໖. ອຏ຺ຐກນາຄຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໖. ຉຏ຺ເຐ ທສໂມຕິ ຊາຕິໂຄຕ຺ຕວເສນ ເຈວ ສາຣປຕ຺ຕກຸລຄຓນາຍ ຈ ທສເມ ຐາເນ ຄຓີຍຕິ, ເຕນສ຺ສ ທສໂມຕ຺ເວວ ນາມໍ ຊາຕໍ. ອຏ຺ຐກນາຄໂຣຕິ ອຏ຺ຐກນຄຣວາສີ. ກຸກ຺ກຸຏາຣາເມຕິ ກຸກ຺ກຸຏເສຏ຺ຐິນາ ກາຣິເຕ ອາຣາເມ.

ເຕນ ຠຄວຕາ…ເປ… ສມ຺ມທກ຺ຂາໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ໂຍ ໂສ ຠຄວາ ສມຕິໍສ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ສພ຺ພກິເລເສ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ເຕນ ຠຄວຕາ ເຕສໍ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ອາສຍານຸສຍໍ ຊານຕາ, ຫຕ຺ຖຕເລ ຐປິຕໍ ອາມລກໍ ວິຍ ສພ຺ພເຎຍ຺ຍຘມ຺ເມ ປສ຺ສຕາ, ອປິຈ ປຸພ຺ເພນິວາສາທີຫິ ຊານຕາ, ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕາ, ຕີຫິ ວາ ວິຊ຺ຊາຫິ ຉຫິ ວາ ປນ ອຠິຎ຺ຎາຫິ ຊານຕາ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ອປ຺ປຏິຫເຕນ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕາ, ສພ຺ພຘມ຺ມຊານນສມຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຎາຍ ຊານຕາ, ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ຈກ຺ຂຸວິສຍາຕີຕານິ ຕິໂຣກຸຏ຺ຏາທິຄຕານິ ຈາປິ ຣູປານິ ອຕິວິສຸທ຺ເຘນ ມໍສຈກ຺ຂຸນາ ວາ ປສ຺ສຕາ, ອຕ຺ຕຫິຕສາຘິກາຍ ສມາຘິປທຏ຺ຐານາຍ ປຏິເວຘປຎ຺ຎາຍ ຊານຕາ, ປຣຫິຕສາຘິກາຍ ກຣຸຓາປທຏ຺ຐານາຍ ເທສນາປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕາ, ອນ຺ຕຣາຍິກຘມ຺ເມ ວາ ຊານຕາ, ນິຍ຺ຍານິກຘມ຺ເມ ປສ຺ສຕາ, ອຣີນໍ ຫຕຕ຺ຕາ ອຣຫຕາ, ສມ຺ມາ ສາມໍ ສພ຺ພຘມ຺ມານໍ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນາຕິ ເອວໍ ຈຕຸເວສາຣຊ຺ຊວເສນ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ໂຖມິເຕນ ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ເອໂກ ຘມ຺ໂມ ອກ຺ຂາໂຕຕິ.

ອຠິສງ຺ຂຕນ຺ຕິ ກຕໍ ອຸປ຺ປາທິຕໍ. ອຠິສຎ຺ເຈຕຍິຕນ຺ຕິ ເຈຕຍິຕໍ ກປ຺ປຍິຕໍ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕຕິ ໂສ ຕສ຺ມິໍ ສມຖວິປສ຺ສນາຘມ຺ເມ ຐິໂຕ. ຘມ຺ມຣາເຄນ ຘມ຺ມນນ຺ທິຍາຕິ ປທທ຺ວເຍນປິ ສມຖວິປສ຺ສນາສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ ວຸຕ຺ໂຕ. ສມຖວິປສ຺ສນາສຸ ຫິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ຉນ຺ທຣາຄໍ ປຣິຍາທິຍິຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອຣຫາ ໂຫຕິ, ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອນາຄາມີ ໂຫຕິ. ໂສ ສມຖວິປສ຺ສນາສຸ ຉນ຺ທຣາຄສ຺ສ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານເຈຕນາຍ ສຸທ຺ຘາວາເສ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ອຍໍ ອາຈຣິຍານໍ ສມານຕ຺ຖກຖາ.

ວິຕຓ຺ຑວາທີ ປນາຫ – ‘‘ເຕເນວ ຘມ຺ມຣາເຄນາຕິ ວຈນໂຕ ອກຸສເລນ ສຸທ຺ຘາວາເສ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ສຸຕ຺ຕໍ ອາຫຣາຫີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ອທ຺ຘາ ອຎ຺ຎໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ອິທເມວ ອາຫຣິສ຺ສຕິ. ຕໂຕ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘‘ກິມ຺ປນິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ນີຕຕ຺ຖໍ, ອຸທາຫຸ ເນຍ຺ຍຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ອທ຺ຘາ ‘‘ນີຕຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ຕໂຕ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອນາຄາມິຜລຕ຺ຖິເກນ ສມຖວິປສ຺ສນາສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ ກຕ຺ຕພ຺ໂພ ຠວິສ຺ສຕິ, ຉນ຺ທຣາເຄ ອຸປ຺ປາທິເຕ ອນາຄາມິຜລໍ ປຏິລທ຺ຘໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ມາ ‘‘ສຸຕ຺ຕໍ ເມ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ທີເປຫິ. ປຎ຺ຫໍ ກເຖນ຺ເຕນ ຫິ ອາຈຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຣສໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອກຸສເລນ ຫິ ສຄ຺ເຄ, ກຸສເລນ ຈ ອປາເຍ ປຏິສນ຺ຘິ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລຠເຊນ ກມ຺ເມນ, ໂທສເຊນ ກມ຺ເມນ, ໂມຫເຊນ ກມ຺ເມນ ເທວາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ມນຸສ຺ສາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ຍາ ວາ ປນຎ຺ຎາປິ ກາຈິ ສຸຄຕິໂຍ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລຠເຊນ ກມ຺ເມນ, ໂທສເຊນ ກມ຺ເມນ, ໂມຫເຊນ ກມ຺ເມນ ນິຣໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເປຕ຺ຕິວິສໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຍາ ວາ ປນຎ຺ຎາປິ ກາຈິ ທຸຄ຺ຄຕິໂຍ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໖.໓໙) –

ເອວໍ ສຎ຺ຎາເປຕພ຺ໂພ. ສເຈ ສຎ຺ຊານາຕິ, ສຎ຺ຊານາຕຸ. ໂນ ເຈ ສຎ຺ຊານາຕິ, ‘‘ຄຈ຺ຉ ປາໂຕວ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຍາຄຸໍ ປິວາ’’ຕິ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕພ຺ໂພ.

ອຍໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ເອກຘມ຺ໂມ ອກ຺ຂາໂຕຕິ ເອກໍ ຘມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉິເຕນ ‘‘ອຍມ຺ປິ ເອກຘມ຺ໂມ ອກ຺ຂາໂຕ, ອຍມ຺ປິ ເອກຘມ຺ໂມ ອກ຺ຂາໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉາວເສນ ກຖິຕຕ຺ຕາ ເອກາທສປິ ຘມ຺ມາ ເອກຘມ຺ໂມ ນາມ ກໂຕ. ອມຕຸປ຺ປຕ຺ຕິອຕ຺ເຖນ ວາ ສພ຺ເພປິ ເອກຘມ຺ໂມຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ນິຘິມຸຂໍ ຄເວສນ຺ໂຕຕິ ນິຘິໍ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ. ສກິເທວາຕິ ເອກປ຺ປໂຍເຄເນວ. ກຖໍ ປນ ເອກປ຺ປໂຍເຄເນວ ເອກາທສນ຺ນໍ ນິຘີນໍ ອຘິຄໂມ ໂຫຕີຕິ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອຣຎ຺ເຎ ຊີວິຕວຸຕ຺ຕິໍ ຄເວສມາໂນ ຈຣຕິ. ຕເມນໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອຕ຺ຖຈຣໂກ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ, ໂຠ, ຈຣສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ໂສ ‘‘ຊີວິຕວຸຕ຺ຕິໍ ປຣິເຍສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ‘‘ເຕນ ຫິ ສມ຺ມ ອາຄຈ຺ຉ, ເອຕໍ ປາສາຓໍ ປວຏ຺ເຏຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕໍ ປວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອຸປຣູປຣິຏ຺ຐິຕາ ວາ ກຸຈ຺ຉິຍາ ກຸຈ຺ຉິໍ ອາຫຈ຺ຈ ຐິຕາ ວາ ເອກາທສ ກຸມ຺ຠິໂຍ ປສ຺ສຕິ. ເອວໍ ເອກປ຺ປໂຍເຄນ ເອກາທສນ຺ນໍ ອຘິຄໂມ ໂຫຕິ.

ອາຈຣິຍຘນໍ ປຣິເຍສິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ຫິ ຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ສິປ຺ປຸຄ຺ຄຫຓໂຕ ປຸເຣ ວາ ປຈ຺ຉາ ວາ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ວາ ເຄຫໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຘນໍ ເທນ຺ຕິ. ເຍສໍ ເຄເຫ ນຕ຺ຖິ, ເຕ ຎາຕິສຠາຄໂຕ ປຣິເຍສນ຺ຕິ. ເຍສໍ ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ເຕ ສຠາຄໂຕ ປຣິເຍສນ຺ຕິ. ຕຖາ ອລຠມານາ ຠິກ຺ຂມ຺ປິ ຈຣິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິເຍວ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ກິໍ ປນາຫນ຺ຕິ ພາຫິຣກາ ຕາວ ອນິຍ຺ຍານິເກປິ ສາສເນ ສິປ຺ປມຕ຺ຕທາຍກສ຺ສ ຘນໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ອຫໍ ປນ ເອວໍວິເຘ ນິຍ຺ຍານິກສາສເນ ເອກາທສວິຘໍ ອມຕຸປ຺ປຕ຺ຕິປຏິປທໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ປູຊໍ ກິໍ ນ ກຣິສ຺ສາມິ, ກຣິສ຺ສາມິເຍວາຕິ ວທຕິ. ປຈ຺ເຈກໍ ທຸສ຺ສຍຸເຄນ ອຈ຺ຉາເທສີຕິ ເອກເມກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອເກກໍ ທຸສ຺ສຍຸຄໍ ອທາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຸທາຈາຣວຈນໍ ປເນຕ຺ຖ ເອວຣູປໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຈ຺ຉາເທສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈສຕໍ ວິຫາຣນ຺ຕິ ປຎ຺ຈສຕຄ຺ຆນິກໍ ປຓ຺ຓສາລໍ ກາເຣສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.