໖. ອສຸຠກມ຺ມຏ຺ຐານນິທ຺ເທໂສ

ອຸທ຺ຘຸມາຕກາທິປທຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ

໑໐໒. ກສິຓານນ຺ຕຣມຸທ຺ທິຏ຺ເຐສຸ ປນ ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ, ວິນີລກໍ, ວິປຸພ຺ພກໍ, ວິຈ຺ຉິທ຺ທກໍ, ວິກ຺ຂາຍິຕກໍ, ວິກ຺ຂິຕ຺ຕກໍ, ຫຕວິກ຺ຂິຕ຺ຕກໍ, ໂລຫິຕກໍ, ປຸຬວກໍ, ອຏ຺ຐິກນ຺ຕິ ທສສຸ ອວິຎ຺ຎາຓກາສຸເຠສຸ ຠສ຺ຕາ ວິຍ ວາຍຸນາ ອຸທ຺ຘໍ ຊີວິຕປຣິຍາທານາ ຍຖານຸກ຺ກມໍ ສມຸຄ຺ຄເຕນ ສູນຠາເວນ ອຸທ຺ຘຸມາຕຕ຺ຕາ ອຸທ຺ຘຸມາຕໍ, ອຸທ຺ຘຸມາຕເມວ ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ. ປຏິກ຺ກູລຕ຺ຕາ ວາ ກຸຈ຺ຉິຕໍ ອຸທ຺ຘຸມາຕນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ. ຕຖາຣູປສ຺ສ ຉວສຣີຣສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ.

ວິນີລໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວິປຣິຠິນ຺ນນີລວຓ຺ຓໍ, ວິນີລເມວ ວິນີລກໍ. ປຏິກ຺ກູລຕ຺ຕາ ວາ ກຸຈ຺ຉິຕໍ ວິນີລນ຺ຕິ ວິນີລກໍ. ມໍສຸສ຺ສທຏ຺ຐາເນສຸ ຣຕ຺ຕວຓ຺ຓສ຺ສ ປຸພ຺ພສນ຺ນິຈຍຏ຺ຐາເນສຸ ເສຕວຓ຺ຓສ຺ສ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຈ ນີລວຓ຺ຓສ຺ສ ນີລຏ຺ຐາເນ ນີລສາຏກປາຣຸຕສ຺ເສວ ຉວສຣີຣສ຺ເສຕມຘິວຈນໍ.

ປຣິຠິນ຺ນຏ຺ຐາເນສຸ ວິສ຺ສນ຺ທມານໍ ປຸພ຺ພໍ ວິປຸພ຺ພໍ, ວິປຸພ຺ພເມວ ວິປຸພ຺ພກໍ. ປຏິກ຺ກູລຕ຺ຕາ ວາ ກຸຈ຺ຉິຕໍ ວິປຸພ຺ພນ຺ຕິ ວິປຸພ຺ພກໍ. ຕຖາຣູປສ຺ສ ຉວສຣີຣສ຺ເສຕມຘິວຈນໍ.

ວິຈ຺ຉິທ຺ທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ທ຺ວິຘາ ຉິນ຺ທເນນ ອປຘາຣິຕໍ, ວິຈ຺ຉິທ຺ທເມວ ວິຈ຺ຉິທ຺ທກໍ. ປຏິກ຺ກູລຕ຺ຕາ ວາ ກຸຈ຺ຉິຕໍ ວິຈ຺ຉິທ຺ທນ຺ຕິ ວິຈ຺ຉິທ຺ທກໍ. ເວມຊ຺ເຌ ຉິນ຺ນສ຺ສ ຉວສຣີຣສ຺ເສຕມຘິວຈນໍ.

ອິໂຕ ຈ ເອຕ຺ໂຕ ຈ ວິວິຘາກາເຣນ ໂສຓສິງ຺ຄາລາທີຫິ ຂາທິຕນ຺ຕິ ວິກ຺ຂາຍິຕໍ, ວິກ຺ຂາຍິຕເມວ ວິກ຺ຂາຍິຕກໍ. ປຏິກ຺ກູລຕ຺ຕາ ວາ ກຸຈ຺ຉິຕໍ ວິກ຺ຂາຍິຕນ຺ຕິ ວິກ຺ຂາຍິຕກໍ. ຕຖາຣູປສ຺ສ ຉວສຣີຣສ຺ເສຕມຘິວຈນໍ.

ວິວິຘໍ ຂິຕ຺ຕໍ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ວິກ຺ຂິຕ຺ຕເມວ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕກໍ. ປຏິກ຺ກູລຕ຺ຕາ ວາ ກຸຈ຺ຉິຕໍ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕກໍ. ອຎ຺ເຎນ ຫຕ຺ຖໍ ອຎ຺ເຎນ ປາທໍ ອຎ຺ເຎນ ສີສນ຺ຕິ ເອວໍ ຕໂຕ ຕໂຕ ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຉວສຣີຣສ຺ເສຕມຘິວຈນໍ.

ຫຕຎ຺ຈ ຕໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕກຎ຺ຈາຕິ ຫຕວິກ຺ຂິຕ຺ຕກໍ. ກາກປທາກາເຣນ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ເຄສຸ ສຕ຺ເຖນ ຫນິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຉວສຣີຣສ຺ເສຕມຘິວຈນໍ.

ໂລຫິຕໍ ກິຣຕິ ວິກ຺ຂິປຕິ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ປຄ຺ຆຣຕີຕິ ໂລຫິຕກໍ. ປຄ຺ຆຣິຕໂລຫິຕມກ຺ຂິຕສ຺ສ ຉວສຣີຣສ຺ເສຕມຘິວຈນໍ.

ປຸຬວາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ກິມໂຍ, ປຸຬເວ ກິຣຕີຕິ ປຸຬວກໍ. ກິມິປຣິປຸຓ຺ຓສ຺ສ ຉວສຣີຣສ຺ເສຕມຘິວຈນໍ.

ອຏ຺ຐິເຍວ ອຏ຺ຐິກໍ. ປຏິກ຺ກູລຕ຺ຕາ ວາ ກຸຈ຺ຉິຕໍ ອຏ຺ຐີຕິ ອຏ຺ຐິກໍ. ອຏ຺ຐິສງ຺ຂລິກາຍປິ ເອກຏ຺ຐິກສ຺ສເປຕມຘິວຈນໍ. ອິມານິ ຈ ປນ ອຸທ຺ຘຸມາຕກາທີນິ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນນິມິຕ຺ຕານມ຺ປິ ນິມິຕ຺ເຕສຸ ປຏິລທ຺ຘຊ຺ຌານານມ຺ເປຕາເນວ ນາມານິ.

ອຸທ຺ຘຸມາຕກກມ຺ມຏ຺ຐານໍ

໑໐໓. ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘຸມາຕກສຣີເຣ ອຸທ຺ຘຸມາຕກນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຸມາຕກສງ຺ຂາຕໍ ຌານໍ ຠາເວຕຸກາເມນ ໂຍຄິນາ ປຖວີກສິເຓ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ອາຈຣິຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເຕນສ຺ສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖນ຺ເຕນ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ຄມນວິຘານໍ, ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕຸປລກ຺ຂຓໍ, ເອກາທສວິເຘນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາໂຫ, ຄຕາຄຕມຄ຺ຄປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓນ຺ຕິ ເອວໍ ອປ຺ປນາວິຘານປຣິໂຍສານໍ ສພ຺ພໍ ກເຖຕພ຺ພໍ. ເຕນາປິ ສພ຺ພໍ ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ເສນາສນໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຸມາຕກນິມິຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສນ຺ເຕນ ວິຫາຕພ຺ພໍ.

໑໐໔. ເອວໍ ວິຫຣນ຺ເຕນ ຈ ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຄາມທ຺ວາເຣ ວາ ອຏວິມຸເຂ ວາ ປນ຺ເຖ ວາ ປພ຺ພຕປາເທ ວາ ຣຸກ຺ຂມູເລ ວາ ສຸສາເນ ວາ ອຸທ຺ຘຸມາຕກສຣີຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕານໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາປິ ນ ຕາວເທວ ອຕິຕ຺ເຖນ ປກ຺ຂນ຺ທນ຺ເຕນ ວິຍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ອສຸຠໍ ຫິ ນາເມຕໍ ວາຬມິຄາຘິຏ຺ຐິຕມ຺ປິ ອມນຸສ຺ສາຘິຏ຺ຐິຕມ຺ປິ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣສ຺ສ ຊີວິຕນ຺ຕຣາໂຍປິ ສິຍາ. ຄມນມຄ຺ໂຄ ວາ ປເນຕ຺ຖ ຄາມທ຺ວາເຣນ ວາ ນຫານຕິຕ຺ເຖນ ວາ ເກທາຣໂກຏິຍາ ວາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ວິສຠາຄຣູປໍ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ, ຕເທວ ວາ ສຣີຣໍ ວິສຠາຄໍ ໂຫຕິ. ປຸຣິສສ຺ສ ຫິ ອິຕ຺ຖິສຣີຣໍ ອິຕ຺ຖິຍາ ຈ ປຸຣິສສຣີຣໍ ວິສຠາຄໍ, ຕເທຕໍ ອຘຸນາມຕໍ ສຸຠໂຕປິ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ເຕນສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕຣາໂຍປິ ສິຍາ. ສເຈ ປນ ‘‘ນຍິທໍ ມາທິສສ຺ສ ຠາຣິຍ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ຕກ຺ກຍຕິ, ເອວໍ ຕກ຺ກຍມາເນນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

