໑໕. ອາຍຕນຘາຕຸນິທ຺ເທໂສ

ອາຍຕນວິຕ຺ຖາຣກຖາ

໕໑໐. ອາຍຕນານີຕິ ທ຺ວາທສາຍຕນານິ – ຈກ຺ຂາຍຕນໍ, ຣູປາຍຕນໍ, ໂສຕາຍຕນໍ, ສທ຺ທາຍຕນໍ, ຆານາຍຕນໍ, ຄນ຺ຘາຍຕນໍ, ຊິວ຺ຫາຍຕນໍ, ຣສາຍຕນໍ, ກາຍາຍຕນໍ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ, ມນາຍຕນໍ, ຘມ຺ມາຍຕນນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ –

ອຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓ ຕາວຕ຺ວ, ກມ ສງ຺ເຂປ ວິຕ຺ຖາຣາ;

ຕຖາ ທຏ຺ຐພ຺ພໂຕ ເຈວ, ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ວິເສສໂຕ ຕາວ ຈກ຺ຂຕີຕິ ຈກ຺ຂຸ, ຣູປໍ ອສ຺ສາເທຕິ ວິຠາເວຕິ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣູປຍຕີຕິ ຣູປໍ, ວຓ຺ຓວິກາຣໍ ອາປຊ຺ຊມານໍ ຫທຍງ຺ຄຕຠາວໍ ປກາເສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຓາຕີຕິ ໂສຕໍ. ສປ຺ປຕີຕິ ສທ຺ໂທ, ອຸທາຫຣິຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຆາຍຕີຕິ ຆານໍ. ຄນ຺ຘຍຕີຕິ ຄນ຺ໂຘ. ອຕ຺ຕໂນ ວຕ຺ຖຸໍ ສູຈຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊີວິຕໍ ອວ຺ຫຍຕີຕິ ຊິວ຺ຫາ. ຣສນ຺ຕິ ຕໍ ສຕ຺ຕາຕິ ຣໂສ, ອສ຺ສາເທນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸຈ຺ຉິຕານໍ ສາສວຘມ຺ມານໍ ອາໂຍຕິ ກາໂຍ. ອາໂຍຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິເທໂສ. ຜຸສິຍຕີຕິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ. ມຸນາຕີຕິ ມໂນ. ອຕ຺ຕໂນ ລກ຺ຂຓໍ ຘາເຣນ຺ຕີຕິ ຘມ຺ມາ.

໕໑໑. ອວິເສສໂຕ ປນ ອາຍຕນໂຕ, ອາຍານໍ ຕນນໂຕ, ອາຍຕສ຺ສ ຈ ນຍນໂຕ ອາຍຕນນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຈກ຺ຂຸຣູປາທີສຸ ຫິ ຕໍຕໍທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ເສນ ເສນ ອນຸຠວນາທິນາ ກິຈ຺ເຈນ ອາຍຕນ຺ຕິ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ຆຏນ຺ຕິ, ວາຍມນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕ ຈ ອາຍຠູເຕ ຘມ຺ເມ ເອຕານິ ຕໂນນ຺ຕິ, ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອິທຎ຺ຈ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາເຣ ປວຕ຺ຕໍ ອຕີວ ອາຍຕໍ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ຍາວ ນ ນິວຕ຺ຕຕິ, ຕາວ ນຍນ຺ເຕວ, ປວຕ຺ຕຍນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ສພ຺ເພປິເມ ຘມ຺ມາ ອາຍຕນໂຕ, ອາຍານໍ ຕນນໂຕ, ອາຍຕສ຺ສ ຈ ນຍນໂຕ ອາຍຕນໍ ອາຍຕນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

໕໑໒. ອປິຈ ນິວາສຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ອາກຣຏ຺ເຐນ ສໂມສຣຓຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ສຎ຺ຊາຕິເທສຏ຺ເຐນ ກາຣຓຏ຺ເຐນ ຈ ອາຍຕນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຖາ ຫິ ໂລເກ ‘‘ອິສ຺ສຣາຍຕນໍ ວາສຸເທວາຍຕນ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ນິວາສຏ຺ຐານໍ ອາຍຕນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ສຸວຓ຺ຓາຍຕນໍ ຣຊຕາຍຕນ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ອາກໂຣ. ສາສເນ ປນ ‘‘ມໂນຣມ຺ເມ ອາຍຕເນ ເສວນ຺ຕິ ນໍ ວິຫງ຺ຄມາ’’ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໕.໓໘) ສໂມສຣຓຏ຺ຐານໍ. ‘‘ທກ຺ຂິຓາປໂຖ ຄຸນ຺ນໍ ອາຍຕນ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ສຎ຺ຊາຕິເທໂສ. ‘‘ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິອາຍຕເນ’’ຕິອາທີສຸ (ອ. ນິ. ໓.໑໐໒) ກາຣຓໍ.

