໓. ຕິກປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິ

໙໑. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ນິຣາໂສ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸສ຺ສີໂລ ໂຫຕິ ປາປຘມ຺ໂມ ອສຸຈິ ສງ຺ກສ຺ສຣສມາຈາໂຣ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກມ຺ມນ຺ໂຕ ອສ຺ສມໂຓ ສມຓປຏິຎ຺ໂຎ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ໂຎ ອນ຺ໂຕປູຕິ ອວສ຺ສຸໂຕ ກສມ຺ພຸຊາໂຕ. ໂສ ສຸຓາຕິ – ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ກິຣ ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫມ຺ປິ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ນິຣາໂສ’’.

໙໒. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາສໍໂສ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສີລວາ ໂຫຕິ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ. ໂສ ສຸຓາຕິ – ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ກິຣ ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫມ຺ປິ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ອາສໍໂສ’’.

໙໓. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິຄຕາໂສ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ສຸຓາຕິ – ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ກິຣ ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫມ຺ປິ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຍາ ຫິສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ອວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິມຸຕ຺ຕາສາ, ສາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ວິຄຕາໂສ’’.

໙໔. ຕຕ຺ຖ ກຕເມ ຕໂຍ ຄິລານູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ? ຕໂຍ ຄິລານາ – ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຄິລາໂນ ລຠນ຺ໂຕ ວາ ສປ຺ປາຍານິ ໂຠຊນານິ ອລຠນ຺ໂຕ ວາ ສປ຺ປາຍານິ ໂຠຊນານິ, ລຠນ຺ໂຕ ວາ ສປ຺ປາຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ອລຠນ຺ໂຕ ວາ ສປ຺ປາຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ, ລຠນ຺ໂຕ ວາ ປຕິຣູປໍ ອຸປຏ຺ຐາກໍ ອລຠນ຺ໂຕ ວາ ປຕິຣູປໍ ອຸປຏ຺ຐາກໍ, ເນວ ວຸຏ຺ຐາຕິ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ. (໑)

ອິຘ ປເນກຈ຺ໂຈ ຄິລາໂນ ລຠນ຺ໂຕ ວາ ສປ຺ປາຍານິ ໂຠຊນານິ ອລຠນ຺ໂຕ ວາ ສປ຺ປາຍານິ ໂຠຊນານິ, ລຠນ຺ໂຕ ວາ ສປ຺ປາຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ອລຠນ຺ໂຕ ວາ ສປ຺ປາຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ, ລຠນ຺ໂຕ ວາ ປຕິຣູປໍ ອຸປຏ຺ຐາກໍ ອລຠນ຺ໂຕ ວາ ປຕິຣູປໍ ອຸປຏ຺ຐາກໍ, ວຸຏ຺ຐາຕິ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ. (໒)

ອິຘ ປເນກຈ຺ໂຈ ຄິລາໂນ ລຠນ຺ໂຕ ສປ຺ປາຍານິ ໂຠຊນານິ ໂນ ອລຠນ຺ໂຕ, ລຠນ຺ໂຕ ສປ຺ປາຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ໂນ ອລຠນ຺ໂຕ, ລຠນ຺ໂຕ ປຕິຣູປໍ ອຸປຏ຺ຐາກໍ ໂນ ອລຠນ຺ໂຕ, ວຸຏ຺ຐາຕິ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ. (໓)

ຕຕ຺ຣ ຍ຺ວາຍໍ ຄິລາໂນ ລຠນ຺ໂຕ ສປ຺ປາຍານິ ໂຠຊນານິ ໂນ ອລຠນ຺ໂຕ, ລຠນ຺ໂຕ ສປ຺ປາຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ໂນ ອລຠນ຺ໂຕ, ລຠນ຺ໂຕ ປຕິຣູປໍ ອຸປຏ຺ຐາກໍ ໂນ ອລຠນ຺ໂຕ, ວຸຏ຺ຐາຕິ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ, ອິມໍ ຄິລານໍ ປຏິຈ຺ຈ ຠຄວຕາ ຄິລານຠຕ຺ຕໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ຄິລານເຠສຊ຺ຊໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ຄິລານຸປຏ຺ຐາໂກ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ. ອິມຎ຺ຈ ປນ ຄິລານໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຎ຺ເຎປິ ຄິລານາ ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ພາ.

ເອວເມວໍ [ເອວເມວ (ສີ.)] ຕໂຍ ຄິລານູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ລຠນ຺ໂຕ ວາ ຕຖາຄຕໍ ທສ຺ສນາຍ ອລຠນ຺ໂຕ ວາ ຕຖາຄຕໍ ທສ຺ສນາຍ, ລຠນ຺ໂຕ ວາ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ສວຓາຍ ອລຠນ຺ໂຕ ວາ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ສວຓາຍ, ເນວ ໂອກ຺ກມຕິ ນິຍາມໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ. (໑)

ອິຘ ປເນກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ລຠນ຺ໂຕ ວາ ຕຖາຄຕໍ ທສ຺ສນາຍ ອລຠນ຺ໂຕ ວາ ຕຖາຄຕໍ ທສ຺ສນາຍ, ລຠນ຺ໂຕ ວາ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ສວຓາຍ ອລຠນ຺ໂຕ ວາ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ສວຓາຍ, ໂອກ຺ກມຕິ ນິຍາມໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ. (໒)

ອິຘ ປເນກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ລຠນ຺ໂຕ ຕຖາຄຕໍ ທສ຺ສນາຍ ໂນ ອລຠນ຺ໂຕ, ລຠນ຺ໂຕ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ສວຓາຍ ໂນ ອລຠນ຺ໂຕ, ໂອກ຺ກມຕິ ນິຍາມໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ. (໓)

ຕຕ຺ຣ ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ລຠນ຺ໂຕ ຕຖາຄຕໍ ທສ຺ສນາຍ ໂນ ອລຠນ຺ໂຕ, ລຠນ຺ໂຕ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ສວຓາຍ ໂນ ອລຠນ຺ໂຕ, ໂອກ຺ກມຕິ ນິຍາມໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປຏິຈ຺ຈ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມເທສນາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ, ອິມຎ຺ຈ ປຸຄ຺ຄລໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ເທເສຕພ຺ໂພ. ອິເມ ຕໂຍ ຄິລານູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ.

໙໕. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສກ຺ຂີ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຏ຺ຐ ວິໂມກ຺ເຂ ກາເຍນ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ກາຍສກ຺ຂີ’’.

໙໖. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕາ ຈສ຺ສ ຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎາຍ ໂວທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ ໂວຈຣິຕາ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ’’.

໙໗. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິຕາ ຈສ຺ສ ຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎາຍ ໂວທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ ໂວຈຣິຕາ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ຍຖາທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ’’.

໙໘. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຄູຖຠາຓີ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ມຸສາວາທີ ໂຫຕິ ສຠຄ຺ຄໂຕ ວາ ປຣິສຄ຺ຄໂຕ ວາ ຎາຕິມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ປູຄມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ຣາຊກຸລມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ອຠິນີໂຕ ສກ຺ຂິປຸຏ຺ໂຐ – ‘‘ເອຫມ຺ໂຠ [ເອຫິ ໂຠ (ສ຺ຍາ. ກ.) ມ. ນິ. ໑.໔໔໐; ອ. ນິ. ໓.໒໘], ປຸຣິສ, ຍໍ ຊານາສິ ຕໍ ວເທຫີ’’ຕິ, ໂສ ອຊານໍ ວາ ອາຫ – ‘‘ຊານາມີ’’ຕິ, ຊານໍ ວາ ອາຫ – ‘‘ນ ຊານາມີ’’ຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ – ‘‘ປສ຺ສາມີ’’ຕິ, ປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ – ‘‘ນ ປສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອິຕິ ອຕ຺ຕເຫຕຸ ວາ ປຣເຫຕຸ ວາ ອາມິສກິຎ຺ຈິກ຺ຂເຫຕຸ ວາ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ຄູຖຠາຓີ’’.

໙໙. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຸປ຺ຜຠາຓີ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ສຠຄ຺ຄໂຕ ວາ ປຣິສຄ຺ຄໂຕ ວາ ຎາຕິມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ປູຄມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ຣາຊກຸລມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ອຠິນີໂຕ ສກ຺ຂິປຸຏ຺ໂຐ – ‘‘ເອຫມ຺ໂຠ, ປຸຣິສ, ຍໍ ຊານາສິ ຕໍ ວເທຫີ’’ຕິ, ໂສ ອຊານໍ ວາ ອາຫ – ‘‘ນ ຊານາມີ’’ຕິ, ຊານໍ ວາ ອາຫ – ‘‘ຊານາມີ’’ຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ – ‘‘ນ ປສ຺ສາມີ’’ຕິ, ປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ – ‘‘ປສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອິຕິ ອຕ຺ຕເຫຕຸ ວາ ປຣເຫຕຸ ວາ ອາມິສກິຎ຺ຈິກ຺ຂເຫຕຸ ວາ ນ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ປຸປ຺ຜຠາຓີ’’.

໑໐໐. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ມຘຸຠາຓີ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຍາ ສາ ວາຈາ ເນລາ ກຓ຺ຓສຸຂາ ເປມນິຍາ ຫທຍງ຺ຄມາ ໂປຣີ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ ພຫຸຊນມນາປາ, ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ມຘຸຠາຓີ’’.

໑໐໑. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຣຸກູປມຈິຕ຺ໂຕ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອຸປາຍາສພຫຸໂລ, ອປ຺ປມ຺ປິ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ [ປຕິຏ຺ຐີຍຕິ (ສ຺ຍາ. ກ.) ອ. ນິ. ໓.໒໕], ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ທຸຏ຺ຐາຣຸໂກ ກຏ຺ເຐນ ວາ ກຐລາຍ [ກຖລາຍ (ກ.), ກຖເລນ (ອຏ຺ຐກຖາ) ອ. ນິ. ໓.໒໕] ວາ ຆຏ຺ຏິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍໂສ ມຕ຺ຕາຍ ອາສວໍ ເທຕິ [ອສ຺ສວໂນຕິ (ສີ.)], ເອວເມວໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອຸປາຍາສພຫຸໂລ, ອປ຺ປມ຺ປິ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ, ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ອຣຸກູປມຈິຕ຺ໂຕ’’.