໑໐໕. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຈ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣສ຺ສ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ວາ ອຠິຎ຺ຎາຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກເຖຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ສເຈ ຫິສ຺ສ ສຸສາເນ ອມນຸສ຺ສສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທີນໍ ຣູປສທ຺ທາທິອນິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓາຠິຠູຕສ຺ສ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານິ ວາ ປເວເຘນ຺ຕິ, ຠຸຕ຺ຕໍ ວາ ນ ປຣິສຓ຺ຐາຕິ, ອຎ຺ໂຎ ວາ ອາພາໂຘ ໂຫຕິ. ອຖສ຺ສ ໂສ ວິຫາເຣ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ສຸຣກ຺ຂິຕໍ ກຣິສ຺ສຕິ. ທຫເຣ ວາ ສາມເຓເຣ ວາ ປຫິຓິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຏິຊຄ຺ຄິສ຺ສຕິ. ອປິຈ ສຸສານໍ ນາມ ນິຣາສງ຺ກຏ຺ຐານນ຺ຕິ ມຎ຺ຎມານາ ກຕກມ຺ມາປິ ອກຕກມ຺ມາປິ ໂຈຣາ ສໂມສຣນ຺ຕິ. ເຕ ມນຸສ຺ເສຫິ ອນຸພທ຺ຘາ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສມີເປ ຠຓ຺ຑກໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາປິ ປລາຍນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສາ ‘‘ສໂຫຑ຺ຒໍ ໂຈຣໍ ອທ຺ທສາມາ’’ຕິ ຠິກ຺ຂຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິເຫເຐນ຺ຕິ. ອຖສ຺ສ ໂສ ‘‘ມາ ອິມໍ ວິເຫຐຍິຕ຺ຖ, ມມາຍໍ ກເຖຕ຺ວາ ອິມິນາ ນາມ ກມ຺ເມນ ຄໂຕ’’ຕິ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິຠາວໍ ກຣິສ຺ສຕິ. ອຍໍ ອານິສໍໂສ ກເຖຕ຺ວາ ຄມເນ. ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກເຖຕ຺ວາ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕທສ຺ສເນ ສຎ຺ຊາຕາຠິລາເສນ ຍຖານາມ ຂຕ຺ຕິໂຍ ອຠິເສກຏ຺ຐານໍ, ຍຊມາໂນ ຍຎ຺ຎສາລໍ, ອຘໂນ ວາ ປນ ນິຘິຏ຺ຐານໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ເຕນ ວິຘິນາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ເອໂກ ອທຸຕິໂຍ ຄຈ຺ຉຕິ ອຸປຏ຺ຐິຕາຍ ສຕິຍາ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາຍ ອນ຺ໂຕຄເຕຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ອພຫິຄເຕນ ມານເສນ ຄຕາຄຕມຄ຺ຄໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ. ຍສ຺ມິໍ ປເທເສ ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ປເທເສ ປາສາຓໍ ວາ ວມ຺ມິກໍ ວາ ຣຸກ຺ຂໍ ວາ ຄຈ຺ຉໍ ວາ ລຕໍ ວາ ສນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ, ສາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕິ. ສນິມິຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ສາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ສຠາວຠາວໂຕ ອຸປລກ຺ເຂຕິ, ວຓ຺ຓໂຕປິ ລິງ຺ຄໂຕປິ ສຓ຺ຐານໂຕປິ ທິສໂຕປິ ໂອກາສໂຕປິ ປຣິຈ຺ເຉທໂຕປິ ສນ຺ຘິໂຕ ວິວຣໂຕ ນິນ຺ນໂຕ ຖລໂຕ ສມນ຺ຕໂຕ. ໂສ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ກໂຣຕິ, ສູປຘາຣິຕໍ ອຸປຘາເຣຕິ, ສຸວວຕ຺ຖິຕໍ ວວຕ຺ຖເປຕິ. ໂສ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ກຕ຺ວາ ສູປຘາຣິຕໍ ອຸປຘາເຣຕ຺ວາ ສຸວວຕ຺ຖິຕໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ເອໂກ ອທຸຕິໂຍ ຄຈ຺ຉຕິ ອຸປຏ຺ຐິຕາຍ ສຕິຍາ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາຍ ອນ຺ໂຕຄເຕຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ອພຫິຄເຕນ ມານເສນ ຄຕາຄຕມຄ຺ຄໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ. ໂສ ຈງ຺ກມນ຺ໂຕປິ ຕພ຺ຠາຄິຍຎ຺ເຎວ ຈງ຺ກມໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ. ນິສີທນ຺ໂຕປິ ຕພ຺ຠາຄິຍຎ຺ເຎວ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕິ.

‘‘ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕຸປລກ຺ຂຓາ ກິມຕ຺ຖິຍາ ກິມານິສໍສາຕິ? ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕຸປລກ຺ຂຓາ ອສມ຺ໂມຫຕ຺ຖາ ອສມ຺ໂມຫານິສໍສາ. ເອກາທສວິເຘນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາໂຫ ກິມຕ຺ຖິໂຍ ກິມານິສໍໂສຕິ? ເອກາທສວິເຘນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາໂຫ ອຸປນິພນ຺ຘນຕ຺ໂຖ ອຸປນິພນ຺ຘນານິສໍໂສ. ຄຕາຄຕມຄ຺ຄປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ກິມຕ຺ຖິຍາ ກິມານິສໍສາຕິ? ຄຕາຄຕມຄ຺ຄປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ວີຖິສມ຺ປຏິປາທນຕ຺ຖາ ວີຖິສມ຺ປຏິປາທນານິສໍສາ.

‘‘ໂສ ອານິສໍສທສ຺ສາວີ ຣຕນສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕີກາຣໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສມ຺ປິຍາຍມາໂນ ຕສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປນິພນ຺ຘຕິ ‘ອທ຺ຘາ ອິມາຍ ປຏິປທາຍ ຊຣາມຣຓມ຺ຫາ ປຣິມຸຈ຺ຈິສ຺ສາມີ’ຕິ. ໂສ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສາຘິຄຕໍ ໂຫຕິ ຣູປາວຈຣໍ ປຐມໍ ຌານໍ ທິພ຺ໂພ ຈ ວິຫາໂຣ ຠາວນາມຍຎ຺ຈ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ’’ນ຺ຕິ.

໑໐໖. ຕສ຺ມາ ໂຍ ຈິຕ຺ຕສຎ຺ຎຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ສິວຖິກທສ຺ສນໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂສ ຆຓ຺ຑິໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຄຓໍ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາປິ ຄຈ຺ຉຕຸ. ກມ຺ມຏ຺ຐານສີເສນ ປນ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ເອກເກນ ອທຸຕິເຍນ ມູລກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕໍ ມນສິກໂຣນ຺ເຕເນວ ສຸສາເນ ໂສຓາທິປຣິສ຺ສຍວິໂນທນຕ຺ຖໍ ກຕ຺ຕຣທຓ຺ຑໍ ວາ ຍຏ຺ຐິໍ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ, ສູປຏ຺ຐິຕ ຠາວສມ຺ປາທເນນ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐໍ ສຕິໍ ກຕ຺ວາ, ມນຈ຺ຉຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອນ຺ໂຕຄຕຠາວສມ຺ປາທນໂຕ ອພຫິຄຕມເນນ ຫຸຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ວິຫາຣໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕເນວ ອສຸກທິສາຍ ອສຸກທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕມ຺ຫີຕິ ທ຺ວາຣໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ເຍນ ມຄ຺ເຄນ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂສ ມຄ຺ໂຄ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ໂພ, ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ ປາຈິນທິສາຠິມຸໂຂ ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຈ຺ຉິມອຸຕ຺ຕຣທກ຺ຂິຓທິສາຠິມຸໂຂ ວາ ວິທິສາຠິມຸໂຂວາຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ວາມໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ທກ຺ຂິຓໂຕ, ອິມສ຺ມິໍ ຈສ຺ສ ຐາເນ ປາສາໂຓ, ອິມສ຺ມິໍ ວມ຺ມິໂກ, ອິມສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ໂຂ, ອິມສ຺ມິໍ ຄຈ຺ໂຉ, ອິມສ຺ມິໍ ລຕາຕິ. ເອວໍ ຄມນມຄ຺ຄໍ ວວຕ຺ຖເປນ຺ເຕນ ນິມິຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ໂນ ຈ ໂຂ ປຏິວາຕໍ. ປຏິວາຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ກຸຓປຄນ຺ໂຘ ຆານໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ວາ ສງ຺ໂຂເຠຍ຺ຍ, ອາຫາຣໍ ວາ ຉຑ຺ຑາເປຍ຺ຍ, ວິປ຺ປຏິສາຣໍ ວາ ຊເນຍ຺ຍ ‘‘ອີທິສໍ ນາມ ກຸຓປຏ຺ຐານໍ ອາຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ປຏິວາຕໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອນຸວາຕໍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອນຸວາຕມຄ຺ເຄນ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ຄນ຺ຕຸໍ, ອນ຺ຕຣາ ປພ຺ພໂຕ ວາ ປປາໂຕ ວາ ປາສາໂຓ ວາ ວຕິ ວາ ກຓ຺ຏກຏ຺ຐານໍ ວາ ອຸທກໍ ວາ ຈິກ຺ຂລ຺ລໍ ວາ ໂຫຕິ, ຈີວຣກຓ຺ເຓນ ນາສໍ ປິທຫິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ອິທມສ຺ສ ຄມນວຕ຺ຕໍ.

໑໐໗. ເອວໍ ຄເຕນ ປນ ນ ຕາວ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກຕພ຺ພໍ. ທິສາ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ. ເອກສ຺ມິໍ ຫິ ທິສາຠາເຄ ຐິຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ນ ວິຠູຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ຂາຍຕິ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ນ ກມ຺ມນິຍໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ຐິຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ວິຠູຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ຂາຍຕິ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ກມ຺ມນິຍໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຐາຕພ຺ພໍ. ປຏິວາຕານຸວາຕຎ຺ຈ ປຫາຕພ຺ພໍ. ປຏິວາເຕ ຐິຕສ຺ສ ຫິ ກຸຓປຄນ຺ເຘນ ອຸພ຺ພາຬ຺ຫສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຘາວຕິ. ອນຸວາເຕ ຐິຕສ຺ສ ສເຈ ຕຕ຺ຖ ອຘິວຕ຺ຖາ ອມນຸສ຺ສາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອີສກໍ ອຸກ຺ກມ຺ມ ນາຕິອນຸວາເຕ ຐາຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ຕິຏ຺ຐມາເນນາປິ ນາຕິທູເຣ ນາຈ຺ຈາສນ຺ເນ ນານຸປາທໍ ນານຸສີສໍ ຐາຕພ຺ພໍ. ອຕິທູເຣ ຐິຕສ຺ສ ຫິ ອາຣມ຺ມຓໍ ອວິຠູຕໍ ໂຫຕິ. ອຈ຺ຈາສນ຺ເນ ຠຍມຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອນຸປາທໍ ວາ ອນຸສີສໍ ວາ ຐິຕສ຺ສ ສພ຺ພໍ ອສຸຠໍ ສມໍ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ຕສ຺ມາ ນາຕິທູເຣ ນາຈ຺ຈາສນ຺ເນ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ຜາສຸກຏ຺ຐາເນ ສຣີຣເວມຊ຺ຌຠາເຄ ຐາຕພ຺ພໍ.

