໑໖. ເອກຘມ຺ມປາຬິ

(໑໖) ໓. ເອກຘມ຺ມປາຬິ-ຕຕິຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໓໐໘. ຕຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກຕິ ອຍາຖາວທິຏ຺ຐິໂກ. ວິປຣີຕທສ຺ສໂນຕິ ຕາເຍວ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ວິປຣີຕທສ຺ສໂນ. ສທ຺ຘມ຺ມາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາຕິ ທສກຸສລກມ຺ມປຖຘມ຺ມໂຕ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ. ອສທ຺ຘມ຺ເມ ປຕິຏ຺ຐາເປຕີຕິ ທສອກຸສລກມ຺ມປຖສງ຺ຂາເຕ ອສທ຺ຘມ຺ເມ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ. ເອກປຸຄ຺ຄໂລຕິ ເຈຕ຺ຖ ຉຫິ ສຕ຺ຖາເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ເທວທຕ຺ໂຕ ຈ ອຎ຺ເຎ ຈ ເອວຣູປາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໓໐໙. ທຸຕິເຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກຕິ ຍາຖາວທິຏ຺ຐິໂກ. ອວິປຣີຕທສ຺ສໂນຕິ ຕາເຍວ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ອວິປຣີຕທສ຺ສໂນ. ອສທ຺ຘມ຺ມາຕິ ທສອກຸສລກມ຺ມປຖໂຕ. ສທ຺ຘມ຺ເມຕິ ທສກຸສລກມ຺ມປຖສງ຺ຂາເຕ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ເອກປຸຄ຺ຄໂລຕິ ເຈຕ຺ຖ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຣາຊາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ໂຕຕິ ເອວມາທໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ ພຸທ຺ໂຘ ເຈວ ພຸທ຺ຘສາວກາ ຈ.

໓໑໐. ຕຕິເຍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຣມານີຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ປຣມາ ເອເຕສນ຺ຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຣມານິ. ປຎ຺ຈ ຫິ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມານິ ມຫາສາວຊ຺ຊານິ ນາມ, ເຕຫິປິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິເຍວ ມຫາສາວຊ຺ຊຕຣາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກສ຺ມາ? ເຕສຎ຺ຫິ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ອຕ຺ຖິ. ຈຕ຺ຕາຣິ ຫິ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມານິ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາເປນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ສງ຺ຆເຠທກມ຺ມມ຺ປິ ນິຣເຍ ກປ຺ປຏ຺ຐິຕິກເມວ ໂຫຕິ. ເອວເມເຕສໍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ອຕ຺ຖິ, ໂກຏິ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ປນ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນຕ຺ຖິ. ສາ ຫິ ວຏ຺ຏສ຺ສ ມູລໍ, ຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠວໂຕ ວຸຏ຺ຐານໍ ນຕ຺ຖິ. ເຍ ຕສ຺ສ ໂສຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ເຕປິ ວິປ຺ປຏິປາເທຕິ. ຕາຍ ຈ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ເນວ ສຄ຺ໂຄ ອຕ຺ຖິ ນ ມຄ຺ໂຄ. ກປ຺ປວິນາເສ ມຫາຊເນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ເຕປິ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ຕຕ຺ຖ ອນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິຈກ຺ກວາເຬ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ກິໍ ປນ ປິຏ຺ຐິຈກ຺ກວາຬໍ ນ ຌາຍຕີຕິ? ຌາຍຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຌາຍມາເນປິ ເອສ ອາກາເສ ເອກສ຺ມິໍ ໂອກາເສ ປຈ຺ຈຕິເຍວາຕິ ວທນ຺ຕິ.

