ສກລໂລກປຕ຺ຖາຣກາຣຓໍ

ກິສ຺ເສສ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ ສກລໂລເກ ປຕ຺ຖໂຏຕິ? ປຣິສຸທ຺ຘປິຏກປາຬິນິສ຺ສຍຠາວໂຕ, ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍສງ຺ຄຫຠາວໂຕ, ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖານໍ ຠາສາປຣິວຕ຺ຕນຠາວໂຕ, ປຣສມຍວິວຊ຺ຊນໂຕ, ສກສມຍວິສຸທ຺ຘິໂຕ, ສີລຘຸຕງ຺ຄສມຖອຠິຎ຺ຎາປຎ຺ຎາປເຠທາທີນໍ ປຣິປຸຓ຺ຓວິຠາຄໂຕ, ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕາ ປຏິປຕ຺ຕິນຍປຣິທີປນໂຕ, ອຸຕ຺ຕານານາກຸລປທພ຺ຍຎ຺ຊນສງ຺ຂຕຠາວໂຕ, ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຖຠາວໂຕ, ປສາທນີຍານໍ ທິຏ຺ຐານຸຄຕາປາທນສມຕ຺ຖານໍ ວຕ຺ຖູນຎ຺ຈ ທີປນໂຕຕິ ເອວມາທີຫິ ອເນກສເຕຫິ ຄຸເຓຫິ ເອສ ສກລໂລເກ ປຕ຺ຖໂຏ ຊາໂຕ.

ອຍຎ຺ຫິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ ສງ຺ຄີຕິຕ຺ຕຍາຣູຬ຺ຫປຣິສຸທ຺ຘປາຬິປິຏກເມວ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ໂຕ, ນ ມຫາສງ຺ຆິກາທີນໍ ສຕ຺ຕຣສນ຺ນໍ ນິກາຍານໍ ປິຏກໍ, ນປິ ມຫາຍານິການໍ ປິຏກໍ. ສປຣິວາຣໍ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍຎ຺ຈ ເອຕ຺ຖ ປຣິປຸຓ຺ຓເມວ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ອາຈຣິເຍນ ອາຄມຏ຺ຐກຖາສຸ ຄນ຺ຖາຣມ຺ເຠ –

‘‘ສີລກຕາ ຘຸຕຘມ຺ມາ, ກມ຺ມຏ຺ຐານານິ ເຈວ ສພ຺ພານິ;

ຈຣິຍາວິຘານສຫິໂຕ, ຌານສມາປຕ຺ຕິວິຕ຺ຖາໂຣ.

ສພ຺ພາ ຈ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ, ປຎ຺ຎາສງ຺ກລນນິຈ຺ຉໂຍ ເຈວ;

ຂນ຺ຘາຘາຕາຍຕນິ,ນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອຣິຍານິ ເຈວ ຈຕ຺ຕາຣິ.

ສຈ຺ຈານິ ປຈ຺ຈຍາກາຣ,ເທສນາ ສຸປຣິສຸທ຺ຘນິປຸຓນຍາ;

ອວິມຸຕ຺ຕຕນ຺ຕິມຄ຺ຄາ, ວິປສ຺ສນາຠາວນາ ເຈວ.

ອິຕິ ປນ ສພ຺ພໍ ຍສ຺ມາ, ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ມຍາ ສຸປຣິສຸທ຺ຘໍ;

ວຸຕ຺ຕໍ ຕສ຺ມາ ຠິຍ຺ໂຍ, ນ ຕໍ ອິຘ ວິຈາຣຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ຍສ຺ມາ ປນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ ຈຕຸນ຺ນໍ ອາຄມຏ຺ຐກຖານໍ ອວຍວຠາເວນ ກໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕາ ວິຍ ໂປຣາຓສີຫຬຏ຺ຐກຖານໍ ຠາສາປຣິວຕ຺ຕນວເສນ ເຈວ ປຸນປ຺ປຸນາຄຕມຕ຺ຖານໍ ສໍຂິປນວເສນ ຈ ປຣສມຍວິວຊ຺ຊນວເສນ ຈ ມຫາວິຫາຣວາສີນໍ ປຣິສຸທ຺ຘວິນິຈ຺ຉຍສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສກສມຍສ຺ສ ທີປນວເສນ ຈ ກໂຕ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ອາຈຣິເຍນ –

‘‘ອປເນຕ຺ວານ ຕໂຕຫໍ, ສີຫຬຠາສໍ ມໂນຣມໍ ຠາສໍ;

ຕນ຺ຕິນຍານຸຈ຺ຉວິກໍ, ອາໂຣເປນ຺ໂຕ ວິຄຕໂທສໍ.

ສມຍໍ ອວິໂລເມນ຺ໂຕ, ເຖຣານໍ ເຖຣວໍສປທີປານໍ;

ສຸນິປຸຓວິນິຈ຺ຉຍານໍ, ມຫາວິຫາເຣ ນິວາສີນໍ;

ຫິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນາຄຕ-ມຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຖໍ ປກາສຍິສ຺ສາມີ’’ຕິ [ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠກຖາ] ຈ.

‘‘ມຊ຺ເຌ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ, ເອສ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ອາຄມານຎ຺ຫິ;

ຐຕ຺ວາ ປກາສຍິສ຺ສຕິ, ຕຕ຺ຖ ຍຖາຠາສິຕມຕ຺ຖໍ.

ອິຈ຺ເຈວ ກໂຕ ຕສ຺ມາ, ຕມ຺ປິ ຄເຫຕ຺ວານ ສທ຺ຘິເມຕາຍ;

ອຏ຺ຐກຖາຍ ວິຊານຖ, ທີຆາຄມນິສ຺ສິຕໍ ອຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ [ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠກຖາ] ຈ.

‘‘ສາ ຫິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍ, ສາຣມາທາຍ ນິຏ຺ຐິຕາ ເອສາ;

ເອກາສີຕິປມາຓາຍ, ປາຬິຍາ ຠາຓວາເຣຫິ.

ເອກູນສຏ຺ຐິມຕ຺ໂຕ, ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄປິ ຠາຓວາເຣຫິ;

ອຕ຺ຖປ຺ປກາສນຕ຺ຖາຍ, ອາຄມານໍ ກໂຕ ຍສ຺ມາ.

ຕສ຺ມາ ເຕນ ສຫາຍໍ, ອຏ຺ຐກຖາ ຠາຓວາຣຄຓນາຍ;

ສຸປຣິມິຕປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ, ຈຕ຺ຕາລີສໍ ສຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ [ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.ນິຄມນກຖາ] ຈ.

