໓. ນິພ຺ພານກຓ຺ໂຑ

ອິທານິ ‘‘ສທ຺ຘມ຺ມສວນມ຺ປິ ຈາຕິ ອິມສ຺ສ ສໍວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘມ຺ມສວນມ຺ປິ ຈ ໂລເກ ທຸລ຺ລຠເມວ ຕຖາ ຫິ ສທ຺ຘມ຺ໂມ ນາມ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ. ປຣິຍຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ໂມ, ປຏິປຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ໂມ, ປຏິເວຘສທ຺ຘມ຺ໂມຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຣິຍຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ໂມ ນາມ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ. ປຏິປຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ໂມ ນາມ ເຕຣສຘຸຕງ຺ຄານິ ອສີຕິ ຂນ຺ຘກວຕ຺ຕາທໂຍ ອຠິສມາຈາຣວຕ຺ຕາທີນິ. ປຏິເວຘສທ຺ຘມ຺ໂມ ນາມ ຈຕຸສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວໂຘ. ເຕສຸ ປຣິຍຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ໂມ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສທ຺ຘມ຺ມານໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມເຍວ ປທຏ຺ຐານຎ຺ຈ. ກສ຺ມາ ຕໍມູລກຕ຺ຕາ ຕຖາ ຫິ ປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ອສຕິ ປຏິເວໂຘ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ປຏິປຕ຺ຕິ, ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ອຘິຄໂມ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ກິໍ ກາຣຓາ ອຍຎ຺ຫິ ປຣິຍຕ຺ຕິ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ປຏິປຕ຺ຕິອຘິຄມສ຺ສາປິ ປຣິຍຕ຺ຕິເຍວ ປມາຓໍ. ຕຕ຺ຖ ປຏິເວໂຘ ຈ ປຏິປຕ຺ຕິ ຈ ໂຫຕິປິ ນໂຫຕິປິ. ເອກສ຺ມິຎ຺ຫິ ກາເລ ປຏິເວຘຘຣາ ຠິກ຺ຂູ ພຫູ ໂຫນ຺ຕິ, ‘‘ເອສ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ’’ຕິ ອງ຺ຄຸລິໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ເຍວ ທີເປ ເອກວາຣໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠິກ຺ຂຸນາມ ນາໂຫສິ. ປຏິປຕ຺ຕິປູຣກາປິ ກທາຈິ ພຫູ ໂຫນ຺ຕິ ກທາຈິ ອປ຺ປາ. ອິຕິ ປຏິເວໂຘ ຈ ປຏິປຕ຺ຕິ ຈ ໂຫຕິປິ ນ ໂຫຕິປິ. ສາສນສ຺ສ ຐິຕິຍາ ປນ ປຣິຍຕ຺ຕິເຍວ ປມາຓໍ ປຓ຺ຑິໂຕ ຫິ ເຕປິຏກໍ ສຸຕ຺ວາ ທ຺ເວປິ ປູເຣຕິ, ຍຖາ ອມ຺ຫາກໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອາຬາຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປຎ຺ຈ ອຠິຎ຺ຎາ ສຕ຺ຕ ຈ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ປຣິກມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉິ. ໂສ ‘‘ນ ຊານາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ອຸທກສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຘິຄຕວິເສສໍ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສ຺ສ ປຣິກມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉິ. ໂສ ອາຈິກ຺ຂິ, ຕສ຺ສ ວຈນສມນນ຺ຕຣເມວ ມຫາສຕ຺ໂຕ ຕໍ ສມ຺ປາເທສິ ເອວເມວ ປຎ຺ຎວາ ຠິກ຺ຂຸ ປຣິຍຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ທ຺ເວປິ ປູເຣຕິ ຕສ຺ມາ ປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ຐິຕາຍ ສາສນໍ ຐິຕໍ ໂຫຕິ ຍຖາ ມຫາຕຬາກສ຺ສ ປາຬິຍາ ຖິຣາຍ ອຸທກໍ ນ ຐສ຺ສຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຸທເກ ສຕິ ປທຸມາທີນິ ປຸປ຺ຜານິ ນ ປຸປ຺ຜິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ເອວເມວ ມຫາຕຬາກສ຺ສ ຖິຣປາຬິສທິເສ ເຕປິຏເກ ພຸທ຺ຘວຈເນ ສຕິ ມຫາຕຬາເກ ອຸທກສທິສາ ປຏິປຕ຺ຕິປູຣກາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເຕສຸ ສຕິ ມຫາຕຬາເກສຸ ປທຸມາທີນິ ປຸປ຺ຜານິ ວິຍ ໂສຕາປນ຺ນາທໂຍ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເອກນ຺ຕໂຕ ປຣິຍຕ຺ຕິເຍວ ປມາຓໍ ປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ປຏິປຕ຺ຕິປຏິເວຘານໍ ອນ຺ຕຣຘານໂຕ. ຕຕ຺ຖ ປຣິຍຕ຺ຕິນາມ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ສາຏ຺ຐກຖາ ປາຬິຍາວ ສາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕາວ ປຣິຍຕ຺ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ໂຫຕິ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ກລິຍຸຄຣາຊາໂນ ອຘມ຺ມິກາ ໂຫນ຺ຕິ ເຕສຸ ອຘມ຺ມິເກສຸ ຣາຊາມຈ຺ຈາທໂຍ ອຘມ຺ມິກາ ໂຫນ຺ຕິ ຕຖາ ຣຏ຺ຐຊນປທວາສິໂນປິ ອຘມ຺ມິກາ ເອເຕສໍ ອຘມ຺ມິກຕາຍ ນ ເທໂວ ສມ຺ມາ ວສ຺ສຕິ, ຕໂຕ ສສ຺ສານິ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຕສຸ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕສຸ ປຈ຺ຈຍທາຍກາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ປຈ຺ຈເຍ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ປຈ຺ຈເຍຫິ ກິລມນ຺ຕາ ອນ຺ເຕວາສິເກ ສງ຺ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ປຣິຍຕ຺ຕິ ປຣິຫາຍຕິ, ອຕ຺ຖວເສນ ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ປາຬິວເສເນວ ຘາເຣນ຺ຕິ. ຕໂຕ ກາເລ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ປາຬິມ຺ປິ ສກລໍ ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ປຐມໍ ອຠິຘມ຺ມປິຏກໍ ປຣິຫາຍຕິ. ປຣິຫາຍມານໍ ມຕ຺ຖກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຣິຍຕ຺ຕິ ຫາຍຕິ ປຐມຎ຺ຫິ ມຫາປກຣຓໍ ປຣິຫາຍຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປຣິຫາຍມາເນ ຍມກໍ, ກຖາວຕ຺ຖຸ, ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຘາຕຸກຖາ, ວິຠງ຺ໂຄ, ຘມ຺ມສງ຺ຄໂຫຕິ ເອວໍ ອຠິຘມ຺ມປິຏເກ ປຣິຫີເນ ມຕ຺ຖກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏກໍ ປຣິຫາຍຕິ. ປຐມຎ຺ຫິ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣນິກາໂຍ ປຣິຫາຍຕິ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ປຐມໍ ເອກາທສນິປາໂຕ…ເປ… ຕໂຕ ເອກນິປາໂຕຕິ ເອວໍ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕເຣ ປຣິຫີເນ ມຕ຺ຖກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາໂຍ ປຣິຫາຍຕິ, ປຐມໍ ມຫາວຄ຺ໂຄ ປຣິຫາຍຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຬາຍຕນວຄ຺ໂຄ, ຂນ຺ຘວຄ຺ໂຄ, ນິທານວຄ຺ໂຄ, ສຄາຖາວຄ຺ໂຄຕິ ເອວໍ ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາເຍ ປຣິຫີເນ ມຕ຺ຖກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມຊ຺ຌິມນິກາໂຍ ປຣິຫາຍຕິ ປຐມຎ຺ຫິ ອຸປຣິປຓ຺ຓາສໂກ ປຣິຫາຍຕິ. ຕໂຕ ມຊ຺ຌິມປຓ຺ຓາສໂກ, ຕໂຕ ມູລປຓ຺ຓາສໂກຕິ ເອວໍ ມຊ຺ຌິມນິກາເຍ ປຣິຫີເນ ມຕ຺ຖກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທີຆນິກາໂຍ ປຣິຫາຍຕິ, ປຐມຎ຺ຫິ ປາຖິຍວຄ຺ໂຄ ປຣິຫາຍຕິ ຕໂຕ ມຫາວຄ຺ໂຄ, ຕໂຕ ຂນ຺ຘກວຄ຺ໂຄຕິ ທີຆນິກາເຍ ປຣິຫີເນ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏກໍ ປຣິຫີນໍ ນາມ ໂຫຕິ. ວິນຍປິຏເກນ ສທ຺ຘິໍ ຊາຕກເມວ ຘາເຣນ຺ຕິ. ວິນຍປິຏກໍ ລຊ຺ຊິໂນ ຘາເຣນ຺ຕິ. ລາຠກາມາ ປນ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ກຖິເຕປິ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ຕາ ນຕ຺ຖີຕິ ຊາຕກເມວ ຘາເຣນ຺ຕິ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ຊາຕກມ຺ປິ ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ອຖ ເນສໍ ປຐມໍ ເວສ຺ສນ຺ຕຣຊາຕກໍ ປຣິຫາຍຕິ. ຕໂຕ ປຏິໂລມກ຺ກເມນ ປຸຓ຺ຓກຊາກຕກໍ, ມຫານາຣທກສ຺ສປຊາຕກໍ ປຣິຫາຍຕິ. ວິນຍປິຏກເມວ ຘາເຣນ຺ຕິ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ກາເລ ຕມ຺ປິ ມຕ຺ຖກໂຕ ປຣິຫາຍຕິ ປຐມຎ຺ຫິ ປຣິວາໂຣ ປຣິຫາຍຕິ, ຕໂຕ ຂນ຺ຘໂກ ຠິກ຺ຂຸນີວິຠງ຺ໂຄ ມຫາວິຠງ຺ໂຄຕິ ອນຸກ຺ກເມນ ອຸໂປສຖກ຺ຂນ຺ຘກມຕ຺ຕເມວ ຘາເຣນ຺ຕິ, ຕທາ ປຣິຍຕ຺ຕິ ອນນ຺ຕຣຫິຕາວ ໂຫຕິ. ຍາວ ປນ ມນຸສ຺ເສສຸ ຈຕຸປ຺ປທິກຄາຖາປິ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕາວ ປຣິຍຕ຺ຕິ ອນນ຺ຕຣຫິຕາວ ໂຫຕິ. ຍທາ ສທ຺ໂຘ ປສນ຺ໂນ ຣາຊາ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ເຘ ສຸວຓ຺ຓຈງ຺ໂກຏກມ຺ຫິ ສຫສ຺ສຕ຺ຖວິກໍ ຐປາເປຕ຺ວາ ‘‘ພຸທ຺ເຘຫິ ກຖິຕໍ ຈຕຸປ຺ປທິກໍ ຄາຖໍ ຊານນ຺ໂຕ ອິມໍ ສຫສ຺ສໍ ຄຓ຺ຫຕູ’’ຕິ ນຄເຣ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫກໍ ອລຠິຕ຺ວາ ເອກວາຣໍ ຈຣາປິເຕ ນ ສຸຓນ຺ຕາປິ ໂຫນ຺ຕິ ອສຸຓນ຺ຕາປິ, ຍາວ ຕຕິຍໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫກໍ ອລຠິຕ຺ວາ ຣາຊປຸຣິສາ ສຫສ຺ສຕ຺ຖວິກໍ ປຸນ ຣາຊກຸລໍ ປເວເສນ຺ຕິ, ຕທາ ປຣິຍຕ຺ຕິອນ຺ຕຣຫິຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ເອວໍ ປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ອນ຺ຕຣຫິຕາຍ ປຏິປຕ຺ຕິປິ ປຏິເວໂຘປິ ອນ຺ຕຣຫິໂຕວ ໂຫຕິ. ສທ຺ຘມ຺ມສວນສ຺ສ ທຸລ຺ລຠຠາໂວ ຘມ຺ມໂສຓ຺ຑກວຕ຺ຖຸນາ ທີເປຕພ຺ໂພ ອມ຺ຫາກໍ ກິຣ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຘມ຺ມຣາຊສ຺ສ ສາສນນ຺ຕຣຘານໂຕ ນຈິເຣເນວ ກາເລນ ພາຣາຓສິຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມໂສຓ຺ຑກຣາຊກຸມາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ປິຕຸອຈ຺ຈເຍນ ຣຊ຺ເຊ ປຕິຏ຺ຐາຍ ກສ຺ສປທສພເລນ ເທສິຕໍ ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ມາສມຕ຺ຕໍ ຣຊ຺ຊໍ ກຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອິມສ຺ມິໍ ເຍວ ຠທ຺ທກປ຺ເປ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຕ຺ວາ ເທວນຄຣສທິເສ ພາຣາຓສິນຄເຣ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຊ຺ຊສທິສໍ ຣຊ຺ຊໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ… ‘‘ມຍ຺ຫໍ ເອວຣູປໍ ຣຊ຺ຊໍ ກິໍ ວິລາສໍ ຣຊ຺ຊານຸຠາວໍ ສທ຺ຘມ຺ມວິໂຍເຄນ, ທິວາກຣວິຣຫິໂຕ ອາກາໂສ ວິຍ, ສສງ຺ກວິຣຫິຕຣຕ຺ຕິ ວິຍ, ທາຐາວິຣຫິຕຄໂຊ ວິຍ, ເວລນ຺ຕວິຣຫິຕມຫາສມຸທ຺ໂທ ວິຍ ຈກ຺ຂຸວິຣຫິຕ ສຸສຊ຺ຊິຕວທນໍ ວິຍ, ສຸຄນ຺ຘວິຣຫິຕປາຣິຉຕ຺ຕປຸປ຺ຜໍ ວິຍ, ຈຕຸອກ຺ຂຣນິຍມິຕຘມ຺ມເທສນາວິໂຍເຄນ ມຍ຺ຫໍ ອິທໍ ຣຊ຺ຊໍ ນ ໂສຠຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຈງ຺ໂກຏເກນ ສຫສ຺ສຕ຺ຖວິກໍ ຠຓ຺ຑກໍ ສຸສຊ຺ຊິຕໍ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖິກຸມ຺ເຠ ຐເປຕ຺ວາ ພາຣາຓສີນຄເຣ ມຫາວີຖິຍໍ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕິ ‘‘ເອກປທິກໍ ວາ ທ຺ວິປທິກໍ ວາ ຕິປທິກໍ ວາ ຈຕຸປ຺ປທິກໍ ວາ ຘມ຺ມປທໍ ຊານນ຺ຕສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ ເອວໍ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ຘມ຺ມຊານນກໍ ອລຠິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ທ຺ວິສຫສ຺ສໍ ຕິສຫສ຺ສໍ ຍາວ ສຕສຫສ຺ສໍ ໂກຏິ ທ຺ເວ ສຫສ຺ສໂກຏິ, ສຕສຫສ຺ສໂກຏິ ຄາມນິຄມຊນປທເສນາປຕິຏ຺ຐານໍ ອຸປຣາຊຏ຺ຐານໍ. ປຣິໂຍສາເນ ຘມ຺ມເທສກໍ ອລຠິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສຸວຓ຺ຓປີຐກໍ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ຈຊິຕ຺ວາປິ ຘມ຺ມເທສກໍ ອລຠິຕ຺ວາ ຣຊ຺ຊສິຣິໍ ປຫາຍ ອຕ຺ຕານໍ ຈຊິຕ຺ວາ ‘‘ຘມ຺ມເທສກສ຺ສ ທາໂສ ຫຸຕ຺ວາປິ ຘມ຺ມໍ ໂສສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເອວມ຺ປິ ຘມ຺ມ ເທສກໍ ອລຠິຕ຺ວາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ເມ ສທ຺ຘມ຺ມວິໂຍເຄນ ຣຊ຺ເຊນາຕິ ອມຈ຺ຈານໍ ຣຊ຺ຊໍ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ສທ຺ຘມ຺ມຄເວສໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມໂສຓ຺ຑກມຫາຣາຊາ ມຫາວນໍ ປາວິສິ ຘມ຺ມໂສຓ຺ຑກມຫາຣາຊສ຺ສ ສທ຺ຘມ຺ມສວນໍ ສນ຺ຘາຍ ປວິຏ຺ຐກ຺ຂເກ ສກ຺ກເທວມຫາຣາຊສ຺ສ ເວຊຍນ຺ຕປາສາໂທ ສເຫວ ກິຓ຺ຓິກາຍ ກມ຺ໂປ ອໂຫສິ, ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລາສນໍ ອຸຓ຺ຫາກາຣໍ ອໂຫສິ. ສກ຺ໂກເທວຣາຊາ ເກນກາຣເຓນ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລາສນໍ ອຸຓ຺ຫາກາຣໍ ອໂຫສີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສຫສ຺ສເນຕ຺ເຕນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຘມ຺ມຄເວສໂກ ຫຸຕ຺ວາ ວນໍ ປວິຏ຺ຐໍ ຘມ຺ມໂສຓ຺ຑກມຫາຣາຊານໍ ທິສ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ… ‘‘ອຊ຺ຊ ເມ ອຕ຺ຕານມ຺ປິ ຊຫາຍ ຣກ຺ຂສເວສໍ ມາເປຕ຺ວາ ເອຕໍ ອນິຈ຺ຈປຣິທີປນໍ ຊາຕິຊຣາພ຺ຍາຘິມຣຓໍ ສກລສຣີເຣ ໂທສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ເອຕໍ ສກຣຊ຺ເຊເຍວ ປຕິຏ຺ຐາເປຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ຍກ຺ຂສຣູປໍ ມາເປຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ອຠິມຸໂຂ ອວິທູເຣ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ຘມ຺ມໂສຓ຺ຑກມຫາຣາຊາ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ… ‘‘ເອວໍຣູໂປ ນາມ ຣກ຺ຂໂສ ຘມ຺ມໍ ຊາເນຍ຺ຍາ’’ຕິ, ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອວິທູເຣ ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉາມີຕິ ຣກ຺ຂເສນ ສທ຺ຘິໍ ສລ຺ລປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສາມິປຸຎ຺ຎເທວຣາຊ ອິມສ຺ມິໍ ປນ ວນຆເນ ວສນກເທວຣາຊາ ກິໍ ນຸໂຂ ຘມ຺ມໍ ຊານາສີ’’ຕິ, ເທວຕາ ‘‘ມຫາຣາຊ ຘມ຺ມໍ ຊານາມີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຍທິ ຘມ຺ມໍ ຊານາສິ, ມຍ຺ຫໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອຫໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ຘມ຺ມໍ ກເຖສ຺ສາມິ, ຕ຺ວໍ ມຍ຺ຫໍ ກີທິສໍ ຘມ຺ມກຖິກສ຺ສ ສກ຺ກາຣໍ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ມຍ຺ຫໍ ຘມ຺ມໍ ກເຖຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ມຍ຺ຫໍ ສຣີເຣ ມໍສໍ ຂາທິສ຺ສສີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອຫໍ ມຫາຣາຊ ຉາໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ກເຖຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຍທິ ຕຸມ຺ເຫ ປຐມໍ ມໍສໍ ຂາທຖ, ຘມ຺ມໍ ໂກ ສຸຓິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຫ. ປຸນ ໂສ ຣກ຺ຂໂສ ‘‘ນາຫໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ສກ຺ໂກມີ’’ຕິ. ປຸນ ຣາຊາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຘມ຺ມປຏິລາຠຎ຺ຈ ຕຸມ຺ຫາກໍ ມໍສປຏິລາຠຎ຺ຈ ຕຸມ຺ເຫ ຊານິຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຖາ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ‘‘ສາຘຸ ໂຫຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອວິທູເຣ ຐາເນ ອຸພ຺ເພເຘນ ຕິຄາວຸຕມຕ຺ຕໍ ມຫນ຺ຕໍ ອຎ຺ຊນປພ຺ພຕໍ ມາເປຕ຺ວາ ເອວມາຫ… ‘‘ສເຈ ມຫາຣາຊ ອິມໍ ປພ຺ພຕມຸທ຺ຘນິໍ ອາຣູຍ຺ຫ ອາກາສາ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຕ຺ວໍ ມມ ມຸເຂ ປຕິສ຺ສສິ, ອຫໍ ເຕ ອາກາສຄຕກາເລ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສາມິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕຸຍ຺ຫຎ຺ຈ ຘມ຺ມປ຺ປລາໂຠ ມຍ຺ຫຎ຺ຈ ມໍສປຏິລາໂຠ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ສ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມໂສຓ຺ຑກມຫາຣາຊາ ‘‘ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາເຣ ປຸຣິໂສ ຫຸຕ຺ວາ ອຘມ຺ມສມງ຺ຄີ ຫຸຕ຺ວາ ອຘມ຺ມສ຺ເສວ ອຕ຺ຖາຍ ປາຓາຕິປາໂຕ ອທິນ຺ນາທາໂນ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາໂຣ ສູກຣິໂກ ໂອຣພ຺ຠິໂກ ສາກຸຓິ ໂກ ໂຈໂຣ ປຣທາຣິໂກ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສີສຈ຺ຉິນ຺ນານໍ ໂລຫິຕໍ ຈຕູສຸ ມຫາສມຸທ຺ເທສຸ ອຸທກໂຕປິ ພຫຸຕຣໍ ມາຕາປິຕຸອາທີນມ຺ປິ ມນາປານໍ ອຕ຺ຖາຍ ໂຣທນ຺ຕານໍ ອສ຺ສຸ ຈຕູສຸມຫາສມຸທ຺ເທສຸ ອຸທກໂຕປິ ພຫຸຕຣໍ, ອິມໍ ປນ ສຣີຣໍ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ວິກ຺ກິຓາມິ ຕໍ ມຫປ຺ຜລຎ຺ຈ ມນາປຎ຺ຈາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ສາຘຸ ມາຣິສ ເອວໍ ກໂຣມີ’’ຕິ ປພ຺ພຕໍ ອາຣູຍ຺ຫ ປພ຺ພຕຄ຺ເຄ ຐິໂຕ ‘‘ມມ ຣຊ຺ເຊນ ສທ຺ຘິໍ ມຍ຺ຫໍ ສຊີວສຣີຣໍ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສຕ຺ຖາຍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ໂສມນສ຺ໂສ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ຘມ຺ມໍ ກເຖຖາ’’ຕິ ສທ຺ຘມ຺ມຕ຺ຖາຍ ຊີວິຕໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ອາກາສໂຕ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ກເຖຖາຕິ ອາຫ. ອຖ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ສກຕ຺ຕຠາເວນ ສພ຺ພາລງ຺ກາເຣຫິ ປຏິມຓ຺ຑິໂຕ ອຕິວິຍ ໂສຕຸໍ ໂສມນສ຺ໂສ ອາກາສໂຕ ປຕນ຺ຕໍ ທິພ຺ພຜສ຺ເສນ ປຣາມສນ຺ໂຕ ອຸເຣນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ເທວໂລກໍ ເນຕ຺ວາ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລາສເນ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ມາລາຄນ຺ຘາທີຫິ ປູເຊຕ຺ວາ ຘມ຺ມໂສຓ຺ຑກມຫາຣາຊສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອິມໍ ຄາຖມາຫ.