໓໑໑. ຈຕຸຕ຺ເຖ ມກ຺ຂລີຕິ ‘‘ມາ ຂລີ’’ຕິ ວຈນໍ ອຸປາທາຍ ເອວໍລທ຺ຘນາໂມ ຕິຕ຺ຖກໂຣ. ນທີມຸເຂຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ນທີນໍ ສມາຄຕຏ຺ຐາເນ. ເທສນາມຕ຺ຕເມເວຕໍ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ກນ຺ທຣານໍ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຸທການໍ, ສມຸທ຺ທສ຺ສ ຈ, ໂລຓິຍາ ຈ, ສມຸທ຺ທສ຺ສ ຈ ນທິຍາ ຈາຕິ ເອເຕສມ຺ປິ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສມາຄຕຏ຺ຐານໍ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຕຖາຣູປໍ ອຸທກໍ. ຂິປນ຺ຕິ ກຸມິນໍ. ອຸຑ຺ເຑຍ຺ຍາຕິ ໂອຑ຺ເຑຍ຺ຍ. ມນຸສ຺ສາ ຫິ ນເຬຫິ ວາ ອຸຈ຺ຉູຫິ ວາ ເວຬູຫິ ວາ ປລາສນ຺ຕິສລາກາຍ ວາ ເອກໍ ທ຺ເວ ຕໂຍ ວາ ກຸມ຺ເຠ ຄຓ຺ຫນປ຺ປມາຓກຸມິນໍ ກຕ຺ວາ ມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ໂຍຕ຺ເຕນ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ນທີມຸຂໍ ເນຕ຺ວາ ທ຺ວີສຸ ປສ຺ເສສຸ ຂາຓຸເກ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ໂຍຕ຺ເຕຫິ ຕຕ຺ຖ ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ປວິຏ຺ຐສ຺ສ ຂຸທ຺ທກສ຺ສ ມຈ຺ຉສ຺ສາປິ ໂມກ຺ໂຂ ນຕ຺ຖິ. ອນຍາຍາຕິ ອວຑ຺ຒິຍາ. ພ຺ຍາສນາຍາຕິ ວິນາສາຍ. ມກ຺ຂລິ ໂມຆປຸຣິໂສຕິ ອຍໍ ມກ຺ຂລິ ໂຄສາໂລ ຕຸຈ຺ຉປຸຣິໂສ. ມນຸສ຺ສຂິປ຺ປໍ ມຎ຺ເຎ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ມຫາຊນສ຺ສ ສຄ຺ຄໂມກ຺ຂຄມນມຄ຺ເຄ ຕຕ຺ຖ ຄມນນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ມນຸສ຺ສກຸມິນໍ ວິຍ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ.

໓໑໒. ປຎ຺ຈມາທີສຸ ທຸຣກ຺ຂາເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມວິນເຍຕິ ທຸຣກ຺ຂາຕຘມ຺ມວິນໂຍ ນາມ ພາຫິຣກສາສນໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ສຕ຺ຖາປິ ອສພ຺ພຎ຺ຎູ ໂຫຕິ, ຘມ຺ໂມປິ ທຸຣກ຺ຂາໂຕ, ຄໂຓປິ ທຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ. ໂຍ ຈ ສມາທເປຕີຕິ ໂຍ ອາຈຣິຍປຸຄ຺ຄໂລ ສມາທເປຕິ. ຍຎ຺ຈ ສມາທເປຕີຕິ ຍໍ ອນ຺ເຕວາສິກໍ ສມາທເປຕິ. ໂຍ ຈ ສມາທປິໂຕ ຕຖຕ຺ຕາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍ ອນ຺ເຕວາສິໂກ ອາຈຣິເຍນ ສມາທປິໂຕ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຕຖາຠາວາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ. ພຫຸໍ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວນ຺ຕີຕິ ສມາທປໂກ ຫິ ປາຓາຕິປາຕາທີສຸ ຊງ຺ຆສຕໍ ສມາທເປນ຺ໂຕ ເຕສໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອກຸສເລນ ສມກເມວ ອກຸສລໍ ປາປຸຓາຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ສພ຺ເພ ເຕ ພຫຸໍ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວນ຺ຕີ’’ຕິ.