໑໐໒. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິຊ຺ຊູປມຈິຕ຺ໂຕ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍ ວິຊ຺ຊນ຺ຕຣິກາຍ ຣູປານິ ປສ຺ເສຍ຺ຍ, ເອວເມວໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ວິຊ຺ຊູປມຈິຕ຺ໂຕ’’.

໑໐໓. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ວຊິຣູປມຈິຕ຺ໂຕ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ວຊິຣສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ອເຠຊ຺ຊໍ ມຓິ ວາ ປາສາໂຓ ວາ, ເອວເມວໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ວຊິຣູປມຈິຕ຺ໂຕ’’.

໑໐໔. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນ຺ໂຘ? ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕຖາຣູປໍ ຈກ຺ຂຸ ນ ໂຫຕິ ຍຖາຣູເປນ ຈກ຺ຂຸນາ ອນຘິຄຕໍ ວາ ໂຠຄໍ ອຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອຘິຄຕໍ ວາ ໂຠຄໍ ຜາຕິໍ ກເຣຍ຺ຍ; ຕຖາຣູປມ຺ປິສ຺ສ ຈກ຺ຂຸ ນ ໂຫຕິ ຍຖາຣູເປນ ຈກ຺ຂຸນາ ກຸສລາກຸສເລ ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍ, ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ເຊ ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍ, ຫີນປ຺ປຓີເຕ ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍ, ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາເຄ ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ອນ຺ໂຘ’’.

໑໐໕. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເອກຈກ຺ຂຸ? ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕຖາຣູປໍ ຈກ຺ຂຸ ໂຫຕິ, ຍຖາຣູເປນ ຈກ຺ຂຸນາ ອນຘິຄຕໍ ວາ ໂຠຄໍ ອຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອຘິຄຕໍ ວາ ໂຠຄໍ ຜາຕິໍ ກເຣຍ຺ຍ; ຕຖາຣູປມ຺ປິສ຺ສ ຈກ຺ຂຸ ນ ໂຫຕິ ຍຖາຣູເປນ ຈກ຺ຂຸນາ ກຸສລາກຸສເລ ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍ, ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ເຊ ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍ, ຫີນປ຺ປຓີເຕ ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍ, ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາເຄ ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ເອກຈກ຺ຂຸ’’.

໑໐໖. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ທ຺ວິຈກ຺ຂຸ? ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕຖາຣູປໍ ຈກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ຍຖາຣູເປນ ຈກ຺ຂຸນາ ອນຘິຄຕໍ ວາ ໂຠຄໍ ອຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອຘິຄຕໍ ວາ ໂຠຄໍ ຜາຕິໍ ກເຣຍ຺ຍ; ຕຖາຣູປມ຺ປິສ຺ສ ຈກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ຍຖາຣູເປນ ຈກ຺ຂຸນາ ກຸສລາກຸສເລ ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍ, ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ເຊ ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍ, ຫີນປ຺ປຓີເຕ ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍ, ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຏິຠາເຄ ຘມ຺ເມ ຊາເນຍ຺ຍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ທ຺ວິຈກ຺ຂຸ’’.

໑໐໗. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອວກຸຊ຺ຊປຎ຺ໂຎ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕາ [ຄໂຕ (ສີ.), ຄນ຺ຕ຺ວາ (ສ຺ຍາ.)] ໂຫຕິ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມສ຺ສວຓາຍ [ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ (ສ຺ຍາ.)]. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສນ຺ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ເນວ ອາທິໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ມຊ຺ຌໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ປຣິໂຍສານໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ວຸຏ຺ຐິໂຕປິ ຕມ຺ຫາ ອາສນາ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ເນວ ອາທິໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ມຊ຺ຌໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ປຣິໂຍສານໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ກຸມ຺ໂຠ ນິກ຺ກຸຊ຺ໂຊ [ນິກຸຊ຺ໂຊ (ສ຺ຍາ.) ອ. ນິ. ໓.໓໐] ຕຕ຺ຣ ອຸທກໍ ອາສິຕ຺ຕໍ ວິວຏ຺ຏຕິ, ໂນ ສຓ຺ຐາຕິ; ເອວເມວໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມສ຺ສວຓາຍ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສນ຺ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ເນວ ອາທິໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ມຊ຺ຌໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ປຣິໂຍສານໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ວຸຏ຺ຐິໂຕປິ ຕມ຺ຫາ ອາສນາ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ເນວ ອາທິໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ມຊ຺ຌໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ປຣິໂຍສານໍ ມນສິ ກໂຣຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ອວກຸຊ຺ຊປຎ຺ໂຎ’’.

