ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ

໑໙໒. ປຎ຺ຈເມ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸການໍ ຍທິທໍ ອນຸຣຸທ຺ໂຘຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸກຠິກ຺ຂູນໍ ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖໂຣ ອຄ຺ໂຄຕິ ວທຕິ. ຕສ຺ສ ຈິຓ຺ຓວສິຕາຍ ອຄ຺ຄຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຖໂຣ ກິຣ ໂຠຊນປປຎ຺ຈມຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສກາລໍ ອາໂລກໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ສຕ຺ເຕ ໂອໂລເກນ຺ໂຕວ ວິຫຣຕິ. ອິຕິ ອໂຫຣຕ຺ຕໍ ຈິຓ຺ຓວສິຕາຍ ເອສ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸການໍ ອຄ຺ໂຄ ນາມ ຊາໂຕ. ອປິຈ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ປຕ຺ຖິຕຠາເວນເປສ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸການໍ ອຄ຺ໂຄວ ຊາໂຕ.

ຕຕ຺ຣສ຺ສ ປຎ຺ຫກມ຺ເມ ອຍມນຸປຸພ຺ພິກຖາ – ອຍມ຺ປິ ຫິ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ເສວ ຠຄວໂຕ ກາເລ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖໍ ວິຫາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ມຫາຊເນນ ສທ຺ຘິໍ ອຄມາສິ. ອຍໍ ຫິ ຕທາ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອປາກຏນາໂມ ອິສ຺ສຣກຸຏຸມ຺ພິໂກ ອໂຫສິ. ໂສ ທສພລໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕ ຐິໂຕ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຓາຕິ. ສຕ຺ຖາ ເທສນໍ ຍຖານຸສນ຺ຘິກໍ ຆເຏຕ຺ວາ ເອກໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ.

ຕໂຕ ກຸຏຸມ຺ພິກສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ມຫາ ວຕາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ, ຍໍ ເອວໍ ສຕ຺ຖາ ສຍໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ອໂຫ ວຕາຫມ຺ປິ ອນາຄເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸການໍ ອຄ຺ໂຄ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ປຣິສນ຺ຕເຣນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ມຫນ຺ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ມຍາ ປຕ຺ຖິຕ’’ນ຺ຕິ ເຕເນວ ນິຍາເມນ ອຊ຺ຊຕນາຍ ສ຺ວາຕນາຍາຕິ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ທິວສານິ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສປຣິວາຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຸຕ຺ຕມວຕ຺ຖານິ ທຕ຺ວາ ‘‘ຠຄວາ ນາຫໍ ອິມໍ ສກ຺ກາຣໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ນ ມນຸສ຺ສສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຖາຍ ກໂຣມິ. ຍໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອິໂຕ ສຕ຺ຕທິວສມຕ຺ຖເກ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐປຍິຕ຺ຖ, ອຫມ຺ປິ ອນາຄເຕ ເອກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ວິຍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸການໍ ອຄ຺ໂຄ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ກຕ຺ວາ ປາທມູເລ ນິປຊ຺ຊິ. ສຕ຺ຖາ ອນາຄຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຕ຺ຖນາຍ ສມິຊ຺ຌນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ອນາຄເຕ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສປຣິໂຍສາເນ ໂຄຕໂມ ນາມ ພຸທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ສາສເນ ຕ຺ວໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸການໍ ອຄ຺ໂຄ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ນາມ ຠວິສ຺ສສີ’’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕານຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ວິຫາຣເມວ ອຄມາສິ.

ກຸຏຸມ຺ພິໂກປິ ຍາວ ພຸທ຺ໂຘ ຘຣຕິ, ຕາວ ອວິຊຫິຕເມວ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ສຕ຺ຖຣິ ນິຏ຺ຐິເຕ ສຕ຺ຕໂຍຊນິເກ ສຸວຓ຺ຓເຈຕິເຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ກິໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸສ຺ສ ປຣິກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ປທີປທານໍ ນາມ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ອຸປາສກາຕິ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ກຣິສ຺ສາມີຕິ ສຫສ຺ສທີປານໍເຍວ ຕາວ ທີປຣຸກ຺ຂານໍ ສຫສ຺ສໍ ກາເຣສິ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ຕໂຕ ປຣິຕ຺ຕຕເຣ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ຕໂຕ ປຣິຍຕ຺ຕຕເຣຕິ ອເນກສຫສ຺ເສ ທີປຣຸກ຺ເຂ ກາເຣສິ. ເສສປທີປາ ປນ ອປຣິມາຓາ ອເຫສຸໍ.