‘‘ອນິຈ຺ຈາ ວຕ ສງ຺ຂາຣາ, ອຸປ຺ປາທວຍຘມ຺ມິໂນ;

ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວູປສໂມ ສຸໂຂ’’ຕິ.

ເອວໍ ສກ຺ໂກ ຘມ຺ມໂສຓ຺ຑກມຫາຣາຊສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ເທວໂລກສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເທວໂລກໂຕ ອາເນຕ຺ວາ ສກຣຊ຺ເຊ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອປ຺ປມາເທນ ໂອວທິຕ຺ວາ ເທວໂລກເມວ ອຄມາສິ ເອວໍ ສທ຺ຘມ຺ມສວນສ຺ສາປິ ທຸລ຺ລຠຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ປຣິຍຕ຺ຕິອນ຺ຕຣຘາເນນ ປຏິປຕ຺ຕິ ປຏິເວຘາປິ ອນ຺ຕຣຘາຍນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຕີຓິ ປຣິນິພ຺ພານານິ ເວທິຕພ຺ພານິ ກຕມານິ ຕີຓິ ປຣິນິພ຺ພານານິ. ກິເລສປຣິນິພ຺ພານໍ, ຂນ຺ຘປຣິນິພ຺ພານໍ, ຘາຕຸປຣິນິພ຺ພານນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກິເລສປຣິນິພ຺ພານໍ ໂພຘິມຓ຺ເຑເຍວ ໂຫຕິ, ຠຄວາ ຫິ ໂພຘິມຓ຺ເຑເຍວ ວີຣິຍປາເທຫິ ສີລປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາຍ ສທ຺ຘາຫຕ຺ເຖນ ກມ຺ມກ຺ຂຍກຣໍ ຎາຓຜຣສຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສພ຺ໂພ ໂລຠໂທສໂມຫວິປຣີຕມນສິກາຣອຫິຣີກາໂນຕ຺ຕປ຺ປໂກຘູປນາຫມກ຺ຂປຬາສ- ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍມາຍາສາເຐຍ຺ຍຖມ຺ຠສາຣມ຺ຠມານາຕິ ມານມທປມາທຕຓ຺ຫາ’ວິຊ຺ຊາຕິວິຘາກຸສລມູລທຸຈ຺ຈຣິຕສໍກິເລສມລວິສມສຎ຺ຎາວິຕກ຺ກ ປປຎ຺ຈຈຕຸພ຺ພິຘວິປຣິເຍສອາສວຄນ຺ຖໂອຆໂຍຄາ’ຄຕິຄນ຺ຖຸ’ ປາທານປຎ຺ຈເຈໂຕຂິລວິນິພນ຺ຘນີວຣຓາ’ຠິນນ຺ທນ ຉວິວາທມູລຕຓ຺ຫາກາຍສຕ຺ຕານຸສຍ ອຏ຺ຐມິຈ຺ຉຕ຺ຕນວຕຓ຺ຫາມູລກທສາກຸສລກມ຺ມປຖ ທ຺ວາສຏ຺ຐິທິຏ຺ຐິຄຕ ອຏ຺ຐສຕຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕປ຺ປ ເຠທ ສພ຺ພທຣຖປຣິຬາຫກິເລສສຕສຫສ຺ສານິ, ສງ຺ເຂປໂຕ ວາ ປຎ຺ຈ ກິເລສອຠິສງ຺ຂາຣຂນ຺ຘມຈ຺ຈຸເທວປຸຕ຺ຕມາເຣ ອເສສໂຕ ຫຕາ ວິຫຕາ ອນຠາວໍກຕາ ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພປິ ກິເລສາ ໂພຘິມຓ຺ເຑເຍວ ນິພ຺ພານໍ ນິໂຣຘໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ກິເລສນິພ຺ພານໍ ໂພຘິມຓ຺ເຑເຍວ ໂຫຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ໂພຘີຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎ຺ຎາຓໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ ຕຖາ ຫິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘອຣິຍສາວການໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄກ຺ຂເຓເຍວ ສພ຺ເພປິ ກິເລສາ ອເສສໍ ນິໂຣຘໍ ນິພ຺ພານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເຕປິ ພຸທ຺ຘາ ອຸຄ຺ຆຏິຕວິຎ຺ຎູວິຠຊ຺ຊິຕຎ຺ຎູເນຍ຺ຍວເສນ ຕິວິຘາ ໂຫນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຊາຕຕ຺ຕກີໂສຕຕ຺ຕກີນິທາເນ.

‘‘ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸນາມໂກ, ວິຠຊ຺ຊິຕຎ຺ຎຸໂນ ທຸເວ;

ຕຕິໂຍ ເນຍ຺ໂຍ ນາເມນ, ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕິຘາ ມໂຕ.

ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ໂຕ, ປຎ຺ຎາຘິໂກຕິ ນາມໂສ;

ວິຠຊ຺ຊິຕຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ໂຕ, ວຸຕ຺ໂຕ ວີຣິຍາຘິໂກ.

ມໂຕ ເນຍ຺ໂຍ ສທ຺ຘາຘິໂກ ນາມ, ໂພຘິສຕ຺ຕາ ອິເມ ຕໂຍ;

ກປ຺ເປຈ ສຕສຫສ຺ເສ, ຈຕຸໂຣ ຈ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍ.

ປູເຣຕ຺ວາ ໂພຘິສມ຺ຠາເຣ, ລທ຺ຘພ຺ຍາກຣໂຓ ປຸເຣ;

ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ໂຕ, ປຕ຺ໂຕ ສມ຺ໂພຘິມຸຕ຺ຕມໍ.

ອຏ຺ຐເມ ຈ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍ, ກປ຺ເປ ຈ ສຕສຫສ຺ເສ;

ປູເຣຕ຺ວາ ໂພຘິສມ຺ຠາເຣ, ລທ຺ຘພ຺ຍາກຣໂຓ ປຸເຣ.

ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ໂຕ, ປຕ຺ໂຕ ສມ຺ໂພຘິມຸຕ຺ຕມໍ;

ເນຍ຺ໂຍ ຕຸ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຈ, ໂສຬເສ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍ.

ກປ຺ເປ ຈ ສຕສຫສ຺ເສ, ລທ຺ຘພ຺ຍາກຣໂຓ ປຸເຣ;

ປູເຣຕ຺ວາ ໂພຘິສມ຺ຠາເຣ, ປຕ຺ໂຕ ສມ຺ໂພຘິມຸຕ຺ຕມ’’ ນ຺ຕິ.

ສຸຕ຺ຕນິປາຕອປທານຏ຺ຐກຖາສຸ ປນ ‘‘ພຸທ຺ຘານໍ ອານນ຺ທ ເຫຏ຺ຐິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ, ມຊ຺ຌິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ອຏ຺ຐ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ, ອຸປຣິມປຣິຈ຺ເຉເທນ ໂສຬສາສງ຺ຂ຺ຍ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ. ເອເຕຈ ປຎ຺ຎາຘິກສທ຺ຘາຘິກວີຣິຍາຘິກວເສນ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ເຕສຸ ປຎ຺ຎາຘິໂກ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ, ສທ຺ຘາຘິໂກ ອຏ຺ຐອສງ຺ເຂຍ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ, ວີຣິຍາຘິໂກ ໂສຬສອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຘິໂກ ໂຍນິຄຕິວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິສຕ຺ຕາວາເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕປິ ປຎ຺ຎາພຫຸລ຺ລວເສນ ສມ຺ປນ຺ນຊ຺ຌາສຍ ສມ຺ຠວໂຕ ຂິປ຺ປຎ຺ເຎວ ຕສ຺ສ ສມ຺ໂພຘິ. ສທ຺ຘາຘິໂກ ປນ ມນ຺ທປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ອສ຺ສທ຺ທຫິຕພ຺ເພປິ ສທ຺ທຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ມນ຺ທຎ຺ເຎວ ສມ຺ໂພຘິ. ວີຣິຍາຘິໂກ ປນ ອຸຠຍມນ຺ໂທ ອສ຺ສທ຺ທຫິຕພ຺ພມ຺ປິ ສທ຺ທຫຕິ, ອກຕ຺ຕພ຺ພມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ຣາຊາ ປສ຺ເສນທີໂກສໂລ ຍຖາ ໂສ ຫິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ເຘ ຘຣມາເນເຍວ ອຄມນີຍມ຺ປິ ປຣທາຣໍ ຄນ຺ຕຸໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ປຣໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕຸໍ ອາຣທ຺ໂຘ ເນຣຍິການໍ ວິຣວນ຺ຕານໍ ທຸ-ສ-ນ-ໂສຕິ ສທ຺ທມ຺ປິ ສຸຕ຺ວາ ອຕິວິມູຬ຺ໂຫ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘໍ ຐເປຕ຺ວາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວຈເນນ ສພ຺ພຊນານໍ ຍຎ຺ຎຕ຺ຖາຍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາເທສິ ໂກ ປນວາໂທ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ, ຕຖາ ຫິ ເອສ ກສ຺ສປຠຄວໂຕ ສາສນນ຺ຕຣຘາເນນ ອນ຺ຘຠູເຕ ໂລເກ ພາຣາຓສິຍໍ ຣາຊາ ຫຸຕ຺ວາປິ ນິຄ຺ໂຣຘຣຸກ຺ຂເທວຕາຍ ຍຎ຺ຎຕ຺ຖາຍ ເອກສຕຣາຊາໂນ ມເຫສີຫິ ສທ຺ຘິໍ ມາເຣຕຸໍ ອາຣທ຺ໂຘ. ເອວໍ ວີຣິຍາຘິໂກ ອຸຠຍມນ຺ໂທ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ສມ຺ໂພຘິ ອຕິມນ຺ໂທຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຎາຘິກສທ຺ຘາຘິກວີຣິຍາຘິກວເສນ ກາລສ຺ສາປິ ຣສ຺ສທີຆຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ. ປຈ຺ຉິມນໂຍເອວ ປສໍສິຕພ຺ໂພຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອມ຺ຫາກໍ ອຕ຺ຕໂນມຕິ. ຂນ຺ຘປຣິນິພ຺ພານໍ ປນ ກຸສິນາຣາຍ ອຸປວຕ຺ຕເນ ມລ຺ລານໍ ສາລວເນ ຍມກສາລານມນ຺ຕເຣ ເວສາຂປຸຓ຺ຓມທິວເສ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ເອກູນວີສຕິຍາ ຈຸຕິຈິຕ຺ເຕສຸ ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພຠາຄສ຺ສ ໂສມນສ຺ສຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕອສງ຺ຂາຣິກກຸສລຈິຕ຺ຕສທິເສນ ມຫາວິປາກຈິຕ຺ເຕນ ອພ຺ຍາກເຕນ ຈຣິມກໍ ກຕ຺ວາ ກຕ຺ຖຈິ ຠເວ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ກມ຺ມຕຓ຺ຫາກິເລເສຫິ ອນຸປາທາໂນ ສພ຺ພຸປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ອຸປາທິນ຺ນກກ຺ຂນ຺ຘປຣິຈ຺ຈາໂຄ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ທີຆນິກາເຍ ມຫາວຄ຺ເຄ ມຫາປຣິນິພ຺ພານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ ໂອໂລເກຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ວິເທສໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຸຣິໂສ ສພ຺ພໍ ຎາຕິຊນໍ ອາລິງ຺ເຄຕ຺ວາ ສີເສ ຈຸມ຺ພິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ ວິຍ ຠຄວາປິ ນິພ຺ພານປຸຣໍ ປວິສນ຺ໂຕ ສພ຺ເພປິ ຈຕຸວີສຕິໂກຏິສຕສຫສ຺ສສມາປຕ຺ຕິໂຍ ອນວເສສໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍາວ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕໍ, ຕໂຕປິ ວຸຏ຺ຐາຍ ຍາວ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຌານງ຺ຄານິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ເຕນ ອພ຺ຍາກເຕນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ເຈນ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສມນນ຺ຕຣາ ຠຄວາ ປຣິນິພ຺ພາຍີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ສມນນ຺ຕຣາ ຌານສມນນ຺ຕຣາ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓສມນນ຺ຕຣາຕິ. ຕຕ຺ຖ ຌານາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕິຓ຺ຓສ຺ສ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພານໍ ຌານສມນນ຺ຕຣໍ ນາມ. ຌານາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຸນ ຌານງ຺ຄານິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕິຓ຺ຓສ຺ສ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓສມນນ຺ຕຣໍ ນາມ. ຠຄວາ ປນ ຌານສມນນ຺ຕຣາ ອປຣິ ນິພ຺ພາຍິຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓສມນນ຺ຕຣເມວ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ, ເຕເນວາຫ ‘‘ຠຄວາ ປນ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຌານາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຌານງ຺ຄານິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ເຕນ ອພ຺ຍາກເຕນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ເຈນ ປຣິນິພ຺ພາຍີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ປຣິນິພ຺ພານຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກິໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກມ຺ມໍ ວາ ໂຫຕິ, ອຸທາຫຸ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕຄຕິນິມິຕ຺ຕານິ, ອຖ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອປເຣ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ.

ນາຫຸ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ, ຐິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ອເນໂຊ ສນ຺ຕິ’ມາຣພ຺ຠ, ຍໍກາລ’ມກຣີ ມຸນິ.

ອສລ຺ລີເນນ ຈິຕ຺ເຕນ, ເວທນໍ ອຊ຺ຌວາສຍິ;

ປຊ຺ໂຊຕສ຺ເສ’ວ ນິພ຺ພານໍ, ວິໂມກ຺ໂຂ ເຈຕໂສ ອຫູ’ຕິ.

ອິມິສ຺ສາຄາຖາຍ ‘‘ຍໍ ໂຍ ມຸນິ ອເນໂຊ ສນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ ອາຣພ຺ຠ ກາລໍ ອກຣີ’’ຕິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປຣິນິພ຺ພານຈິຕ຺ຕສ຺ສ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ຕມຍຸຕ຺ຕໍ, ປຏິສນ຺ຘິຠວງ຺ຄຈຸຕີນໍ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອນາຣຫຕ຺ຕາ ‘‘ນິພ຺ພານໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸສ຺ສ ໂວທານສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນປຈ຺ຈໂຍ, ນິພ຺ພານໍ ຜລສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນາຍາ’’ຕິ ປຏ຺ຐານປາຬິຍາ ຊວນອາວຊ຺ຊນານເມວ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຍໍ ໂຍ ມຸນິ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ອເນໂຊ ອເນຊສງ຺ຂາໂຕ ຕຓ຺ຫາຣຫິໂຕ ສນ຺ຕິໍ ນິພ຺ພານໍ ອາຣພ຺ຠ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ກາລໍ ອສີຕິວສ຺ສປຣິມາຓໍ ອກຣິ ອຕິກ຺ກມີ’’ຕິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ເກຈິ ປນ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ… ‘‘ກຕ຺ຖຈິ ປນ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊມານສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ຍໂຖປຏ຺ຐິຕໍ ນາມຣູປຘມ຺ມາທິກເມວ ຈຸຕິປຣິໂຍສານານໍ ໂຄຈຣຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ກມ຺ມ-ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕາທໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກມ຺ມນິຕ຺ຕຄຕິນິມິຕ຺ຕານິ ອຣຫໂຕ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຠາວໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ຕມ຺ປິ ອຍຸຕ຺ຕເມວ ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖຕ຺ໂຖ ກຕ຺ຖຈິ ປນ ຠເວ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊມານສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ອຣຫໂຕ ຍຖາ ຍຖາ ເຍນ ເຍນ ປກາເຣນ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ນາມຣູປຘມ຺ມາທິກເມວ ຈຸຕິປຣິໂຍສານໍ ອາວຊ຺ຊນຊວນຈິຕ຺ຕານໍ ໂຄຈຣຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຸນ ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ. ກິໍ ກາຣຓໍ ຠູຕານິ ກມ຺ມກມ຺ມນິມິຕ຺ຕຄຕິນິມິຕ຺ຕານິ ໂຄຈຣຠາວໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ. ຈຸຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ເຕນ ຄຫິຕໍ ອຕີຕາຣມ຺ມຓເມວ ໂຄຈຣຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ‘‘ນາມຣູປາທິກເມວາ ຕິ ເອຕ຺ຖ ນາມ’’ນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກນິພ຺ພານໍ ຣູປນ຺ຕິ ອຏ຺ຐາຣສວິຘໍ ຣູປໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ນາມຣູປາ. ນາມຣູປາ ຈ ເຕ ຘມ຺ມາ ເຈຕິ ຕຖາ. ເຕ ອາທິ ເຍສໍ ເຕຕິ ນາມຣູປຘມ຺ມາທິ ຕເມວ ນາມຣູປຘມ຺ມາທິກໍ. ອາທິສທ຺ເທນ ຉ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ເຕນ ນິພ຺ພານມ຺ປິ ອຣຫໂຕ ມຣຓາສນ຺ນກາເລ ກ຺ຣິຍຊວນສ຺ສປິ ອາຣມ຺ມຓຠາໂວ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອມ຺ຫາກໍ ຂນ຺ຕິ ວີມໍສິຕ຺ວາ ປນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຠຄວໂຕ ນິພ຺ພານຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ຕຸສິຕປຸຣໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ສິຣີມຫາມາຍາຍ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ວສິຕປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ເຕນ ຄຫິຕາຣມ຺ມຓເມວ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ຕຎ຺ຈ ໂຂ ຄຕິນິມິຕ຺ຕເມວ, ນ ກມ຺ມກມ຺ມນິມິຕ຺ຕານິ. ຍຸຕ຺ຕິໂຕປິ ອາຄມໂຕປິ ຄຕິນິມິຕ຺ຕເມວ ຍຸຊ຺ຊຕິ ຕຖາ ຫິ ຕຸສິຕປຸເຣເຍວ ເສຕເກຕຸເທວປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ທິພ຺ພຄຓນາຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຫສ຺ສານິ, ມນຸສ຺ສຄຓນາຍ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສວສ຺ສໂກຏິ,ສຏ຺ຐິວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານິ ຐຕ຺ວາ ປຣິໂຍສາເນ ປຎ຺ຈ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕານິ ທິສ຺ວາ ສຸທ຺ຘາວາເສ ອຣຫນ຺ຕພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ທສຫິ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ເສຫິ ອາຄມ຺ມ ເທວຕາວິເສເສຫິ ຈ.

‘‘ກາໂລ ເທວ ມຫາວີຣ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊ ມາຕຸກຸຈ຺ຉຍໍ;

ສເທວກໍ ຕາຣຍນ຺ໂຕ, ພຸຊ຺ຌສ຺ສຸ ອມຕໍ ປທ’’ນ຺ຕິ.

ຍາຈິຍມາໂນ ‘‘ກາລໍ ທີປຎ຺ຈ ເທສຎ຺ຈ, ກຸລໍ ມາຕຣເມວ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານິ ປຎ຺ຈ ມຫາວິໂລກນານິ ວິໂລເກຕ຺ວາ ຕຸສິຕປຸຣໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ອາສາຬ຺ຫີປຸຓ຺ຓມາຍໍ ອຸຕ຺ຕຣາສາຬ຺ຫນກ຺ຂຕ຺ເຕເນວ ສທ຺ຘິໍ ເອກູນວີສຕິຍາ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ເຕສຸ ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພຠາຄມສ຺ສ ໂສມນສ຺ສຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕອສງ຺ຂາຣິກກຸສລຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສທິເສນ ມຫາວິປາກຈິຕ຺ເຕນ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ຕທາຣມ຺ມຓາສນ຺ນວີຖິໂຕ ປຸພ຺ພຠາເຄ ອາໂລກິຕານິ ກາລທີປເທສກຸລມາຕຣວເສນ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຕິນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຠາເວນ ໂຄຈຣຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອມ຺ຫາກໍ ຂນ຺ຕິ ຕນ຺ນິນ຺ນຕປ຺ໂປຓຕປ຺ປພ຺ຠາຣວເສນ ພາຫຸລ຺ລປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ເຕເນວ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖສງ຺ຄຫາທີສຸ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖ ວິຠາວນິຍໍ ‘‘ມຣຓກາເລ ຍຖາຣຫໍ ອຠິມຸຂີຠູຕໍ ຠວນ຺ຕເຣ ປຏິສນ຺ຘິຊນກໍ ກມ຺ມໍ ວາ ຕໍ ກມ຺ມກຣຓກາເລ ຣູປາທິກມຸປລທ຺ຘປຸພ຺ພມຸປກຣຓຠູຕຎ຺ຈ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ອນນ຺ຕຣມຸປ຺ປຊ຺ຊມານຠເວ ອຸປລຠິຕພ຺ພໍ ອຸປໂຠຄຠູຕໍ ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ກມ຺ມພເລນ ຉນ຺ນໍ ທ຺ວາຣານມຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາສິ, ຕໂຕ ປຣໍ ຕເມວ ຕໂຖປຏ຺ຐິຕມາລມ຺ພຓໍ ອາຣພ຺ຠ ວິປຈ຺ຈມານກກມ຺ມານຸຣູປໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ວາ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐໍ ວາ ອຸປປຊ຺ຊິຕພ຺ພຠວານຸຣູປໍ ຕຕ຺ໂຖຓຕໍວ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານມຠິຓ຺ຫໍ ປວຕ຺ຕຕິ ພາຫຸລ຺ເລນ. ຕເມວ ວາ ປນ ຊນກຠູຕໍ ກມ຺ມໍ ອຠິນວກຣຓວເສນ ທ຺ວາຣປ຺ປຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຈ຺ຈາສນ຺ນມຣຓສ຺ສ ປນ ຕສ຺ສ ວີຖິຈິຕ຺ຕາວສາເນ ຠວງ຺ຄກ຺ຂເຍວາ ຈວນວເສນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠວປຣິໂຍສານຠູຕໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນິຣຸທ຺ຘາວສາເນ ຕສ຺ສານນ຺ຕຣເມວ ຕຖາ ຄຫິຕມາລມ຺ພຓມາຣພ຺ຠ ສວຕ຺ຖຸກມວຕ຺ຖຸກເມວ ວາ ຍຖາຣຫໍ ອວິຊ຺ຊານຸສຍປຣິກ຺ຂິຕ຺ເຕນ ຕຓ຺ຫານຸສຍມູລເກນ ສງ຺ຂາເຣນ ຊນິຍມານໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ປຣິຄ຺ຄຍ຺ຫມານໍ ສຫຊາຕານມຘິຏ຺ຐານຠາເວນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມຠູຕໍ ຠວນ຺ຕຣປຏິສນ຺ຘານວເສນ ປຏິສນ຺ຘິສງ຺ຂາຕໍ ມານສມຸປ຺ປຊ຺ຊມານເມວ ປຕິຏ຺ຐາຕິ ຠວນ຺ຕເຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕຕ຺ໂຖຓຕໍວ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານມຠິຓ຺ຫໍ ປວຕ຺ຕຕິ ພາຫຸລ຺ເລນາ’’ຕິ ອິມິນາ ກມ຺ມພເລນ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ມຣຓາສນ຺ນວີຖິໂຕ ປຸພ຺ເພ ເອກາຫທ຺ວີຫາທິວເສນ ສຕ຺ຕາຫມ຺ປິ, ສຕ຺ຕາຫໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເຕ ວາຕິ ທສ຺ເສຕິ ຕຖາ ຫິ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ວາ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐໍ ວາ ວິປຈ຺ຈມານກກມ຺ມານຸຣູປໍ ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ຈິຣກາລມ຺ປິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຣິຍຄາລຕິສ຺ສໂຈຣຆາຕກາທໂຍ ວິຍ ຕຖາ ຫິ ອຣິຍຄາລຕິສ຺ໂສ ນາມ ອຸປາສໂກ ສີຫຬທີເປ ອຕ຺ຕໂນ ຠຣິຍາຍ ສຸມນາຍ ສທ຺ຘິໍ ຍາວຊີວໍ ທານາທິ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມານິ ກຕ຺ວາ ອາຍູຫປຣິໂຍສາເນ ອຣິຍຄາລຕິສ຺ສສ຺ສ ມຣຓມຎ຺ເຈ ນິປນ຺ນສ຺ສ ຉເທວໂລກໂຕ ຣຖໍ ອາເນຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ເທວໂລກໍ ວຓ຺ເຓສຸໍ. ອຸປາສໂກ ເທວຕານໍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຸສິຕປຸຣໂຕ ອາຫຏຣຖໍ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສຣເຖ ‘‘ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ອາຫ. ສຸມນາ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ສາມິກສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ຕິສ຺ສ ມຣຓາສນ຺ເນ ວິລາປໍ ອກາສີ’’ຕິ ອາຫ. ຕິສ຺ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ຠຣິຍາຍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ອາຫ… ‘‘ອຫໍ ວິລາປໍ ນ ກໂຣມິ, ເທວໂລກໂຕ ເທວຕາ ຉ ຣເຖ ອາເນສຸໍ ຕາຫິ ເທວຕາຫິ ສທ຺ຘໍ ກເຖມີ’’ຕິ. ຕໍ ນປສ຺ສາມິ ກຸຫິ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຸປ຺ຜທາມໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ອາກາເສ ຂິປາເປສິ. ສາ ຕໍ ປຸປ຺ຜທາມໍ ຣຖສີເສ ໂອລມ຺ພມານໍ ທິສ຺ວາ ຄພ຺ຠໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສຍເນ ສຍິຕ຺ວາ ນາສິກວາຕໍ ສນ຺ນິຣຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈວິຕ຺ວາ ປາຕຸຣໂຫສິ. ສາ ອຕ຺ຕໂນ ສາມິກສ຺ສ ສາສນໍ ເປເສສິ… ‘‘ອຫໍ ປນ ປຐມໍ ອາຄໂຕມ຺ຫິ, ຕ຺ວໍ ກສ຺ມາ ຈິຣາຍສີ’’ຕິ. ອຸໂຠປິ ຣເຖ ຐຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ໂອໂລເກນ຺ຕານໍເຍວ ຕຸສິຕປຸຣໍ ອຄມໍສຸ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສາມິກສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐິຕຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ຠຣິຍາຍ ປາກຏໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຸເຣຕຣຕຸສິຕປຸເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສາມິກສ຺ສ ສາສນໍ ເປເສສິ ເຕນ ອຣິຍຄາລຕິສ຺ສສ຺ສ ຈິຣກາລໍ ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ມນຸສ຺ສໂລເກ ຫິ ຈິຣກາລໍ ຕຸສິຕປຸເຣ ມຸຫຸຕ຺ຕໍວ ໂຫຕິ. ເອວໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ວິປຈ຺ຈມານກກມ຺ມານຸຣູປໍ ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ຈິຣກາລໍ ປວຕ຺ຕຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ທຸຏ຺ຐຄາມຓິອຠຍຘມ຺ມິກອຸປ຺ສກາທີນມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ. ໂຈຣຆາຕກສ຺ສ ປນ ມຫານິຣເຍ ວິປຈ຺ຈມານກກມ຺ມານຸຣູປໍ ເນຣຍຄ຺ຄິຊາລາທິກໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ສາວຕ຺ຖິນຄເຣ ກິຣ ປຎ຺ຈສຕາ ໂຈຣາ ພຫິນຄເຣ ໂຈຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອເຖກທິວສໍ ຊນປທປຸຣິໂສ ເຕສໍ ອພ຺ຠນ຺ຕໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ໂຈຣກມ຺ມໍ ອກາສິ, ຕທາ ເຕ ສພ຺ເພປິ ຣາຊປຸຣິສາ ອຄ຺ຄເຫສຸໍ. ຣາຊາ ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ອນ຺ຕເຣ ອິເມ ສພ຺ເພ ມາເຣຕຸໍ ສມຕ຺ຖສ຺ສ ຊີວິຕໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ ອາຫ. ປຎ຺ຈສຕາ ໂຈຣາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມ຺ພນ຺ຘາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຫາຍກາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມາເຣຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉິໍສຸ, ຊນປທມນຸສ຺ໂສ ປນ ‘‘ອຫໍ ມາເຣມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ມາເຣສິ. ຣາຊາ ຕສ຺ສ ຕຸສ຺ສິຕ຺ວາ ໂຈຣຆາຕກກມ຺ມໍ ອທາສິ. ໂສ ປຎ຺ຈວີສຕິວສ຺ສານິ ໂຈຣຆາຕກກມ຺ມໍ ອາກາສິ. ຣາຊາ ຕສ຺ສ ມຫລ຺ລໂກຕິ ວຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ໂຈຣຆາຕກ ກມ຺ມໍ ທາເປສິ. ໂສ ໂຈຣຆາຕກກມ຺ມາ ອປນີໂຕ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນາສິກວາຕໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖປາທກຓ຺ຓນາສາທີຫິ ຉິນ຺ທິຕພ຺ພານໍ ອູຣູຖນກຏ຺ຐານໍ ຠິນ຺ທນ຺ຕມາເຣຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕານໍ ນາສິກວາຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ມາເຣຕພ຺ພໍ ມນ຺ຕໍ ລຠິ. ໂສ ຣາຊານໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນາສິກວາເຕນ ໂຈຣຆາຕກກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ເສວ ຕິໍສ ວສ຺ສານິ ອຕິກ຺ກມິ. ໂສ ປຈ຺ຉາ ມຫລ຺ລໂກ ຫຸຕ຺ວາ ມຣຓມຎ຺ເຈ ນິປຊ຺ຊິ ‘‘ສຕ຺ຕທິວເສນ ກາລໍ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ມຣຓກາເລ ມຫນ຺ຕໍ ເວທນໍ ອໂຫສິ. ໂສ ມຫານິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ວິຍ ມຫາສທ຺ທໍ ກຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂິໂຕ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ສທ຺ເທນ ຠີຕາ ມນຸສ຺ສາ ອຸຠໂຕປສ຺ເສ ເຄຫໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປລາຍິໍສຸ. ຕສ຺ສ ມຣຓທິວເສ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ໂລກໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ເອຕສ຺ສ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ມຫານິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕມານໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ອນຸກມ຺ປໍ ປຏິຈ຺ຈ ເຄຫທ຺ວາເຣ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ໂສ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ນາສິກວາຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ຍາວ ຕຕິຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊມາໂນປິ ວິສ຺ສຊ຺ຊາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ເຖຣໍ ອຕິເຣເກນ ວິໂຣຈມານໍ ທິສ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ ປາຍາສໍ ເຖຣສ຺ສ ທາເປສິ. ເຖໂຣ ມງ຺ຄລໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ໂຈຣຆາຕໂກ ເຖຣສ຺ສ ທິນ຺ນທານໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ຈວິຕ຺ວາ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ນິຣຍຊາລາທໂຍ ອນ຺ຕຣຘາຍນ຺ຕິ. ໂສ ອນາຄເຕປິ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐໍ ວາ ວິປຈ຺ຈມານ ກກມ຺ມານຸຣູປໍ ຄຕິນິມິຕ຺ຕມ຺ປິ ສຕ຺ຕາຫປຣມໍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ອຕ຺ຖິເກຫິ ປນ ສຫສ຺ສວຕ຺ຖຸ ສຄາຖາວຄ຺ເຄສຸ ໂອໂລເກຕພ຺ໂພ. ຠຄວໂຕ ປນ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພຠາຄສ຺ສ ໂສມນສ຺ສ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກຸສລສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ເວເຄນ ກາລທີປເທສກຸລມາຕຣວເສນ ອິມານິ ປຎ຺ຈຄຕິນິມິຕ຺ຕານິ ຈິຣກາລໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ຈິຣກາລນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສໂລເກ ສຕ຺ຕາຫມຕ຺ຕໍ, ຕຸສິຕປຸເຣມຸຫຸຕ຺ຕເມວ, ຕຖາປິ ມນຸສ຺ສໂລເກ ສຕ຺ຕາຫມຕ຺ເຕ ກາເລ ເທວຕານໍ ປຎ຺ຈປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕານິ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປຸຎ຺ຎວນ຺ຕານໍເຍວ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ນ ສພ຺ເພສໍ ມນຸສ຺ສໂລເກ ປຸຎ຺ຎວນ຺ຕານໍ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທີນໍ ວິຍ ຕໍ ທິສ຺ວາ ມເຫສກ຺ຂາ ເທວຕາ ຊານນ຺ຕິ, ນ ອປ຺ເປສກ຺ຂາ, ມນຸສ຺ສໂລເກ ເນມິຕ຺ຕກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຓ຺ຑິຕາທໂຍວິຍ. ມເຫສກ຺ຂາ ເທວຕາ ຕໍ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ນນ຺ທວນໍ ເນຕ຺ວາ ‘‘ກາໂລ ເທວາ’’ຕິ ອາທີຫິ ຍາຈນ຺ຕິ. ມຫາສກ຺ໂກ ຕຕ຺ເຖວ ນນ຺ທວນຸຍ຺ຍາເນ ກາລທີປເທສກຸລມາຕຣວເສນ ປຎ຺ຈ ວິໂລເກຕ຺ວາ ຈວິຕ຺ວາ ຕມາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ມຫາມາຍາຍ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອຄ຺ຄເຫສີຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານມວຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ກາລນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສໂລເກ ເອກູນຕິໍສຕິເມ ວສ຺ເສ ເວສາຂປຸຓ຺ຓມທິວເສ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສາມີຕິ ກາລໍ ໂອໂລເກສິ. ທີປນ຺ຕິ ຊມ຺ພຸທີເປເຍວ ຠວິສ຺ສາມິ, ນ ອຎ຺ຎທີເປສູຕິ ທີປໍ ໂອໂລເກສິ. ເທສນ຺ຕິ ມຊ຺ຌິມເທເສເຍວ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ມຫາໂພຘິມຓ຺ເຑເຍວ, ນ ອຎ຺ຎເທເສຕິ ເທສໍ ໂອໂລເກສິ. ກຸລນ຺ຕິ ທ຺ເວ ກຸລານິ ຂຕ຺ຕິຍກຸລພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລວເສນ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມິໍ ກາເລ ຂຕ຺ຕິຍກຸລໍ ໂລເກ ເສຏ຺ຐຠາເວນ ‘‘ອຍເມວ ໂລເກ ອຄ຺ໂຄ’’ຕິ ສມ຺ມນ຺ນຕິ, ຕທາ ຂຕ຺ຕິຍກຸເລເຍວ ພຸທ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຍສ຺ມິໍ ປນ ກາເລ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລໍ ອຍເມວ ໂລເກ ອຄ຺ໂຄຕິ, ຕທາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລເຍວ ພຸທ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອິທານິ ປນ ຂຕ຺ຕິຍກຸລເມວ ອຄ຺ໂຄຕິ ສມ຺ມນ຺ນນ຺ຕິ. ຂຕ຺ຕິຍກຸເລປິ ສກ຺ຍຣາຊາໂນວ ໂລເກ ອຸຕ຺ຕມາ, ອສມ຺ຠິນ຺ນຂຕ຺ຕິຍກຸລຕ຺ຕາ ຕສ຺ມາ ສກ຺ຍຣາຊກຸເລເຍວ ຠວິສ຺ສາມີຕິ ກຸລໍ ໂອໂລເກສິ. ມາຕຣນ຺ຕິ ມມ ມາຕຣໍ ທສ ມາສານິ ສຕ຺ຕ ຈ ທິວສານິ ຐສ຺ສຕິ, ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ມມ ມາຕຸຍາ ອໂຣໂຄ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ມາຕຣມ຺ປິ ໂອໂລເກສິ. ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ປນ ປຈ຺ຉິມວເຍ ຐິຕາ. ເອວໍ ຍຸຕ຺ຕິໂຕປິ ອາຄມໂຕປິ ຠຄວໂຕ ນິພ຺ພານຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຏສນ຺ຘິຈິຕ຺ເຕນ ຄຫິຕນິມິຕ຺ຕເມວ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ສພ຺ພຎ຺ຎຸຊິນນິພ຺ພານ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ໂຄຈຣໍ ສຸຠໍ;

ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ, ຄນ຺ເຖຫິ ອວິໂຣຘໂຕ.

ຘາຕຸປຣິນິພ຺ພານມ຺ປິ ໂພຘິມຓ຺ເຑເຍວ ຠວິສ຺ສຕິ ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ອຸປຣິປຓ຺ຓາສເກ ‘‘ຘາຕຸປຣິນິພ຺ພານໍ ອນາຄເຕ ຠວິສ຺ສຕິ ສາສນສ຺ສ ຫິ ໂອສກ຺ກນກາເລ ອິມສ຺ມິໍ ຕມ຺ພປຓ຺ຓິທີເປ ຘາຕຸໂຍ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ມຫາເຈຕິຍໂຕ ນາຄທີເປ ຣາຊາຍຕນເຈຕິຍໍ, ຕໂຕ ມຫາໂພຘິປລ຺ລງ຺ກໍ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ. ນາຄຠວນໂຕປິ ເທວໂລກໂຕປິ ຘາຕຸໂຍ ມຫາໂພຘິປລ຺ລງ຺ກເມວ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ ສາສປມຕ຺ຕາປິ ຘາຕຸໂຍ ອນ຺ຕຣາ ນ ນສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕິ, ສພ຺ພາ ຘາຕຸໂຍ ມຫາໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ຣາສິຠູຕາ ສຸວຓ຺ຓກ຺ຂນ຺ຘາ ວິຍ ເອກຄ຺ຆນາ ຫຸຕ຺ວາ ຉພ຺ພຓ຺ຓຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕາ ທສສຫສ຺ສໂລກຘາຕຸໍ ຜຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕໂຕ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬສຸ ເທວຕາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ''ອຊ຺ຊ ສຕ຺ຖາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ ອຊ຺ຊ ສາສນໍ ໂອສກ຺ກຕິ ປຈ຺ຉິມທສ຺ສນໍ ອິທໍ ອມ຺ຫາກ’’ນ຺ຕິ ທສພລສ຺ສ ປຣິນິພ຺ພຸຕທິວສໂຕ ມຫນ຺ຕຕຣໍ ກາຣຸຎ຺ຎໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ຐເປຕ຺ວາ ອນາຄາມິຂີຓາສເວ ອວເສສາ ສກຕ຺ຕຠາເວນ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ, ຘາຕຸສຣີຣໂຕ ເຕໂຊຘາຕຸ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉິສ຺ສຕິ. ສາສປມຕ຺ຕາຍປິ ຘາຕຸຍາ ສຕິ ເອກຊາລາ ຠວິສ຺ສຕິ ຘາຕູສຸ ປຣິຍາທານໍ ຄຕາສຸ ປຈ຺ຉິຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ມຫນ຺ຕໍ ອານຸຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຘາຕູສຸ ອນ຺ຕຣຫິຕາສຸ ສາສນໍ ອນ຺ຕຣຫິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຍາວ ເອວໍ ນ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ, ຕາວ ອນນ຺ຕຣຘານເມວ ສາສນໍ. ປຣິນິພ຺ພານກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ສາສປມຕ຺ຕາ ຘາຕຸ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕາວ ພຸທ຺ຘກາລໂຕ ປຈ຺ຉາຕິ ນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຘາຕູສຸ ຫິ ຐິຕາສຸ ພຸທ຺ຘາ ຐິຕາ ວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ອຎ຺ຎສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນິວາຣິຕາວ ໂຫຕິ. ເຕເນວ ວທາມ.

ປຣິນິພ຺ພານກາລໂຕ, ປຈ຺ຉາ ຘຣນ຺ຕິ ຘາຕຸໂຍ;

ອນິພ຺ພຸໂຕວ ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ອຎ຺ຎພຸທ຺ຘສ຺ສ ວາຣິຕາ.

ຊີວມາເນປິ ສມ຺ພຸທ຺ເຘ, ນິພ຺ພຸເຕ ວາ ຕຖາຄເຕ;

ໂຍ ກໂຣຕິ ສມໍ ປູຊໍ, ຜລໍ ຕາສ ສມໍ ສິຍາ’ຕິ.

ອິຕິ ສາຄຣພຸທ຺ຘິຕ຺ເຖຣວິຈຣິເຕ ສີມວິໂສຘເນ ຘມ຺ມວຓ຺ຓນາຍ

ນິພ຺ພານກຓ຺ໂຑ ຕຕິໂຍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.