໑໐໘. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຈ຺ຉງ຺ຄປຎ຺ໂຎ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມສ຺ສວຓາຍ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສນ຺ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ອາທິມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ມຊ຺ຌມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ປຣິໂຍສານມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ. ວຸຏ຺ຐິໂຕ ຈ ໂຂ ຕມ຺ຫາ ອາສນາ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ເນວ ອາທິໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ມຊ຺ຌໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ປຣິໂຍສານໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ປຸຣິສສ຺ສ ອຸຈ຺ຉງ຺ເຄ ນານາຂຊ຺ຊການິ ອາກິຓ຺ຓານິ – ຕິລາ ຕຓ຺ຑຸລາ [ຕິລຕຓ຺ຑຸລາ (ກ.) ອ. ນິ. ໓.໓໐] ໂມທກາ ພທຣາ. ໂສ ຕມ຺ຫາ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ສຕິສມ຺ໂມສາ ປກິເຣຍ຺ຍ. ເອວເມວໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມສ຺ສວຓາຍ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສນ຺ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ອາທິມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ມຊ຺ຌມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ປຣິໂຍສານມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ. ວຸຏ຺ຐິໂຕ ຈ ໂຂ ຕມ຺ຫາ ອາສນາ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ເນວ ອາທິມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ມຊ຺ຌມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ປຣິໂຍສານມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ອຸຈ຺ຉງ຺ຄປຎ຺ໂຎ’’.

໑໐໙. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຖຸປຎ຺ໂຎ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມສ຺ສວຓາຍ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສນ຺ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ອາທິມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ມຊ຺ຌມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ປຣິໂຍສານມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ. ວຸຏ຺ຐິໂຕປິ ຕມ຺ຫາ ອາສນາ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ອາທິມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ມຊ຺ຌມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ປຣິໂຍສານມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ກຸມ຺ໂຠ ອຸກ຺ກຸຊ຺ໂຊ ຕຕ຺ຣ ອຸທກໍ ອາສິຕ຺ຕໍ ສຓ຺ຐາຕິ, ໂນ ວິວຏ຺ຏຕິ; ເອວເມວໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມສ຺ສວຓາຍ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສນ຺ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ອາທິມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ມຊ຺ຌມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ປຣິໂຍສານມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ. ວຸຏ຺ຐິໂຕປິ ຕມ຺ຫາ ອາສນາ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ອາທິມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ມຊ຺ຌມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ປຣິໂຍສານມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ປຸຖຸປຎ຺ໂຎ’’.

໑໑໐. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາເມສຸ ຈ ຠເວສຸ ຈ ອວີຕຣາໂຄ? ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ – ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຸຄ຺ຄລາ ‘‘ກາເມສຸ ຈ ຠເວສຸ ຈ ອວີຕຣາຄາ’’.

໑໑໑. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາເມສຸ ວີຕຣາໂຄ, ຠເວສຸ ອວີຕຣາໂຄ? ອນາຄາມີ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ກາເມສຸ ວີຕຣາໂຄ, ຠເວສຸ ອວີຕຣາໂຄ’’.

໑໑໒. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາເມສຸ ຈ ຠເວສຸ ຈ ວີຕຣາໂຄ? ອຣຫາ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ກາເມສຸ ຈ ຠເວສຸ ຈ ວີຕຣາໂຄ’’.

໑໑໓. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ປາສາຓເລຂູປໂມ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຠິຓ຺ຫໍ ກຸຊ຺ຌຕິ. ໂສ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ໂກໂຘ ຈິຣໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອນຸເສຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ປາສາເຓ ເລຂາ ນ ຂິປ຺ປໍ ລຸຊ຺ຊຕິ ວາເຕນ ວາ ອຸທເກນ ວາ, ຈິຣຏ຺ຐິຕິກາ ໂຫຕິ; ເອວເມວໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຠິຓ຺ຫໍ ກຸຊ຺ຌຕິ. ໂສ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ໂກໂຘ ຈິຣໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອນຸເສຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ປາສາຓເລຂູປໂມ’’.

໑໑໔. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຖວິເລຂູປໂມ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຠິຓ຺ຫໍ ກຸຊ຺ຌຕິ. ໂສ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ໂກໂຘ ນ ຈິຣໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອນຸເສຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ປຖວິຍາ [ປຐວິຍາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ເລຂາ ຂິປ຺ປໍ ລຸຊ຺ຊຕິ ວາເຕນ ວາ ອຸທເກນ ວາ, ນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກາ ໂຫຕິ; ເອວເມວໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຠິຓ຺ຫໍ ກຸຊ຺ຌຕິ. ໂສ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ໂກໂຘ ນ ຈິຣໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອນຸເສຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ປຖວິເລຂູປໂມ’’.