໑໐໘. ເອວໍ ຐິເຕນ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ປເທເສ ປາສາຓໍ ວາ…ເປ… ລຕໍ ວາ ສນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕານິ ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕານິ ອຸປລກ຺ເຂຕພ຺ພານິ. ຕຕ຺ຣິທໍ ອຸປລກ຺ຂຓວິຘານໍ, ສເຈ ຕສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ຈກ຺ຂຸປເຖ ປາສາໂຓ ໂຫຕິ, ໂສ ‘‘ອຍໍ ປາສາໂຓ ອຸຈ຺ໂຈ ວາ ນີໂຈ ວາ ຂຸທ຺ທໂກ ວາ ມຫນ຺ໂຕ ວາ ຕມ຺ໂພ ວາ ກາໂຬ ວາ ເສໂຕ ວາ ທີໂຆ ວາ ປຣິມຓ຺ຑໂລ ວາ’’ຕິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ໂພ. ຕໂຕ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ນາມ ໂອກາເສ ອຍໍ ປາສາໂຓ ອິທໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ອຍໍ ປາສາໂຓ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພໍ. ສເຈ ວມ຺ມິໂກ ໂຫຕິ, ໂສປິ ‘‘ອຸຈ຺ໂຈ ວາ ນີໂຈ ວາ ຂຸທ຺ທໂກ ວາ ມຫນ຺ໂຕ ວາ ຕມ຺ໂພ ວາ ກາໂຬ ວາ ເສໂຕ ວາ ທີໂຆ ວາ ປຣິມຓ຺ຑໂລ ວາ’’ຕິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ໂພ. ຕໂຕ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ນາມ ໂອກາເສ ອຍໍ ວມ຺ມິໂກ ອິທໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຣຸກ຺ໂຂ ໂຫຕິ, ໂສປິ ‘‘ອສ຺ສຕ຺ໂຖ ວາ ນິຄ຺ໂຣໂຘ ວາ ກຈ຺ຉໂກ ວາ ກປີຕໂນ ວາ ອຸຈ຺ໂຈ ວາ ນີໂຈ ວາ ຂຸທ຺ທໂກ ວາ ມຫນ຺ໂຕ ວາ ຕມ຺ໂພ ວາ ກາໂຬ ວາ ເສໂຕ ວາ’’ຕິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ໂພ. ຕໂຕ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ນາມ ໂອກາເສ ອຍໍ ຣຸກ຺ໂຂ ອິທໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຄຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ, ໂສປິ ‘‘ສິນ຺ທິວາ ກຣມນ຺ໂທ ວາ ກຓວີໂຣ ວາ ກຸຣຓ຺ຑໂກ ວາ ອຸຈ຺ໂຈ ວາ ນີໂຈ ວາ ຂຸທ຺ທໂກ ວາ ມຫນ຺ໂຕ ວາ’’ຕິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ໂພ. ຕໂຕ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ນາມ ໂອກາເສ ອຍໍ ຄຈ຺ໂຉ ອິທໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພໍ. ສເຈ ລຕາ ໂຫຕິ, ສາປິ ‘‘ລາພຸ ວາ ກຸມ຺ຠຓ຺ຑີ ວາ ສາມາ ວາ ກາຬວລ຺ລິ ວາ ປູຕິລຕາ ວາ’’ຕິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ. ຕໂຕ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ນາມ ໂອກາເສ ອຍໍ ລຕາ ອິທໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ອຍໍ ລຕາ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພໍ.

໑໐໙. ຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ສນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ ສາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕີຕິ, ຕໍ ອິເຘວ ອນ຺ໂຕຄຘໍ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ວວຕ຺ຖເປນ຺ໂຕ ຫິ ສນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ ນາມ. ອຍໍ ປາສາໂຓ ອິທໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ອຍໍ ປາສາໂຓຕິ ເອວໍ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ສມາເສຕ຺ວາ ສມາເສຕ຺ວາ ວວຕ຺ຖເປນ຺ໂຕ ສາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕິ ນາມ.

ເອວໍ ສນິມິຕ຺ຕໍ ສາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ປນ ສຠາວຠາວໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕີຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຍ຺ວາສ຺ສ ສຠາວຠາໂວ ອນຎ຺ຎສາຘາຣໂຓ ອຕ຺ຕນິໂຍ ອຸທ຺ຘຸມາຕກຠາໂວ, ເຕນ ມນສິກາຕພ຺ພໍ. ວຓິຕໍ ອຸທ຺ຘຸມາຕກນ຺ຕິ ເອວໍ ສຠາເວນ ສຣເສນ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໑໐. ເອວໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ວຓ຺ຓໂຕປິ ລິງ຺ຄໂຕປິ ສຓ຺ຐານໂຕປິ ທິສໂຕປິ ໂອກາສໂຕປິ ປຣິຈ຺ເຉທໂຕປີຕິ ຉພ຺ພິເຘນ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ກຖໍ? ເຕນ ຫິ ໂຍຄິນາ ອິທໍ ສຣີຣໍ ກາຬສ຺ສ ວາ ໂອທາຕສ຺ສ ວາ ມງ຺ຄຸຣຈ຺ຉວິໂນ ວາຕິ ວຓ຺ຓໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ລິງ຺ຄໂຕ ປນ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ ວາ ປຸຣິສລິງ຺ຄໍ ວາຕິ ອວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ປຐມວເຍ ວາ ມຊ຺ຌິມວເຍ ວາ ປຈ຺ຉິມວເຍ ວາ ຐິຕສ຺ສ ອິທໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ອຸທ຺ຘຸມາຕກສ຺ສ ສຓ຺ຐານວເສເນວ ອິທມສ຺ສ ສີສສຓ຺ຐານໍ, ອິທໍ ຄີວາສຓ຺ຐານໍ, ອິທໍ ຫຕ຺ຖສຓ຺ຐານໍ, ອິທໍ ອຸທຣສຓ຺ຐານໍ, ອິທໍ ນາຠິສຓ຺ຐານໍ, ອິທໍ ກຏິສຓ຺ຐານໍ, ອິທໍ ອູຣຸສຓ຺ຐານໍ, ອິທໍ ຊງ຺ຆາສຓ຺ຐານໍ, ອິທໍ ປາທສຓ຺ຐານນ຺ຕິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ທິສໂຕ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ສຣີເຣ ທ຺ເວ ທິສາ ນາຠິຍາ ອໂຘ ເຫຏ຺ຐິມທິສາ ອຸທ຺ຘໍ ອຸປຣິມທິສາຕິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ອຖ ວາ ອຫໍ ອິມິສ຺ສາ ທິສາຍ ຐິໂຕ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ອິມິສ຺ສາຕິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ໂອກາສໂຕ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ນາມ ໂອກາເສ ຫຕ຺ຖາ, ອິມສ຺ມິໍ ປາທາ, ອິມສ຺ມິໍ ສີສໍ, ອິມສ຺ມິໍ ມຊ຺ຌິມກາໂຍ ຐິໂຕຕິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ອຖ ວາ ອຫໍ ອິມສ຺ມິໍ ໂອກາເສ ຐິໂຕ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ອິມສ຺ມິນ຺ຕິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ອິທໍ ສຣີຣໍ ອໂຘ ປາທຕເລນ ອຸປຣິ ເກສມຕ຺ຖເກນ ຕິຣິຍໍ ຕເຈນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ, ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ຈ ຐາເນ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສກຸຓປຠຣິຕເມວາຕິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ອຖ ວາ ອຍມສ຺ສ ຫຕ຺ຖປຣິຈ຺ເຉໂທ, ອຍໍ ປາທປຣິຈ຺ເຉໂທ, ອຍໍ ສີສປຣິຈ຺ເຉໂທ, ອຍໍ ມຊ຺ຌິມກາຍປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ຍຕ຺ຕກໍ ວາ ປນ ຐານໍ ຄຓ຺ຫຕິ, ຕຕ຺ຕກເມວ ອິທໍ ອີທິສໍ ອຸທ຺ຘຸມາຕກນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ພໍ. ປຸຣິສສ຺ສ ປນ ອິຕ຺ຖິສຣີຣໍ ອິຕ຺ຖິຍາ ວາ ປຸຣິສສຣີຣໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ວິສຠາເຄ ສຣີເຣ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ວິປ຺ຜນ຺ທນສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ‘‘ອຸຄ຺ຆາຏິຕາປິ ຫິ ອິຕ຺ຖີ ປຸຣິສສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໕.໕໕) ມຊ຺ຌິມຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ສຠາຄສຣີເຣເຍວ ເອວໍ ຉພ຺ພິເຘນ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພໍ.