໓໑໓. ສ຺ວາກ຺ຂາເຕຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ອກ຺ຂາເຕ ສຸເທສິເຕ. ເອວຣູເປ ຫິ ຘມ຺ມວິນເຍ ສຕ຺ຖາ ຈ ສພ຺ພຎ຺ຎູ ໂຫຕິ, ຘມ຺ໂມ ຈ ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ, ຄໂຓ ຈ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ. ສພ຺ເພ ເຕ ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປສວນ຺ຕີຕິ ສມາທປໂກ ຫິ ຠິກ຺ຂູ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ເຐ ທິສ຺ວາ ຍາຄຸຠຕ຺ຕາທີນິ ສມາທເປນ຺ໂຕ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ທາຍການໍ ກຸສເລນ ສມກໍ ກຸສລໍ ປາປຸຓາຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ພຫຸໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປສວນ຺ຕີ’’ຕິ.

໓໑໔. ທາຍເກນ ມຕ຺ຕາ ຊານິຕພ຺ພາຕິ ທາຍກປຸຄ຺ຄເລນ ປມາຓໍ ຊານິຕພ຺ພໍ, ປມາເຓນ ທາຕພ຺ພໍ, ປູເຣຕ຺ວາ ອຕິເຣກໍ ນ ທາຕພ຺ພໍ. ນ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ຫິ ອວຕ຺ວາ ປມາຓວເສນ ໂຖກໍ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກສ຺ມາ? ປູເຣຕ຺ວາ ອຕິເຣເກ ທິນ຺ເນປິ ຫິ ອຕິເຣກາ ມນຸສ຺ສສມ຺ປຕ຺ຕິ ວາ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິ ວາ ນິພ຺ພານສມ຺ປຕ຺ຕິ ວາ ນຕ຺ຖິ. ໂນ ປຏິຄ຺ຄາຫເກນາຕິ ປຏິຄ຺ຄາຫກສ຺ສ ປນ ມຕ຺ຕໍ ຊານິຕ຺ວາ ປຏິຄ຺ຄຫຓກິຈ຺ຈໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ? ຕສ຺ສ ຫິ ມຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ປູເຣຕພ຺ພາ ມຕ຺ຕປຏິຄ຺ຄຫຓມູລິກາ ອປ຺ປິຈ຺ຉປຏິປທາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຍຕ຺ຕກໍ ປນ ລຠຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອຕິເຣກຄ຺ຄຫຓມູລໍ ຫິສ຺ສ ປຸຕ຺ຕທາຣຠຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕິ.

໓໑໕. ປຏິຄ຺ຄາຫເກນ ມຕ຺ຕາ ຊານິຕພ຺ພາຕິ ປຏິຄ຺ຄາຫກປຸຄ຺ຄເລນ ປມາຓໍ ຊານິຕພ຺ພໍ. ກຖໍ? ເຕນ ຫິ ທາຍກສ຺ສ ວໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ວໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ, ອຕ຺ຕໂນ ຖາໂມ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍທິ ຫິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ພຫຸ ໂຫຕິ, ທາຍໂກ ອປ຺ປໍ ທາຕຸກາໂມ, ທາຍກສ຺ສ ວເສນ ອປ຺ປໍ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພໍ. ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ອປ຺ໂປ, ທາຍໂກ ພຫຸໍ ທາຕຸກາໂມ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ວເສນ ອປ຺ປໍ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພໍ. ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມປິ ພຫຸ, ທາຍໂກປິ ພຫຸໍ ທາຕຸກາໂມ, ອຕ຺ຕໂນ ຖາມໍ ຎຕ຺ວາ ປມາເຓເນວ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ມຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຫິ ອປ຺ປິຈ຺ຉປຏິປທໍ ປູເຣຕິ. ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ລາໂຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ລາໂຠ ຖາວໂຣວ ໂຫຕິ. ອປ຺ປສນ຺ນາ ປສີທນ຺ຕິ, ປສນ຺ນາປິ ຠິຍ຺ໂຍ ປສາທມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ມຫາຊນສ຺ສ ຈກ຺ຂຸຠູໂຕ ໂຫຕິ, ສາສນໍ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ກໂຣຕິ.

ຕຕ຺ຣິມານິ ວຕ຺ຖູນິ – ໂຣຫຓຊນປເທ ກິຣ ກຸຏິມ຺ພິຍວິຫາເຣ ເອໂກ ທຫໂຣ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂສມເຍ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ເອກສ຺ສ ກມ຺ມກາຣສ຺ສ ເຄເຫ ຠຸຎ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ກຏຈ຺ຉຸຠຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄມນຕ຺ຖາຍ ຈ ກຏຈ຺ຉຸຠຕ຺ຕເມວ ລຠຕິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ຕສ຺ມິໍ ເຄເຫ ເອກໍ ອາຄນ຺ຕຸກໍ ທິສ຺ວາ ເອກເມວ ກຏຈ຺ຉຸຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິ. ອຖສ຺ສ ‘‘ເກນ ກາຣເຓນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຕມຕ຺ຖໍ ວຕ຺ວາ ໂສ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ປສີທິຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ກຸລູປກຠທນ຺ໂຕ ເອວຣູໂປ ນາມາ’’ຕິ ຣາຊທ຺ວາເຣ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈານໍ ກເຖສິ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ຕສ຺ສ ອປ຺ປິຈ຺ຉຄຸເຓ ປສນ຺ນາ ເອກທິວເສເນວ ສຏ຺ຐິ ຘຸຣຠຕ຺ຕານິ ຐເປສຸໍ. ເອວໍ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ອນຸປ຺ປນ຺ນລາຠໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ.

ສທ຺ຘາຕິສ຺ສມຫາຣາຊາປິ ຈູຬຸປຏ຺ຐາກໍ ຕິສ຺ສາມຈ຺ຈໍ ວີມໍສິຕ຺ວາ ເຕນ ເອກໍ ຕິຕ຺ຕິຣໍ ປຈາເປຕ຺ວາ ອາຫຣາເປສິ. ອຖ ປຣິໂຠຄສມເຍ ‘‘ອຄ຺ຄໍ ທຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຏ຺ຐກສາລປຣິເວເຓ ມຫາເຖຣສ຺ສ ຠຓ຺ຑຄ຺ຄາຫສາມເຓຣສ຺ສ ຕິຕ຺ຕິຣມໍສໍ ເທນ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍ ໂຖກໍເຍວ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ເຕ ຕສ຺ສ ອປ຺ປິຈ຺ຉຄຸເຓ ປສີທິຕ຺ວາ ‘‘ປສນ຺ໂນສ຺ມິ, ຕາຕ, ອຏ຺ຐ ເຕ ຘຸຣຠຕ຺ຕານິ ເທມີ’’ຕິ ອາຫ. ມຫາຣາຊ, ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ເທມີຕິ. ອປຣານິປິ ອຏ຺ຐ ເທມີຕິ. ຕານິ ອມ຺ຫາກໍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ເທມີຕິ. ອປຣານິປິ ອຏ຺ຐ ທມ຺ມີຕິ. ຕານິ ສມານຸປຊ຺ຌາຍານໍ ທມ຺ມີຕິ. ອປຣານິປິ ອຏ຺ຐ ທມ຺ມີຕິ. ຕານິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມີຕິ. ອປຣານິປິ ອຏ຺ຐ ທມ຺ມີຕິ. ສາມເຓໂຣ ອຘິວາເສສິ. ເອວມສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ລາໂຠ ຖາວໂຣ ໂຫຕິ.

ອປ຺ປສນ຺ນາ ປສີທນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖປິ – ທີຆພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ໂຠເຊນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ຠຕ຺ຕສຣການິ ທຕ຺ວາ ສນ຺ຕປ຺ເປຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ອເຖກທິວສໍ ‘‘ສມຓາ ກິຣ ນາມ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ’’ຕິ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ວີມໍສນຕ຺ຖາຍ ຠຕ຺ຕໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈກຣຓເວລາຍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິໍສມຕ຺ເຕ ຠິກ຺ຂູ ໂຠຊນສາລາຍໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ເອກໍ ຠຕ຺ຕສຣກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ເຖໂຣ ອງ຺ຄຸລິໍ ຈາເລຕ຺ວາ ໂຖກເມວ ອຄ຺ຄເຫສິ. ເອເຕເນວ ນິຍາເມນ ເອກໍ ຠຕ຺ຕສຣກໍ ສພ຺ເພສໍ ສມ຺ປາປຸຓິ. ຕໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ສຈ຺ໂຈເຍວ ເອເຕສໍ ສມຓານໍ ຄຸໂຓ’’ຕິ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ ປສນ຺ໂນ ສຫສ຺ສໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ວິຫາເຣ ເຈຕິຍໍ ກາເຣສິ. ເອວໍ ອປ຺ປສນ຺ນາ ປສີທນ຺ຕິ.