ຍທິ ຈາຍໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ ອາຈຣິເຍນ ອາຄມຏ຺ຐກຖາໂຍ ວິຍ ອກຕ຺ວາ ໂປຣາຓສີຫຬຏ຺ຐກຖາໂຍ ຈ ອໂນໂລເກຕ຺ວາ ເກວລໍ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓປ຺ປຠາເວເນວ ກໂຕ ອສ຺ສ, ນາຍໍ ອາຄມຏ຺ຐກຖານໍ ອວຍໂວຕິ ຄເຫຕພ຺ໂພ ອສ຺ສ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ‘‘ອາຄມຏ຺ຐກຖາໂຍ ມຫາຏ຺ຐກຖາຍ ສາຣຠູຕາ, ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ ປນ ນ ຕສ຺ສາ ສາຣຠູໂຕ, ເກວລໍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ມຕິຍາວ ກໂຕ’’ຕິ ເອວເມວ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ອສ຺ສ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕຖາ ອກຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣເນວ ກໂຕ, ຕສ຺ມາ ອຍມ຺ປິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ ຕາສໍ ອາຄມຏ຺ຐກຖານໍ ກຣຓາກາເຣເນວ ກໂຕຕິ ຈ, ຕໂຕເຍວ ມຫາຏ຺ຐກຖາຍ ສາຣຠູໂຕຕິ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ເອກຈ຺ເຈ ປນ ວິຈກ຺ຂຓາ ອາຈຣິຍພຸທ຺ຘໂຆສສ຺ສ ຄນ຺ເຖສຸ ອຸຕ຺ຕຣປກ຺ຂສາສນິການໍ ອສ຺ສໂຆສນາຄຊ຺ຊຸນວສຸພນ຺ຘຸອາທີນໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວິຍ ໂປຣາຓຄນ຺ເຖ ອນິສ຺ສາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຎາເຓເນວ ຕກ຺ເກຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ ຘມ຺ມກຖາວິເສສໍ ອທິສ຺ວາ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ ‘‘ພຸທ຺ຘໂຆສສ຺ສ ອຎ຺ຎໍ ອນິສ຺ສາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓປ຺ປຠາເວເນວ ອຠິນວຄນ຺ຖຸປ຺ປາທນໍ ນ ປສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຕໍ ເຕສໍ ຄຣຫາວຈນມ຺ປິ ສມານໍ ເຖຣວາທີນໍ ປສໍສາວຈນເມວ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເຖຣວາທິໂນ ຫິ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ ‘‘ພຸທ຺ເຘເນວ ຠຄວຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ເທເສຕພ຺ໂພ ເຈວ ຘມ຺ໂມ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ໂພ ຈ ວິນໂຍ ອນວເສເສນ ເທສິໂຕ ເຈວ ປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ ຈ, ໂສເຍວ ຘມ຺ມວິນໂຍ ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ເນຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ເຈວ ຄຫຏ຺ເຐຫິ ຈ ຍຖາຣຫໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ໂພ, ນ ຕໂຕ ອຎ຺ໂຎ ຘມ຺ມວິນໂຍ ຕກ຺ເກຕ຺ວາ ຄເວເສຕພ຺ໂພ. ຍທິ ປນ ອຎ຺ໂຎ ຘມ຺ມວິນໂຍ ເກນຈິ ຕກ຺ເກຕ຺ວາ ກຖິໂຕ ອສ຺ສ, ຕໍ ຕສ຺ເສວ ຕກ຺ກິໂນ ສາສນໍ ໂຫຕິ ນ ສຕ຺ຖຸ ສາສນໍ. ຍໍ ຍໍ ປນ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອປາກຏໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ໂປຣາຓເກຫິ ປຏິສມ຺ຠິທາຉຬຠິຎ຺ຎາທິຄຸຓສມ຺ປນ຺ເນຫິ ຠຄວໂຕ ອຘິປ຺ປາຍໍ ຊານນ຺ເຕຫິ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິເຍຫິ ສໍວຓ຺ຓິຕນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ, ນ ອຕ຺ຕໂນມຕິວເສນາ’’ຕິ. ອາຈຣິຍພຸທ຺ຘໂຆໂສ ຈ ເຕສໍ ເຖຣວາທີນໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ, ໂສປິ ຕເຖວ ຊານາຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ ອາຈຣິເຍນ –

‘‘ພຸທ຺ເຘນ ຘມ຺ໂມ ວິນໂຍ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ,

ໂຍ ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ເຕຫິ ຕເຖວ ຎາໂຕ;

ໂສ ເຍຫິ ເຕສໍ ມຕິມຈ຺ຈຊນ຺ຕາ,

ຍສ຺ມາ ປຸເຣ ອຏ຺ຐກຖາ ອກໍສຸ.

ຕສ຺ມາ ຫິ ຍໍ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ,

ຕໍ ວຊ຺ຊຍິຕ຺ວານ ປມາທເລຂໍ;

ສພ຺ພມ຺ປິ ສິກ຺ຂາສຸ ສຄາຣວານໍ,

ຍສ຺ມາ ປມາຓໍ ອິຘ ປຓ຺ຑິຕານໍ.

ຕໂຕ ຈ ຠາສນ຺ຕຣເມວ ຫິຕ຺ວາ,

ວິຕ຺ຖາຣມຄ຺ຄຎ຺ຈ ສມາສຍິຕ຺ວາ…ເປ…

ຍສ຺ມາ ອຍໍ ເຫສ຺ສຕິ ວຓ຺ຓນາປິ,

ສກ຺ກຈ຺ຈ ຕສ຺ມາ ອນຸສິກ຺ຂິຕພ຺ພາ’’ຕິ [ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໑.ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠກຖາ].