ເອວໍ ຍາວຊີວໍ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ເທເວສຸ ຈ ມນຸສ຺ເສສຸ ຈ ສໍສຣນ຺ໂຕ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ກາເລ ພາຣາຓສິຍໍ ກຸຏຸມ຺ພິຍເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ສຕ຺ຖຣິ ນິຏ຺ຐິເຕ ໂຍຊນິເກ ເຈຕິເຍ ພຫຸ ກໍສປາຕິໂຍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ສປ຺ປິມຓ຺ຑສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ເອເກກໍ ຄຸຬປິຓ຺ຑໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຸຊ຺ຊາເລຕ຺ວາ ມຸຂວຏ຺ຏິຍາ ມຸຂວຏ຺ຏິໍ ຜຸສາເປນ຺ໂຕ ເຈຕິຍໍ ປຣິກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສພ຺ພມຫນ຺ຕໍ ກໍສປາຕິໍ ກາເຣຕ຺ວາ ສປ຺ປິມຓ຺ຑສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ສມນ຺ຕໂຕ ວຏ຺ຏິສຫສ຺ສໍ ຊາລາເປຕ຺ວາ ມຊ຺ຌຏ຺ຐາເນ ຖູປິກໍ ປິໂລຕິກາຍ ເວເຐຕ຺ວາ ຊາລາເປຕ຺ວາ ກໍສປາຕິໍ ສີເສນາທາຍ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ໂຍຊນິກໍ ເຈຕິຍໍ ອນຸປຣິຍາຍິ. ເອວໍ ເຕນາປິ ອຕ຺ຕຠາເວນ ຍາວຊີວໍ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ.

ປຸນ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ ຕສ຺ມິໍເຍວ ນຄເຣ ທຸຄ຺ຄຕກຸລສ຺ສ ເຄເຫ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ສຸມນເສຏ຺ຐິໍ ນາມ ນິສ຺ສາຍ ວສິ, ອນ຺ນຠາໂຣຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ປນ ສຸມນເສຏ຺ຐິ ເທວສິກໍ ກປຓທ຺ຘິກວຓິພ຺ພກຍາຈການໍ ເຄຫທ຺ວາເຣ ມຫາທານໍ ເທຕິ. ອເຖກທິວສໍ ອຸປຣິຏ຺ໂຐ ນາມ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຄນ຺ຘມາທນປພ຺ພເຕ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປນ຺ໂນ. ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ອຊ຺ຊ ກສ຺ສ ອນຸຄ຺ຄຫໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວີມໍສິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຈ ນາມ ທຸຄ຺ຄຕານຸກມ຺ປກາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂສ ‘‘ອຊ຺ຊ ມຍາ ອນ຺ນຠາຣສ຺ສ ອນຸຄ຺ຄຫໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ອິທານິ ອນ຺ນຠາໂຣ ອຏວິໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ເຄຫໍ ອາຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຄນ຺ຘມາທນປພ຺ພຕາ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄາມທ຺ວາເຣ ອນ຺ນຠາຣສ຺ສ ສມ຺ມຸເຂ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາສິ.

ອນ຺ນຠາໂຣ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ຕຸຈ຺ຉປຕ຺ຕຫຕ຺ຖໍ ທິສ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ‘‘ອປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂໍ ລຠິຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ລຠິສ຺ສາມ ມຫາປຸຎ຺ຎາຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ໂຖກໍ ອິເຘວ ໂຫຖາ’’ຕິ ເວເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫ ມາຕຸຄາມໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຠທ຺ເທ, ມຍ຺ຫໍ ຐປິຕໍ ຠາຄຠຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ, ນຕ຺ຖີ’’ຕິ? ອຕ຺ຖິ ສາມີຕິ. ໂສ ຕໂຕວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຕ຺ຕມາທາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຠທ຺ເທ, ມຍໍ ປຸຣິມຠເວ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມສ຺ສ ອກຕຕ຺ຕາ ຠຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈາສີສມານາ ວິຫຣາມ, ອມ຺ຫາກໍ ທາຕຸກາມຕາຍ ສຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ ນ ໂຫຕິ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ ສຕິ ປຏິຄ຺ຄາຫກໍ ນ ລຠາມ, ອຊ຺ຊ ເມ ອຸປຣິຏ຺ຐປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ທິຏ຺ໂຐ, ຠາຄຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິ, ມຍ຺ຫໍ ຠາຄຠຕ຺ຕໍ ອິມສ຺ມິໍ ປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປາຫີ’’ຕິ.