ຈກ຺ຂຸອາທີສຸ ຈາປິ ເຕ ເຕ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ນິວສນ຺ຕິ ຕທາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍາຕິ ຈກ຺ຂາທໂຍ ຈ ເນສໍ ນິວາສຏ຺ຐານໍ. ຈກ຺ຂາທີສຸ ຈ ເຕ ອາກິຓ຺ຓາ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ຕທາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ຈາຕິ ຈກ຺ຂາທໂຍ ເນສໍ ອາກໂຣ. ຈກ຺ຂາທໂຍ ຈ ເນສໍ ສໂມສຣຓຏ຺ຐານໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓວເສນ ສໂມສຣຓໂຕ. ຈກ຺ຂາທໂຍ ຈ ເນສໍ ສຎ຺ຊາຕິເທໂສ, ຕນ຺ນິສ຺ສຍາຣມ຺ມຓຠາເວນ ຕຕ຺ເຖວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ. ຈກ຺ຂາທໂຍ ຈ ເນສໍ ກາຣຓໍ, ເຕສໍ ອຠາເວ ອຠາວໂຕຕິ. ອິຕິ ນິວາສຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ, ອາກຣຏ຺ເຐນ, ສໂມສຣຓຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ, ສຎ຺ຊາຕິເທສຏ຺ເຐນ, ກາຣຓຏ຺ເຐນຈາຕິ ອິເມຫິປິ ກາຣເຓຫິ ເອເຕ ຘມ຺ມາ ອາຍຕນໍ ອາຍຕນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ຕສ຺ມາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ອຕ຺ເຖນ ຈກ຺ຂຸ ຈ ຕໍ ອາຍຕນຎ຺ຈາຕິ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ…ເປ… ຘມ຺ມາ ຈ ເຕ ອາຍຕນຎ຺ຈາຕິ ຘມ຺ມາຍຕນນ຺ຕິ ເອວໍ ຕາເວຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

໕໑໓. ລກ຺ຂຓາຕິ ຈກ຺ຂາທີນໍ ລກ຺ຂຓໂຕເປຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ຕານິ ຈ ປນ ເຕສໍ ລກ຺ຂຓານິ ຂນ຺ຘນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ຕາວຕ຺ວໂຕຕິ ຕາວຠາວໂຕ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຈກ຺ຂາທໂຍປິ ຫິ ຘມ຺ມາ ເອວ, ເອວໍ ສຕິ ຘມ຺ມາຍຕນມິຈ຺ເຈວ ອວຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ທ຺ວາທສາຍຕນານີຕິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເຈ. ຉວິຎ຺ຎາຓກາຍຸປ຺ປຕ຺ຕິທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓວວຕ຺ຖານໂຕ ອິຘ ຉນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓກາຍານໍ ທ຺ວາຣຠາເວນ ອາຣມ຺ມຓຠາເວນ ຈ ວວຕ຺ຖານໂຕ ອຍເມເຕສໍ ເຠໂທ ໂຫຕີຕິ ທ຺ວາທສ ວຸຕ຺ຕານິ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວີຖິປຣິຍາປນ຺ນສ຺ສ ຫິ ວິຎ຺ຎາຓກາຍສ຺ສ ຈກ຺ຂາຍຕນເມວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທ຺ວາຣໍ, ຣູປາຍຕນເມວ ຈາຣມ຺ມຓໍ, ຕຖາ ອິຕຣານິ ອິຕເຣສໍ. ຉຏ຺ຐສ຺ສ ປນ ຠວງ຺ຄມນສງ຺ຂາໂຕ ມນາຍຕເນກເທໂສວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທ຺ວາຣໍ, ອສາຘາຣຓເມວ ຈ ຘມ຺ມາຍຕນໍ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ. ອິຕິ ຉນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓກາຍານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓວວຕ຺ຖານໂຕ ທ຺ວາທສ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ຕາວຕ຺ວໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