ເຕເນວ ອາຈຣິໂຍ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມວິນຍໍ ວາ ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖໍ ວາ ອນິສ຺ສາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຎາເຓນ ຕກ຺ເກຕ຺ວາ ວາ ອຕ຺ຕນາ ປຣິຈິຕໂລກິຍຄນ຺ເຖຫິ ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ນ ກຎ຺ຈິ ຄນ຺ຖໍ ອກາສິ. ຍທິ ປນ ຕາທິສໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຕໍ ເຖຣວາທິໂນ ມຫາປເທສສຸຕ຺ເຕ [ທີ. ນິ. ໒.໑໘໘; ອ. ນິ. ໔.໑໘໐] ວຸຕ຺ຕນເຍນ ‘‘ອທ຺ຘາ ອິທໍ ນ ເຈວ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ, ພຸທ຺ຘໂຆສສ຺ສ ຈ ເຖຣສ຺ສ ທຸຄ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ຉຑ຺ເຑຍ຺ຍຸໍເຍວ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ ອຍໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖານໍ ຠາສາປຣິວຕ຺ຕນາທິວເສເນວ ອາຈຣິເຍນ ກໂຕ, ຕໂຕເຍວ ເຖຣວາທິໂນ ຕໍ ມຫາປເທສສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ‘‘ອທ຺ຘາ ອິທໍ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ, ອາຈຣິຍພຸທ຺ຘໂຆສສ຺ສ ຈ ເຖຣສ຺ສ ສຸຄ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕນາປາຍໍ ສກລໂລເກ ປຕ຺ຖໂຏ ໂຫຕິ.

ສີລຘຸຕງ຺ຄາທີນໍ ວິຠາໂຄ ຈ ປຏິປຕ຺ຕິນຍປຣິທີປນຎ຺ຈ ປາກຏເມວ. ຕຖາຍໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍປທວາກ຺ເຍຫິ ເຈວ ອນາກຸລປທວາກ຺ເຍຫິ ຈ ຕນ຺ຕິນຍານຸຣູປາຍ ປາຬິຄຕິຍາ ສຸຏ຺ຐຸ ສງ຺ຂໂຕ, ຕໂຕເຍວ ຈສ຺ສ ອຕ຺ໂຖປິ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ໂອໂລເກນ຺ຕາ ວິຎ຺ຎຸໂນ ວິສຸທ຺ຘຊ຺ຌາສຍາ ຂເຓ ຂເຓ ອຕ຺ຖປຏິສໍເວທິໂນ ເຈວ ຘມ຺ມປຏິສໍເວທິໂນ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ອນປ຺ປກໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ຕິ.

ອເນການິ ເຈຕ຺ຖ ປສາທາວຫານິ ມຫາຕິສ຺ສຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸອາທີນິ [ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໕] ສີຫຬວຕ຺ຖູນິ ຈ ຘມ຺ມເສນາປຕິສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸອາທີນິ [ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໙] ຊມ຺ພຸທີປວຕ຺ຖູນິ ຈ ທີປິຕານິ. ຕານິ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕານໍ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ພລວປສາໂທ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ‘‘ກທາ ນຸ ໂຂ ມຍມ຺ປິ ອີທິສາ ຠວິສ຺ສາມາ’’ຕິ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸກາມຕາ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ເອວໍ ປຣິສຸທ຺ຘປິຏກປາຬິນິສ຺ສຍຕາທີຫິ ອເນກສເຕຫິ ຄຸເຓຫິ ອຍໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ ສກລໂລເກ ປຕ຺ຖໂຏ ຊາໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຖາ ຈາຍໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ, ເອວໍ ອຎ຺ຎາປິ ອາຈຣິເຍນ ກຕາ ຕິປິຏກສງ຺ຄຫຏ຺ຐກຖາໂຍ ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖານໍ ຠາສາປຣິວຕ຺ຕນຠາວາທີຫິ ຄຸເຓຫິ ສກລໂລເກ ປຕ຺ຖຏາເຍວ ໂຫນ຺ຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ປນ ກິມຕ຺ຖໍ ກໂຕຕິອາທີນມ຺ປິ ປຎ຺ຫານມຕ຺ໂຖ ວິຕ຺ຖາເຣນ ວິຠາວິໂຕວ ໂຫຕີຕິ.

ຕຕ຺ເຖຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

໑. ສມ຺ຠາວນີຍສ຺ສ ສຸຘີວຣານ-

ມາທຕ຺ຕຘີຣິຏ຺ຐປທສ຺ສ ຍສ຺ສ;

ປຎ຺ຎາທິຊາຕາ ລລິຕາ ຄຸຓາຠາ,

ຠາເຕວ ໂລກມ຺ຫິ ສຕໍ ມຸທາຍ.

໒. ສ ພຸທ຺ຘໂຆສາວ຺ຫຖິຣຄ຺ຄຘີມາ,

ວິທູນ’ມຈ຺ຈນ຺ຕສມາທຣາ’ທາ;

ສຠາວຊໍ ພ຺ຍຕ຺ຕິສສຕ຺ຕິລທ຺ຘໍ,

ສິຣິໍ ທຘາເຕວ ສຸພຸທ຺ຘໂຆໂສ.

໓. ‘‘ສມ຺ພຸທ຺ຘເສຏ຺ເຐ ປຣິນິພ຺ພຸຕສ຺ມິໍ,

ສໍວຈ຺ຉຣານໍ ທສເມ ສຕມ຺ຫິ;

ຊາໂຕ’’ຕິ ຎາໂຕ ວິພຸເຘຫິ ພຸທ຺ຘ-

ໂຆສງ຺ກຸໂຣ ປຕ຺ຕສມຕ຺ຕມານີ.

໔. ວິຎ຺ຎູ ວິທູ’ມສ຺ສ ປຸມຄ຺ຄຊາເຕ,

ສຎ຺ຊາຕຕໍ ທກ຺ຂິຓເທສຠາເຄ;

ຣມ຺ເມ’ນ຺ທິຍສ຺ມິໍ ສຸຊນາກຣສ຺ມິໍ,

ຕຕ຺ຕຕ຺ຖເມສີນ’ມຍໍ ປຕີຕິ.

໕. ໂມຣຓ຺ຑຄາມມ຺ຫິ ສ ຕຕ຺ຖ ຊາໂຕ,

ປຸຎ຺ຎານິໂຕ ວິປ຺ປກຸລມ຺ຫິ ສມ຺ມາ;

ສູຣສ຺ສ ໂລກຕ຺ຖສມາວຫຕ຺ຖໍ,

ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຍາ’ທ຺ຍຣຸໂຓວ ຣໍສິ.

໖. ສໍວທ຺ຘພຸທ຺ຘີ ສ ປວຸທ຺ຘິປຕ຺ໂຕ,

ອາຣາຘຍໍ ຎາຕິຄຓໍ ສເທວ;

ເວເທສຸ ວິຊ຺ຊາສຸ ຕທຎ຺ຎສິປ຺ປ-

ຄນ຺ເຖສ຺ວນາຍາສປວີຓຕາ’ຄາ.

໗. ສຸທ຺ຘາຘິມຸຕ຺ຕີນ ວິເວຈເນນ,

ສາຣານຸ’ສາໂຣຕິ ວິວິຎ຺ຈມາໂນ;

ເວເທສ຺ວ’ສາຣຕ຺ຕ’ມພຸຊ຺ຌິ ຍສ຺ມາ,

ຕຸຏ຺ຐິໍ ສ ນາປຊ຺ຊິ ສຸເຕນ ເສນ.

໘. ອນ຺ເວສໂຕ ຕສ຺ສ ປສຕ຺ຖສາຣໍ,

ສທ຺ຘມ຺ມສາໂຣ ສວເນນ ລທ຺ໂຘ;

ນິນ຺ໂນວ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສ ສາສນມ຺ຫິ,

ອຸສ຺ສາຫຊາໂຕ’ປຄມາຍ ຕຕ຺ຖ.

໙. ຘມ຺ມາຠິລາສີ ສ ວິໂຣຈິ ຕຕ຺ຖ,

ສໍລທ຺ຘປພ຺ພຊ຺ຊຸປສມ຺ປໂທວ;

ເຖເຣ’ປສງ຺ກມ຺ມ ວິສຸທ຺ຘເຖຣ-

ວາທີນິກາຍມ຺ຫິ ປຕີຕປຎ຺ເຎ.

໑໐. ຕທາ ຫິ’ສຸໍ ທກ຺ຂິຓອິນ຺ທິຍມ຺ຫິ,

ນິວາສິໂນ ເຖຣິຍວໍສຊາຕາ;

ຕທຎ຺ຎວາທີ ຈ ມຸນີ ມຸນິນ຺ທ-

ມຕໍ ຍຖາລທ຺ຘິ ປກາສຍນ຺ຕາ.

໑໑. ສທ຺ຘມ຺ມສາຣາຘິຄມາຍ ຠິຍ຺ໂຍ,

ປາຬິໍ ສມຸຄ຺ຄຓ຺ຫິ ຊິເນຣິຕໍ, ສາ;

ຊິວ຺ຫຄ຺ຄລີລາ ມນສາ’ສິຕາ’ສ຺ສ,

ລກ຺ຂີວ ປຸຎ຺ເຎ ນິວສໍ ພຠາສ.

໑໒. ເອວໍ ຕມຸຄ຺ຄຓ຺ຫ’ມໂພຘິ ສມ຺ມາ,

‘‘ເອກາຍໂນຍໍ ສຸວິສຸທ຺ຘິຍາຕິ;

ມຄ຺ໂຄ ວິວຏ຺ຏາຘິຄມາຍ’’ ຕຕ຺ໂຖ-

ຍ຺ໂຍຄໍ ສມາປຊ຺ຊິ ປຣໍ ປຣຕ຺ຕີ.

໑໓. ສຠາວປຎ຺ຎາ ມຫຕີ ຈ ສຕ຺ຖ-

ນ຺ຕໂຣປລທ຺ຘາ ວິປຸລາວ ວິຊ຺ຊາ;

ເຕນສ຺ສ ພຸທ຺ໂຘຕ຺ຕິສມຸທ຺ທຕິຓ຺ເຓ,

ອກິຈ຺ຉສາຘິຕ຺ຕປຠາວ’ມຎ຺ຎາ.

໑໔. ພຸທ຺ຘສ຺ສ ກິຕ຺ຕີວ ສຸກິຕ຺ຕິໂຆໂສ,

ວຕ຺ຕິສ຺ສເຕ’ຈ຺ຈສ຺ສ ຄຣູ ວິຍຕ຺ຕາ;

ອຕ຺ຖານ຺ວິຕໍ ນາມມກໍສຸ ພຸທ຺ຘ-

ໂຆໂສຕິ ສມ຺ພຸທ຺ຘມຕງ຺ຄຕສ຺ສ.

໑໕. ມຍູຣທູຕວ຺ຫຍປຏ຺ຏນສ຺ມິໍ,

ນິວສ຺ສ ກຎ຺ຊີວ຺ຫປຸຣາທິເກ ຈ;

ສ ອນ຺ຘກາຂ຺ຍາຕສເທສິຍຏ຺ຐ-

ກຖໍ ສມຸຄ຺ຄຓ຺ຫິ ສມາຫິຕຕ຺ໂຕ.

໑໖. ຕາວຕ຺ຕເກນສ຺ສ ສຸເມຘສສ຺ສາ-

ສນ຺ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຕຕຸຕ຺ຕຣິມ຺ປິ;

ສມ຺ພຸທ຺ຘວາຓີສຸ ສມຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ,

ອຎ຺ຎາຕຸມິຈ຺ຉາ ມຫຕີ ອຊາຍິ.

໑໗. ມຫາມຫິນ຺ທາທິວສີວເຣຠິ,

ສມາຠຕາ ຍາຏ຺ຐກຖາ ສສາຣາ;

ສເຖຣວາທາ ສຸວິນິຈ຺ຉຍາ ຈ,

ຕທາ ວິຠາຕາ ວຕ ລງ຺ກຍາ’ສຸໍ.

໑໘. ປວຕ຺ຕິເມຕໍ ວິທິຍ’ສ຺ສ ເມຕ-

ທໂຫສິ ‘‘ຍໍ ນູນ’ຠິຣາມລງ຺ກໍ;

ອລງ຺ກໂຣນ຺ຕິໍ ຣຕນາກຣໍວ,

ອຸເປຈ຺ຈ ສິກ຺ເຂ’ຏ຺ຐກຖາ ມຫນ຺ຕີ.

໑໙. ຕາ ຠາສຍາ ສີຫຬິກາຍ ຣຈ຺ຈາ,

ຕນ຺ຕິໍ ສມາໂຣປ຺ຍ ນວໍ ກເຣຍ຺ຍໍ;

ເອວຎ຺ຫິ ເທສນ຺ຕຣິຍານ ພຸທ຺ຘ-

ມານີນມຕ຺ຖໍ ຂລຸ ສາຘເຍ’’ຕິ.

໒໐. ປຸເຣ ຈ ລງ຺ກາຄຕສາສນໍ ຍໍ,

ສຸນິມ຺ມລິນ຺ທູວ ຫິມາທິມຸຕ຺ໂຕ;

ປຠາສິ, ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ຕທາຎ຺ຎວາທ-

ມນາກຸລໍ ຕາ’ກຸລຕໍ ຊຄາມ.

໒໑. ຊິນມ຺ຫິ ນິພ຺ພານຄເຕ ຫິ ວສ຺ສ-

ສຕນ຺ຕເຣ ສາສນິກາ ສມຄ຺ຄາ;

ສມານວາທາ ຊິນສາສນມ຺ຫິ,

ນ ໂກຈິ ເຠໂທປິ ຕທາ ອໂຫສິ.

໒໒. ປຈ຺ຉາ ຈ ສທ຺ຘມ຺ມທຸມາຫເຕຠ຺ຍ-

ຘມ຺ເມຫິ ວາເຕຫິ ປຏິຈ຺ຈ ປາເປ;

ຊາເຕຫິ ສໍວິຄ຺ຄມນາ ສມາຍ,

ເຖເຣ’ສ’ມຸຍ຺ໂຍຄມກໍສຸ ທຬ຺ຫໍ.

໒໓. ສງ຺ຄີຕິໂຍ ກຈ຺ຈ ສຸເປສເລຫິ,

ນິຄ຺ຄຍ຺ຫມານາປິ ຖິເຣຫິ ທຬ຺ຫໍ;

ຉິນ຺ນາປິ ຣຸກ຺ຂາ’ສ຺ສຸ ປຸໂນຣຸຫາວາ-

ກາສຸໍວ ຘມ຺ມໍ ວິນຍາ’ຎ຺ຎຖາ ເຕ.

໒໔. ນານາຄຓາ ເຕ ຈ ອເນກວາທາ,

ສໍສຄ຺ຄກາຣາ ຊິນສາສເນ’ສຸໍ;

ວາເທຠິ ອຎ຺ເຎຫິ ຊິເນຣິເຕຠ຺ຍ-

ສຸທ຺ຘາຍມານາ ວິນຍຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ.

໒໕. ວາທາ ຈ ວາທີ ປິຏການິ ເຕສໍ,

ລງ຺ກໍ ມລງ຺ກໍວ ກຣໍ’ປຍາຕາ;

ປຏິຄ຺ຄເຫສຸໍ ປ຺ຍຠຍາທິວາສີ,

ນາຎ຺ເຎ ມຫາຂ຺ຍາຕວິຫາຣວາສີ.

໒໖. ຍຖາ ຈ ພຸທ຺ຘາຠິຫິຕາວ ປາຬິ,

ຕທຕ຺ຖສາຣາ ຈ ວສີຠິ ຎາຕາ;

ນ ‘‘ເຕຘ ໂວກ຺ກມ຺ມ ວິສຸທ຺ຘເຖຣ-