ປສນ຺ນາ ຠິຍ຺ໂຍ ປສີທນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸນາ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ປສນ຺ນານຎ຺ຫິ ອປ຺ປິຈ຺ຉໍ ທິສ຺ວາ ປສາໂທ ຠິຍ຺ໂຍ ວຑ຺ຒຕິເຍວ.

ມຊ຺ຌນ຺ຕິກຕິສ຺ສຕ຺ເຖຣສທິເສ ປນ ອປ຺ປິຈ຺ເຉ ທິສ຺ວາ ມຫາຊໂນ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ຠວິຕຸໍ ມຎ຺ຎຕີຕິ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ມຫາຊນສ຺ສ ຈກ຺ຂຸຠູໂຕ ນາມ ໂຫຕິ.

‘‘ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໑໑໖-໑໒໙) ວຈນໂຕ ປນ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ສາສນໍ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ກໂຣຕິ ນາມ.

ໂນ ທາຍເກນາຕິ ສ຺ວາກ຺ຂາເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ປນ ທາຍກສ຺ສ ປມາຓໍ ຎຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຍຕ຺ຕໂກ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຕກໍ ອວຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອວຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ທິນ຺ນກາຣຓາ ຫິ ເອສ ມນຸສ຺ສສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ນິພ຺ພານສມ຺ປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ອວຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣິ ປຓີຕປຓີຕເມວ ລຠຕິ.

໓໑໖. ໂຍ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ, ໂສ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕີຕິ ປຎ຺ຈາຕປຕປ຺ປນມຣຸປ຺ປປາຕປຕນາທິຈ຺ຈານຸປຣິວຕ຺ຕນ-ອຸກ຺ກຸຏິກປ຺ປຘານາທີນິ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕິ, ຕສ຺ເສວ ພາຫິຣສມເຍ ສມາທິນ຺ນສ຺ສ ຕປຈຣຓສ຺ສ ວິປາເກນ ນິຣເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສມ຺ປຣາເຍປິ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕິ.

໓໑໗. ໂຍ ກຸສີໂຕ, ໂສ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕີຕິ ອຍມ຺ປິ ທິຏ຺ເຐ ຘມ຺ເມ ເຈວ ສມ຺ປຣາເຍ ຈ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕິ. ກຖໍ? ຍສ຺ສ ຫິ ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂຍນິໂສ ມນສິກາໂຣ ນຕ຺ຖິ, ພຸທ຺ຘວຈນໍ ນ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕໍ ນ ກໂຣຕິ, ເຈຕິຍງ຺ຄຓໂພຘິຍງ຺ຄຓວຕ຺ຕໍ ນ ກໂຣຕິ. ຊນສ຺ສ ປນ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍໍ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ທິວສໍ ເສຍ຺ຍສຸຂໍ ປສ຺ສສຸຂໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປພຸທ຺ຘກາເລ ຕໂຍ ວິຕກ຺ເກ ວິຕກ຺ເກຕິ. ໂສ ກຕິປາເຫເນວ ຠິກ຺ຂຸຠາວາ ຈວຕິ? ເອວໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ ຈ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕິ. ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ປນ ສມຓຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ມາ ອກຕຕ຺ຕາ ຈ –

‘‘ກຸໂສ ຍຖາ ທຸຄ຺ຄຫິໂຕ, ຫຕ຺ຖເມວານຸກນ຺ຕຕິ;

ສາມຎ຺ຎໍ ທຸປ຺ປຣາມຏ຺ຐໍ, ນິຣຍາຍຸປກຑ຺ຒຕີ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໓໑໑) –

ອປາຍສ຺ມິໍເຍວ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫຕິ. ເອວໍ ສມ຺ປຣາເຍປິ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕິ.