໑໑໕. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸທກເລຂູປໂມ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຄາຬ຺ເຫນປິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ຜຣຸເສນປິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ອມນາເປນປິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ສໍສນ຺ທຕິເມວ [… ເຈວ (ສ຺ຍາ.) ອ. ນິ. ໓.໑໓໓] ສນ຺ຘິຍຕິເມວ [… ເຈວ (ສ຺ຍາ.) ອ. ນິ. ໓.໑໓໓] ສມ຺ໂມທຕິເມວ [… ເຈວ (ສ຺ຍາ.) ອ. ນິ. ໓.໑໓໓]. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອຸທເກ ເລຂາ ຂິປ຺ປໍ ລຸຊ຺ຊຕິ, ນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກາ ໂຫຕິ; ເອວເມວໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຄາຬ຺ເຫນປິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ຜຣຸເສນປິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ອມນາເປນປິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ສໍສນ຺ທຕິເມວ ສນ຺ຘິຍຕິເມວ ສມ຺ໂມທຕິເມວ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ອຸທກເລຂູປໂມ’’.

໑໑໖. ຕຕ຺ຖ ກຕເມ ຕໂຍ ໂປຕ຺ຖກູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ? ຕໂຍ ໂປຕ຺ຖກາ – ນໂວປິ ໂປຕ຺ຖໂກ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ເຈວ ໂຫຕິ ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ໂສ ຈ ອປ຺ປຄ຺ໂຆ ຈ, ມຊ຺ຌິໂມປິ ໂປຕ຺ຖໂກ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ເຈວ ໂຫຕິ ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ໂສ ຈ ອປ຺ປຄ຺ໂຆ ຈ, ຊິຓ຺ໂຓປິ ໂປຕ຺ຖໂກ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ເຈວ ໂຫຕິ ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ໂສ ຈ ອປ຺ປຄ຺ໂຆ ຈ. ຊິຓ຺ຓມ຺ປິ ໂປຕ຺ຖກໍ ອຸກ຺ຂລິປຣິມຊ຺ຊນໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ ສງ຺ກາຣກູເຏ ວາ ນໍ ຉຑ຺ເຑນ຺ຕິ. ເອວເມວໍ ຕໂຍເມ ໂປຕ຺ຖກູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ຠິກ຺ຂູສຸ. ກຕເມ ຕໂຍ? ນໂວ ເຈປິ ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ, ອິທມສ຺ສ ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ ໂປຕ຺ຖໂກ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ, ຕຖູປໂມ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ. ເຍ ໂຂ ປນສ຺ສ ເສວນ຺ຕິ ຠຊນ຺ຕິ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຕໍ ໂຫຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ. ອິທມສ຺ສ ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ສຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ ໂປຕ຺ຖໂກ ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ໂສ, ຕຖູປໂມ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ. ເຍສໍ ໂຂ ປນ ໂສ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ, ເຕສໍ ຕໍ ນ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ ນ ມຫານິສໍສໍ. ອິທມສ຺ສ ອປ຺ປຄ຺ຆຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ ໂປຕ຺ຖໂກ ອປ຺ປຄ຺ໂຆ, ຕຖູປໂມ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ.

ມຊ຺ຌິໂມ ເຈປິ ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ…ເປ… ເຖໂຣ ເຈປິ ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ, ອິທມສ຺ສ ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ ໂປຕ຺ຖໂກ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ, ຕຖູປໂມ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ. ເຍ ໂຂ ປນສ຺ສ ເສວນ຺ຕິ ຠຊນ຺ຕິ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຕໍ ໂຫຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ. ອິທມສ຺ສ ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ສຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ ໂປຕ຺ຖໂກ ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ໂສ, ຕຖູປໂມ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ. ເຍສໍ ໂຂ ປນ ໂສ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ, ເຕສໍ ຕໍ ນ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ ນ ມຫານິສໍສໍ. ອິທມສ຺ສ ອປ຺ປຄ຺ຆຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ ໂປຕ຺ຖໂກ ອປ຺ປຄ຺ໂຆ, ຕຖູປໂມ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ.

ເອວຣູໂປ ເຈ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ຠຓຕິ. ຕເມນໍ ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ຕຸຍ຺ຫໍ ພາລສ຺ສ ອພ຺ຍຕ຺ຕສ຺ສ ຠຓິເຕນ, ຕ຺ວມ຺ປິ ນາມ ຠຓິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິ! ໂສ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ນິຈ຺ຉາເຣຕິ ຍຖາຣູປາຍ ວາຈາຍ ສງ຺ໂຆ ຕໍ ອຸກ຺ຂິປຕິ, ສງ຺ກາຣກູເຏວ ນໍ ໂປຕ຺ຖກໍ. ອິເມ ຕໂຍ ໂປຕ຺ຖກູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ຠິກ຺ຂູສຸ.

໑໑໗. ຕຕ຺ຖ ກຕເມ ຕໂຍ ກາສິກວຕ຺ຖູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ? ຕີຓິ ກາສິກວຕ຺ຖານິ – ນວມ຺ປິ ກາສິກວຕ຺ຖໍ ວຓ຺ຓວນ຺ຕຎ຺ເຈວ ໂຫຕິ ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສຎ຺ຈ ມຫຄ຺ຆຎ຺ຈ, ມຊ຺ຌິມມ຺ປິ ກາສິກວຕ຺ຖໍ ວຓ຺ຓວນ຺ຕຎ຺ເຈວ ໂຫຕິ ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສຎ຺ຈ ມຫຄ຺ຆຎ຺ຈ, ຊິຓ຺ຓມ຺ປິ ກາສິກວຕ຺ຖໍ ວຓ຺ຓວນ຺ຕຎ຺ເຈວ ໂຫຕິ ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສຎ຺ຈ ມຫຄ຺ຆຎ຺ຈ. ຊິຓ຺ຓມ຺ປິ ກາສິກວຕ຺ຖໍ ຣຕນປລິເວຐນໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ ຄນ຺ຘກຣຓ຺ຑເກ ວາ ນໍ ນິກ຺ຂິປນ຺ຕິ.

ເອວເມວໍ ຕໂຍເມ ກາສິກວຕ຺ຖູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ຠິກ຺ຂູສຸ. ກຕເມ ຕໂຍ? ນໂວ ເຈປິ ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສີລວາ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ, ອິທມສ຺ສ ສຸວຓ຺ຓຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ຕໍ ກາສິກວຕ຺ຖໍ ວຓ຺ຓວນ຺ຕໍ, ຕຖູປໂມ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ. ເຍ ໂຂ ປນສ຺ສ ເສວນ຺ຕິ ຠຊນ຺ຕິ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຕໍ ໂຫຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ. ອິທມສ຺ສ ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ຕໍ ກາສິກວຕ຺ຖໍ ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສໍ, ຕຖູປໂມ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ. ເຍສໍ ໂຂ ປນ ໂສ [ເຍສໍ ໂຂ ປນ (ສພ຺ພຕ຺ຖ) ອ. ນິ. ໓.໑໐໐] ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ [ປຕິຄຓ຺ຫາຕິ (ສີ.) ຣູປສິທ຺ຘິຏີກາຍ ປນ ສເມຕິ] ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ, ເຕສໍ ຕໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສໍ. ອິທມສ຺ສ ມຫຄ຺ຆຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ຕໍ ກາສິກວຕ຺ຖໍ ມຫຄ຺ຆໍ, ຕຖູປໂມ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ.

ມຊ຺ຌິໂມ ເຈປິ ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ເຖໂຣ ເຈປິ ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສີລວາ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ, ອິທມສ຺ສ ສຸວຓ຺ຓຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ຕໍ ກາສິກວຕ຺ຖໍ ວຓ຺ຓວນ຺ຕໍ, ຕຖູປໂມ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ. ເຍ ໂຂ ປນສ຺ສ ເສວນ຺ຕິ ຠຊນ຺ຕິ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຕໍ ໂຫຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ. ອິທມສ຺ສ ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ຕໍ ກາສິກວຕ຺ຖໍ ສຸຂສມ຺ຜສ຺ສໍ, ຕຖູປໂມ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ. ເຍສໍ ໂຂ ປນ ໂສ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ, ເຕສໍ ຕໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສໍ. ອິທມສ຺ສ ມຫຄ຺ຆຕາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ຕໍ ກາສິກວຕ຺ຖໍ ມຫຄ຺ຆໍ, ຕຖູປໂມ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ.

ເອວຣູໂປ ເຈ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ຠຓຕິ, ຕເມນໍ ຠິກ຺ຂູ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ອປ຺ປສທ຺ທາ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ໂຫຖ, ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິນຍຎ຺ຈ ຠຓຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ວຈນໍ ອາເຘຍ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຄນ຺ຘກຣຓ຺ຑເກວ ນໍ ກາສິກວຕ຺ຖໍ. ອິເມ ຕໂຍ ກາສິກວຕ຺ຖູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ຠິກ຺ຂູສຸ.

໑໑໘. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸທ຺ຘໂຕ ໂຫຕິ ອຸນ຺ນໂຬ ຈປໂລ ມຸຂໂຣ ວິກິຓ຺ຓວາໂຈ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິ ອສມ຺ປຊາໂນ ອສມາຫິໂຕ ວິພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ປາກຏິນ຺ທ຺ຣິໂຍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ສຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ’’.

໑໑໙. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນຸທ຺ຘໂຕ ໂຫຕິ ອນຸນ຺ນໂຬ ອຈປໂລ ອມຸຂໂຣ ອວິກິຓ຺ຓວາໂຈ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິ ສມ຺ປຊາໂນ ສມາຫິໂຕ ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ໂຕ ສໍວຸຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ທຸປ຺ປເມຍ຺ໂຍ’’.

໑໒໐. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ’’.

໑໒໑. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ ນ ຠຊິຕພ຺ໂພ ນ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຫີໂນ ໂຫຕິ ສີເລນ ສມາຘິນາ ປຎ຺ຎາຍ. ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ ນ ຠຊິຕພ຺ໂພ ນ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນຸທ຺ທຍາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອນຸກມ຺ປາ.

໑໒໒. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເສວິຕພ຺ໂພ ຠຊິຕພ຺ໂພ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສທິໂສ ໂຫຕິ ສີເລນ ສມາຘິນາ ປຎ຺ຎາຍ. ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ເສວິຕພ຺ໂພ ຠຊິຕພ຺ໂພ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘‘ສີລສາມຎ຺ຎຄຕານໍ ສຕໍ ສີລກຖາ ຈ ໂນ ຠວິສ຺ສຕິ, ສາ ຈ ໂນ ຜາສຸ ຠວິສ຺ສຕິ, ສາ ຈ ໂນ ປວຕ຺ຕິນີ ຠວິສ຺ສຕິ; ສມາຘິສາມຎ຺ຎຄຕານໍ ສຕໍ ສມາຘິກຖາ ຈ ໂນ ຠວິສ຺ສຕິ, ສາ ຈ ໂນ ຜາສຸ ຠວິສ຺ສຕິ, ສາ ຈ ໂນ ປວຕ຺ຕິນີ [ປວຕ຺ຕນີ (ສີ.) ອ. ນິ. ໓.໒໖] ຠວິສ຺ສຕິ; ປຎ຺ຎາສາມຎ຺ຎຄຕານໍ ສຕໍ ປຎ຺ຎາກຖາ ຈ ໂນ ຠວິສ຺ສຕິ, ສາ ຈ ໂນ ຜາສຸ ຠວິສ຺ສຕິ, ສາ ຈ ໂນ ປວຕ຺ຕິນີ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ເສວິຕພ຺ໂພ ຠຊິຕພ຺ໂພ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ.

໑໒໓. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ເສວິຕພ຺ໂພ ຠຊິຕພ຺ໂພ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຘິໂກ ໂຫຕິ ສີເລນ ສມາຘິນາ ປຎ຺ຎາຍ. ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ເສວິຕພ຺ໂພ ຠຊິຕພ຺ໂພ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘‘ອປຣິປູຣໍ ວາ ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິປູເຣສ຺ສາມິ, ປຣິປູຣໍ ວາ ສີລກ຺ຂນ຺ຘໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຍ ອນຸຄ຺ຄເຫສ຺ສາມິ; ອປຣິປູຣໍ ວາ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິປູເຣສ຺ສາມິ, ປຣິປູຣໍ ວາ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຍ ອນຸຄ຺ຄເຫສ຺ສາມິ; ອປຣິປູຣໍ ວາ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຣິປູເຣສ຺ສາມິ, ປຣິປູຣໍ ວາ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຍ ອນຸຄ຺ຄເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ເສວິຕພ຺ໂພ ຠຊິຕພ຺ໂພ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ.

໑໒໔. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ ນ ຠຊິຕພ຺ໂພ ນ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸສ຺ສີໂລ ໂຫຕິ ປາປຘມ຺ໂມ ອສຸຈິ ສງ຺ກສ຺ສຣສມາຈາໂຣ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກມ຺ມນ຺ໂຕ ອສ຺ສມໂຓ ສມຓປຏິຎ຺ໂຎ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ໂຎ ອນ຺ໂຕປູຕິ ອວສ຺ສຸໂຕ ກສມ຺ພຸຊາໂຕ. ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ ນ ຠຊິຕພ຺ໂພ ນ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ກິຎ຺ຈາປິ ເອວຣູປສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຖ ໂຂ ນໍ ປາປໂກ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ – ‘‘ປາປມິຕ຺ໂຕ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປາປສຫາໂຍ ປາປສມ຺ປວງ຺ໂກ’’ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອຫິ ຄູຖຄໂຕ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ຑໍສຕິ, ອຖ ໂຂ ນໍ ມກ຺ເຂຕິ; ເອວເມວໍ ກິຎ຺ຈາປິ ເອວຣູປສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຖ ໂຂ ນໍ ປາປໂກ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ – ‘‘ປາປມິຕ຺ໂຕ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປາປສຫາໂຍ ປາປສມ຺ປວງ຺ໂກ’’ຕິ! ຕສ຺ມາ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ ນ ຠຊິຕພ຺ໂພ ນ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ.

໑໒໕. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕພ຺ໂພ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ ນ ຠຊິຕພ຺ໂພ ນ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອຸປາຍາສພຫຸໂລ, ອປ຺ປມ຺ປິ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ, ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ທຸຏ຺ຐາຣຸໂກ ກຏ຺ເຐນ ວາ ກຐລາຍ ວາ ຆຏ຺ຏິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍໂສ ມຕ຺ຕາຍ ອາສວໍ ເທຕິ, ເອວເມວໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອຸປາຍາສພຫຸໂລ, ອປ຺ປມ຺ປິ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ, ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຕິນ຺ທຸກາລາຕໍ ກຏ຺ເຐນ ວາ ກຐລາຍ ວາ ຆຏ຺ຏິຕໍ ຠິຍ຺ໂຍໂສ ມຕ຺ຕາຍ ຈິຈ຺ຈິຏາຍຕິ ຈິຏິຈິຏາຍຕິ, ເອວເມວໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອຸປາຍາສພຫຸໂລ, ອປ຺ປມ຺ປິ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ, ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຄູຖກູໂປ ກຏ຺ເຐນ ວາ ກຐລາຍ ວາ ຆຏ຺ຏິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍໂສ ມຕ຺ຕາຍ ທຸຄ຺ຄນ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ເອວເມວໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂກຘໂນ ໂຫຕິ ອຸປາຍາສພຫຸໂລ, ອປ຺ປມ຺ປິ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ, ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ; ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕພ຺ໂພ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ ນ ຠຊິຕພ຺ໂພ ນ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘‘ອກ຺ໂກເສຍ຺ຍປິ ມໍ ປຣິຠາເສຍ຺ຍປິ ມໍ ອນຕ຺ຖມ຺ປິ ເມ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ! ຕສ຺ມາ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕພ຺ໂພ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ ນ ຠຊິຕພ຺ໂພ ນ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ.

໑໒໖. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເສວິຕພ຺ໂພ ຠຊິຕພ຺ໂພ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສີລວາ ໂຫຕິ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ – ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ເສວິຕພ຺ໂພ ຠຊິຕພ຺ໂພ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ກິຎ຺ຈາປິ ເອວຣູປສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຖ ໂຂ ນໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ – ‘‘ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ໂກ’’ຕິ! ຕສ຺ມາ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ເສວິຕພ຺ໂພ ຠຊິຕພ຺ໂພ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ.

໑໒໗. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ, ສມາຘິສ຺ມິໍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣີ, ປຎ຺ຎາຍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣີ? ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ – ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຸຄ຺ຄລາ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິໂນ, ສມາຘິສ຺ມິໍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣິໂນ, ປຎ຺ຎາຍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣິໂນ.

໑໒໘. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສີເລສຸ ຈ ປຣິປູຣກາຣີ, ສມາຘິສ຺ມິຎ຺ຈ ປຣິປູຣກາຣີ, ປຎ຺ຎາຍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣີ? ອນາຄາມີ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ສີເລສຸ ຈ ປຣິປູຣກາຣີ, ສມາຘິສ຺ມິຎ຺ຈ ປຣິປູຣກາຣີ, ປຎ຺ຎາຍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣີ.

໑໒໙. ກຕໂມ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສີເລສຸ ຈ ປຣິປູຣກາຣີ, ສມາຘິສ຺ມິຎ຺ຈ ປຣິປູຣກາຣີ, ປຎ຺ຎາຍ ຈ ປຣິປູຣກາຣີ? ອຣຫາ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ສີເລສຸ ຈ ປຣິປູຣກາຣີ, ສມາຘິສ຺ມິຎ຺ຈ ປຣິປູຣກາຣີ, ປຎ຺ຎາຍ ຈ ປຣິປູຣກາຣີ.

໑໓໐. ຕຕ຺ຖ ກຕເມ ຕໂຍ ສຕ຺ຖາໂຣ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ກາມານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ [ປຎ຺ຎາເປຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ນ ຣູປານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ນ ເວທນານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ອິຘ ປເນກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ກາມານຎ຺ຈ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຣູປານຎ຺ຈ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ນ ເວທນານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ. ອິຘ ປເນກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ກາມານຎ຺ຈ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຣູປານຎ຺ຈ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ເວທນານຎ຺ຈ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ.

ຕຕ຺ຣ ຍ຺ວາຍໍ ສຕ຺ຖາ ກາມານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ນ ຣູປານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ນ ເວທນານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຣູປາວຈຣສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີ ສຕ຺ຖາ ເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຣ ຍ຺ວາຍໍ ສຕ຺ຖາ ກາມານຎ຺ຈ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຣູປານຎ຺ຈ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ນ ເວທນານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ອຣູປາວຈຣສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີ ສຕ຺ຖາ ເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຣ ຍ຺ວາຍໍ ສຕ຺ຖາ ກາມານຎ຺ຈ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຣູປານຎ຺ຈ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ເວທນານຎ຺ຈ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສຕ຺ຖາ ເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອິເມ ຕໂຍ ສຕ຺ຖາໂຣ.

໑໓໑. ຕຕ຺ຖ ກຕເມ ອປເຣປິ ຕໂຍ ສຕ຺ຖາໂຣ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕານໍ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ, ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຕານໍ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ. ອິຘ ປເນກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕານໍ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ອຠິສມ຺ປຣາຍໍ ອຕ຺ຕານໍ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ. ອິຘ ປເນກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕານໍ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ, ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຕານໍ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ.

ຕຕ຺ຣ ຍ຺ວາຍໍ ສຕ຺ຖາ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕານໍ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ, ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຕານໍ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ, ສສ຺ສຕວາໂທ ສຕ຺ຖາ ເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຣ ຍ຺ວາຍໍ ສຕ຺ຖາ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕານໍ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ, ໂນ ຈ ໂຂ ອຠິສມ຺ປຣາຍໍ ອຕ຺ຕານໍ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ປຎ຺ຎເປຕິ, ອຸຈ຺ເຉທວາໂທ ສຕ຺ຖາ ເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຣ ຍ຺ວາຍໍ ສຕ຺ຖາ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕານໍ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ, ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຕານໍ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ນ ປຎ຺ຎເປຕິ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສຕ຺ຖາ ເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອິເມ ອປເຣປິ ຕໂຍ ສຕ຺ຖາໂຣ.

ຕິກນິທ຺ເທໂສ.