໗. ປຐມມຫາປຎ຺ຫສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໗. ສຕ຺ຕເມ ອຠິຊານາຖາຕິ ອຠິຊານິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣຖ. ອຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ອຠິຊານິຕ຺ວາ. ອິຘາຕິ ອິມາຍ. ຘມ຺ມເທສນາຍ ວາ ຘມ຺ມເທສນນ຺ຕິ ຍທິທໍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາຍ ສທ຺ຘິໍ ອມ຺ຫາກໍ ຘມ຺ມເທສນໍ, ອມ຺ຫາກໍ ວາ ຘມ຺ມເທສນາຍ ສທ຺ຘິໍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຣພ຺ຠ ນານາກຣຓໍ ວຸຈ຺ເຈຖ, ຕໍ ກິໍ ນາມາຕິ ວທນ຺ຕິ. ທຸຕິຍປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຕິ ເຕ ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ນສຸວຓ຺ຓໍ ວິຍ ສາສເນນ ສທ຺ຘິໍ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິໍ ວຈນມຕ຺ເຕນ ສມຘຸຣໍ ຐປຍິໍສຸ. ເນວ ອຠິນນ຺ທິໍສູຕິ ‘‘ເອວເມຕ’’ນ຺ຕິ ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິໍສຸ. ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິໍສູຕິ ‘‘ນ ອິທໍ ເອວ’’ນ຺ຕິ ນປ຺ປຏິເສເຘສຸໍ. ກສ຺ມາ? ເຕ ກິຣ ‘‘ຕິຕ຺ຖິຍາ ນາມ ອນ຺ຘສທິສາ ຊານິຕ຺ວາ ວາ ອຊານິຕ຺ວາ ວາ ກເຖຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ນາຠິນນ຺ທິໍສຸ.

ນ ສມ຺ປາຍິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ກເຖຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຸຕ຺ຕຣິ ຈ ວິຆາຕນ຺ຕິ ອສມ຺ປາທນໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ. ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ກເຖຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕານຎ຺ຫິ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຍຖາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິສຍສ຺ມິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ຕນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ຍຖາຕິ ກາຣຓວຈນໍ, ຍສ຺ມາ ອວິສເຍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິໂຕ ວາ ປນ ສຸຕ຺ວາຕິ ອິໂຕ ວາ ປນ ມມ ສາສນໂຕ ສຸຕ຺ວາ. ອິໂຕຕິ ຕຖາຄຕໂຕປິ ຕຖາຄຕສາວກໂຕປິ. ອາຣາເຘຍ຺ຍາຕິ ປຣິໂຕເສຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຖາ ອາຣາຘນໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ເອກຘມ຺ເມຕິ ເອກສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ. ອິມິນາ ອຸທ຺ເທໂສ ທສ຺ສິໂຕ. ປຣໂຕ ກຕມສ຺ມິໍ ເອກຘມ຺ເມຕິ ອິມິນາ ປຎ຺ໂຫ ທສ຺ສິໂຕ. ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາຕິ ອິທໍ ປເນຕ຺ຖ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນຕິອາທີສຸ ປນ ສມ຺ມາ ເຫຕຸນາ ນເຍນ ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນາຍ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ອຸກ຺ກຓ຺ຐນ຺ໂຕ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສນາຍ ວິຣຊ຺ຊນ຺ໂຕ, ປຏິສງ຺ຂານຸປສ຺ສນາຍ ມຸຈ຺ຈນສ຺ສ ອຸປາຍໍ ກຕ຺ວາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ, ອຘິໂມກ຺ຂວເສນ ວາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຸຣຸມາໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸທຍພ຺ພເຍຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ຕທສ຺ສເນນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ. ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈາຕິ ສມ຺ມາ ສຠາຄຕ຺ຖໍ ຎາເຓນ ອຠິສມາຄນ຺ຕ຺ວາ. ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕີຕິ ສກລວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຍນ຺ຕໍ ປຣິວຏຸມໍ ກໂຣ ໂຫຕິ.

ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາຕິ ກາມຠວາທີສຸ ເອກໂວກາຣຠວາທີສຸ ຈ ສພ຺ພຠເວສຸ ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ. ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາຕິ ອາຫາຣໂຕ ຐິຕິ ເອເຕສນ຺ຕິ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ. ອິຕິ ສພ຺ພສຕ຺ຕານມ຺ປິ ຐິຕິເຫຕຸ ອາຫາໂຣ ນາມ ເອໂກ ຘມ຺ໂມ, ຕສ຺ມິໍ ເອກຘມ຺ເມ. ນນຸ ຈ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕາ ເທວາ ອເຫຕຸກາ ອນາຫາຣາ ອຜສ຺ສກາ’’ຕິອາທິ (ວິຠ. ໑໐໑໗), ຕໍ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ. ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ເຕສຎ຺ຫິ ຌານໍ ອາຫາໂຣ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາຣາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໑) ອິທໍ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ. ອິທມ຺ປິ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ເອຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ສຸຕ຺ເຕ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ອາຫາຣລກ຺ຂຓາ ຘມ຺ມາ ອາຫາຣາຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ອິຘ ປນ ປຣິຍາເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ອາຫາໂຣຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ສພ຺ພຘມ຺ມານຎ຺ຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ໂສ ຈ ຍໍ ຍໍ ຜລໍ ຊເນຕິ, ຕໍ ຕໍ ອາຫຣຕິ ນາມ. ຕສ຺ມາ ອາຫາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ອວິຊ຺ຊມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊາຍ ອາຫາໂຣ? ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາຕິສ຺ສ ວຈນີຍ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໖໑). ອຍໍ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ເອຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ປຈ຺ຈຍາຫາເຣ ຄຫິເຕ ປຣິຍາຍາຫາໂຣປິ ນິປ຺ປຣິຍາຍາຫາໂຣປິ ສພ຺ໂພ ຄຫິໂຕວ ໂຫຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອສຎ຺ຎີຠເວ ປຈ຺ຈຍາຫາໂຣ ລພ຺ຠຕິ. ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ຫິ ພຸທ຺ເຘ ຕິຕ຺ຖາຍຕເນ ປພ຺ພຊິຕາ ວາໂຍກສິເຓ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ຘິ ຈິຕ຺ຕໍ, ຘິ ວເຕຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ນາມ ອຠາໂວເຍວ ສາຘຸ. ຈິຕ຺ຕຎ຺ຫິ ນິສ຺ສາຍ ວຘພນ຺ຘາທິປຈ຺ຈຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຈິຕ຺ເຕ ອສຕິ ນຕ຺ເຖຕ’’ນ຺ຕິ ຂນ຺ຕິໍ ຣຸຈິໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອປຣິຫີນຊ຺ຌານາ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອສຎ຺ຎີຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ໂຍ ຍສ຺ສ ອິຣິຍາປໂຖ ມນຸສ຺ສໂລເກ ປຓິຫິໂຕ ອໂຫສິ, ໂສ ເຕນ ອິຣິຍາປເຖນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕຣູປສທິໂສ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ກປ຺ປສຕານິ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເອຕ຺ຕກໍ ອທ຺ຘານໍ ສຍິໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ. ເອວຣູປານມ຺ປິ ສຕ຺ຕານໍ ປຈ຺ຈຍາຫາໂຣ ລພ຺ຠຕິ. ເຕ ຫິ ຍໍ ຌານໍ ຠາເວຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ຕເທວ ເນສໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຊິຍາເວເຄນ ຂິຕ຺ຕສໂຣ ຍາວ ຊິຍາເວໂຄ ອຕ຺ຖິ, ຕາວ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ຍາວ ຌານປຈ຺ຈໂຍ ອຕ຺ຖິ, ຕາວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນິຏ຺ຐິເຕ ຂີຓເວໂຄ ວິຍ ສໂຣ ປຕນ຺ຕິ. ຈວນກາເລ ຈ ເຕສໍ ໂສ ຣູປກາໂຍ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ, ກາມາວຈຣສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຕນ ສຎ຺ຎຸປ຺ປາເທນ ເຕ ເທວາ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕາຕິ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ.

ເຍ ປນ ເຕ ເນຣຍິກາ ເນວ ວຸຏ຺ຐານຜລູປຊີວີ, ນ ປຸຎ຺ຎຜລູປຊີວີຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ໂກ ອາຫາໂຣຕິ? ເຕສໍ ກມ຺ມເມວ ອາຫາໂຣ. ກິໍ ປຎ຺ຈ ອາຫາຣາ ອຕ຺ຖີຕິ? ປຎ຺ຈ, ນ ປຎ຺ຈາຕິ ອິທໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ນນຸ ‘‘ປຈ຺ຈໂຍ ອາຫາໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕເມຕໍ. ຕສ຺ມາ ເຍນ ກມ຺ເມນ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕເທວ ເຕສໍ ຐິຕິປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ອາຫາໂຣ ໂຫຕິ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ນ ຈ ຕາວ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ຍາວ ນ ຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ພ຺ຍນ຺ຕີ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໒໕໐, ໒໖໘; ອ. ນິ. ໓.໓໖).

ກພຬີກາຣາຫາຣໍ ອາຣພ຺ຠາປິ ເຈຕ຺ຖ ວິວາໂທ ນ ກາຕພ຺ໂພ. ມຸເຂ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນເຂໂຬປິ ຫິ ເຕສໍ ອາຫາຣກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕິ. ເຂໂຬ ຫິ ນິຣເຍ ທຸກ຺ຂເວທນີໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ສຄ຺ເຄ ສຸຂເວທນິໂຍ. ອິຕິ ກາມຠເວ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ, ຣູປາຣູປຠເວສຸ ຐເປຕ຺ວາ ອສຎ຺ເຎ ເສສານໍ ຕໂຍ, ອສຎ຺ຎານຎ຺ເຈວ ອວເສສານຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍາຫາໂຣຕິ ອິມິນາ ອາກາເຣນ ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາໂຣ ໂຍ ວາ ປນ ໂກຈິ ປຈ຺ຈຍາຫາໂຣ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ, ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐາປິກາ ປຸຣິມຕຓ຺ຫາ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ, ອຸຠິນ຺ນໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ, ນິໂຣຘປ຺ປຊານນາ ປຎ຺ຎາ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕຸສຈ຺ຈວເສນ ສພ຺ພວາເຣສຸ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.