ປຕຎ຺ຊລິວາທວິຈາຣຓາ

໓. ອຖ ເຕນ ‘‘ປາຕຎ຺ຊລີມຕໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕີ’’ຕິ ວຈນມ຺ປິ ເອວໍ ວິຈາຣິຕໍ.

(ກ) ‘‘ພຸທ຺ຘໂຆໂສ ປຕຎ຺ຊລິສ຺ສ ວາ ອຎ຺ເຎສໍ ວາ ອຸຕ຺ຕຣອິນ຺ທິຍຣຏ຺ຐິການໍ ວາທໍ ອປ຺ປກເມວ ອຎ຺ຎາສິ. ປຕຎ຺ຊລິວາເທສຸ ຫິ ອຓິມາ ລຆິມາຕິ ອິທເມວ ທ຺ວຍໍ ທສ຺ເສສິ [ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໔໔] ຕຕຸຕ຺ຕຣິ ໂຍຄສຸຕ຺ຕໍ ອຊານນ຺ໂຕ, ປຕຎ຺ຊລິວາທສ຺ສ ຈ ຕຸເລຕ຺ວາ ທີປນາ ຕສ຺ສ ຄນ຺ເຖສຸ ນ ທິສ຺ສຕິ, ປຕຎ຺ຊລິນາ ກຕປກຣຓຎ຺ຈ ປຕຎ຺ຊລີຕິ ນາມມຕ຺ຕມ຺ປິ ຈ ຕຕ຺ຖ ທີປິຕໍ ນຕ຺ຖິ. ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ປນ ປຎ຺ຎາຠູມິນິທ຺ເທເສ ‘ປກຕິວາທີນໍ ປກຕິ ວິຍາ’ຕິ [ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໕໘໔] ປກຕິວາທ (ສໍຂ຺ຍາວາທ) ນາມມຕ຺ຕໍ ປກາສິຕໍ, ຕຕ຺ເຖວ ຈ ‘ປຏິຎ຺ຎາ ເຫຕູຕິອາທີສຸ ຫິ ໂລເກ ວຈນາວຍໂວ ເຫຕູຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’ຕິ [ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໕໙໕] ອຸທາຫຣິຕໍ, ເຕນ ຎາຍຕິ ‘ພຸທ຺ຘໂຆໂສ ອິນ຺ທິຍຕກ຺ກນຍທີປເກ ຎາຍຄນ຺ຖສ຺ມິໍ ກິຎ຺ຈິ ມູລຠາຄມຕ຺ຕໍ ອປຣິປຸຓ຺ຓໍ ຊານາຕີ’ຕິ’’.

ຕໍ ປນ ສພ຺ພມ຺ປິ ເກວລໍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂຓມຕ຺ຕເມວ. ອຕິຄມ຺ຠີຣສ຺ສ ຫິ ອຕິຄຣຸກາຕພ຺ພສ຺ສ ສຸປຣິສຸທ຺ຘສ຺ສ ປິຏກຕ຺ຕຍສ຺ສ ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓນໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ສຸປຣິສຸທ຺ໂຘເຍວ ປາຬິນໂຍ ຈ ອຏ຺ຐກຖານໂຍ ຈ ໂປຣາຓເຖຣວາທາ ຈາຕິ ອີທິສາເຍວ ອຕ຺ຖາ ປກາເສຕພ຺ພາ, ຍໍ ວາ ປນ ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓນາຍ ອຸປກາຣກໍ ສທ຺ທວິນິຈ຺ຉຍປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ໂລກິຍຄນ຺ຖວຈນໍ, ຕເທວ ຈ ຍຖາຣຫໍ ປກາເສຕພ຺ພໍ, ນ ປນ ອນຸປກາຣານິປິ ຕໍຕໍຄນ຺ຖຕກ຺ກຕ຺ຕຸນາມານິ ຈ, ເຕຫິ ວຸຕ຺ຕວຈນານິ ຈ ພຫູນິ, ນ ຈ ເຕສໍ ອປ຺ປກາສເນນ ‘‘ນ ເຕ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິໂຍ ຊານາຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຍທິ ຫິ ຍໍ ຍໍ ໂລກິຍຄນ຺ຖໍ ອຕ຺ຕນາ ຊານາຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ອນຸປກາຣມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ອຏ຺ຐກຖາຍມາເນຕ຺ວາ ປກາເສຍ຺ຍ, ອຕິວິຕ຺ຖາຣາ ຈ ສາ ຠເວຍ຺ຍ ອປຣິສຸທ຺ຘາ ຈ ອສມ຺ມານິຕາ ຈ ສາສນິກວິຎ຺ຎູຫີຕິ ອາຈຣິເຍນ ປຕຎ຺ຊລິວາທາທໂຍ ນ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປກາສິຕາຕິ ຎາຕພ຺ພໍ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ເຍຫິ ເຍຫິ ໂລກິຍຄນ຺ເຖຫິ ກິຎ຺ຈິ ກິຎ຺ຈິ ອາຈຣິເຍນ ອາເນຕ຺ວາ ປກາສິຕໍ, ເຕ ເຕ ຈ ຄນ຺ຖາ, ອຎ຺ເຎປິ ຈ ຕາທິສາ ອາຈຣິເຍນ ຎາຕາຕ຺ເວວ ຊານິຕພ຺ພາ ວິຎ຺ຎູຫິ, ຍຖາ ສມຸທ຺ທສ຺ສ ເອກເທສໍ ທິສ຺ວາ ສພ຺ໂພປິ ສມຸທ຺ໂທ ເອທິໂສຕິ ຎາຍຕິ. ອາຈຣິໂຍ ປນ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ເວທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕວຈນານິ ອາຄຕານິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ເວທຄນ຺ເຖຫິປິ ກິຎ຺ຈິ ກິຎ຺ຈິ ອາເນຕ຺ວາ ປກາເສສິເຍວ. ຕຖາ ຫິ ອາຈຣິເຍນ ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍໍ ນາມ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ –

‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານນ຺ຕິ ອິຣຸເວທຍຊຸເວທສາມເວທານ’’ນ຺ຕິ [ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໕໖] ຈ,

‘‘ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານນ຺ຕິ ອຖພ຺ພຓເວທໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ກຕ຺ວາ ອິຕິຫ ອາສ ອິຕິຫ ອາສາຕິ ອີທິສວຈນປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ປຸຣາຓກຖາສງ຺ຂາໂຕ ອິຕິຫາໂສ ປຎ຺ຈໂມ ເອເຕສນ຺ຕິ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມາ, ເຕສໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ ເວທານ’’ນ຺ຕິ [ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໕໖] ຈ,

‘‘ຍິຏ຺ຐໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມຫາຍາໂຄ’’ຕິ [ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໗໐-໑໗໒] ຈ,

‘‘ອຄ຺ຄິໂຫມນ຺ຕິ ເອວຣູເປນ ທາຣຸນາ ເອວໍ ຫຸເຕ ອິທໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຄ຺ຄິຊຸຫນໍ. ທພ຺ພິໂຫມາທີນິປິ ອຄ຺ຄິໂຫມາເນວ, ເອວຣູປາຍ ທພ຺ພິຍາ ອີທິເສຫິ ກຓາທີຫິ ຫຸເຕ ອິທໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕິວເສນ ປນ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ [ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໑] ຈ,

‘‘ສາສປາທີນິ ປນ ມຸເຂນ ຄເຫຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ປກ຺ຂິປນໍ, ວິຊ຺ຊໍ ປຣິຊປ຺ປິຕ຺ວາ ຊຸຫນໍ ວາ ມຸຂໂຫມ’’ນ຺ຕິ [ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໑] ຈ –

ເອວມາທິນາ ເວທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕວຈນານິ ເວທຄນ຺ຖານຸຣູປໂຕ ວຓ຺ຓິຕານິ. ຕານິ ຈ ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖາໂຕ ຠາສາປຣິວຕ຺ຕນວເສນ ວຸຕ຺ຕານິປິ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ເວທຄນ຺ເຖສຸ ປນ ອໂກວິເທນ ຍາຖາວໂຕ ຠາສາປຣິວຕ຺ຕນໍ ກາຕຸມ຺ປິ ນ ສຸກຣເມວ, ຕສ຺ມາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ເວທຄນ຺ເຖສຸ ໂກວິທຠາໂວປິ ປາກໂຏເຍວ. ເອວໍ ເວທຄນ຺ເຖສຸ ຈ ຕທຎ຺ຎໂລກິຍຄນ຺ເຖສຸ ຈ ສຸໂກວິທສ຺ເສວ ສມານສ຺ສ ເຕສໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອປ຺ປກາສນໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕກາຣເຓເນວາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອປິ ຈ ອາຈຣິໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ຄນ຺ຖາຣມ຺ເຠເຍວ –

‘‘ຕໂຕ ຈ ຠາສນ຺ຕຣເມວ ຫິຕ຺ວາ,

ວິຕ຺ຖາຣມຄ຺ຄຎ຺ຈ ສມາສຍິຕ຺ວາ;

ວິນິຈ຺ຉຍໍ ສພ຺ພມເສສຍິຕ຺ວາ…ເປ…

ຍສ຺ມາ ອຍໍ ເຫສ຺ສຕິ ວຓ຺ຓນາປີ’’ຕິ [ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໑.ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠກຖາ] ຈ.

‘‘ອປເນຕ຺ວານ ຕໂຕຫໍ, ສີຫຬຠາສໍ ມໂນຣມໍ ຠາສໍ;

ຕນ຺ຕິນຍານຸຈ຺ຉວິກໍ, ອາໂຣເປຕ຺ວາ ວິຄຕໂທສໍ.

ສມຍໍ ອວິໂລເມນ຺ໂຕ, ເຖຣານໍ ເຖຣວໍສປທີປານໍ;

ສຸນິປຸຓວິນິຈ຺ຉຍານໍ, ມຫາວິຫາເຣ ນິວາສິນໍ;

ຫິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນາຄຕ-ມຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຖໍ ປກາສຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ [ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠກຖາ] ຈ–

ເອວໍ ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖານໍ ຠາສາປຣິວຕ຺ຕນສໍຂິປນວເສເນວ ວິເສເສຕ຺ວາ ອຠິນວຏ຺ຐກຖາໂຍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ປຏິຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ຍຖາປຏິຎ຺ຎາຕເມວ ອກາສິ, ນ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓປ຺ປຠາເວນ ວິເສເສຕ຺ວາຕິປິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມາ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ປຕຎ຺ຊລິວາທາທີນໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອປ຺ປກາສນມາຣພ຺ຠ ‘‘ພຸທ຺ຘໂຆໂສ ປຕຎ຺ຊລິວາທາທີນິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ເກວລໍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂຓມຕ຺ຕເມວາຕິ.