ພ຺ຍຕ຺ຕາ ອິຕ຺ຖີ ‘‘ຍໂຕ ມຍ຺ຫໍ ສາມິໂກ ຠາຄຠຕ຺ຕໍ ເທຕິ, ມຍາປິ ອິມສ຺ມິໍ ທາເນ ຠາຄິນິຍາ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຄຠຕ຺ຕມ຺ປິ ອຸປຣິຏ຺ຐສ຺ສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອທາສິ. ອນ຺ນຠາໂຣ ປຕ຺ຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ຐເປຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເອວຣູປາ ທຸຊ຺ຊີວິຕາ ມຸຈ຺ຈາມາ’’ຕິ ອາຫ. ເອວໍ ໂຫຕຸ, ມຫາປຸຎ຺ຎາຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ອຸຕ຺ຕຣສາຏກໍ ເອກສ຺ມິໍ ປເທເສ ອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອິຘ ນິສີທິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ອາຫ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຕຕ຺ຖ ນິສີທິຕ຺ວາ ນວວິຘໍ ປາຏິກູລ຺ຍໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ປຣິຠຸຎ຺ຊິ. ປຣິຠຸຕ຺ຕກາເລ ອນ຺ນຠາໂຣ ປຕ຺ຕໂຘວນອຸທກໍ ອທາສິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ນິຏ຺ຐິຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ –

‘‘ອິຈ຺ຉິຕໍ ປຕ຺ຖິຕໍ ຕຸຍ຺ຫໍ, ສພ຺ພເມວ ສມິຊ຺ຌຕຸ;

ສພ຺ເພ ປູເຣນ຺ຕຸ ສງ຺ກປ຺ປາ, ຈນ຺ໂທ ປນ຺ນຣໂສ ຍຖາ’’ຕິ. –

ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ສຸມນເສຏ຺ຐິສ຺ສ ຉຕ຺ເຕ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ‘‘ອໂຫ ທານໍ ປຣມທານໍ ອຸປຣິຏ຺ເຐ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕ’’ນ຺ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວຕ຺ວາ ສາຘຸກາຣໍ ອທາສິ. ສຸມນເສຏ຺ຐິ ‘‘ກິໍ ຕ຺ວໍ ມໍ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ທານໍ ທທມານໍ ນ ປສ຺ສສີ’’ຕິ ອາຫ. ນາຫໍ ຕວ ທາເນ ສາຘຸກາຣໍ ເທມິ, ອນ຺ນຠາເຣນ ອຸປຣິຏ຺ຐປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ທິນ຺ນປິຓ຺ຑປາເຕ ປສີທິຕ຺ວາ ສາຘຸກາຣໍ ເທມີຕິ.