໑໑໑. ໂຍ ປນ ປຸຣິມພຸທ຺ຘານໍ ສນ຺ຕິເກ ອາເສວິຕກມ຺ມຏ຺ຐາໂນ ປຣິຫຕຘຸຕງ຺ໂຄ ປຣິມທ຺ທິຕມຫາຠູໂຕ ປຣິຄ຺ຄຫິຕສງ຺ຂາໂຣ ວວຕ຺ຖາປິຕນາມຣູໂປ ອຸຄ຺ຆາຏິຕສຕ຺ຕສຎ຺ໂຎ ກຕສມຓຘມ຺ໂມ ວາສິຕວາສໂນ ຠາວິຕຠາວໂນ ສພີໂຊ ຎາຓຸຕ຺ຕໂຣ ອປ຺ປກິເລໂສ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ໂອໂລກິໂຕໂລກິຕຏ຺ຐາເນເຍວ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ໂນ ເຈ ເອວໍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ອເຖວໍ ຉພ຺ພິເຘນ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫໂຕ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ຍສ຺ສ ປນ ເອວມ຺ປິ ນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ເຕນ ສນ຺ຘິໂຕ ວິວຣໂຕ ນິນ຺ນໂຕ ຖລໂຕ ສມນ຺ຕໂຕຕິ ປຸນປິ ປຎ຺ຈວິເຘນ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

໑໑໒. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຘິໂຕຕິ ອສີຕິສຕສນ຺ຘິໂຕ. ອຸທ຺ຘຸມາຕເກ ປນ ກຖໍ ອສີຕິສຕສນ຺ຘໂຍ ວວຕ຺ຖເປສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມາເນນ ຕໂຍ ທກ຺ຂິຓຫຕ຺ຖສນ຺ຘີ, ຕໂຍ ວາມຫຕ຺ຖສນ຺ຘີ, ຕໂຍ ທກ຺ຂິຓປາທສນ຺ຘີ, ຕໂຍ ວາມປາທສນ຺ຘີ, ເອໂກ ຄີວສນ຺ຘິ, ເອໂກ ກຏິສນ຺ຘີຕິ ເອວໍ ຈຸທ຺ທສມຫາສນ຺ຘິວເສນ ສນ຺ຘິໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ວິວຣໂຕຕິ ວິວຣໍ ນາມ ຫຕ຺ຖນ຺ຕຣໍ ປາທນ຺ຕຣໍ ອຸທຣນ຺ຕຣໍ ກຓ຺ຓນ຺ຕຣນ຺ຕິ ເອວໍ ວິວຣໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ອກ຺ຂີນມ຺ປິ ນິມ຺ມີລິຕຠາໂວ ວາ ອຸມ຺ມີລິຕຠາໂວ ວາ ມຸຂສ຺ສ ຈ ປິຫິຕຠາໂວ ວາ ວິວຏຠາໂວ ວາ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ໂພ. ນິນ຺ນໂຕຕິ ຍໍ ສຣີເຣ ນິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ອກ຺ຂິກູໂປ ວາ ອນ຺ໂຕມຸຂໍ ວາ ຄລວາຏໂກ ວາ, ຕໍ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ອຖ ວາ ອຫໍ ນິນ຺ເນ ຐິໂຕ ສຣີຣໍ ອຸນ຺ນເຕຕິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ຖລໂຕຕິ ຍໍ ສຣີເຣ ອຸນ຺ນຕຏ຺ຐານໍ ຊຓ຺ຓຸກໍ ວາ ອຸໂຣ ວາ ນລາຏໍ ວາ, ຕໍ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ອຖ ວາ ອຫໍ ຖເລ ຐິໂຕ ສຣີຣໍ ນິນ຺ເນຕິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ສມນ຺ຕໂຕຕິ ສພ຺ພໍ ສຣີຣໍ ສມນ຺ຕໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ສກລສຣີເຣ ຎາຓໍ ຈາເຣຕ຺ວາ ຍໍ ຐານໍ ວິຠູຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ ອຸທ຺ຘຸມາຕກ’’ນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕພ຺ພໍ. ສເຈ ເອວມ຺ປິ ນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ອຸທຣປຣິໂຍສານໍ ອຕິເຣກໍ ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ ອຸທ຺ຘຸມາຕກ’’ນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕພ຺ພໍ.

໑໑໓. ອິທານິ ‘‘ໂສ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ກໂຣຕີ’’ຕິອາທີສຸ ອຍໍ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາ –

ເຕນ ໂຍຄິນາ ຕສ຺ມິໍ ສຣີເຣ ຍຖາວຸຕ຺ຕນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫວເສນ ສຸຏ຺ຐຸ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພໍ. ສຕິໍ ສູປຏ຺ຐິຕໍ ກຕ຺ວາ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ສາຘຸກໍ ອຸປຘາເຣຕພ຺ພຎ຺ເຈວ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພຎ຺ຈ. ສຣີຣໂຕ ນາຕິທູເຣ ນາຈ຺ຈາສນ຺ເນ ປເທເສ ຐິເຕນ ວາ ນິສິນ຺ເນນ ວາ ຈກ຺ຂຸໍ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພໍ. ‘‘ອຸທ຺ຘຸມາຕກປຏິກ຺ກູລໍ ອຸທ຺ຘຸມາຕກປຏິກ຺ກູລ’’ນ຺ຕິ ສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສຫສ຺ສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ໂອໂລເກຕພ຺ພໍ, ນິມ຺ມີເລຕ຺ວາ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ. ກທາ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ? ຍທາ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ນິມ຺ມີເລຕ຺ວາ ອາວຊ຺ເຊນ຺ຕສ຺ສ ຈ ເອກສທິສໍ ຫຸຕ຺ວາ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ, ຕທາ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ.

ໂສ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ເອວໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ກຕ຺ວາ ສູປຘາຣິຕໍ ອຸປຘາເຣຕ຺ວາ ສຸວວຕ຺ຖິຕໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ສເຈ ຕຕ຺ເຖວ ຠາວນາປຣິໂຍສານໍ ປຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອຖາເນນ ອາຄມນກາເລ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເອກເກນ ອທຸຕິເຍນ ຕເທວ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິກໂຣນ຺ເຕນ ສູປຏ຺ຐິຕໍ ສຕິໍ ກຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕຄເຕຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ອພຫິຄເຕນ ມານເສນ ອຕ຺ຕໂນ ເສນາສນເມວ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ສຸສານາ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕເນວ ຈ ອາຄມນມຄ຺ໂຄ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ໂພ, ເຍນ ມຄ຺ເຄນ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕສ຺ມິ, ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ ປາຈີນທິສາຠິມຸໂຂ ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຈ຺ຉິມອຸຕ຺ຕຣທກ຺ຂິຓທິສາຠິມຸໂຂ ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ວິທິສາຠິມຸໂຂ ວາ ຄຈ຺ຉຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ວາມໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ອິມສ຺ມິໍ ທກ຺ຂິຓໂຕ, ອິມສ຺ມິໍ ຈສ຺ສ ຐາເນ ປາສາໂຓ, ອິມສ຺ມິໍ ວມ຺ມິໂກ, ອິມສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ໂຂ, ອິມສ຺ມິໍ ຄຈ຺ໂຉ, ອິມສ຺ມິໍ ລຕາຕິ ເອວໍ ອາຄມນມຄ຺ຄໍ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ອາຄເຕນ ຈງ຺ກມນ຺ເຕນາປິ ຕພ຺ຠາຄິໂຍວ ຈງ຺ກໂມ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ໂພ, ອສຸຠນິມິຕ຺ຕທິສາຠິມຸເຂ ຠູມິປ຺ປເທເສ ຈງ຺ກມິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິສີທນ຺ເຕນ ອາສນມ຺ປິ ຕພ຺ຠາຄິຍເມວ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນ ຕສ຺ສໍ ທິສາຍໍ ໂສພ຺ໂຠ ວາ ປປາໂຕ ວາ ຣຸກ຺ໂຂ ວາ ວຕິ ວາ ກລລໍ ວາ ໂຫຕິ, ນ ສກ຺ກາ ຕໍທິສາຠິມຸເຂ ຠູມິປ຺ປເທເສ ຈງ຺ກມິຕຸໍ, ອາສນມ຺ປິ ອໂນກາສຕ຺ຕາ ນ ສກ຺ກາ ປຎ຺ຎເປຕຸໍ. ຕໍ ທິສໍ ອນປໂລເກນ຺ເຕນາປິ ໂອກາສານຸຣູເປ ຐາເນ ຈງ຺ກມິຕພ຺ພຎ຺ເຈວ ນິສີທິຕພ຺ພຎ຺ຈ. ຈິຕ຺ຕໍ ປນ ຕໍທິສາຠິມຸຂໍເຍວ ກາຕພ຺ພໍ.

໑໑໔. ອິທານິ ‘‘ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕຸປລກ຺ຂຓາ ກິມຕ຺ຖິຍາ’’ຕິອາທິປຎ຺ຫານໍ ‘‘ອສມ຺ໂມຫຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ອຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍສ຺ສ ຫິ ອເວລາຍໍ ອຸທ຺ຘຸມາຕກນິມິຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕຸປລກ຺ຂຓໍ ກຕ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ຈກ຺ຂຸໍ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ເສວ ຕໍ ມຕສຣີຣໍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ວິຍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣມານໍ ວິຍ ອນຸພນ຺ຘມານໍ ວິຍ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ໂສ ຕໍ ພີຠຈ຺ຉໍ ເຠຣວາຣມ຺ມຓໍ ທິສ຺ວາ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ວິຍ ໂຫຕິ, ຠຍໍ ຉມ຺ຠິຕຕ຺ຕໍ ໂລມຫໍສໍ ປາປຸຓາຕິ. ປາຬິຍໍ ຫິ ວິຠຕ຺ຕອຏ຺ຐຕິໍສາຣມ຺ມເຓສຸ ອຎ຺ຎໍ ເອວຣູປໍ ເຠຣວາຣມ຺ມຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອິມສ຺ມິໍ ຫິ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ຌານວິພ຺ຠນ຺ຕໂກ ນາມ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ອຕິເຠຣວຕ຺ຕາ ກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ. ຕສ຺ມາ ເຕນ ໂຍຄິນາ ສນ຺ຖມ຺ເຠຕ຺ວາ ສຕິໍ ສູປຏ຺ຐິຕໍ ກຕ຺ວາ ມຕສຣີຣໍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອນຸພນ຺ຘນກໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ສເຈ ຫິ ໂສ ‘‘ເອຕສ຺ສ ສມີເປ ຐິໂຕ ປາສາໂຓ ວາ ລຕາ ວາ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ສຣີຣມ຺ປິ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ຍຖາ ປນ ໂສ ປາສາໂຓ ວາ ລຕາ ວາ ນາຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ສຣີຣມ຺ປິ ນາຄຈ຺ຉຕິ. ອຍໍ ປນ ຕຸຍ຺ຫໍ ອຸປຏ຺ຐານາກາໂຣ ສຎ຺ຎໂຊ ສຎ຺ຎາສມ຺ຠໂວ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ເຕ ອຊ຺ຊ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ, ມາ ຠາຍິ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ຕາສໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ຫາສໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ນິມິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕໍ ສຎ຺ຈຣາເປຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ວິເສສມຘິຄຈ຺ຉຕິ. ອິທເມຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕຸປລກ຺ຂຓາ ອສມ຺ໂມຫຕ຺ຖາ’’ຕິ.

ເອກາທສວິເຘນ ປນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫໍ ສມ຺ປາເທນ຺ໂຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອຸປນິພນ຺ຘຕິ. ຕສ຺ສ ຫິ ຈກ຺ຂູນິ ອຸມ຺ມີເລຕ຺ວາ ໂອໂລກນປຈ຺ຈຍາ ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມິໍ ມານສໍ ຈາເຣນ຺ຕສ຺ສ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ມານສໍ ຈາເຣນ຺ໂຕ ອປ຺ປນໍ ປາປຸຓາຕິ. ອປ຺ປນາຍໍ ຐຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອກາທສວິເຘນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາໂຫ ອຸປນິພນ຺ຘນຕ຺ໂຖ’’ຕິ.

໑໑໕. ຄຕາຄຕມຄ຺ຄປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ວີຖິສມ຺ປຏິປາທນຕ຺ຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຍາ ຄຕມຄ຺ຄສ຺ສ ຈ ອາຄຕມຄ຺ຄສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ວຸຕ຺ຕາ, ສາ ກມ຺ມຏ຺ຐານວີຖິຍາ ສມ຺ປຏິປາທນຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສເຈ ຫິ ອິມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ເກຈິ ອຊ຺ຊ, ຠນ຺ເຕ, ກຕິມີຕິ ທິວສໍ ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ປຎ຺ຫໍ ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຫໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານິໂກຕິ ຕຸຓ຺ຫີຠູເຕນ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ທິວໂສ ກເຖຕພ຺ໂພ, ປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ໂພ. ສເຈ ນ ຊານາຕິ, ນ ຊານາມີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຘມ຺ມິໂກ ປຏິສນ຺ຖາໂຣ ກາຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ເສວໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຫິຕໍ ຕຣຸຓນິມິຕ຺ຕໍ ນສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນສ຺ສນ຺ເຕປິ ທິວສໍ ປຸຏ຺ເຐນ ກເຖຕພ຺ພເມວ. ປຎ຺ຫໍ ອຊານນ຺ເຕນ ນ ຊານາມີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຊານນ຺ເຕນ ເອກເທເສນ ກເຖຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ປຏິສນ຺ຖາໂຣປິ ກາຕພ຺ໂພ. ອາຄນ຺ຕຸກໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວາ ອາຄນ຺ຕຸກປຏິສນ຺ຖາໂຣ ກາຕພ຺ໂພວ. ອວເສສານິປິ ເຈຕິຍງ຺ຄຓວຕ຺ຕໂພຘິຍງ຺ຄຓວຕ຺ຕອຸໂປສຖາຄາຣວຕ຺ຕໂຠຊນສາລາຊນ຺ຕາຆຣອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍອາຄນ຺ຕຸກຄມິກວຕ຺ຕາທີນິ ສພ຺ພານິ ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕານິ ປູເຣຕພ຺ພາເນວ. ຕສ຺ສ ຕານິ ປູເຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ຕໍ ຕຣຸຓນິມິຕ຺ຕໍ ນສ຺ສຕິ, ປຸນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີຕິ ຄນ຺ຕຸກາມສ຺ສາປິ ອມນຸສ຺ເສຫິ ວາ ວາຬມິເຄຫິ ວາ ອຘິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ສຸສານມ຺ປິ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ, ນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ ຫິ ເອກເມວ ວາ ທ຺ເວ ວາ ທິວເສ ຐຕ຺ວາ ວິນີລກາທິຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ສພ຺ພກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ ເອເຕນ ສມໍ ທຸລ຺ລຠໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ເອວໍ ນຏ຺ເຐ ນິມິຕ຺ເຕ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ ວາ ທິວາຐາເນ ວາ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຫໍ ອິມິນາ ນາມ ທ຺ວາເຣນ ວິຫາຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອສຸກທິສາຠິມຸຂໍ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຐາເນ ວາມໍ ຄຓ຺ຫິ, ອສຸກສ຺ມິໍ ທກ຺ຂິຓໍ. ຕສ຺ສ ອສຸກສ຺ມິໍ ຐາເນ ປາສາໂຓ, ອສຸກສ຺ມິໍ ວມ຺ມິກຣຸກ຺ຂຄຈ຺ຉລຕານມຎ຺ຎຕຣໍ. ໂສຫໍ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຐາເນ ອສຸຠໍ ອທ຺ທສໍ. ຕຕ຺ຖ ອສຸກທິສາຠິມຸໂຂ ຐຕ຺ວາ ເອວຎ຺ເຈວຎ຺ຈ ສມນ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕານິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ເອວໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອສຸກທິສາຍ ສຸສານໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເອວຣູເປນ ນາມ ມຄ຺ເຄນ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອິຘ ນິສິນ຺ໂນຕິ ເອວໍ ຍາວ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໍ, ຕາວ ຄຕາຄຕມຄ຺ໂຄ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ເສວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ, ປຸຣໂຕ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວິຍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຸຣິມາກາເຣເນວ ວີຖິໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຄຕາຄຕມຄ຺ຄປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ວີຖິສມ຺ປຏິປາທນຕ຺ຖາ’’ຕິ.

໑໑໖. ອິທານິ ອານິສໍສທສ຺ສາວີ ຣຕນສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕີກາຣໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສມ຺ປິຍາຍມາໂນ ຕສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປນິພນ຺ຘຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘຸມາຕກປຏິກ຺ກູເລ ມານສໍ ຈາເຣຕ຺ວາ ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຌານປທຏ຺ຐານໍ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ‘‘ອທ຺ຘາ ອິມາຍ ປຏິປທາຍ ຊຣາມຣຓມ຺ຫາ ປຣິມຸຈ຺ຈິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ອານິສໍສທສ຺ສາວິນາ ຠວິຕພ຺ພໍ.

ຍຖາ ປນ ທຸຄ຺ຄໂຕ ປຸຣິໂສ ມຫຄ຺ຆໍ ມຓິຣຕນໍ ລຠິຕ຺ວາ ທຸລ຺ລຠໍ ວຕ ເມ ລທ຺ຘນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຣຕນສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຄາຣວໍ ຊເນຕ຺ວາ ວິປຸເລນ ເປເມນ ສມ຺ປິຍາຍມາໂນ ຕໍ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ, ເອວເມວ ‘‘ທຸລ຺ລຠໍ ເມ ອິທໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ລທ຺ຘໍ ທຸຄ຺ຄຕສ຺ສ ມຫຄ຺ຆມຓິຣຕນສທິສໍ. ຈຕຸຘາຕຸກມ຺ມຏ຺ຐານິໂກ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູເຕ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອານາປານກມ຺ມຏ຺ຐານິໂກ ອຕ຺ຕໂນ ນາສິກວາຕໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ກສິຓກມ຺ມຏ຺ຐານິໂກ ກສິຓໍ ກຕ຺ວາ ຍຖາສຸຂໍ ຠາເວຕິ, ເອວໍ ອິຕຣານິ ກມ຺ມຏ຺ຐານານິ ສຸລຠານິ. ‘ອິທໍ ປນ ເອກເມວ ວາ ທ຺ເວ ວາ ທິວເສ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕໂຕ ປຣໍ ວິນີລກາທິຠາວໍ ປາປຸຓາຕີ’ຕິ ນຕ຺ຖິ ອິໂຕ ທຸລ຺ລຠຕຣ’’ນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຣຕນສຎ຺ຎິນາ ຫຸຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕີກາຣໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສມ຺ປິຍາຍມາເນນ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ ຈ ທິວາຐາເນ ຈ ‘‘ອຸທ຺ຘຸມາຕກປຏິກ຺ກູລໍ ອຸທ຺ຘຸມາຕກປຏິກ຺ກູລ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປນິພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ມນສິກາຕພ຺ພໍ. ຕກ຺ກາຫຕໍ ວິຕກ຺ກາຫຕໍ ກາຕພ຺ພໍ.

໑໑໗. ຕສ຺ເສວໍ ກໂຣໂຕ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຣິທໍ ນິມິຕ຺ຕທ຺ວຍສ຺ສ ນານາກຣຓໍ, ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ວິຣູປໍ ພີຠຈ຺ຉໍ ເຠຣວທສ຺ສນໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ປນ ຍາວທຕ຺ຖໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ນິປນ຺ໂນ ຖູລງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄປຸຣິໂສ ວິຍ. ຕສ຺ສ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕປຏິລາຠສມກາລເມວ ພຫິທ຺ຘາ ກາມານໍ ອມນສິກາຣາ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ປຫີຍຕິ. ອນຸນຍປ຺ປຫາເນເນວ ຈສ຺ສ ໂລຫິຕປ຺ປຫາເນນ ປຸພ຺ໂພ ວິຍ ພ຺ຍາປາໂທປິ ປຫີຍຕິ. ຕຖາ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍຕາຍ ຖິນມິທ຺ຘໍ, ອວິປ຺ປຏິສາຣກຣສນ຺ຕຘມ຺ມານຸໂຍຄວເສນ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ, ອຘິຄຕວິເສສສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂຕາຍ ປຏິປຕ຺ຕິເທສເກ ສຕ຺ຖຣິ ປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ປຏິປຕ຺ຕິຜເລ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ປຫີຍຕີຕິ ປຎ຺ຈ ນີວຣຓານິ ປຫີຍນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ຈ ນິມິຕ຺ເຕ ເຈຕໂສ ອຠິນິໂຣປນລກ຺ຂໂຓ ວິຕກ຺ໂກ, ນິມິຕ຺ຕານຸມຊ຺ຊນກິຈ຺ຈໍ ສາຘຍມາໂນ ວິຈາໂຣ, ປຏິລທ຺ຘວິເສສາຘິຄມປຈ຺ຈຍາ ປີຕິ, ປີຕິມນສ຺ສ ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ຠວໂຕ ປສ຺ສທ຺ຘິ, ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕໍ ສຸຂໍ, ສຸຂິຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສມາຘິສມ຺ຠວໂຕ ສຸຂນິມິຕ຺ຕາ ເອກຄ຺ຄຕາ ຈາຕິ ຌານງ຺ຄານິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ. ເອວມສ຺ສ ປຐມຊ຺ຌານປຏິພິມ຺ພຠູຕໍ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານມ຺ປິ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ອິໂຕ ປຣໍ ຍາວ ປຐມຊ຺ຌານສ຺ສ ອປ຺ປນາ ເຈວ ວສິປ຺ປຕ຺ຕິ ຈ, ຕາວ ສພ຺ພໍ ປຖວີກສິເຓ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ວິນີລກາທິກມ຺ມຏ຺ຐານານິ

໑໑໘. ອິໂຕ ປເຣສຸ ປນ ວິນີລກາທີສຸປິ ຍໍ ຕໍ ‘‘ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ເອໂກ ອທຸຕິໂຍ ຄຈ຺ຉຕິ ອຸປຏ຺ຐິຕາຍ ສຕິຍາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ຄມນໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ລກ຺ຂຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ‘‘ວິນີລກໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ, ວິປຸພ຺ພກໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວເສນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘຸມາຕກປທມຕ຺ຕໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສວິນິຈ຺ຉຍາຘິປ຺ປາຍໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ວິນີລເກ ‘‘ວິນີລກປຏິກ຺ກູລໍ ວິນີລກປຏິກ຺ກູລ’’ນ຺ຕິ ມນສິກາໂຣ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕຎ຺ເຈຕ຺ຖ ກພຣກພຣວຓ຺ຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ປນ ອຸສ຺ສທວເສນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ.

ວິປຸພ຺ພເກ ‘‘ວິປຸພ຺ພກປຏິກ຺ກູລໍ ວິປຸພ຺ພກປຏິກ຺ກູລ’’ນ຺ຕິ ມນສິກາໂຣ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ປເນຕ຺ຖ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕມິວ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ນິຈ຺ຈລໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ.

ວິຈ຺ຉິທ຺ທກໍ ຍຸທ຺ຘມຓ຺ຑເລ ວາ ໂຈຣາຏວິຍໍ ວາ ສຸສາເນ ວາ ຍຕ຺ຖ ຣາຊາໂນ ໂຈເຣ ຉິນ຺ທາເປນ຺ຕິ. ອຣຎ຺ເຎ ວາ ປນ ສີຫພ຺ຍຄ຺ເຆຫິ ຉິນ຺ນປຸຣິສຏ຺ຐາເນ ລພ຺ຠຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຣູປໍ ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສເຈ ນານາທິສາຍໍ ປຕິຕມ຺ປິ ເອກາວຊ຺ຊເນນ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ສຍໍ ຫຕ຺ເຖນ ນ ປຣາມສິຕພ຺ພໍ. ປຣາມສນ຺ໂຕ ຫິ ວິສ຺ສາສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາ ອາຣາມິເກນ ວາ ສມຓຸທ຺ເທເສນ ວາ ອຎ຺ເຎນ ວາ ເກນຈິ ເອກຏ຺ຐາເນ ກາເຣຕພ຺ພໍ. ອລຠນ຺ເຕນ ກຕ຺ຕຣຍຏ຺ຐິຍາ ວາ ທຓ຺ຑເກນ ວາ ເອກງ຺ຄຸລນ຺ຕຣໍ ກຕ຺ວາ ອຸປນາເມຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ອຸປນາເມຕ຺ວາ ‘‘ວິຈ຺ຉິທ຺ທກປຏິກ຺ກູລໍ ວິຈ຺ຉິທ຺ທກປຏິກ຺ກູລ’’ນ຺ຕິ ມນສິກາໂຣ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ມຊ຺ເຌ ຉິທ຺ທໍ ວິຍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ປນ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ.

ວິກ຺ຂາຍິຕເກ ວິກ຺ຂາຍິຕກປຏິກ຺ກູລໍ ວິກ຺ຂາຍິຕກປຏິກ຺ກູລນ຺ຕິ ມນສິກາໂຣ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ປເນຕ຺ຖ ຕຫິໍ ຕຫິໍ ຂາຍິຕສທິສເມວ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍວ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ.

ວິກ຺ຂິຕ຺ຕກມ຺ປິ ວິຈ຺ຉິທ຺ທເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອງ຺ຄຸລງ຺ຄຸລນ຺ຕຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ວາ ກຕ຺ວາ ວາ ‘‘ວິກ຺ຂິຕ຺ຕກປຏິກ຺ກູລໍ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕກປຏິກ຺ກູລ’’ນ຺ຕິ ມນສິກາໂຣ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖ ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ປາກຏນ຺ຕຣໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ປນ ປຣິປຸຓ຺ຓໍວ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ.

ຫຕວິກ຺ຂິຕ຺ຕກມ຺ປິ ວິຈ຺ຉິທ຺ທເກ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣສຸເຍວ ຐາເນສຸ ລພ຺ຠຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອງ຺ຄຸລງ຺ຄຸລນ຺ຕຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ວາ ກຕ຺ວາ ວາ ‘‘ຫຕວິກ຺ຂິຕ຺ຕກປຏິກ຺ກູລໍ ຫຕວິກ຺ຂິຕ຺ຕກປຏິກ຺ກູລ’’ນ຺ຕິ ມນສິກາໂຣ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ປເນຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຍມານໍ ປຫາຣມຸຂໍ ວິຍ ໂຫຕິ. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ປຣິປຸຓ຺ຓເມວ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ.

ໂລຫິຕກໍ ຍຸທ຺ຘມຓ຺ຑລາທີສຸ ລທ຺ຘປ຺ປຫາຣານໍ ຫຕ຺ຖປາທາທີສຸ ວາ ຉິນ຺ເນສຸ ຠິນ຺ນຄຓ຺ຑປີຬກາທີນໍ ວາ ມຸຂໂຕ ປຄ຺ຆຣມານກາເລ ລພ຺ຠຕິ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ໂລຫິຕກປຏິກ຺ກູລໍ ໂລຫິຕກປຏິກ຺ກູລ’’ນ຺ຕິ ມນສິກາໂຣ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖ ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ວາຕປ຺ປຫຕາ ວິຍ ຣຕ຺ຕປຏາກາ ຈລມານາກາຣໍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ປນ ສນ຺ນິສິນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ.

ປຸຬວກໍ ທ຺ວີຫຕີຫຈ຺ຈເຍນ ກຸຓປສ຺ສ ນວຫິ ວຓມຸເຂຫິ ກິມິຣາສິປຄ຺ຆຣຓກາເລ ໂຫຕິ. ອປິຈ ຕໍ ໂສຓສິງ຺ຄາລມນຸສ຺ສໂຄມຫິໍສຫຕ຺ຖິອສ຺ສອຊຄຣາທີນໍ ສຣີຣປ຺ປມາຓເມວ ຫຸຕ຺ວາ ສາລິຠຕ຺ຕຣາສິ ວິຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເຕສຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ‘‘ປຸຬວກປຏິກ຺ກູລໍ ປຸຬວກປຏິກ຺ກູລ’’ນ຺ຕິ ມນສິກາໂຣ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ຈູຬປິຓ຺ຑປາຕິກຕິສ຺ສຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຫິ ກາຬທີຆວາປິຍາ ອນ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິກຸຓເປ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາສິ. ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ປເນຕ຺ຖ ຈລມານໍ ວິຍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ສາລິຠຕ຺ຕປິຓ຺ໂຑ ວິຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ.

ອຏ຺ຐິກໍ ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ສຣີຣໍ ສິວຖິກາຍ ຉຑ຺ຑິຕໍ ອຏ຺ຐິສງ຺ຂລິກໍ ສມໍສໂລຫິຕໍ ນຫາຣຸສມ຺ພນ຺ຘ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໓.໑໕໔) ນເຍນ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມນເຍເນວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສມນ຺ຕາ ປາສາຓາທີນໍ ວເສນ ສນິມິຕ຺ຕໍ ສາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອິທໍ ອຏ຺ຐິກນ຺ຕິ ສຠາວຠາວໂຕ ອຸປລກ຺ເຂຕ຺ວາ ວຓ຺ຓາທິວເສນ ເອກາທສຫາກາເຣຫິ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ.

໑໑໙. ຕໍ ປນ ວຓ຺ຓໂຕ ເສຕນ຺ຕິ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ໂອທາຕກສິຓສມ຺ເຠໂທ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ອຏ຺ຐິກນ຺ຕິ ປຏິກ຺ກູລວເສເນວ ໂອໂລເກຕພ຺ພໍ. ລິງ຺ຄນ຺ຕິ ອິຘ ຫຕ຺ຖາທີນໍ ນາມໍ. ຕສ຺ມາ ຫຕ຺ຖປາທສີສອຸຣພາຫຸກຏິອູຣຸຊງ຺ຆານໍ ວເສນ ລິງ຺ຄໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ທີຆຣສ຺ສວຏ຺ຏຈຕຸຣສ຺ສຂຸທ຺ທກມຫນ຺ຕວເສນ ປນ ສຓ຺ຐານໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ທິໂສກາສາ ວຸຕ຺ຕນຍາ ເອວ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຏ຺ຐິໂນ ປຣິຍນ຺ຕວເສນ ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ຍເທເວຕ຺ຖ ປາກຏໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອປ຺ປນາ ປາປຸຓິຕພ຺ພາ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຏ຺ຐິໂນ ນິນ຺ນຏ຺ຐານຖລຏ຺ຐານວເສນ ປນ ນິນ຺ນໂຕ ຈ ຖລໂຕ ຈ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ປເທສວເສນາປິ ອຫໍ ນິນ຺ເນ ຐິໂຕ, ອຏ຺ຐິ ຖເລ, ອຫໍ ຖເລ, ອຏ຺ຐິ ນິນ຺ເນຕິປິ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ປນ ອຏ຺ຐິການໍ ຆຏິຕຆຏິຕຏ຺ຐານວເສນ ສນ຺ຘິໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ອຏ຺ຐິການໍເຍວ ອນ຺ຕຣວເສນ ວິວຣໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ສພ຺ພຕ຺ເຖວ ປນ ຎາຓໍ ຈາເຣຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອິທມຏ຺ຐີຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ. ເອວມ຺ປິ ນິມິຕ຺ເຕ ອນຸປຏ຺ຐຫນ຺ເຕ ນລາຏຏ຺ຐິມ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ສຓ຺ຐເປຕພ຺ພໍ.

໑໒໐. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ອິທໍ ເອກາທສວິເຘນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓໍ ອິໂຕ ປຸຣິເມສຸ ປຸຬວກາທີສຸປິ ຍຸຊ຺ຊມານວເສນ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພໍ. ອິທຎ຺ຈ ປນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ສກລາຍປິ ອຏ຺ຐິກສງ຺ຂລິກາຍ ເອກສ຺ມິມ຺ປິ ອຏ຺ຐິເກ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕສຸ ຍຕ຺ຖກຕ຺ຖຈິ ເອກາທສວິເຘນ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອຏ຺ຐິກປຏິກ຺ກູລໍ ອຏ຺ຐິກປຏິກ຺ກູລ’’ນ຺ຕິ ມນສິກາໂຣ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ອິຘ ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕມ຺ປິ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕມ຺ປິ ເອກສທິສເມວ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເອກສ຺ມິໍ ອຏ຺ຐິເກ ຍຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐິກສງ຺ຂລິກາຍ ປນ ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ເຕ ປຎ຺ຎາຍມາເນ ວິວຣຕາ. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ເຕ ປຣິປຸຓ຺ຓຠາໂວ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ເອກຏ຺ຐິເກປິ ຈ ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ເຕນ ພີຠຈ຺ເຉນ ຠຍານເກນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ເຕນ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊນເກນ, ອຸປຈາຣາວຫຕ຺ຕາ.

ອິມສ຺ມິໍ ຫິ ໂອກາເສ ຍໍ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທ຺ວາຣໍ ທຕ຺ວາວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຫິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ຈຕູສຸ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣສຸ ທສສຸ ຈ ອສຸເຠສຸ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ. ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣສຸ ຫິ ສີມສມ຺ເຠໂທເຍວ ນິມິຕ຺ຕໍ. ທສສຸ ຈ ອສຸເຠສຸ ນິພ຺ພິກປ຺ປໍ ກຕ຺ວາ ປຏິກ຺ກູລຠາເວເຍວ ທິຏ຺ເຐ ນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາປິ ປຸນ ອນນ຺ຕຣເມວ ‘‘ທຸວິຘໍ ອິຘ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ. ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ວິຣູປໍ ພີຠຈ຺ຉໍ ຠຍານກໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ຍໍ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ອໂວຈຸມ຺ຫ, ອິທເມເວຕ຺ຖ ຍຸຕ຺ຕໍ.

ອປິຈ ມຫາຕິສ຺ສຕ຺ເຖຣສ຺ສ ທນ຺ຕຏ຺ຐິກມຕ຺ຕາວໂລກເນນ ສກລິຕ຺ຖິສຣີຣສ຺ສ ອຏ຺ຐິສງ຺ຆາຕຠາເວນ ອຸປຏ຺ຐານາທີນິ ເຈຕ຺ຖ ນິທສ຺ສນານີຕິ.

ອິຕິ ອສຸຠານິ ສຸຠຄຸໂຓ, ທສສຕໂລຈເນນ ຖຸຕກິຕ຺ຕິ;

ຍານິ ອໂວຈ ທສພໂລ, ເອເກກຊ຺ຌານເຫຕຸນີຕິ.

ເອວໍ ຕານິ ຈ ເຕສຎ຺ຈ, ຠາວນານຍມິມໍ ວິທິຕ຺ວານ;

ເຕສ຺ເວວ ອຍໍ ຠິຍ຺ໂຍ, ປກິຓ຺ຓກກຖາປິ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ.

ປກິຓ຺ຓກກຖາ

໑໒໑. ເອເຕສຸ ຫິ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ອຘິຄຕຊ຺ຌາໂນ ສຸວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຣາຄຕ຺ຕາ ວີຕຣາໂຄ ວິຍ ນິລ຺ໂລລຸປ຺ປຈາໂຣ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຍ຺ວາຍໍ ອສຸຠປ຺ປເຠໂທ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ສຣີຣສຠາວປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ຈ ຣາຄຈຣິຕເຠທວເສນ ຈາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຉວສຣີຣໍ ຫິ ປຏິກ຺ກູລຠາວໍ ອາປຊ຺ຊມານໍ ອຸທ຺ຘຸມາຕກສຠາວປ຺ປຕ຺ຕໍ ວາ ສິຍາ, ວິນີລກາທີນໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສຠາວປ຺ປຕ຺ຕໍ. ອິຕິ ຍາທິສໍ ຍາທິສໍ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ລທ຺ຘຸໍ, ຕາທິເສ ຕາທິເສ ອຸທ຺ຘຸມາຕກປຏິກ຺ກູລໍ ວິນີລກປຏິກ຺ກູລນ຺ຕິ ເອວໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພເມວາຕິ ສຣີຣສຠາວປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ທສຘາ ອສຸຠປ຺ປເຠໂທ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ວິເສສໂຕ ເຈຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ ສຣີຣສຓ຺ຐານວິປຕ຺ຕິປ຺ປກາສນໂຕ ສຓ຺ຐານຣາຄິໂນ ສປ຺ປາຍໍ. ວິນີລກໍ ຉວິຣາຄວິປຕ຺ຕິປ຺ປກາສນໂຕ ສຣີຣວຓ຺ຓຣາຄິໂນ ສປ຺ປາຍໍ. ວິປຸພ຺ພກໍ ກາຍວຓປຏິພທ຺ຘສ຺ສ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘຠາວສ຺ສ ປກາສນໂຕ ມາລາຄນ຺ຘາທິວເສນ ສມຸຏ຺ຐາປິຕສຣີຣຄນ຺ຘຣາຄິໂນ ສປ຺ປາຍໍ. ວິຈ຺ຉິທ຺ທກໍ ອນ຺ໂຕສຸສິຣຠາວປ຺ປກາສນໂຕ ສຣີເຣ ຆນຠາວຣາຄິໂນ ສປ຺ປາຍໍ. ວິກ຺ຂາຍິຕກໍ ມໍສຸປຈຍສມ຺ປຕ຺ຕິວິນາສປ຺ປກາສນໂຕ ຖນາທີສຸ ສຣີຣປ຺ປເທເສສຸ ມໍສຸປຈຍຣາຄິໂນ ສປ຺ປາຍໍ. ວິກ຺ຂິຕ຺ຕກໍ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານໍ ວິກ຺ເຂປປ຺ປກາສນໂຕ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄລີລາຣາຄິໂນ ສປ຺ປາຍໍ. ຫຕວິກ຺ຂິຕ຺ຕກໍ ສຣີຣສງ຺ຆາຕເຠທວິກາຣປ຺ປກາສນໂຕ ສຣີຣສງ຺ຆາຕສມ຺ປຕ຺ຕິຣາຄິໂນ ສປ຺ປາຍໍ. ໂລຫິຕກໍ ໂລຫິຕມກ຺ຂິຕປຏິກ຺ກູລຠາວປ຺ປກາສນໂຕ ອລງ຺ກາຣຊນິຕໂສຠຣາຄິໂນ ສປ຺ປາຍໍ. ປຸຬວກໍ ກາຍສ຺ສ ອເນກກິມິກຸລສາຘາຣຓຠາວປ຺ປກາສນໂຕ ກາເຍ ມມຕ຺ຕຣາຄິໂນ ສປ຺ປາຍໍ. ອຏ຺ຐິກໍ ສຣີຣຏ຺ຐີນໍ ປຏິກ຺ກູລຠາວປ຺ປກາສນໂຕ ທນ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິຣາຄິໂນ ສປ຺ປາຍນ຺ຕິ ເອວໍ ຣາຄຈຣິຕເຠທວເສນາປິ ທສຘາ ອສຸຠປ຺ປເຠໂທ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຍສ຺ມາ ປນ ທສວິເຘປິ ເອຕສ຺ມິໍ ອສຸເຠ ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອປຣິສຓ຺ຐິຕຊລາຍ ສີຆໂສຕາຍ ນທິຍາ ອຣິຕ຺ຕພເລເນວ ນາວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ວິນາ ອຣິຕ຺ເຕນ ນ ສກ຺ກາ ຐເປຕຸໍ, ເອວເມວ ທຸພ຺ພລຕ຺ຕາ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວິຕກ຺ກພເລເນວ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ວິນາ ວິຕກ຺ເກນ ນ ສກ຺ກາ ຐເປຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ປຐມຊ຺ຌານເມເວຕ຺ຖ ໂຫຕິ, ນ ທຸຕິຍາທີນິ.

ປຏິກ຺ກູເລປິ ຈ ເອຕສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ‘‘ອທ຺ຘາ ອິມາຍ ປຏິປທາຍ ຊຣາມຣຓມ຺ຫາ ປຣິມຸຈ຺ຈິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວມານິສໍສທສ຺ສາວິຕາຍ ເຈວ ນີວຣຓສນ຺ຕາປປ຺ປຫາເນນ ຈ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ‘‘ພຫຸໍ ທານິ ເວຕນໍ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອານິສໍສທສ຺ສາວິໂນ ປຸປ຺ຜຉຑ຺ຑກສ຺ສ ຄູຖຣາສິມ຺ຫິ ວິຍ, ອຸສ຺ສນ຺ນພ຺ຍາຘິທຸກ຺ຂສ຺ສ ໂຣຄິໂນ ວມນວິເຣຈນປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ວິຍ ຈ.