໓໑໘. ໂຍ ກຸສີໂຕ, ໂສ ສຸຂໍ ວິຫຣຕີຕິ ກາເລນ ກາລໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣ ຕປຈຣເຓ ກິຎ຺ຈິ ກິຎ຺ຈິ ຕປຈຣຓໍ ກຕ຺ວາ ກາເລນ ກາລໍ ໂອທາຕວຕ຺ຖວສໂນ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນຘໂຣ ມຘຸຣໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ມຸທຸກາສຸ ເສຍ຺ຍາສຸ ສຍນ຺ໂຕ ທິຏ຺ເຐ ຘມ຺ເມ ເຈວ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ ສມ຺ປຣາເຍ ຈ. ໂສ ຫິ ຕສ຺ສ ຕປຈຣຓສ຺ສ ຄາຬ຺ຫໍ ອຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ນາຕິພຫຸໍ ນິຣເຍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວຕິ. ຕສ຺ມາ ສມ຺ປຣາເຍ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ ນາມ.

໓໑໙. ໂຍ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ, ໂສ ສຸຂໍ ວິຫຣຕີຕິ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ຫິ ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວຕ຺ເຕສຸ ປຣິປູຣກາຣີ ໂຫຕິ, ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ໂຍນິໂສ ມນສິກາເຣ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ອຖສ຺ສ ວຕ຺ຕປູຣຓຎ຺ເຈວ ອຸຄ຺ຄຫິຕພຸທ຺ຘວຈນຎ຺ຈ ສມຓຘມ຺ມກິຣິຍຎ຺ຈ ອາວຊ຺ເຊນ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ. ເອວໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ ປນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕຠເວ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ໂຎ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ປຣາເຍປິ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ ນາມ.

໓໒໐. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກປິ ຄູໂຖ ທຸຄ຺ຄນ຺ໂຘ ໂຫຕີຕິ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຕຣອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ? ນວກນິປາເຕ (ອ. ນິ. ໙.໑໒) ສຕ຺ຕຸປ຺ປາທສຸຕ຺ຕ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ. ຕຖາຄໂຕ ຫິ ຕໍ ອຕ຺ຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ – ‘‘ນວ ປຸຄ຺ຄລາ ນິຣຍໂຕ ມຸຕ຺ຕາ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໂຕ ມຸຕ຺ຕາ, ເປຕ຺ຕິວິສຍໂຕ ມຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ກເຖສິ. ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສເຈ ໂຂ ປນ ເມ ປຸຕ຺ຕາ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ຂີຓນິຣຍມ຺ຫາ ຂີຓຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິກາ ຂີຓເປຕ຺ຕິວິສຍາ ຂີຓາປາຍທຸຄ຺ຄຕິວິນິປາຕາຕິ ມຎ຺ຎມານາ ອຸປຣິມຄ຺ຄຜລຕ຺ຖາຍ ວາຍມິຕຸໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍຸໍ, ເຕສໍ ສໍເວຄໍ ຊເນສ຺ສາມີ’’ຕິ ສໍເວຄຊນນຕ຺ຖໍ ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕມາຣຠິ. ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປມຕ຺ຕໂກຕິ ໂຖກມຕ຺ຕໂກ ປຣິຕ຺ຕປ຺ປມາໂຓ, ອນ຺ຕມໂສ ກຸສຄ຺ເຄນປິ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປສິງ຺ຆິຍມາໂນ ທຸຄ຺ຄນ຺ໂຘວ ໂຫຕິ. ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ຠວໍ ນ ວຓ຺ເຓມີຕິ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ກາລໍ ຠເວ ປຏິສນ຺ຘິໍ ນ ວຓ຺ຓຍາມິ. ອິທານິສ຺ສ ອຸປມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ – ອນ຺ຕມໂສ ອຈ຺ຉຣາສງ຺ຆາຕມຕ຺ຕມ຺ປີຕິ. ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ທ຺ເວ ອງ຺ຄຸລິໂຍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ປຫຣຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ກາລນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຕຕິຍວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ.