.

ຘມ຺ມສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສນ຺ຕາ ປນ ‘‘ເຕນ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ, ນິກາຍໂຕ ປຎ຺ຈ ນິກາຍາ, ປິຏກໂຕ ຕີຓິ ປິຏການິ, ອງ຺ຄໂຕ ນວ ອງ຺ຄານິ, ຂນ຺ຘໂຕ ຈຕຸຣາສີຕິຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘສຫສ຺ສານີ’’ຕິ ໂກຏ຺ຐາສວເສນ ຘມ຺ມຄຸຓໍ ກຖຍິໍສຸ.

ສງ຺ຆສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສນ຺ຕາ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ປຏິລທ຺ຘສທ຺ຘາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘຎ຺ເຈວ ຎາຕິປຣິວຏ຺ຏຎ຺ຈ ປຫາຍ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ໂອປຣຊ຺ຊໍ ເສນາປຕິເສຏ຺ຐິຠຓ຺ຑາຄາຣິກຏ຺ຐານນ຺ຕຣາທີນິ ອຄເຓຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ສຕ຺ຖຸ ວຣສາສເນ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ. ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ປຫາຍ ປພ຺ພຊິຕານໍ ຠທ຺ທິຍຣາຊມຫາກປ຺ປິນປຸກ຺ກຸສາຕິອາທີນໍ ຣາຊປພ຺ພຊິຕານໍເຍວ ພຸທ຺ຘກາເລ ອສີຕິສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ. ອເນກໂກຏິສຕໍ ຘນໍ ປຫາຍ ປພ຺ພຊິຕານໍ ປນ ຍສກຸລປຸຕ຺ຕໂສຓເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕຣຏ຺ຐປາລກຸລປຸຕ຺ຕາທີນໍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນຕ຺ຖິ. ເອວຣູປາ ຈ ເອວຣູປາ ຈ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສຕ຺ຖຸ ສາສເນ ປພ຺ພຊນ຺ຕີ’’ຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາສງ຺ເຂປວເສນ ສງ຺ຆຄຸເຓ ກຖຍິໍສຸ.

ສີໂຫ ເສນາປຕີຕິ ເອວໍນາມໂກ ເສນາຍ ອຘິປຕິ. ເວສາລິຍຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕ ສຫສ຺ສານິ ສຕ຺ຕ ສຕານິ ສຕ຺ຕ ຈ ຣາຊາໂນ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ສພ຺ເພສໍ ມນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຣຏ຺ຐໍ ວິຈາເຣຕຸໍ ສມຕ຺ຖໍ ເອກໍ ວິຈິນຖາ’’ຕິ ວິຈິນນ຺ຕາ ສີຫໍ ຣາຊກຸມາຣໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕມຓິວຓ຺ຓໍ ກມ຺ພລປຣິໂຍນທ຺ຘໍ ເສນາປຕິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ອທໍສຸ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສີໂຫ ເສນາປຕີ’’ຕິ. ນິຄຓ຺ຐສາວໂກຕິ ນິຄຓ຺ຐສ຺ສ ນາຏປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍທາຍໂກ ອຸປຏ຺ຐາໂກ. ຊມ຺ພຸທີປຕລສ຺ມິຎ຺ຫິ ຕໂຍ ຊນາ ນິຄຓ຺ຐານໍ ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາກາ – ນາຬນ຺ທາຍໍ, ອຸປາລິ ຄຫປຕິ, ກປິລປຸເຣ ວປ຺ໂປ ສກ຺ໂກ, ເວສາລິຍໍ ອຍໍ ສີໂຫ ເສນາປຕີຕິ. ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ເສສຣາຊູນໍ ປຣິສາຍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕເຣ ອາສນານິ ປຎ຺ຎາປຍິໍສຸ, ສີຫສ຺ສ ປນ ມຊ຺ເຌ ຐາເນຕິ ຕສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ມຫາຣເຫ ຣາຊາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ນິສ຺ສໍສຍນ຺ຕິ ນິພ຺ພິຈິກິຈ຺ຉໍ ອທ຺ຘາ ເອກໍເສນ, ນ ເຫເຕ ຍສ຺ສ ວາ ຕສ຺ສ ວາ ອປ຺ເປສກ຺ຂສ຺ສ ເອວໍ ອເນກສເຕຫິ ກາຣເຓຫິ ວຓ຺ຓໍ ຠາສນ຺ຕິ.

ເຍນ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ນິຄຓ຺ໂຐ ກິຣ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ສຈາຍໍ ສີໂຫ ກສ຺ສຈິເທວ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ສຸຕ຺ວາ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສຕິ, ມຍ຺ຫໍ ປຣິຫານິ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຐມຕຣໍເຍວ ສີຫໍ ເສນາປຕິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເສນາປຕິ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ‘ອຫໍ ພຸທ຺ໂຘ ອຫໍ ພຸທ຺ໂຘ’ຕິ ພຫູ ວິຈຣນ຺ຕິ. ສເຈ ຕ຺ວໍ ກສ຺ສຈິ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸກາໂມ ອໂຫສິ, ມໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາສິ. ອຫໍ ເຕ ຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ເປເສສ຺ສາມິ, ອຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໂຕ ນິວາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ຕໍ ກຖໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ມໍ ເປເສສ຺ສຕິ, ຄມິສ຺ສາມິ. ໂນ ເຈ, ນ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເຍນ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ, ເຕນຸປສງ຺ກມິ.

ອຖສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ນິຄຓ຺ໂຐ ມຫາປພ຺ພເຕນ ວິຍ ພລວໂສເກນ ໂອຕ຺ຖໂຏ ‘‘ຍຕ຺ຖ ທານິສ຺ສາຫໍ ຄມນໍ ນ ອິຈ຺ຉາມິ, ຕຕ຺ເຖວ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ຊາໂຕ, ຫໂຕຫມສ຺ມີ’’ຕິ ອນຕ຺ຕມໂນ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ປຏິພາຫນຸປາຍມສ຺ສ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ກິໍ ປນ ຕ຺ວນ຺ຕິອາທິມາຫ. ເອວໍ ວທນ຺ໂຕ ວິຈຣນ຺ຕໍ ໂຄຓໍ ທຓ຺ເຑນ ປຫຣນ຺ໂຕ ວິຍ ຊລມານໍ ປທີປໍ ນິພ຺ພາເປນ຺ໂຕ ວິຍ ຠຕ຺ຕຠຣິຕໍ ປຕ຺ຕໍ ນິກ຺ກຸຊ຺ຊນ຺ໂຕ ວິຍ ຈ ສີຫສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນປີຕິໍ ວິນາເສສິ. ຄມິຍາຠິສງ຺ຂາໂຣຕິ ຫຕ຺ຖິຍານາທີນໍ ໂຍຊາປນຄນ຺ຘມາລາທິຄ຺ຄຫຓວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ປໂຍໂຄ. ໂສ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠີຕິ ໂສ ວູປສນ຺ໂຕ.

ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂຕິ ທຸຕິຍວາຣມ຺ປິ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ວາເຣ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສນ຺ຕາ ຕຸສິຕຠວນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ມຫາໂພຘິປລ຺ລງ຺ກາ ທສພລສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ປາທຕເລຫິ ອຸປຣິ ເກສຄ຺ເຄຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓອສີຕິອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນພ຺ຍາມປ຺ປຠານໍ ວເສນ ສຣີຣວຓ຺ຓໍ ກຖຍິໍສຸ. ຘມ຺ມສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສນ຺ຕາ ‘‘ເອກປເທປິ ເອກພ຺ຍຎ຺ຊເນປິ ອວຂລິຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ສຸກຖິຕວເສເນວ ຘມ຺ມຄຸຓໍ ກຖຍິໍສຸ. ສງ຺ຆສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສນ຺ຕາ ‘‘ເອວຣູປໍ ຍສສິຣິວິຠວໍ ປຫາຍ ສຕ຺ຖຸ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕາ ນ ໂກສຊ຺ຊປກຕິກາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕຣສສຸ ປນ ຘຸຕງ຺ຄຄຸເຓສຸ ປຣິປູຣກາຣິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຕສຸ ອນຸປສ຺ສນາສຸ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຏ຺ຐຕິໍສາຣມ຺ມຓວິຠຕ຺ຕິໂຍ ວຬຎ຺ເຊນ຺ຕີ’’ຕິ ປຏິປທາວເສນ ສງ຺ຆຄຸເຓ ກຖຍິໍສຸ.

ຕຕິຍວາເຣ ປນ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສມານາ ‘‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍເນວ ພຸທ຺ຘຄຸເຓ ກຖຍິໍສຸ, ‘‘ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທິນາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍເນວ ຘມ຺ມຄຸເຓ, ‘‘ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’’ຕິອາທິນາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍເນວ ສງ຺ຆຄຸເຓ ຈ ກຖຍິໍສຸ. ຕໂຕ ສີໂຫ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິເມສຎ຺ຈ ລິຈ຺ຉວິຣາຊກຸມາຣານໍ ຕຕິຍທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ຆຄຸເຓ ກເຖນ຺ຕານໍ ມຸຂໍ ນປ຺ປໂຫຕິ, ອທ຺ຘາ ອໂນມຄຸເຓນ ສມນ຺ນາຄຕາ ໂສ ຠຄວາ, ອິມໍ ທານິ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປີຕິໍ ອວິຊຫິຕ຺ວາວ ອຫໍ ອຊ຺ຊ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ‘‘ກິໍ ຫິ ເມ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ນິຄຓ຺ຐາ’’ຕິ ວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ. ຕຕ຺ຖ ກິໍ ຫິ ເມ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ກິໍ ນາມ ມຍ຺ຫໍ ນິຄຓ຺ຐາ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ອປໂລກິຕາ ວາ ອນປໂລກິຕາ ວາຕິ ອາປຸຈ຺ຉິຕາ ວາ ອນາປຸຈ຺ຉິຕາ ວາ. ນ ຫິ ເມ ເຕ ອາປຸຈ຺ຉິຕາ ຍານວາຫນສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ນ ຈ ອິສ຺ສຣິຍວິເສສໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ນາປິ ອນາປຸຈ຺ຉິຕາ ຫຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຜລໍ ເອເຕສໍ ອາປຸຈ຺ຉນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເວສາລິຍາ ນິຍ຺ຍາສີຕິ ຍຖາ ຫິ ຄິມ຺ຫກາເລ ເທເວ ວຸຏ຺ເຐ ອຸທກໍ ສນ຺ທມານໍ ນທິໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ໂຖກເມວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ສີຫສ຺ສ ປຐມທິວເສ ‘‘ທສພລໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ປີຕິຍາ ນິຄຓ຺ເຐນ ປຏິພາຫິຕກາໂລ. ຍຖາປິ ທຸຕິຍທິວເສ ເທເວ ວຸຏ຺ເຐ ອຸທກໍ ສນ຺ທມານໍ ນທິໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ໂຖກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວາລິກາປຸຎ຺ຊໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສີຫສ຺ສ ທຸຕິຍທິວເສ ‘‘ທສພລໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ປີຕິຍາ ນິຄຓ຺ເຐນ ປຏິພາຫິຕກາໂລ. ຍຖາ ຕຕິຍທິວເສ ເທເວ ວຸຏ຺ເຐ ອຸທກໍ ສນ຺ທມານໍ ນທິໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ປຸຣາຓປຓ຺ຓສຸກ຺ຂທຓ຺ຑກຏ຺ຐກຈວຣາທີນິ ປຣິກຑ຺ຒນ຺ຕໍ ວາລິກາປຸຎ຺ຊໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ສມຸທ຺ທນິນ຺ນເມວ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສີໂຫ ຕຕິຍທິວເສ ຕິຓ຺ຓໍ ວຕ຺ຖູນໍ ຄຸຓກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ປີຕິປາໂມຊ຺ເຊ ‘‘ອຜລາ ນິຄຓ຺ຐາ ນິປ຺ຜລາ ນິຄຓ຺ຐາ, ກິໍ ເມ ອິເມ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ຄມິສ຺ສາມຫໍ ສຕ຺ຖຸສນ຺ຕິກ’’ນ຺ຕິ ມນໍ ອຠິນີຫຣິຕ຺ວາ ເວສາລິຍາ ນິຍ຺ຍາສິ. ນິຍ຺ຍນ຺ໂຕ ຈ ‘‘ຈິຣສ຺ສາຫໍ ທສພລສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ຊາໂຕ, ນ ໂຂ ປນ ເມ ຍຸຕ຺ຕໍ ອຎ຺ຎາຕກເວເສນ ຄນ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ ‘‘ເຍເກຈິ ທສພລສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕຸກາມາ, ສພ຺ເພ ນິກ຺ຂມນ຺ຕູ’’ຕິ ໂຆສນໍ ກາເຣຕ຺ວາ ປຎ຺ຈຣຖສຕານິ ໂຍຊາເປຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕມຣເຖ ຐິໂຕ ເຕຫິ ເຈວ ປຎ຺ຈຫິ ຣຖສເຕຫິ ມຫຕິຍາ ຈ ປຣິສາຍ ປຣິວຸໂຕ ຄນ຺ຘປຸປ຺ຜຈຸຓ຺ຓວາສາທີນິ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ນິຍ຺ຍາສິ. ທິວາ ທິວສ຺ສາຕິ ທິວສສ຺ສ ຈ ທິວາ, ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ເຕ.

ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ອາຣາມໍ ປວິສນ຺ໂຕ ທູຣໂຕວ ອສີຕິ-ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນ-ພ຺ຍາມປ຺ປຠາ-ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ-ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານິ ຉພ຺ພຓ຺ຓຆນພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ ຈ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອວຣູປໍ ນາມ ປຸຣິສໍ ເອວໍ ອາສນ຺ເນ ວສນ຺ຕໍ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ນາທ຺ທສໍ, ວຎ຺ຈິໂຕ ວຕມ຺ຫິ, ອລາຠາ ວຕ ເມ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ມຫານິຘິໍ ທິສ຺ວາ ທລິທ຺ທປຸຣິໂສ ວິຍ ສຎ຺ຊາຕປີຕິປາໂມຊ຺ໂຊ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ຕີຕິ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ວຸຕ຺ຕກາຣຓສ຺ສ ອນຸກາຣຓໍ ກເຖນ຺ຕິ. ກາຣຓວຈໂນ ເຫຕ຺ຖ ຘມ຺ມສທ຺ໂທ ‘‘ເຫຕຸມ຺ຫິ ຎາຓໍ ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາ’’ຕິອາທີສຸ (ວິຠ. ໗໒໐) ວິຍ. ກາຣຓນ຺ຕິ ເຈຕ຺ຖ ຕຖາປວຕ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ອຘິປ຺ເປໂຕ ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິເຫຕຸຠາວໂຕ. ອຕ຺ຖປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຫິ ສທ຺ທປ຺ປໂຍໂຄ. ອນຸກາຣຓນ຺ຕິ ເອໂສ ເອວ ປເຣຫິ ຕຖາ ວຸຈ຺ຈມາໂນ. ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທຕິ. ປເຣຫິ ວຸຕ຺ຕກາຣເຓຫິ ສກາຣໂຓ ຫຸຕ຺ວາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ວາໂທ ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ຕສ຺ສ ອນຸວາໂທ ວາ ໂກຈິ ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກປິ ວິຎ຺ຎູຫິ ຄຣຫິຕພ຺ພໍ ຐານໍ ກາຣຓໍ ນ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ກິໍ ສພ຺ພາກາເຣນປິ ຕວ ວາເທ ຄາຣຍ຺ຫໍ ກາຣຓໍ ນຕ຺ຖີຕິ. ອນພ຺ຠກ຺ຂາຕຸກາມາຕິ ນ ອຠູເຕນ ວຕ຺ຕຸກາມາ. ອຕ຺ຖິ ສີຫປຣິຍາໂຍຕິອາທີນໍ ອຕ຺ໂຖ ເວຣຎ຺ຊກຓ຺ເຑ ອາຄຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຣເມນ ອສ຺ສາເສນາຕິ ຈຕຸມຄ຺ຄຈຕຸຜລສງ຺ຂາເຕນ ອຸຕ຺ຕເມນ. ອສ຺ສາສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມີຕິ ອສ຺ສາສນຕ຺ຖາຍ ສນ຺ຖມ຺ຠນຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມິ. ອິຕິ ຠຄວາ ອຏ຺ຐຫງ຺ເຄຫິ ສີຫສ຺ສ ເສນາປຕິສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ.

ອນຸວິຈ຺ຈກາຣນ຺ຕິ ອນຸວິທິຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕຸລຍິຕ຺ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກໂຣຫີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສາຘຸ ໂຫຕີຕິ ສຸນ຺ທໂຣ ໂຫຕິ. ຕຸມ຺ຫາທິສສ຺ມິຎ຺ຫິ ມໍ ທິສ຺ວາ ມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ນິຄຓ຺ຐໍ ທິສ຺ວາ ນິຄຓ຺ຐໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ‘‘ກິໍ ອຍໍ ສີໂຫ ທິຏ຺ຐທິຏ຺ຐເມວ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ຄຣຫາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ອນຸວິຈ຺ຈກາໂຣ ຕຸມ຺ຫາທິສານໍ ສາຘູຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຏາກໍ ປຣິຫເຣຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ເຕ ກິຣ ເອວຣູປໍ ສາວກໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ອສຸໂກ ນາມ ຣາຊາ ວາ ຣາຊມຫາມຕ຺ໂຕ ວາ ເສຏ຺ຐິ ວາ ອມ຺ຫາກໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ ສາວໂກ ຊາໂຕ’’ຕິ ປຏາກໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ນຄເຣ ໂຆເສນ຺ຕາ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ເອວໍ ໂນ ມຫນ຺ຕຠາໂວ ອາວິຠວິສ຺ສຕີຕິ ຈ. ສເຈ ປນສ຺ສ ‘‘ກິມຫໍ ເອເຕສໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ’’ຕິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕມ຺ປິ ໂສ ‘‘ເອເຕສໍ ເມ ສຣຓຄຕຠາວໍ ພຫູ ຊານນ຺ຕິ, ທຸກ຺ຂໍ ອິທານິ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕຸ’’ນ຺ຕິ ວິໂນເທຕ຺ວາ ນ ປຏິກ຺ກມິສ຺ສຕີຕິ ຈ. ເຕນາຫ – ‘‘ປຏາກໍ ປຣິຫເຣຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ໂອປານຠູຕນ຺ຕິ ປຏິຍຕ຺ຕອຸທປາໂນ ວິຍ ຐິຕໍ. ກຸລນ຺ຕິ ຕວ ນິເວສນໍ. ທາຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາສີຕິ ປຸພ຺ເພ ທສປິ ວີສຕິປິ ສຏ຺ຐິປິ ຊເນ ອາຄເຕ ທິສ຺ວາ ນຕ຺ຖີຕິ ອວຕ຺ວາ ເທສິ, ອິທານິ ມໍ ສຣຓໍ ຄຕກາຣຓມຕ຺ເຕເນວ ມາ ອິເມສໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິ. ສມ຺ປຕ຺ຕານຎ຺ຫິ ທາຕພ຺ພເມວາຕິ ໂອວທິ. ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕຕິ ກຸໂຕ ສຸຕນ຺ຕິ? ນິຄຓ຺ຐານໍ ສນ຺ຕິກາ. ເຕ ກິຣ ກຸລຆເຣສຸ ເອວໍ ປກາເສນ຺ຕິ ‘‘ມຍໍ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສມ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ວທາມ, ສມໂຓ ປນ ໂຄຕໂມ ‘ມຍ຺ຫເມວ ທານໍ ທາຕພ຺ພໍ ນາຎ຺ເຎສໍ, ມຍ຺ຫເມວ ສາວການໍ ທານໍ ທາຕພ຺ພໍ, ນາຎ຺ເຎສໍ ສາວການໍ, ມຍ຺ຫເມວ ທິນ຺ນໍ ທານໍ ມຫປ຺ຜລໍ, ນາຎ຺ເຎສໍ, ມຍ຺ຫເມວ ສາວການໍ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລໍ, ນາຎ຺ເຎສ’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວທຕີ’’ຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ອຍໍ ‘‘ສຸຕໍ ເມຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ອນຸປຸພ຺ພິໍ ກຖນ຺ຕິ ທານານນ຺ຕຣໍ ສີລໍ, ສີລານນ຺ຕຣໍ ສຄ຺ຄໍ, ສຄ຺ຄານນ຺ຕຣໍ ມຄ຺ຄນ຺ຕິ ເອວໍ ອນຸປຏິປາຏິກຖໍ. ຕຕ຺ຖ ທານກຖນ຺ຕິ ອິທໍ ທານໍ ນາມ ສຸຂານໍ ນິທານໍ, ສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ມູລໍ, ໂຠຄານໍ ປຕິຏ຺ຐາ, ວິສມຄຕສ຺ສ ຕາຓໍ ເລຓໍ ຄຕິ ປຣາຍຓໍ, ອິຘໂລກປຣໂລເກສຸ ທານສທິໂສ ອວສ຺ສໂຍ ປຕິຏ຺ຐາ ອາຣມ຺ມຓໍ ຕາຓໍ ເລຓໍ ຄຕິ ປຣາຍຓໍ ນຕ຺ຖິ. ອິທຎ຺ຫິ ອວສ຺ສຍຏ຺ເຐນ ຣຕນມຍສີຫາສນສທິສໍ, ປຕິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ມຫາປຖວີສທິສໍ, ອາຣມ຺ມຓຏ຺ເຐນ ອາລມ຺ພນຣຊ຺ຊຸສທິສໍ. ອິທຎ຺ຫິ ທຸກ຺ຂນິຕ຺ຖຣຓຏ຺ເຐນ ນາວາ, ສມສ຺ສາສນຏ຺ເຐນ ສງ຺ຄາມສູໂຣ, ຠຍປຣິຕ຺ຕາຓຏ຺ເຐນ ສຸສງ຺ຂຕນຄຣໍ, ມຈ຺ເຉຣມລາທີຫິ ອນຸປລິຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ປທຸມໍ, ເຕສໍ ນິທຫນຏ຺ເຐນ ອຄ຺ຄິ, ທຸຣາສທຏ຺ເຐນ ອາສິວິໂສ, ອສນ຺ຕາສນຏ຺ເຐນ ສີໂຫ, ພລວນ຺ຕຏ຺ເຐນ ຫຕ຺ຖີ, ອຠິມງ຺ຄລສມ຺ມຕຏ຺ເຐນ ເສຕວສໂຠ, ເຂມນ຺ຕຠູມິສມ຺ປາປນຏ຺ເຐນ ວລາຫໂກ ອສ຺ສຣາຊາ. ທານໍ ນາເມຕໍ ມຍາ ຄຕມຄ຺ໂຄ, ມຍ຺ເຫໂສ ວໍໂສ, ມຍາ ທສ ປາຣມິໂຍ ປູເຣນ຺ເຕນ ເວລາມມຫາຍຎ຺ໂຎ, ມຫາໂຄວິນ຺ທມຫາຍຎ຺ໂຎ, ມຫາສຸທສ຺ສນມຫາຍຎ຺ໂຎ, ເວສ຺ສນ຺ຕຣມຫາຍຎ຺ໂຎຕິ, ອເນກມຫາຍຎ຺ຎາ ປວຕ຺ຕິຕາ, ສສຠູເຕນ ຊລິຕອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ເຘ ອຕ຺ຕານໍ ນິຍ຺ຍາເທນ຺ເຕນ ສມ຺ປຕ຺ຕຍາຈການໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຫິຕໍ. ທານຎ຺ຫິ ໂລເກ ສກ຺ກສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ເທຕິ ມາຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ພ຺ຣຫ຺ມສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ສາວກປາຣມີຎາຓໍ, ປຈ຺ເຈກໂພຘິຎາຓໍ, ອຠິສມ຺ໂພຘິຎາຓໍ ເທຕີຕິ ເອວມາທິທານຄຸຓປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ກຖໍ.

ຍສ຺ມາ ປນ ທານໍ ເທນ຺ໂຕ ສີລໍ ສມາທາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ມາ ຕທນນ຺ຕຣໍ ສີລກຖໍ ກເຖສິ. ສີລກຖນ຺ຕິ ສີລໍ ນາເມຕໍ ອວສ຺ສໂຍ ປຕິຏ຺ຐາ ອາຣມ຺ມຓໍ ຕາຓໍ ເລຓໍ ຄຕິ ປຣາຍຓໍ. ສີລໍ ນາເມຕໍ ມມ ວໍໂສ, ອຫໍ ສງ຺ຂປາລນາຄຣາຊກາເລ ຠູຣິທຕ຺ຕນາຄຣາຊກາເລ ຈມ຺ເປຍ຺ຍນາຄຣາຊກາເລ ສີລວຣາຊກາເລ ມາຕຸໂປສກຫຕ຺ຖິຣາຊກາເລ ຉທ຺ທນ຺ຕຫຕ຺ຖິຣາຊກາເລຕິ ອນນ຺ເຕສຸ ອຕ຺ຕຠາເວສຸ ສີລໍ ປຣິປູເຣສິໍ. ອິຘໂລກປຣໂລກສມ຺ປຕ຺ຕີນຎ຺ຫິ ສີລສທິໂສ ອວສ຺ສໂຍ ປຕິຏ຺ຐາ ອາຣມ຺ມຓໍ ຕາຓໍ ເລຓໍ ຄຕິ ປຣາຍຓໍ ນຕ຺ຖິ, ສີລາລງ຺ກາຣສທິໂສ ອລງ຺ກາໂຣ ນຕ຺ຖິ, ສີລປຸປ຺ຜສທິສໍ ປຸປ຺ຜໍ ນຕ຺ຖິ, ສີລຄນ຺ຘສທິໂສ ຄນ຺ໂຘ ນຕ຺ຖິ. ສີລາລງ຺ກາເຣນ ຫິ ອລງ຺ກຕໍ ສີລຄນ຺ຘານຸລິຕ຺ຕໍ ສເທວໂກປິ ໂລໂກ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕິຕ຺ຕິໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ເອວມາທິສີລຄຸຓປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ກຖໍ.

‘‘ອິທໍ ປນ ສີລໍ ນິສ຺ສາຍ ອຍໍ ສຄ຺ໂຄ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ສີລານນ຺ຕຣໍ ສຄ຺ຄກຖໍ ກເຖສິ. ສຄ຺ຄກຖນ຺ຕິ ‘‘ອຍໍ ສຄ຺ໂຄ ນາມ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ, ນິຈ຺ຈເມຕ຺ຖ ກີຬາ, ນິຈ຺ຈໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາ ເທວາ ນວຸຕິວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານິ ທິພ຺ພສຸຂໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວນ຺ຕິ, ຕາວຕິໍສາ ຕິສ຺ໂສ ຈ ວສ຺ສໂກຏິໂຍ ສຏ຺ຐິ ຈ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານີ’’ຕິ ເອວມາທິສຄ຺ຄຄຸຓປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ກຖໍ. ສຄ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຖຍນ຺ຕານຎ຺ຫິ ພຸທ຺ຘານໍ ມຸຂໍ ນປ຺ປໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ – ‘‘ອເນກປຣິຍາເຍນ ຂ຺ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຄ຺ຄກຖໍ ກເຖຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທິ (ມ. ນິ. ໓.໒໕໕).

ເອວໍ ສຄ຺ຄກຖາຍ ປໂລເຠຕ຺ວາ ປນ ຫຕ຺ຖິໍ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ໂສຓ຺ຑໍ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ວິຍ ‘‘ອຍມ຺ປິ ສຄ຺ໂຄ ອນິຈ຺ໂຈ ອທ຺ຘຸໂວ, ນ ເອຕ຺ຖ ຉນ຺ທຣາໂຄ ກຕ຺ຕພ຺ໂພ’’ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອປ຺ປສ຺ສາທາ ກາມາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໒໓໕-໒໓໖; ໒.໔໒) ນເຍນ ກາມານໍ ອາທີນວໍ ໂອກາຣໍ ສໍກິເລສໍ ກເຖສິ. ຕຕ຺ຖ ອາທີນໂວຕິ ໂທໂສ. ໂອກາໂຣຕິ ອວກາໂຣ ລາມກຠາໂວ. ສໍກິເລໂສຕິ ເຕຫິ ສຕ຺ຕານໍ ສໍສາເຣ ສໍກິລິສ຺ສນໍ. ຍຖາຫ – ‘‘ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ ວຕ, ໂຠ, ສຕ຺ຕາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໓໕໑).

ເອວໍ ກາມາທີນເວນ ຕຊ຺ເຊຕ຺ວາ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ອານິສໍສໍ ປກາເສສິ. ກລ຺ລຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອໂຣຄຈິຕ຺ຕໍ. ສາມຸກ຺ກໍສິກາຕິ ສາມໍ ອຸກ຺ກໍສິກາ ອຕ຺ຕນາເຍວ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຄຫິຕາ, ສຍມ຺ຠຸຎາເຓນ ທິຏ຺ຐາ ອສາຘາຣຓາ ອຎ຺ເຎສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາ ປນ ສາຕິ? ອຣິຍສຈ຺ຈເທສນາ. ເຕເນວາຫ – ທຸກ຺ຂໍ ສມຸທຍໍ ນິໂຣຘໍ ມຄ຺ຄນ຺ຕິ. ວິຣຊໍ ວີຕມລນ຺ຕິ ຣາຄຣຊາທີນໍ ອຠາວາ ວິຣຊໍ, ຣາຄມລາທີນໍ ວິຄຕຕ຺ຕາ ວີຕມລໍ. ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸນ຺ຕິ ອິຘ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິອາກາຣທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ອາຫ. ຕຎ຺ຫິ ນິໂຣຘໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ກິຈ຺ຈວເສນ ເອວໍ ສພ຺ພສງ຺ຂຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ທິຏ຺ໂຐ ອຣິຍສຈ຺ຈຘມ຺ໂມ ເອເຕນາຕິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ໂມ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ຕິຓ຺ຓາ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ອເນນາຕິ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ໂຉ. ວິຄຕາ ກຖໍກຖາ ອສ຺ສາຕິ ວິຄຕກຖໍກໂຖ. ວິສາຣຊ຺ຊໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ໂຕ. ກຕ຺ຖ? ສຕ຺ຖຸສາສເນ. ນາສ຺ສ ປໂຣ ປຈ຺ຈໂຍ, ນ ປຣໍ ສທ຺ຘາຍ ເອຕ຺ຖ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອປຣປ຺ປຈ຺ຈໂຍ.

ປວຕ຺ຕມໍສນ຺ຕິ ປກຕິຍາ ປວຕ຺ຕໍ ກປ຺ປິຍມໍສໍ ມູລໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາປເຓ ປຣິເຍສາຫີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສມ຺ພຫຸລາ ນິຄຓ຺ຐາຕິ ປຎ຺ຈສຕມຕ຺ຕາ ນິຄຓ຺ຐາ. ຖູລໍ ປສຸນ຺ຕິ ຖູລໍ ມຫາສຣີຣໍ ໂຄກຓ຺ຓມຫິໍສສູກຣສງ຺ຂາຕໍ ປສຸໍ. ອຸທ຺ທິສ຺ສກຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ກຕໍ, ມາຣິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິຈ຺ຈກມ຺ມນ຺ຕິ ສ຺ວາຍໍ ຕໍ ມໍສໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໍ ປາຓວຘກມ຺ມໍ ຜຸສຕິ. ຕຎ຺ຫິ ອກຸສລໍ ອຸປຑ຺ຒໍ ທາຍກສ຺ສ, ອຸປຑ຺ຒໍ ປຏິຄ຺ຄາຫກສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ເນສໍ ລທ຺ຘິ. ອປໂຣ ນໂຍ – ປຏິຈ຺ຈກມ຺ມນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ປຏິຈ຺ຈກຕໍ. ອຖ ວາ ປຏິຈ຺ຈກມ຺ມນ຺ຕິ ນິມິຕ຺ຕກມ຺ມສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ, ຕໍ ປຏິຈ຺ຈກມ຺ມໍ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ມໍສມ຺ປິ ປຏິຈ຺ຈກມ຺ມນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປກຓ຺ຓເກຕິ ກຓ຺ຓມູເລ. ອລນ຺ຕິ ປຏິກ຺ເຂປວຈນໍ, ກິໍ ອິມິນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ຈ ປເນເຕຕິ ເອເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອວຓ຺ຓກາມາ ຫຸຕ຺ວາ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສນ຺ຕາປິ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂນ຺ຕາ ນ ຊິຣິທນ຺ຕິ, ອພ຺ຠກ຺ຂານສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ລຊ຺ຊນຕ຺ເຖ ອິທໍ ຊິຣິທນ຺ຕີຕິ ປທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ນ ລຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.