໑໒໒. ທສວິຘມ຺ປິ ເຈຕໍ ອສຸຠໍ ລກ຺ຂຓໂຕ ເອກເມວ ໂຫຕິ. ທສວິຘສ຺ສາປິ ເຫຕສ຺ສ ອສຸຈິທຸຄ຺ຄນ຺ຘເຊຄຸຈ຺ຉປຏິກ຺ກູລຠາໂວ ເອວ ລກ຺ຂຓໍ. ຕເທຕໍ ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ນ ເກວລໍ ມຕສຣີເຣ, ທນ຺ຕຏ຺ຐິກທສ຺ສາວິໂນ ປນ ເຈຕິຍປພ຺ພຕວາສິໂນ ມຫາຕິສ຺ສຕ຺ເຖຣສ຺ສ ວິຍ, ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘຄຕໍ ຣາຊານໍ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ສງ຺ຆຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖຣູປຏ຺ຐາກສາມເຓຣສ຺ສ ວິຍ ຈ ຊີວມານກສຣີເຣປິ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ຍເຖວ ຫິ ມຕສຣີຣໍ, ເອວໍ ຊີວມານກມ຺ປິ ອສຸຠເມວ. ອສຸຠລກ຺ຂຓໍ ປເນຕ຺ຖ ອາຄນ຺ຕຸເກນ ອລງ຺ກາເຣນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ປກຕິຍາ ປນ ອິທໍ ສຣີຣໍ ນາມ ອຕິເຣກຕິສຕອຏ຺ຐິກສມຸສ຺ສຍໍ ອສີຕິສຕສນ຺ຘິສງ຺ຆຏິຕໍ ນວນ຺ຫາຣຸສຕນິພນ຺ຘນໍ ນວມໍສເປສິສຕານຸລິຕ຺ຕໍ ອລ຺ລຈມ຺ມປຣິໂຍນທ຺ຘໍ ຉວິຍາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຉິທ຺ທາວຉິທ຺ທໍ ເມທກຖາລິກາ ວິຍ ນິຈ຺ຈຸຄ຺ຆຣິຕປຄ຺ຆຣິຕໍ ກິມິສງ຺ຆນິເສວິຕໍ ໂຣຄານໍ ອາຍຕນໍ ທຸກ຺ຂຘມ຺ມານໍ ວຕ຺ຖຸ ປຣິຠິນ຺ນປຸຣາຓຄຓ຺ໂຑ ວິຍ ນວຫິ ວຓມຸເຂຫິ ສຕຕວິສ຺ສນ຺ທນໍ. ຍສ຺ສ ອຸໂຠຫິ ອກ຺ຂີຫິ ອກ຺ຂິຄູຖໂກ ປຄ຺ຆຣຕິ, ກຓ຺ຓພິເລຫິ ກຓ຺ຓຄູຖໂກ, ນາສາປຸເຏຫິ ສິງ຺ຆາຓິກາ, ມຸຂໂຕ ອາຫາຣປິຕ຺ຕເສມ຺ຫຣຸຘິຣານິ, ອໂຘທ຺ວາເຣຫິ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວາ, ນວນວຸຕິຍາ ໂລມກູປສຫສ຺ເສຫິ ອສຸຈິເສທຍູໂສ ປຄ຺ຆຣຕິ. ນີລມກ຺ຂິກາທໂຍ ສມ຺ປຣິວາເຣນ຺ຕິ. ຍໍ ທນ຺ຕກຏ຺ຐມຸຂໂຘວນສີສມກ຺ຂນນຫານນິວາສນປາຣຸປນາທີຫິ ອປ຺ປຏິຊຄ຺ຄິຕ຺ວາ ຍຖາຊາໂຕວ ຜຣຸສວິປ຺ປກິຓ຺ຓເກໂສ ຫຸຕ຺ວາ ຄາເມນ ຄາມໍ ວິຈຣນ຺ໂຕ ຣາຊາປິ ປຸປ຺ຜຉຑ຺ຑກຈຓ຺ຑາລາທີສຸ ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ສມສຣີຣປຏິກ຺ກູລຕາຍ ນິພ຺ພິເສໂສ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອສຸຈິທຸຄ຺ຄນ຺ຘເຊຄຸຈ຺ຉປຏິກ຺ກູລຕາຍ ຣຎ຺ໂຎ ວາ ຈຓ຺ຑາລສ຺ສ ວາ ສຣີເຣ ເວມຕ຺ຕໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ທນ຺ຕກຏ຺ຐມຸຂໂຘວນາທີຫິ ປເນຕ຺ຖ ທນ຺ຕມລາທີນິ ປມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນານາວຕ຺ເຖຫິ ຫິຣິໂກປີນໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ນານາວຓ຺ເຓນ ສຸຣຠິວິເລປເນນ ວິລິມ຺ປິຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜາຠຣຓາທີຫິ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ມມ’’ນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພາກາຣປ຺ປຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕໂຕ ອິມິນາ ອາຄນ຺ຕຸເກນ ອລງ຺ກາເຣນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ ຕທສ຺ສ ຍາຖາວສຣສໍ ອສຸຠລກ຺ຂຓໍ ອສຎ຺ຊານນ຺ຕາ ປຸຣິສາ ອິຕ຺ຖີສຸ, ອິຕ຺ຖິໂຍ ຈ ປຸຣິເສສຸ ຣຕິໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ປຣມຕ຺ຖໂຕ ປເນຕ຺ຖ ຣຊ຺ຊິຕພ຺ພກຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ນາມ ອຓຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ. ຕຖາ ຫິ ເກສໂລມນຂທນ຺ຕເຂຬສິງ຺ຆາຓິກອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວາທີສຸ ເອກໂກຏ຺ຐາສມ຺ປິ ສຣີຣໂຕ ພຫິ ປຕິຕໍ ສຕ຺ຕາ ຫຕ຺ເຖນ ຉຸປິຕຸມ຺ປິ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຏ຺ຏີຍນ຺ຕິ ຫຣາຍນ຺ຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຍໍ ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອວເສສໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ຕໍ ເອວໍ ປຏິກ຺ກູລມ຺ປິ ສມານໍ ອວິຊ຺ຊນ຺ຘກາຣປຣິໂຍນທ຺ຘາ ອຕ຺ຕສິເນຫຣາຄຣຕ຺ຕາ ‘‘ອິຏ຺ຐໍ ກນ຺ຕໍ ນິຈ຺ຈໍ ສຸຂໍ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ເຕ ເອວໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ອຏວິຍໍ ກິໍສຸກຣຸກ຺ຂໍ ທິສ຺ວາ ຣຸກ຺ຂໂຕ ອປຕິຕປຸປ຺ຜໍ ‘‘ອຍໍ ມໍສເປສີ’’ຕິ ວິຫຎ຺ຎມາເນນ ຊຣສິງ຺ຄາເລນ ສມານຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ –

ຍຖາປິ ປຸປ຺ຜິຕໍ ທິສ຺ວາ, ສິງ຺ຄາໂລ ກິໍສຸກໍ ວເນ;

ມໍສຣຸກ຺ໂຂ ມຍາ ລທ຺ໂຘ, ອິຕິ ຄນ຺ຕ຺ວານ ເວຄສາ.

ປຕິຕໍ ປຕິຕໍ ປຸປ຺ຜໍ, ຑໍສິຕ຺ວາ ອຕິໂລລຸໂປ;

ນຍິທໍ ມໍສໍ ອທຸໍ ມໍສໍ, ຍໍ ຣຸກ຺ຂສ຺ມິນ຺ຕິ ຄຓ຺ຫຕິ.

ໂກຏ຺ຐາສໍ ປຕິຕໍເຍວ, ອສຸຠນ຺ຕິ ຕຖາ ພຸໂຘ;

ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວານ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ສຣີຣຏ຺ຐມ຺ປິ ນໍ ຕຖາ.

ອິມຎ຺ຫິ ສຸຠໂຕ ກາຍໍ, ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ມຸຈ຺ຉິຕາ;

ພາລາ ກໂຣນ຺ຕາ ປາປານິ, ທຸກ຺ຂາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈເຣ.

ຕສ຺ມາ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ເມຘາວີ, ຊີວໂຕ ວາ ມຕສ຺ສ ວາ;

ສຠາວໍ ປູຕິກາຍສ຺ສ, ສຸຠຠາເວນ ວຊ຺ຊິຕໍ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

ທຸຄ຺ຄນ຺ໂຘ ອສຸຈິ ກາໂຍ, ກຸຓໂປ ອຸກ຺ກຣູປໂມ;

ນິນ຺ທິໂຕ ຈກ຺ຂຸຠູເຕຫິ, ກາໂຍ ພາລາຠິນນ຺ທິໂຕ.

ອລ຺ລຈມ຺ມປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ, ນວທ຺ວາໂຣ ມຫາວໂຓ;

ສມນ຺ຕໂຕ ປຄ຺ຆຣຕິ, ອສຸຈິ ປູຕິຄນ຺ຘິໂຍ.

ສເຈ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ, ອນ຺ໂຕ ພາຫິຣໂກ ສິຍາ;

ທຓ຺ຑໍ ນູນ ຄເຫຕ຺ວານ, ກາເກ ໂສເຓ ນິວາຣເຍຕິ.

ຕສ຺ມາ ທພ຺ພຊາຕິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຊີວມານສຣີຣໍ ວາ ໂຫຕຸ

ມຕສຣີຣໍ ວາ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ອສຸຠາກາໂຣ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອປ຺ປນໍ ປາເປຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ອິຕິ ສາຘຸຊນປາໂມຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ ກເຕ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ

ສມາຘິຠາວນາຘິກາເຣ

ອສຸຠກມ຺ມຏ຺ຐານນິທ຺ເທໂສ ນາມ

ຉຏ຺ໂຐ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.