ສຸມນເສຏ຺ຐິ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕິທໍ, ອຫໍ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ທານໍ ເທນ຺ໂຕ ເທວຕໍ ສາຘຸກາຣໍ ທາເປຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍ. ອຍໍ ອນ຺ນຠາໂຣ ມໍ ນິສ຺ສາຍ ວສນ຺ໂຕ ອນຸຣູປສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄາຫກປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ລທ຺ຘຕ຺ຕາ ເອກປິຓ຺ຑປາຕທາເນເນວ ສາຘຸກາຣໍ ທາເປສິ, ເອຕສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ທຕ຺ວາ ເອຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ມມ ສນ຺ຕກໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອນ຺ນຠາຣໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ອຊ຺ຊ ຕຍາ ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈິ ທານໍ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອາມ, ອຍ຺ຍ, ອຸປຣິຏ຺ຐປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ເມ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຄຠຕ຺ຕໍ ທິນ຺ນນ຺ຕິ. ຫນ຺ທ, ໂຠ, ກຫາປຓໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ເອຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ມຍ຺ຫໍ ເທຫີຕິ. ນ ເທມິ ອຍ຺ຍາຕິ. ໂສ ຍາວ ສຫສ຺ສໍ ວຑ຺ເຒສິ, ອນ຺ນຠາໂຣ ‘‘ສຫສ຺ເສນາປິ ນ ເທມີ’’ຕິ ອາຫ. ໂຫຕຸ, ໂຠ, ຍທິ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ນ ເທສິ, ສຫສ຺ສໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕິໍ ເມ ເທຫີຕິ. ‘‘ເອຕມ຺ປິ ທາຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ວາ ອຍຸຕ຺ຕໍ ວາ ນ ຊານາມິ, ອຍ຺ຍໍ ປນ ອຸປຣິຏ຺ຐປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ສເຈ ທາຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ສມ຺ປາປຸຓິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສຸມນເສຏ຺ຐິ ມຍ຺ຫໍ ສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ທິນ຺ນປິຓ຺ຑປາເຕ ປຕ຺ຕິໍ ຍາຈຕິ, ທມ຺ມິ ວາ ນ ທມ຺ມິ ວາ’’ຕິ. ອຸປມໍ ເຕ ປຓ຺ຑິຕ ກຣິສ຺ສາມິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ກຸລສຕິເກ ຄາເມ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ຆເຣ ທີປໍ ຊາເລຍ຺ຍ, ເສສາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ເຕເລນ ວຏ຺ຏິໍ ເຕເມຕ຺ວາ ຊາລາເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍຸໍ, ປຸຣິມທີປສ຺ສ ປຠາ ອຕ຺ຖິ, ນຕ຺ຖີຕິ. ອຕິເຣກຕຣາ, ຠນ຺ເຕ, ປຠາ ໂຫຕີຕິ. ເອວເມວ ປຓ຺ຑິຕ ອຸຬຸງ຺ກຍາຄຸ ວາ ໂຫຕຸ ກຏຈ຺ຉຸຠິກ຺ຂາ ວາ, ອຕ຺ຕໂນ ປິຓ຺ຑປາເຕ ປເຣສໍ ປຕ຺ຕິໍ ເທນ຺ຕສ຺ສ ສຕສ຺ສ ວາ ເທຕຸ ສຫສ຺ສສ຺ສ ວາ, ຍຕ຺ຕການໍ ເທຕິ, ຕຕ຺ຕການໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວຑ຺ຒຕິ. ຕ຺ວໍ ເທນ຺ໂຕ ເອກເມວ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອທາສິ, ສຸມນເສຏ຺ຐິສ຺ສ ປນ ປຕ຺ຕິຍາ ທິນ຺ນາຍ ທ຺ເວ ປິຓ຺ຑປາຕາ ໂຫນ຺ຕິ ເອໂກ ຕວ, ເອໂກ ຈ ຕສ຺ສາຕິ.

ໂສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ສຸມນເສຏ຺ຐິສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ປິຓ຺ຑປາເຕ ປຕ຺ຕິໍ ຄຓ຺ຫ ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຫນ຺ທ, ກຫາປຓສຫສ຺ສໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ນາຫໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ວິກ຺ກິຓາມິ, ສທ຺ຘາຍ ປນ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຕິໍ ເທມີຕິ. ຕາຕ, ຕ຺ວໍ ມຍ຺ຫໍ ສທ຺ຘາຍ ປຕ຺ຕິໍ ເທສິ, ອຫໍ ປນ ຕຸຍ຺ຫໍ ຄຸຓໍ ປູເຊນ຺ໂຕ ສຫສ຺ສໍ ເທມິ, ຄຓ຺ຫ, ຕາຕາຕິ. ໂສ ‘‘ເອວໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ສຫສ຺ສໍ ຄຓ຺ຫິ. ຕາຕ, ຕຸຍ຺ຫໍ ສຫສ຺ສໍ ລທ຺ຘກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຫຕ຺ຖາ ກມ຺ມກຣຓກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ວີຖິຍໍ ຆຣໍ ມາເປຕ຺ວາ ວສ. ເຍນ ຕຸຍ຺ຫໍ ອຕ຺ໂຖ, ຕໍ ມໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຫີຕິ. ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ທິນ຺ນປິຓ຺ຑປາໂຕ ນາມ ຕໍທິວສເມວ ວິປາກໍ ເທຕິ. ຕສ຺ມາ ສຸມນເສຏ຺ຐິ ອຎ຺ຎໍ ທິວສໍ ອນ຺ນຠາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຣາຊກຸລໍ ອຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ຕໍທິວສໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ຄໂຕ.