໕໑໔. ກມໂຕຕິ ອິຘາປິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕສຸ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ກມາທີສຸ ເທສນາກ຺ກໂມວ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕິເກສຸ ຫິ ອາຍຕເນສຸ ສນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆວິສຍຕ຺ຕາ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ປາກຏນ຺ຕິ ປຐມໍ ເທສິຕໍ, ຕໂຕ ອນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆວິສຍານິ ໂສຕາຍຕນາທີນິ. ອຖ ວາ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍສວນານຸຕ຺ຕຣິຍເຫຕຸຠາເວນ ພຫູປກາຣຕ຺ຕາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິເກສຸ ຈກ຺ຂາຍຕນໂສຕາຍຕນານິ ປຐມໍ ເທສິຕານິ, ຕໂຕ ຆານາຍຕນາທີນິ ຕີຓິ, ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ໂຄຈຣວິສຍຕ຺ຕາ ອນ຺ເຕ ມນາຍຕນໍ, ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນໍ ປນ ໂຄຈຣຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣານິ ພາຫິເຣສຸ ຣູປາຍຕນາທີນິ. ອປິຈ ວິຎ຺ຎາຓຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓວວຕ຺ຖານໂຕປິ ອຍເມເຕສໍ ກໂມ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ມນຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຘມ຺ເມ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໔໒໑; ສໍ. ນິ. ໒.໔໓). ເອວໍ ກມໂຕເປຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

໕໑໕. ສງ຺ເຂປວິຕ຺ຖາຣາຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ຫິ ມນາຍຕນສ຺ສ ເຈວ ຘມ຺ມາຍຕເນກເທສສ຺ສ ຈ ນາເມນ ຕທວເສສານຎ຺ຈ ອາຍຕນານໍ ຣູເປນ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ທ຺ວາທສາປິ ອາຍຕນານິ ນາມຣູປມຕ຺ຕເມວ ໂຫນ຺ຕິ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິເກສຸ ຕາວ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ຊາຕິວເສນ ຈກ຺ຂຸປສາທມຕ຺ຕເມວ, ປຈ຺ຈຍຄຕິນິກາຍປຸຄ຺ຄລເຠທໂຕ ປນ ອນນ຺ຕປ຺ປເຠທໍ. ຕຖາ ໂສຕາຍຕນາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ. ມນາຍຕນໍ ກຸສລາກຸສລວິປາກກິຣິຍວິຎ຺ຎາຓເຠເທນ ເອກູນນວຸຕິປ຺ປເຠທໍ ເອກວີສຸຕ຺ຕຣສຕປ຺ປເຠທຎ຺ຈ. ວຕ຺ຖຸປຏິປທາທິເຠທໂຕ ປນ ອນນ຺ຕປ຺ປເຠທໍ. ຣູປສທ຺ທຄນ຺ຘຣສາຍຕນານິ ວິສຠາຄປຈ຺ຈຍາທິເຠທໂຕ ອນນ຺ຕປ຺ປເຠທານິ. ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ ປຖວີຘາຕຸເຕໂຊຘາຕຸວາໂຍຘາຕຸວເສນ ຕິປ຺ປເຠທໍ. ປຈ຺ຈຍາທິເຠທໂຕ ອເນກປ຺ປເຠທໍ. ຘມ຺ມາຍຕນໍ ເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘສຸຂຸມຣູປນິພ຺ພານານໍ ສຠາວນານຕ຺ຕເຠທໂຕ ອເນກປ຺ປເຠທນ຺ຕິ. ເອວໍ ສງ຺ເຂປວິຕ຺ຖາຣາ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

໕໑໖. ທຏ຺ຐພ຺ພໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ສພ຺ພາເນວ ສງ຺ຂຕານິ ອາຍຕນານິ ອນາຄມນໂຕ ອນິຄ຺ຄມນໂຕ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ນ ຫິ ຕານິ ປຸພ຺ເພ ອຸທຍາ ກຸໂຕຈິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນປິ ອຸທ຺ຘໍ ວຍາ ກຸຫິຎ຺ຈິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ປຸພ຺ເພ ອຸທຍາ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສຠາວານິ, ອຸທ຺ຘໍ ວຍາ ປຣິຠິນ຺ນສຠາວານິ, ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ຕເວມຊ຺ເຌ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອວສານິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອນາຄມນໂຕ ອນິຄ຺ຄມນໂຕ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ຕຖາ ນິຣີຫກໂຕ ອພ຺ຍາປາຣໂຕ ຈ. ນ ຫິ ຈກ຺ຂຸຣູປາທີນໍ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ອໂຫ ວຕ ອມ຺ຫາກໍ ສາມຄ຺ຄິຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາມ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ, ນ ຈ ຕານິ ວິຎ຺ຎາຓຸປ຺ປາທນຕ຺ຖໍ ທ຺ວາຣຠາເວນ ວຕ຺ຖຸຠາເວນ ອາຣມ຺ມຓຠາເວນ ວາ ອີຫນ຺ຕິ, ນ ພ຺ຍາປາຣມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ຘມ຺ມຕາເວສາ, ຍໍ ຈກ຺ຂຸຣູປາທິສາມຄ຺ຄິຍໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ສມ຺ຠວນ຺ຕີຕິ. ຕສ຺ມາ ນິຣີຫກໂຕ ອພ຺ຍາປາຣໂຕ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ອປິຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ສຸຎ຺ຎຄາໂມ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ, ຘຸວສຸຠສຸຂຕ຺ຕຠາວວິຣຫິຕຕ຺ຕາ. ພາຫິຣານິ ຄາມຆາຕກໂຈຣາ ວິຍ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການໍ ອຠິຆາຕກຕ຺ຕາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ຈກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫຎ຺ຎຕິ ມນາປາມນາເປຫິ ຣູເປຫີ’’ຕິ ວິຕ຺ຖາໂຣ. ອປິຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ຉ ປາຓກາ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ, ພາຫິຣານິ ເຕສໍ ໂຄຈຣາ ວິຍາຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ທຏ຺ຐພ຺ພໂຕ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອິທໍ ຕາວ ອາຍຕນານໍ ວິຕ຺ຖາຣກຖາມຸຂໍ.

ຘາຕຸວິຕ຺ຖາຣກຖາ

໕໑໗. ຕທນນ຺ຕຣາ ປນ ຘາຕຸໂຍຕິ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ – ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ, ຣູປຘາຕຸ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ໂສຕຘາຕຸ, ສທ຺ທຘາຕຸ, ໂສຕວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ຆານຘາຕຸ, ຄນ຺ຘຘາຕຸ, ຆານວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ຊິວ຺ຫາຘາຕຸ, ຣສຘາຕຸ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ກາຍຘາຕຸ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຘາຕຸ, ກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ, ມໂນຘາຕຸ, ຘມ຺ມຘາຕຸ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຕິ. ຕຕ຺ຖ –

ອຕ຺ຖໂຕ ລກ຺ຂຓາທີຫິ, ກມ ຕາວຕ຺ວສງ຺ຂໂຕ;

ປຈ຺ຈຍາ ອຖ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ເວທິຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕຕິ ຈກ຺ຂຕີຕິ ຈກ຺ຂຸ. ຣູປຍຕີຕິ ຣູປໍ. ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ເອວມາທິນາ ຕາວ ນເຍນ ຈກ຺ຂາທີນໍ ວິເສສຕ຺ຖໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ອວິເສເສນ ປນ ວິທຫຕິ, ຘີຍເຕ, ວິຘານໍ, ວິຘີຍເຕ ເອຕາຍ, ເອຕ຺ຖ ວາ ຘີຍຕີຕິ ຘາຕຸ. ໂລກິຍາ ຫິ ຘາຕຸໂຍ ກາຣຓຠາເວນ ວວຕ຺ຖິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທິຘາຕຸໂຍ ວິຍ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທິໍ, ອເນກປ຺ປກາຣໍ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ວິທຫນ຺ຕິ. ຠາຣຫາເຣຫິ ຈ ຠາໂຣ ວິຍ, ສຕ຺ເຕຫິ ຘີຍນ຺ເຕ, ຘາຣິຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸກ຺ຂວິຘານມຕ຺ຕເມວ ເຈສາ, ອວສວຕ຺ຕນໂຕ. ເອຕາຫິ ຈ ກຣຓຠູຕາຫິ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ສຕ຺ເຕຫິ ອນຸວິຘີຍຕິ. ຕຖາວິຫິຕຎ຺ຈ ຕໍ ເອຕາສ຺ເວວ ຘີຍຕິ, ຐປິຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ຈກ຺ຂາທີສຸ ເອເກໂກ ຘມ຺ໂມ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ວິທຫຕິ, ຘີຍຕີຕິອາທິນາ ອຕ຺ຖວເສນ ຘາຕູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໕໑໘. ອປິຈ ຍຖາ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ອຕ຺ຕາ ນາມ ສຠາວໂຕ ນຕ຺ຖິ, ນ ເອວເມຕາ, ເອຕາ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ ຘາເຣນ຺ຕີຕິ ຘາຕຸໂຍ. ຍຖາ ໂລເກ ວິຈິຕ຺ຕາ ຫຣິຕາລມໂນສິລາທໂຍ ເສລາວຍວາ ຘາຕຸໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເອວເມຕາປິ ຘາຕຸໂຍ ວິຍ ຘາຕຸໂຍ. ວິຈິຕ຺ຕາ ເຫເຕ ຎາຓເຎຍ຺ຍາວຍວາຕິ. ຍຖາ ວາ ສຣີຣສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສມຸທາຍສ຺ສ ອວຍວຠູເຕສຸ ຣສໂສຓິຕາທີສຸ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິສຠາຄລກ຺ຂຓປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນສຸ ຘາຕຸສມຎ຺ຎາ, ເອວເມເຕສຸປິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ອວຍເວສຸ ຘາຕຸສມຎ຺ຎາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິສຠາຄລກ຺ຂຓປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ ເຫເຕ ຈກ຺ຂາທໂຍຕິ. ອປິຈ ຘາຕູຕິ ນິຊ຺ຊີວມຕ຺ຕສ຺ເສເວຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕຖາ ຫິ ຠຄວາ ‘‘ຉ ຘາຕຸໂຣ ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຣິໂສ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໓໔໔) ຊີວສຎ຺ຎາສມູຫນນຕ຺ຖໍ ຘາຕຸເທສນໍ ອກາສີຕິ.

ຕສ຺ມາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ອຕ຺ເຖນ ຈກ຺ຂຸ ຈ ຕໍ ຘາຕຸ ຈ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ…ເປ… ມໂນວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ຕໍ ຘາຕຸ ຈ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຕິ. ເອວໍ ຕາເວຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

໕໑໙. ລກ຺ຂຓາທິໂຕຕິ ຈກ຺ຂາທີນໍ ລກ຺ຂຓາທິໂຕເປຕ຺ຖ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ຕານິ ຈ ປນ ເນສໍ ລກ຺ຂຓາທີນິ ຂນ຺ຘນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ກມໂຕຕິ ອິຘາປິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕສຸ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ກມາທີສຸ ເທສນາກ຺ກໂມວ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຈ ປນາຍໍ ເຫຕຸຜລານຸປຸພ຺ພວວຕ຺ຖານວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ ຣູປຘາຕູຕິ ອິທຎ຺ຫິ ທ຺ວຍໍ ເຫຕຸ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຕິ ຜລໍ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

໕໒໐. ຕາວຕ຺ວໂຕຕິ ຕາວຠາວໂຕ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເຕສຸ ເຕສຸ ຫິ ສຸຕ຺ຕາຠິຘມ຺ມປ຺ປເທເສສຸ ‘‘ອາຠາຘາຕຸ, ສຸຠຘາຕຸ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນຘາຕຸ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນຘາຕຸ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນຘາຕຸ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນຘາຕຸ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘຘາຕຸ’’ (ສໍ. ນິ. ໒.໙໕), ‘‘ກາມຘາຕຸ, ພ຺ຍາປາທຘາຕຸ, ວິຫິໍສາຘາຕຸ, ເນກ຺ຂມ຺ມຘາຕຸ, ອພ຺ຍາປາທຘາຕຸ, ອວິຫິໍສາຘາຕຸ’’ (ວິຠ. ໑໘໒; ທີ. ນິ. ໓.໓໐໕; ມ. ນິ. ໓.໑໒໕), ‘‘ສຸຂຘາຕຸ, ທຸກ຺ຂຘາຕຸ, ໂສມນສ຺ສຘາຕຸ, ໂທມນສ຺ສຘາຕຸ, ອຸເປກ຺ຂາຘາຕຸ, ອວິຊ຺ຊາຘາຕຸ’’ (ວິຠ. ໑໘໐; ມ. ນິ. ໓.໑໒໕), ‘‘ອາຣມ຺ຠຘາຕຸ, ນິກ຺ກມຘາຕຸ, ປຣກ຺ກມຘາຕຸ’’ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໘໓), ‘‘ຫີນຘາຕຸ, ມຊ຺ຌິມຘາຕຸ, ປຓີຕຘາຕຸ’’ (ທີ. ນິ. ໓.໓໐໕), ‘‘ປຖວີຘາຕຸ, ອາໂປຘາຕຸ, ເຕໂຊຘາຕຸ, ວາໂຍຘາຕຸ (ທີ. ນິ. ໓.໓໑໑), ອາກາສຘາຕຸ, ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ’’ (ມ. ນິ. ໓.໑໒໕; ວິຠ. ໑໗໒), ‘‘ສງ຺ຂຕຘາຕຸ, ອສງ຺ຂຕຘາຕຸ’’ (ມ. ນິ. ໓.໑໒໕), ‘‘ອເນກຘາຕຸ ນານາຘາຕຸ ໂລໂກ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໓໖໖; ມ. ນິ. ໑.໑໔໘) ເອວມາທໂຍ ອຎ຺ຎາປິ ຘາຕຸໂຍ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ເອວໍ ສຕິ ສພ຺ພາສໍ ວເສນ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ອກຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ອຏ຺ຐາຣສາຕິ ອຍເມວ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ກໂຕຕິ ເຈ. ສຠາວໂຕ ວິຊ຺ຊມານານໍ ສພ຺ພຘາຕູນໍ ຕທນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ.

ຣູປຘາຕຸເຍວ ຫິ ອາຠາຘາຕຸ, ສຸຠຘາຕຸ ປນ ຣູປາທິປຏິພທ຺ຘາ. ກສ຺ມາ, ສຸຠນິມິຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ສຸຠນິມິຕ຺ຕຎ຺ຫິ ສຸຠຘາຕຸ. ຕຎ຺ຈ ຣູປາທິວິນິມຸຕ຺ຕໍ ນ ວິຊ຺ຊຕິ. ກຸສລວິປາກາຣມ຺ມຓາ ວາ ຣູປາທໂຍ ເອວ ສຸຠຘາຕູຕິ ຣູປາທິມຕ຺ຕເມເວສາ. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນຘາຕຸອາທີສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸເຍວ, ເສສາ ຘມ຺ມຘາຕຸ. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘຘາຕຸ ປນ ສຠາວໂຕ ນຕ຺ຖິ. ຘາຕຸທ຺ວຍນິໂຣຘມຕ຺ຕເມວ ຫິ ສາ.

ກາມຘາຕຸ ຘມ຺ມຘາຕຸມຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ກາມຘາຕຸ? ກາມປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ຕກ຺ໂກ ວິຕກ຺ໂກ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ’’ຕິ (ວິຠ. ໑໘໒). ອຏ຺ຐາຣສາປິ ວາ ຘາຕຸໂຍ. ຍຖາຫ – ‘‘ເຫຏ຺ຐໂຕ ອວີຈິນິຣຍໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຸປຣິໂຕ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີ ເທເວ ອນ຺ໂຕກຣິຕ຺ວາ ຍໍ ເອຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕເຣ ເອຕ຺ຖາວຈຣາ ເອຕ຺ຖ ປຣິຍາປນ຺ນາ ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນາ ຣູປາ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມຘາຕູ’’ຕິ (ວິຠ. ໑໘໒).

ເນກ຺ຂມ຺ມຘາຕຸ ຘມ຺ມຘາຕຸ ເອວ, ‘‘ສພ຺ເພປິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ເນກ຺ຂມ຺ມຘາຕູ’’ຕິ (ວິຠ. ໑໘໒) ວຈນໂຕ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸປິ ໂຫຕິເຍວ. ພ຺ຍາປາທວິຫິໍສາ-ອພ຺ຍາປາທ-ອວິຫິໍສາສຸຂ-ທຸກ຺ຂ-ໂສມນສ຺ສ-ໂທມນສ຺ສຸເປກ຺ຂາ-ອວິຊ຺ຊາອາຣມ຺ຠ-ນິກ຺ກມ-ປຣກ຺ກມຘາຕຸໂຍ ຘມ຺ມຘາຕຸເຍວ.

ຫີນມຊ຺ຌິມປຓີຕຘາຕຸໂຍ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸມຕ຺ຕເມວ. ຫີນາ ຫິ ຈກ຺ຂາທໂຍ ຫີນາ ຘາຕຸ, ມຊ຺ຌິມປຓີຕາ ມຊ຺ຌິມາ ເຈວ ປຓີຕາ ຈ. ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ປນ ອກຸສລາ ຘມ຺ມຘາຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ຫີນຘາຕຸ, ໂລກິຍາ ກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ອຸໂຠປິ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸອາທໂຍ ຈ ມຊ຺ຌິມຘາຕຸ, ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ປນ ຘມ຺ມຘາຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ປຓີຕຘາຕຸ.

ປຖວີເຕໂຊວາໂຍຘາຕຸໂຍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຘາຕຸເຍວ, ອາໂປຘາຕຸ ອາກາສຘາຕຸ ຈ ຘມ຺ມຘາຕຸເຍວ. ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິສຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸສງ຺ເຂໂປເຍວ.

ສຕ຺ຕຣສ ຘາຕຸໂຍ ຘມ຺ມຘາຕຸເອກເທໂສ ຈ ສງ຺ຂຕຘາຕຸ, ອສງ຺ຂຕາ ປນ ຘາຕຸ ຘມ຺ມຘາຕຸເອກເທໂສວ. ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸໂລໂກ ປນ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸປ຺ປເຠທມຕ຺ຕເມວາຕິ. ອິຕິ ສຠາວໂຕ ວິຊ຺ຊມານານໍ ສພ຺ພຘາຕູນໍ ຕທນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐາຣເສວ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

໕໒໑. ອປິຈ ວິຊານນສຠາເວ ວິຎ຺ຎາເຓ ຊີວສຎ຺ຎີນໍ ສຎ຺ຎາສມູຫນນຕ຺ຖມ຺ປິ ອຏ຺ຐາຣເສວ ວຸຕ຺ຕາ. ສນ຺ຕິ ຫິ ສຕ຺ຕາ ວິຊານນສຠາເວ ວິຎ຺ຎາເຓ ຊີວສຎ຺ຎິໂນ, ເຕສໍ ຈກ຺ຂຸໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍມໂນຘາຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸເຠເທນ ຕສ຺ສ ອເນກຕໍ ຈກ຺ຂຸຣູປາທິປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອນິຈ຺ຈຕຎ຺ຈ ປກາເສຕ຺ວາ ທີຆຣຕ຺ຕານຸສຍິຕໍ ຊີວສຎ຺ຎໍ ສມູຫນິຕຸກາເມນ ຠຄວຕາ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ ປກາສິຕາ. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ ຕຖາ ເວເນຍ຺ຍຊ຺ຌາສຍວເສນ ຈ. ເຍ ຈ ອິມາຍ ອນຕິສງ຺ເຂປວິຕ຺ຖາຣາຍ ເທສນາຍ ເວເນຍ຺ຍສຕ຺ຕາ, ຕທຊ຺ຌາສຍວເສນ ຈ ອຏ຺ຐາຣເສວ ປກາສິຕາ.

ສງ຺ເຂປວິຕ຺ຖາຣນເຍນ ຕຖາ ຕຖາ ຫິ,

ຘມ຺ມໍ ປກາສຍຕິ ເອສ ຍຖາ ຍຖາສ຺ສ;

ສທ຺ຘມ຺ມເຕຊວິຫຕໍ ວິລຍໍ ຂເຓນ,

ເວເນຍ຺ຍສຕ຺ຕຫທເຍສຸ ຕໂມ ປຍາຕີຕິ.

ເອວເມຕ຺ຖ ຕາວຕ຺ວໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

໕໒໒. ສງ຺ຂໂຕຕິ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ ຕາວ ຊາຕິໂຕ ເອໂກ ຘມ຺ໂມຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ ຈກ຺ຂຸປສາທວເສນ, ຕຖາ ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍຣູປສທ຺ທຄນ຺ຘຣສຘາຕຸໂຍ ໂສຕປ຺ປສາທາທິວເສນ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຘາຕຸ ປນ ປຖວີເຕໂຊວາໂຍວເສນ ຕໂຍ ຘມ຺ມາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ກຸສລາກຸສລວິປາກວເສນ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕຖາ ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ. ມໂນຘາຕຸ ປນ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນກຸສລາກຸສລວິປາກສມ຺ປຏິຈ຺ຉນວເສນ ຕໂຍ ຘມ຺ມາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຘມ຺ມຘາຕຸ ຕິຓ຺ຓໍ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘານໍ ໂສຬສນ຺ນໍ ສຸຂຸມຣູປານໍ ອສງ຺ຂຕາຍ ຈ ຘາຕຸຍາ ວເສນ ວີສຕິ ຘມ຺ມາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ເສສກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕວິຎ຺ຎາຓວເສນ ຉສຕ຺ຕຕິ ຘມ຺ມາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ສງ຺ຂໂຕປິ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

໕໒໓. ປຈ຺ຈຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ ຕາວ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຸເຣຊາຕອຕ຺ຖິອວິຄຕນິສ຺ສຍິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ຉຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຣູປຘາຕຸ ປຸເຣຊາຕອຕ຺ຖິອວິຄຕາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸອາທີນໍ ໂສຕຘາຕຸສທ຺ທຘາຕຸອາທໂຍ. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປນ ເນສໍ ອາວຊ຺ຊນມໂນຘາຕຸ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣນຕ຺ຖິວິຄຕານນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍວເສນ ປຎ຺ຈຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕາ ຈ ປຎ຺ຈປິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນມໂນຘາຕຸຍາ. ຕຖາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນມໂນຘາຕຸ ສນ຺ຕີຣຓມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ, ສາ ຈ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ, ໂວຏ຺ຐພ຺ພນມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຈ ຊວນມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ. ຊວນມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ປນ ອນນ຺ຕຣາຍ ຊວນມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ເຕຫິ ເຈວ ປຎ຺ຈຫິ ອາເສວນປຈ຺ຈເຍນ ຈາຕິ ຉຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເອສ ຕາວ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ນໂຍ.

ມໂນທ຺ວາເຣ ປນ ຠວງ຺ຄມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ອາວຊ຺ຊນມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ. ອາວຊ຺ຊນມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຈ ຊວນມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ປຸຣິເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຘມ຺ມຘາຕຸ ປນ ສຕ຺ຕນ຺ນມ຺ປິ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕາທີຫິ ພຫຸຘາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຈກ຺ຂຸຘາຕຸອາທໂຍ ປນ ເອກຈ຺ຈາ ຈ ຘມ຺ມຘາຕຸ ເອກຈ຺ຈາຍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາທີຫິປິ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸອາທີນຎ຺ຈ ນ ເກວລໍ ຈກ຺ຂຸຣູປາທໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ອາໂລກາທໂຍປິ. ເຕນາຫຸ ປຸພ຺ພາຈຣິຍາ –

‘‘ຈກ຺ຂຸຣູປາໂລກມນສິກາເຣ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ. ໂສຕສທ຺ທວິວຣມນສິກາເຣ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓໍ. ຆານຄນ຺ຘວາຍຸມນສິກາເຣ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຆານວິຎ຺ຎາຓໍ. ຊິວ຺ຫາຣສອາປມນສິກາເຣ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ. ກາຍໂຜຏ຺ຐພ຺ພປຖວີມນສິກາເຣ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກາຍວິຎ຺ຎາຓໍ. ຠວງ຺ຄມນຘມ຺ມມນສິກາເຣ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ.

ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ປຈ຺ຈຍປ຺ປເຠໂທ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນິທ຺ເທເສ ອາວິຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍໂຕປິ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

໕໒໔. ທຏ຺ຐພ຺ພໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໂຕເປຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພາ ເອວ ຫິ ສງ຺ຂຕຘາຕຸໂຍ ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ຕວິວິຕ຺ຕໂຕ ຘຸວສຸຠສຸຂຕ຺ຕຠາວສຸຎ຺ຎໂຕ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິໂຕ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ວິເສສໂຕ ປເນຕ຺ຖ ເຠຣິຕລໍ ວິຍ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ທຓ຺ໂຑ ວິຍ ຣູປຘາຕຸ, ສທ຺ໂທ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ຕຖາ ອາທາສຕລໍ ວິຍ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ, ມຸຂໍ ວິຍ ຣູປຘາຕຸ, ມຸຂນິມິຕ຺ຕໍ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ອຖ ວາ ອຸຈ຺ຉຸຕິລາ ວິຍ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ, ຍນ຺ຕຈກ຺ກຍຏ຺ຐິ ວິຍ ຣູປຘາຕຸ, ອຸຈ຺ຉຸຣສເຕລານິ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ຕຖາ ອຘຣາຣຓີ ວິຍ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ, ອຸຕ຺ຕຣາຣຓີ ວິຍ ຣູປຘາຕຸ, ອຄ຺ຄິ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ເອສ ນໂຍ ໂສຕຘາຕຸອາທີສຸ.

ມໂນຘາຕຸ ປນ ຍຖາສມ຺ຠວໂຕ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸອາທີນໍ ປຸເຣຈຣານຸຈຣາ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ ສລ຺ລມິວ ສູລມິວ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘາ ເວທນາສລ຺ລສູລໂຍຄາອາຕຸຣາ ວິຍ, ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ວາ ສຎ຺ຎາ ອາສາທຸກ຺ຂຊນນໂຕ ຣິຕ຺ຕມຸຏ຺ຐິ ວິຍ. ອຍຖາຠຸຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕຄາຫກໂຕ ວນມິໂຄ ວິຍ. ສງ຺ຂາຣາ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ປກ຺ຂິປນໂຕ ອງ຺ຄາຣກາສຸຍໍ ຂິປນກປຸຣິສາ ວິຍ. ຊາຕິ ທຸກ຺ຂານຸພນ຺ຘໂຕ ຣາຊປຸຣິສານຸພນ຺ຘໂຈຣາ ວິຍ. ສພ຺ພານຕ຺ຖາວຫສ຺ສ ຂນ຺ຘສນ຺ຕານສ຺ສ ເຫຕຸໂຕ ວິສຣຸກ຺ຂພີຊານິ ວິຍ. ຣູປໍ ນານາວິຘຸປທ຺ທວນິມິຕ຺ຕໂຕ ຂຸຣຈກ຺ກໍ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອສງ຺ຂຕາ ປນ ຘາຕຸ ອມຕໂຕ ສນ຺ຕໂຕ ເຂມໂຕ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ກສ຺ມາ? ສພ຺ພານຕ຺ຖາວຫສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂຠູຕຕ຺ຕາ.

ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ວວຕ຺ຖານາຠາວໂຕ ອຣຎ຺ຎມກ຺ກໂຏ ວິຍ, ທຸທ຺ທມນໂຕ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ວິຍ, ຍຕ຺ຖກາມນິປາຕິໂຕ ເວຫາສກ຺ຂິຕ຺ຕທຓ຺ໂຑ ວິຍ, ໂລຠໂທສາທິນານປ຺ປກາຣກິເລສເວສໂຍຄໂຕ ຣງ຺ຄນໂຏ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ.

ອິຕິ ສາຘຸຊນປາໂມຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ ກເຕ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ

ປຎ຺ຎາຠາວນາຘິກາເຣ

ອາຍຕນຘາຕຸນິທ຺ເທໂສ ນາມ

ປນ຺ນຣສໂມ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.