ອນ຺ນຠາຣສ຺ສ ປຸຎ຺ຎໍ ອາຄມ຺ມ ຣາຊາ ເສຏ຺ຐິໍ ອໂນໂລເກຕ຺ວາ ອນ຺ນຠາຣເມວ ໂອໂລເກສິ. ກິໍ, ເທວ, ອິມໍ ປຸຣິສໍ ອຕິວິຍ ໂອໂລເກສີຕິ? ອຎ຺ຎໍ ທິວສໍ ອທິຏ຺ຐປຸພ຺ພຕ຺ຕາ ໂອໂລເກມີຕິ. ໂອໂລເກຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕໂກ ເອສ ເທວາຕິ. ໂກ ປນສ຺ສ ໂອໂລເກຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕໂກ ຄຸໂຓຕິ? ອຊ຺ຊ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຄຠຕ຺ຕໍ ສຍໍ ອຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸປຣິຏ຺ຐປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ມມ ຫຕ຺ຖໂຕ ສຫສ຺ສໍ ລຠິ ເທວາຕິ. ໂກນາໂມ ເອໂສຕິ? ອນ຺ນຠາໂຣ ນາມ ເທວາຕິ. ‘‘ຕວ ຫຕ຺ຖໂຕ ລທ຺ຘຕ຺ຕາ ມມປິ ຫຕ຺ຖໂຕ ລທ຺ຘຸໍ ອຣຫຕິ, ອຫມ຺ປິສ຺ສ ປູຊໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສຫສ຺ສໍ ອທາສິ. ເອຕສ຺ສ ວສນເຄຫໍ ຊານາຖ ຠເຓຕິ? ສາຘຸ ເທວາຕິ ເອກໍ ເຄຫຏ຺ຐານໍ ໂສເຘນ຺ຕາ ກຸທ຺ທາເລນ ອາຫຕາຫຕຏ຺ຐາເນ ນິຘິກຸມ຺ຠິໂຍ ຄີວາຍ ຄີວໍ ອາຫຈ຺ຈ ຐິຕາ ທິສ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ຣາຊາ ‘‘ເຕນ ຫິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຂນຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕສໍ ຂນນ຺ຕານໍ ຂນນ຺ຕານໍ ເຫຏ຺ຐາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ປຸນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ຣາຊາ ‘‘ອນ຺ນຠາຣສ຺ສ ວຈເນນ ຂນຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອນ຺ນຠາຣສ຺ເສວ ວຈນ’’ນ຺ຕິ ຂນິໍສຸ. ກຸທ຺ທາເລນ ອາຫຕາຫຕຏ຺ຐາເນ ອຫິຈ຺ຉຕ຺ຕກມກຸຬານິ ວິຍ ກຸມ຺ຠິໂຍ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ເຕ ຘນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິເກ ຣາສິໍ ອກໍສຸ. ຣາຊາ ອມຈ຺ເຈ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ກສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ເອຕ຺ຕກໍ ຘນໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ນຕ຺ຖິ ກສ຺ສຈິ ເທວາຕິ. ເຕນ ຫິ ອຍໍ ອນ຺ນຠາໂຣ ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ຘນເສຏ຺ຐິ ນາມ ໂຫຕູຕິ. ຕໍທິວສເມວ ເສຏ຺ຐິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ລຠິ.

ໂສ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວຊີວໍ ກລ຺ຍາຓກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ທີຆຣຕ຺ຕໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກາເລ ກປິລວຕ຺ຖຸນຄເຣ ອມິຕ຺ໂຕທນສກ຺ກສ຺ສ ເຄເຫ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ປນສ຺ສ ອນຸຣຸທ຺ໂຘຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ. ມຫານາມສກ຺ກສ຺ສ ກນິຏ຺ຐຠາຕາ ສຕ຺ຖຸ ຈູຬປິຕຸປຸຕ຺ໂຕ ປຣມສຸຂຸມາໂລ ມຫາປຸຎ຺ໂຎ ອໂຫສິ. ສຸວຓ຺ຓປາຕິຍໍເຍວສ຺ສ ຠຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ອຖສ຺ສ ມາຕາ ເອກທິວສໍ ‘‘ມມ ປຸຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ປທໍ ຊານາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອກໍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິໍ ອຎ຺ຎາຍ ສຸວຓ຺ຓປາຕິຍາ ປິທຫິຕ຺ວາ ຕຸຈ຺ຉກໍເຍວ ເປເສສິ. ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ເທວຕາ ທິພ຺ພປູເວຫິ ປູເຣສຸໍ. ເອວໍ ມຫາປຸຎ຺ໂຎ ອໂຫສິ. ຕິຓ຺ຓໍ ອຸຕູນໍ ອນຸຈ຺ຉວິເກສຸ ຕີສຸ ປາສາເທສຸ ອລງ຺ກຕນາຏກິຕ຺ຖີຫິ ປຣິວຸໂຕ ເທໂວ ວິຍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິ.

ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຕຸສິຕປຸຣາ ຈວິຕ຺ວາ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊສ຺ສ ອຄ຺ຄມເຫສິຍາ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ໂຕ ເອກູນຕິໍສ ວສ຺ສານິ ອຄາຣມຊ຺ເຌ ວສິຕ຺ວາ ມຫາຠິນິກ຺ຂມນໍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ປຏິວິທ຺ຘສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາໂຓ ໂພຘິມຓ຺ເຑ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປຕ຺ຕນໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ໂລການຸຄ຺ຄຫໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຣາຊຄຫໍ ອາຄມ຺ມ ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເມ ຣາຊຄຫໍ ອາຄໂຕ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ ຠເຓ ມມ ປຸຕ຺ຕໍ ອາເນຖາ’’ຕິ ປິຕຣາ ປຫິເຕ ສຫສ຺ສສຫສ຺ສປຣິວາເຣ ທສ ອມຈ຺ເຈ ເອຫິຠິກ຺ຂຸປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ກາຬຸທາຍິຕ຺ເຖເຣນ ຈາຣິກາຄມນໍ ອາຍາຈິໂຕ ຣາຊຄຫໂຕ ວີສຕິສຫສ຺ສຠິກ຺ຂຸປຣິວາໂຣ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ກປິລວຕ຺ຖຸປຸຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຎາຕິສມາຄເມ ອເນເກຫິ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິເຍຫິ ສປ຺ປາຏິຫາຣິຍໍ ວິຈິຕ຺ຣຘມ຺ມເທສນໍ ກຕ຺ວາ ມຫາຊນໍ ອມຕປານໍ ປາເຍຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ນຄຣທ຺ວາເຣ ຐຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ກຸລນຄຣໍ ອາຄຕານໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘານໍ ອາຈິຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ ອາວຊ຺ຊມາໂນ ‘‘ສປທານໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຓໍ ອາຈິຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ສປທານໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ອາຄຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ຘມ຺ມໍ ກເຖຕ຺ວາ ເຕນ ສກນິເວສນໍ ປເວເສຕ຺ວາ ກຕສກ຺ກາຣສມ຺ມາໂນ ຕຕ຺ຖ ກາຕພ຺ພໍ ຎາຕິຊນານຸຄ຺ຄຫໍ ກຕ຺ວາ ຣາຫຸລກຸມາຣໍ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ກປິລວຕ຺ຖຸປຸຣໂຕ ມລ຺ລຣຏ຺ເຐ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ອນຸປິຍອມ຺ພວນໍ ອຄມາສິ.

ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ ສາກິຍຊນໍ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ສເຈ ມມ ປຸຕ຺ໂຕ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສິສ຺ສ, ຣາຊາ ອຠວິສ຺ສ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ສຕ຺ຕຣຕນສມນ຺ນາຄໂຕ. ນຕ຺ຕາປິ ເມ ຣາຫຸລກຸມາໂຣ ຂຕ຺ຕິຍຄເຓນ ສທ຺ຘິໍ ຕໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ອຈຣິສ຺ສ, ຕຸມ຺ເຫປິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ຊານາຖ. ອິທານິ ປນ ເມ ປຸຕ຺ໂຕ ພຸທ຺ໂຘ ຊາໂຕ, ຂຕ຺ຕິຍາວສ຺ສ ປຣິວາຣາ ໂຫນ຺ຕຸ. ຕຸມ຺ເຫ ເອເກກກຸລໂຕ ເອເກກໍ ທາຣກໍ ເທຖາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ສຫສ຺ສຂຕ຺ຕິຍກຸມາຣາ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມຫານາໂມ ກຸຏຸມ຺ພສາມິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ອນຸຣຸທ຺ຘສກ຺ກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຕຣຫິ, ຕາຕ ອນຸຣຸທ຺ຘ, ອຠິຎ຺ຎາຕາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ສກ຺ຍກຸມາຣາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປພ຺ພຊິຕໍ ອນຸປພ຺ພຊນ຺ຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ກຸເລ ນຕ຺ຖິ ໂກຈິ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ ວາ ປພ຺ພຊ, ອຫໍ ວາ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ຕສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຆຣາວາເສ ຣຸຈິໍ ອກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕສຕ຺ຕໂມ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ຕສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊານຸກ຺ກໂມ ສງ຺ຆເຠທກກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໓໓໐ ອາທໂຍ) ອາຄໂຕວ.

ເອວໍ ອນຸປິຍອມ຺ພວນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິເຕສຸ ປນ ເຕສຸ ຕສ຺ມິໍເຍວ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ຠທ຺ທິຍຕ຺ເຖໂຣ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖໂຣ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ, ເທວທຕ຺ໂຕ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສິ, ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາສິ, ຠຄຸຕ຺ເຖໂຣ ຈ ກິມິລຕ຺ເຖໂຣ ຈ ປຈ຺ຉາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ເຕສໍ ປນ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເຖຣານໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ປຸພ຺ພປຕ຺ຖນາຠິນີຫາໂຣ ອາຄມິສ຺ສຕິ. ອຍໍ ປນ ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖໂຣ ຘມ຺ມເສນາປຕິສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຈຕິຍຣຏ຺ເຐ ປາຈີນວໍສມິຄທາຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ ວິຕກ຺ເກສິ, ອຏ຺ຐເມ ກິລມຕິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ອຏ຺ຐເມ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ ກິລມຕີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ‘‘ຕສ຺ສ ສງ຺ກປ຺ປໍ ປູເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕວຣພຸທ຺ຘາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ອຏ຺ຐມໍ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ກໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຈຕຸປຈ຺ຈຍສນ຺ໂຕສຠາວນາຣາມປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ມຫາອຣິຍວໍສປຏິປທໍ (ອ. ນິ. ໘.໓໐) ກເຖຕ຺ວາ ອາກາເສ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ເຠສກລາວນເມວ ຄໂຕ.

ເຖໂຣ ຕຖາຄເຕ ຄຕມຕ຺ເຕເຍວ ເຕວິຊ຺ໂຊ ມຫາຂີຓາສໂວ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຖາ ມຍ຺ຫໍ ມນໍ ຊານິຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຏ຺ຐມໍ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ກໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອທາສິ. ໂສ ຈ ເມ ມໂນຣໂຖ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ພຸທ຺ຘານໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຏິວິທ຺ຘຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

‘‘ມມ ສງ຺ກປ຺ປມຎ຺ຎາຍ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ອນຸຕ຺ຕໂຣ;

ມໂນມເຍນ ກາເຍນ, ອິທ຺ຘິຍາ ອຸປສງ຺ກມິ.

‘‘ຍຖາ ເມ ອຫຸ ສງ຺ກປ຺ໂປ, ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ເທສຍິ;

ນິປ຺ປປຎ຺ຈຣໂຕ ພຸທ຺ໂຘ, ນິປ຺ປປຎ຺ຈມເທສຍິ.

‘‘ຕສ຺ສາຫໍ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ, ວິຫາສິໍ ສາສເນ ຣໂຕ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ. (ເຖຣຄາ. ໙໐໑-໙໐໓);

ອຖ ນໍ ອປຣຠາເຄ ສຕ຺ຖາ ເຊຕວນມຫາວິຫາເຣ ວິຫຣນ຺ໂຕ ‘‘ມມ ສາສເນ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸການໍ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ອຄ຺ໂຄ’’ຕິ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ.