໔. ສມສີສິກຓ຺ໂຑ

ອິທານິ ສງ຺ໂຆ ຈ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລເກຕິ ປທສ຺ສ ວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ໂຆຕິ ປຣມຕ຺ຖສມ຺ມຸຕິວເສນ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ. ເຕສຸ ປຣມຕ຺ຖສງ຺ໂຆ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິສຍຸຄານິ, ອຏ຺ຐປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາ, ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ປຸຄ຺ຄລາ, ອຏ຺ຐສຕມ຺ປິ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາຕິ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປວເສນ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ຜລຏ຺ໂຐຕິ ເອກໍ ຍຸຄໍ, ສກທາມິມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ຜລຏ຺ໂຐຕິ ເອກໍ, ອນາຄາມິມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ຜລຏ຺ໂຐຕິ ເອກໍ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ຜລຏ຺ໂຐຕິ ເອກນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິສຍຸຄານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄຏ຺ຐາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຜລຏ຺ຐາຕິ ອຏ຺ຐປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາ ໂຫນ຺ຕິ. ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ປຸຄ຺ຄລາຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ປຐມຌານິກາທິວເສນ ປຎ຺ຈ, ຕຖາ ສກທາຄາມິອນາຄາມິອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຏ຺ຐາປິ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈາຕິ ວີສຕິ ມຄ຺ຄຏ຺ຐປຸຄ຺ຄລາ, ຕຖາ ຜລຏ຺ຐາປິ ໂສຕປຕ຺ຕິຜລຏ຺ຐາທິວເສນ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈາຕິ ວີສຕິ ຜລຏ຺ຐາຕິ ຈຕ຺ຕາລີສປຸຄ຺ຄລາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ມຄ຺ຄສ຺ສ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກຕ຺ຕາ ກຖໍ ວີສຕິມຄ຺ຄຏ຺ຐາ ປຸຄ຺ຄລາ ຠເວຍ຺ຍຸນ຺ຕິ.

ວຸຈ຺ຈເຕປາທກຊ຺ຌານສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສເຍສຸປິ ຫິ ອຎ຺ຎຕຣວເສນ ຕໍ ຕໍ ຌານສທິສວິຕກ຺ກາທິອງ຺ຄປາຕຸຠາເວນ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ມຄ຺ຄຏ຺ຐາ ປຐມຊ຺ຌານິກາທິໂວຫາຣໍ ລຠນ຺ຕາ ປຈ຺ເຈກໍ ປຎ຺ຈປຎ຺ຈຘາ ວິຠຊິຍນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວີສຕິ ມຄ຺ຄຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມຊ຺ຌານາທີສຸ ຍໍ ຍໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນີວິປສ຺ສນາ ປວຕ຺ຕາ, ຕໍ ປາທກຊ຺ຌານໍ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາຍ ປທຏ຺ຐານຠາວໂຕ. ຍໍ ຍໍ ຌານໍ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ ສາ ປວຕ຺ຕາ, ຕໍ ສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານໍ. ‘‘ອໂຫ ວຕ ເມ ປຐມຊ຺ຌານສທິໂສ ມຄ຺ໂຄ ປຎ຺ຈງ຺ຄິໂກ, ທຸຕິຍຊ຺ຌານາທີສຸ ວາ ອຎ຺ຎຕຣສທິໂສ ຈຕຸຣງ຺ຄິກາທິເຠໂທ ມຄ຺ໂຄ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອວໍ ໂຍຄາວຈຣສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນຊ຺ຌາສໂຍ ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສໂຍ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ເຍນ ປຐມຊ຺ຌານາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ປກິຓ຺ຓກສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປາທິໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ໂສ ມຄ຺ໂຄ ປຐມຊ຺ຌານາທິ ຕໍ ຕໍ ປາທກຊ຺ຌານສທິໂສ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ວິປສ຺ສນາປາທກໍ ກິຎ຺ຈິຌານໍ ນຕ຺ຖິ, ເກວລໍ ປຐມຊ຺ຌານາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຌານໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປາທິໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ໂສ ສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານສທິໂສ ໂຫຕິ. ຍທາ ປນຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ອຎ຺ຎໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປາທິໂຕ ໂຫຕິ, ຕທາ ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສຍວເສນ ທ຺ວີສຸ ອຎ຺ຎຕຣສທິໂສ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສມຖຍານິກສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ອຣິຍານໍ ວາ ປາທກຊ຺ຌານສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສຍວເສນ ປຐມຊ຺ຌານາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣຌານສທິສສ຺ສ ມຄ຺ຄງ຺ຄິກສ຺ສ ປວຕ຺ຕນໂຕ ປຸຄ຺ຄລເຠທວເສນ ວີສຕິ ມຄ຺ຄຏ຺ຐາ ປຸຄ຺ຄລາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ຜລຏ຺ຐາປິ ວີສຕີຕິ ຈຕ຺ຕາລີສອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ໂຫນ຺ຕິ. ອປຣມ຺ປິ ສເຈ ປນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕຖາ ວິໂຘ ອຊ຺ຌາສໂຍ ນຕ຺ຖິ, ອນຸໂລມວເສນ ເຫຏ຺ຐິມເຫຏ຺ຐິມຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຸປຣູປຣິຌານຘມ຺ເມ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິຕມຄ຺ໂຄ ປາທກຊ຺ຌານມນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານສທິໂສ ໂຫຕິ. ປຏິໂລມວເສນ ອຸປຣູປຣິຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ເຫຏ຺ຐິມເຫຏ຺ຐິມຌານຘມ຺ເມ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທິຕມຄ຺ໂຄ ສມ຺ມສິຕຊ຺ຌານມນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ປາທກຊ຺ຌານສທິໂສ ໂຫຕິ, ເຫຏ຺ຐິມເຫຏ຺ຐິມຌານໂຕ ຫິ ອຸປຣູປຣິຌານໍ ພລວຕຣນ຺ຕິ, ອຏ຺ຐສຕມ຺ປິ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາຕິ ຕຕ຺ຖ ເອກພີຊີ, ໂກລໍໂກໂລ, ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມຕິ ຕໂຍ ໂສຕາປນ຺ນາ. ກາມຣູປາຣູປຠເວສຸ ອຘິຄຕຜລາ ຕໂຍ ສກທາຄາມິໂນຕິ ເຕ ສພ຺ເພປິ ທຸກ຺ຂປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎໍ, ທຸກ຺ຂປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎໍ, ສຸຂາປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎໍ, ສຸຂາປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຏິປທານໍ ວເສນ ຈຕຸວີສຕິ, ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ, ອຸປຫຈ຺ຈປຣິ ນິພ຺ພາຍີ, ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ, ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ, ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີຕິ ອວິຫາສຸ ປຎ຺ຈ ອນາມິຄາໂນ, ຕຖາ ອຕປ຺ປາສຸທສ຺ສາສຸທສ຺ສີສຸປິ ປຎ຺ຈ. ອກນິຏ຺ເຐສຸ ປນ ອຸທ຺ຘໍໂສຕວຊ຺ຊາ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ, ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ, ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ, ອສງ຺ຂາຣປຣິພ຺ພາຍີຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ຈຕຸວີສຕິ ອນາຄາມິໂນ. ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສໂກ, ສມຖຍານິໂກຕິ ທ຺ເວ ອຣຫນ຺ໂຕ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄຏ຺ຐາຕິ ຈຕຸປຎ຺ຎາສ ເຕ ສພ຺ເພປິ ສທ຺ຘາຘຸຣປຎ຺ຎາຘຸຣານໍວເສນ ທ຺ເວຄຸເຓ ຫຸຕ຺ວາ ອຏ຺ຐສຕໍ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ‘‘ອຏ຺ຐສຕໍ ວາ’’ຕິ ວິຕ຺ຖາຣວເສນ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ເຕ ສງ຺ເຂປໂຕ ຍຸຄວເສນ ໂສຕາປຕ຺ຕິ ມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ຜລຏ຺ໂຐຕິ ເອກໍ ຍຸຄນ຺ຕ຺ຍາທິນາ ຈຕ຺ຕາໂຣວ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕເນວາຫ ຣຕນປຣິຕ຺ເຕ ‘‘ເຍ ປຸຄ຺ຄລາ ອຏ຺ຐສຕໍ ປສຕ຺ຖາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ເອຕານິ ຍຸຄານິ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ອຍໍ ປເຠໂທມຄ຺ຄຏ຺ຐຜລຏ຺ເຐສຸ ມິສ຺ສກວເສນ ລພ຺ຠຕິ ຌານິກວິປສ຺ສກປເຠໂທ ປນ ຜລຏ຺ເຐເຍວ ລພ຺ຠຕິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຕິກຕ຺ຕາ ມຄ຺ຄຏ຺ເຐສຸ ນ ລພ຺ຠຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລຏ຺ໂຐ ຌານິກສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກວເສນ ທຸວິໂຘ. ເຕສຸ ຌານິໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕສ຺ມິໍ ຠເວ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ໂຕ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອປ຺ປຕ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກຄໂຕ ໂຫຕິ, ໂສ ຌານິໂກ ນາມ. ມູລຏີກາຍໍ ປນ ນິກນ຺ຕິຍາ ສຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາທໂຍ ຍຖາລທ຺ຘຊ຺ຌານສ຺ສ ຠູມິຠູເຕ ສຸທ຺ຘາວາສວຊ຺ຊິເຕ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕຖາ ກາມຠເວປິ ກາມາວຈຣກມ຺ມພເລນ ‘‘ອິຊ຺ຌຕິ ຫິ ຠິກ຺ຂເວ ສີລວໂຕ ເຈໂຕປຓິຘິ ວິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນາຄາມິໂນ ປນ ກາມຣາຄສ຺ສ ສພ຺ພໂສ ປຫີນຕ຺ຕາ ກາມຠເວສຸ ນິກນ຺ຕິໍ ນ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕີຕິ ກາມໂລກວຊ຺ຊິເຕ ຍຖາລທ຺ຘສ຺ສ ຠູມິ ຠູເຕ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຕຖາ ຫິ ອນາຄາມິສ຺ເສວ ກາມຠເວ ນິກນ຺ຕິຍາ ປຫີນຕ຺ຕາ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມີນມ຺ປິ ນິກນ຺ຕິຍາ ສຕິ ກາມຠເວ ກາມາວຈຣກມ຺ມພເລນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຠາໂວ ອວາຣິໂຕວ ໂຫຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ຕສ຺ມາ ‘‘ອປ຺ປຕ຺ເຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກຄໂຕ ໂຫຕິ, ໂສ ຌານິໂກ ນາມາຕິ ອິທໍ ເຍຠຸຍ຺ຍວເສນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສໂກ ປນ ຕິວິໂຘ ເອກພີຊີ, ໂກລໍໂກໂລ, ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມຕິ. ຕຕ຺ຖ ເອໂກ ມນຸສ຺ສໂລເກ ວາ ໂຫຕຸ ຉເທວໂລເກ ວາ, ເອກປຏິສນ຺ຘິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ອຍໍ ເອກພີຊີ ນາມ ເອໂກ ມນຸສ຺ສໂລເກ ເອກາ ປຏິສນ຺ຘິ ເທວໂລເກ ເອກາຕິ ທ຺ເວປຏິສນ຺ຘິໂກ ວາ, ເອວໍ ຕິຈຕຸປຎ຺ຈຉປຣໂມ ຫຸຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ອຍໍ ໂກລໍໂກໂລ ນາມ. ເອໂກ ມນຸສ຺ສໂລເກ ໂສຕາປນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ເອກາ ປຏິສນ຺ຘິ ຕໂຕ ປຸນາຄນ຺ຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສໂລເກ ເອກາຕິ ເອວໍ ມນຸສ຺ສເທວໂລກມິສ຺ສກວເສນ ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອິຘ ຕີຓິຕ຺ຍາທິນາ ຕຕ຺ຖ ຉ, ອິຘ ເອໂກຕິ ຍາວ ສຕ຺ຕປຏິສນ຺ຘິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ອຍໍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ ນາມ. ເກວລໍ ປນ ມນຸສ຺ສໂລເກ ເຍວ ສຕ຺ຕ ເທວໂລເກເຍວ ວາ ສຕ຺ຕາຕິ ເອວໍ ອມິສ຺ໂສ ຫຸຕ຺ວາ ປຏິສນ຺ຘິໂກ ຄເຫຕພ຺ໂພ ອປເຣ ປນ ‘‘ອິໂຕ ສຕ຺ຕ, ຕໂຕ ສຕ຺ຕ ສໍສາເຣ ວິຈຣນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມນຸສ຺ສໂລກສຕ຺ຕປຏິສນ຺ຘິເທວໂລກ ສຕ຺ຕປຏິສນ຺ຘິວເສນ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມໍ ວທນ຺ຕິ. ຕໍ ອຍຸຕ຺ຕໍ ກສ຺ມາ ‘‘ກິຎ຺ຈາປິ ເຕ ໂຫນ຺ຕິ ຠຸສໍປມຕ຺ຕາ, ນ ເຕ ຠວໍ ອຏ຺ຐມມາທິຍນ຺ຕີ’’ຕິ ປາຬິຍາ ວິໂຣຘຕ຺ຕາ. ອປິຈ ທ຺ວິຠວປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ ສກທາຄາມີປິ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ອາຄໂຕ ຠເວຍ຺ຍ, ຕສ຺ສປິ ຕຕ຺ຖ ເອກໍ, ອິຘ ເອກນ຺ຕິ ວາຣສ຺ສ ລພ຺ຠິຕພ຺ພໂຕ ນ ປເນວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສກິໍ ອິມໍ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ສກທາຄາມີ ອິຘ ປຕ຺ວາ ອິຘ ປຣິນິພ຺ພາຍີ, ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີ, ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ວາ ອິຘ ປຣິນິພ຺ພາຍີ, ອິຘ ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ປຎ຺ຈສຸ ສກທາຄາມີສຸ ປຎ຺ຈມໂກ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຍທິ ເອວໍ ອິຘ ປຕ຺ວາ ອິຘ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ອາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກຖໍ ສກທາຄາມີນາມາຕິ. ເຕ ສກິໍ ປຸນ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຈນຕ຺ເຖນ ສກທາຄາມີ ນາມ. ກາມຕຓ຺ຫາຍ ສພ຺ພໂສ ປຫີນຕ຺ຕາ ອິມໍ ກາມຘາຕຸໍ ອນາຄຈ຺ຉຕີຕິ ອນາຄາມີ, ນິຈ຺ຈໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກເຍວ ປຏິສນ຺ຘິ ວເສນ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຌານິກສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕຸ, ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກສ຺ສ ກຖນ຺ຕິ ໂສປິ ຌານິໂກວ ຫຸຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ ຕສ຺ສ ຫິ ມຄ຺ຄນ຺ຕເຣ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທີຫິ ຫຕສ຺ສາປິ ລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຌານິໂກ ຫຸຕ຺ວາວ ມຣຓໍ ໂຫຕິ ອຍໍ ປນ ຣູປາຣູປຠເວນ ເອກກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ ນາມ. ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມາທໂຍ ອຣິຍາ ຣູປາຣູປໂລເກສຸ ອເນກກ຺ຂຕ຺ຕຸປຏິສນ຺ຘິກາປິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກສາມຎ຺ເຎນ ເອກປຏິສນ຺ຘິກາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ອຣຫາ ປນ ປາປກຣເຓ ຣຫາຠາວາ ທກ຺ຂິຓໍ ອຣຫຕ຺ຕາ ປຸນ ຠວາ ຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາຣຫາຠາວາຕ຺ຍາທິນາ ວຈນຕ຺ເຖນ ອຣຫາ ນາມ. ໂສປິ ຕິວິໂຘ ຌານິກ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກ ສມສີສີວເສນ. ຕຕ຺ຖ ຌານິໂກ ມຄ຺ເຄເນວ ອາຄໂຕ, ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ໂຕ ນາມ. ອປໂຣປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນເສກ຺ຂສນ຺ຕາເນ ຌານິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ໂສປິ ຌານິໂກວ. ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສໂກ ປນ ກິເລສກ຺ຂຍມຕ຺ຕເມວ ມຄ຺ເຄນ ສຫ ອນາຄຕຌານໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕໍ ປຈ຺ຉາ ປຣິຫາຍຕີຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ສມສີສີ ປນ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ ອິຣິຍາປຖສມສີສີ, ໂຣຄສມສີສີ, ຊີວິຕສມສີສີຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຐານາທີສຸ ອິຣິຍາປເຖສຸ ເຍເນວ ອິຣິຍປເຖນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ອາຣຠຕິ, ເຕເນວ ອິຣິຍາປເຖນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ ອຍໍ ອິຣິຍາປຖສມສີສີ ນາມ. ໂຍ ປນ ເອກໍ ໂຣຄໍ ປຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕໂຣເຄ ເອວ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ເຕເນວ ໂຣເຄນ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ ອຍໍ ໂຣຄສມສີສິ ນາມ. ໂຍ ປນ ເຕຣສສຸ ສີເສສຸ ກິເລສສີສໍ ອວິຊ຺ຊໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ປຣິຍາທິຍຕິ, ປວຕ຺ຕິສີສໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ອຍໍ ຊີວິຕສມສີສີນາມ. ຕຕ຺ຖ ເຕຣສ ສີສານິ ກຕມານິ ເຕຣສ ສີສານິ. ປລິໂພຘສີສໍ, ຕຓ຺ຫາພນ຺ຘນສີສໍ, ມານປຣາມາສສີສໍ, ທິຏ຺ຐິວິກ຺ເຂປສີສໍ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກິເລສສີສໍ, ອວິຊ຺ຊາອຘິໂມກ຺ຂສີສໍ, ສທ຺ຘາປຄ຺ຄຫສີສໍ, ວີຣິຍອຸປຏ຺ຐານສີສໍ, ສຕິອວິກ຺ເຂປສີສໍ, ສມາຘິທສ຺ສນສີສໍ, ປຎ຺ຎາປວຕ຺ຕິສີສໍ, ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໂຄຈຣສີສໍ, ວິໂມກ຺ຂສງ຺ຂາຣສີສນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອວິຊ຺ຊາ ປຣິຍາທາຍກໍ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຣິຍາທາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຊີວິຕປຣິຍາທາຍກໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ອວິຊ຺ຊໍ ປຣິຍາທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອວິຊ຺ຊາ ປຣິຍາທາຍກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຎ຺ຎໍ, ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປຣິຍາທາຍກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຎ຺ຎໍ. ກຖໍ ປນິທໍ ສີສໍ ສມໍ ໂຫຕີຕິ. ວາຣສມຕາຍ, ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ວາເຣ ມຄ຺ຄວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄ ມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານປຫີນເສສກິເລສປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາວເສນ ປຎ຺ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານິ, ຕຖາ ສກທາມິມຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈ, ອນາຄາມິມຄ຺ເຄ ປຎ຺ຈ, ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄ ເສສກິເລສາຠາວາ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ເອກູນວີສຕິເມ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາເຓ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍໂຕ ອິມາຍ ວາຣສມຕາຍ ອິທໍ ອຸຠຍສີສ ປຣິຍາທານມ຺ປິ ສມໍ ໂຫຕິ ນາມ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄ ຈ ປວຕ຺ຕິສີສໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປວຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ມຄ຺ໂຄ ຈຸຕິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິກຣຓວເສນ ຍທິປິ ປຣິຍາທິຍຕິ. ຍາວ ປນ ຈຸຕິ, ຕາວ ປວຕ຺ຕິສຠາວໂຕ ປວຕ຺ຕິສີສໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທິຍຕິ ນາມ. ກິເລສປຣິຍາທາເນນ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕຣໍ ວິຍ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ພາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວາຣາວ ປຣິປຸຓ຺ຓາ. ປຣິປຸຓ຺ຓວເສນ ປຫີນກິເລເສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໂຕ ກິເລສປຣິຍາທານສ຺ເສວ ວາຣາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫນ຺ຕິ, ເຕເນວ ກິເລສສີສໍ ອວິຊ຺ຊາປຣິຍາທານຎ຺ຈ ປວຕ຺ຕິສີສໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປຣິຍາທານຎ຺ຈ ສມໍ ກຕ຺ວາ ອິມາຍ ວາຣສມຕາຍ ກິເລສປຣິຍາທານໍ ຊີວິຕປຣິຍາທານານໍ ອປຸພ຺ພຈຣິມຕາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສໍຍຸຕ຺ຕຐກຖາຍໍ ປນ ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ອາສວປຣິຍາທານຎ຺ຈ ໂຫຕິ ຊີວິຕປຣິຍາທານຎ຺ຈ, ອຍໍຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ສມສີສີ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປວຕ຺ຕິສີສໍ ກິເລສສີສນ຺ຕິ ທ຺ເວ ສີສານິ. ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕິສີສໍ ນາມ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ກິເລສສີສໍ ນາມ ອວິຊ຺ຊາ. ເຕສຸ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ເຂເປຕິ. ອວິຊ຺ຊໍ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕານໍ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປາໂທ ນຕ຺ຖິ. ມຄ຺ຄານນ຺ຕຣໍ ປນ ຜລໍ, ຜລານນ຺ຕຣໍ ຠວງ຺ຄໍ, ຠວງ຺ຄໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ອປຣິປຸຓ຺ຓໍ ວາຕິ. ຕິຂິເຓນ ອສິນາ ສີເສ ຉິນ຺ທນ຺ເຕປິ ຫິ ເອໂກ ວາ ທ຺ເວ ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວາຣາ ອວສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິເຍວ, ຈິຕ຺ຕານໍ ປນ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕິຕາຍ ອາສວກ຺ຂໂຍ ຈ ຊີວິຕປຣິຍາທານຎ຺ຈ ເອກກ຺ຂເຓ ວິຍ ສຎ຺ຊາຍຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຏ຺ຏີກາຍຎ຺ຈ ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕານນ຺ຕິ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕານໍ. ຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍເວກລ຺ລໍ. ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ຊວນຈິຕ຺ຕານໍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປວຕ຺ຕິຍາ. ອປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປວຕ຺ຕິຍາ. ກິຎ຺ຈາປິ ເອໂກ ວາ ທ຺ເວ ວາ ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປນ ວຈນ ສິລິຏ຺ຐວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍາວ ເອກໍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ຕທາຣມ຺ມຓຈິຕ຺ຕານີຕິ ເຫຏ຺ຐິມນ຺ເຕນ ທ຺ເວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ວທນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ຊວນຈິຕ຺ຕານໍ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປວຕ຺ຕິຍາ, ອປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຎ຺ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປວຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຏ຺ຐກຖາຏີກາວຈເນນ ສມສີສີນໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາວເສນ ມຣຓາສນ຺ນວີຖິຍໍ ປຣິປຸຓ຺ຓວເສນ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ, ອປຣິປຸຓ຺ຓວເສນ ປຎ຺ຈກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ກ຺ຣິຍຊວນານິ ຊວນ຺ຕີຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານເມຕ຺ຖາວ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ‘‘ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຣິປຸຓ຺ຓວເສນ ມຣຓາສນ຺ນກາເລ ຊວນປວຕ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ‘‘ມນ຺ທປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ປນ ມຣຓກາລາທີສຸ ປຎ຺ຈວາຣເມວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ມນ຺ທປ຺ປວຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ ວິເສສນໍ ສາຕ຺ຖກໍ ສິຍາ. ‘‘ປຎ຺ຈວາຣເມວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວກາເຣນ ມນ຺ທປ຺ປວຕ຺ຕິກາເລ ຉສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ອສມ຺ມູຬ຺ຫກາເລ ປນ ຉສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ອນຸຊານາຕິ. ກາມາວຈຣຊວນານຎ຺ຈ ອນິຍຕປຣິມາຓາ ພລວກາເລປິ ປຣິສມ຺ປຸຓ຺ຓຠາວາ ຕຖາ ຫິ ‘‘ກາມາວຈຣຊວນານິພລວກາເລ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ, ມນ຺ທປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ປນ ມຣຓກາລາທີສຸ ປຎ຺ຈວາຣເມວ. ຠຄວໂຕ ຍມກປາຏິຫາຣິຍກາລາທີສຸ ລຫຸກປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຎ຺ຈວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຊວນຈິຕ຺ຕານິ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ ອນິຍມິຕປ຺ປມາຓວເສນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຠາໂວ ອາຄໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ສມສີສິນິທ຺ເທສວາເຣປິ ມຣຓາສນ຺ນວີຖິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິສຸໍ ອລພ຺ຠນໂຕ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓນ຺ເຕເຍວ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ເຕນ ປຣິນິພ຺ພານໂຕ ປຣິປຸຓ຺ຓວເສນ ສຕ຺ຕ ຊວນຈິຕ຺ຕານິ ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ພານີຕິ ອມ຺ຫາກໍ ຂນ຺ຕິ ວີມໍສິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ໂພ ອິໂຕ ຍຸຕ຺ຕຕໂຣ ວາ ປກາໂຣ ລພ຺ຠມາໂນ ຄເວສິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ປຣມຕ຺ຖສງ຺ຆວເສນ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິສຍຸຄານິ, ອຏ຺ຐ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາ, ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິປຸຄ຺ຄລາ ອຏ຺ຐສຕມ຺ປິ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາຕິ ສພ຺ພໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ສງ຺ໂຆປິ ທຸລ຺ລໂຠຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ ຕຖາ ຫິ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ອຕິທຸລ຺ລຠາວ ສາສນສ຺ສ ວິຊ຺ຊມານກາເລປິ ອິທານິ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສາປິ ອວິຊ຺ຊມານໂຕ ອຍໍ ປຣມຕ຺ຖສງ຺ຆວິຈາຣຓາ. ສມ຺ມຸຕິສງ຺ໂຆ ປນ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ເຖນ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຖຸຊ຺ຊນສງ຺ໂຆວ, ໂສປິ ທຸລ຺ລໂຠເຍວ. ກສ຺ມາ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທກາເລເຍວ ລພ຺ຠນໂຕ ຕຖາ ຫິ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ພຸທ຺ເຘ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ສຕສຫສ຺ສາທິຄຓເນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນປິ ເຕສໍ ສນ຺ຕິເກ ອຸປສມ຺ປທາຠາວສ຺ສ ອລພ຺ຠມານໂຕ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕານໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ສຣຓຄມນກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສາປິ ທາຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຈ ນາມ ມູຄສ຺ສ ສຸປິນທສ຺ສນໍ ວິຍ ອຕ຺ຕນາ ປຏິລທ຺ຘສຈ຺ຈຘມ຺ເມ ປເຣສໍ ອາຈິກ຺ຂິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ນິໂຍເຊຕຸໍ ອສມຕ຺ຖາ ‘‘ເອວໍ ເຕ ນິວາເສຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ເຕ ປາຣຸປິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອາທິນານເຍນ ອຠິສມາຈາຣິກເມວ ສິກ຺ຂາເປສຸໍ ຕສ຺ມາ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທກາເລເຍວ ສມ຺ມຸຕິສງ຺ໂຆ ລພ຺ຠຕິ. ອປິຈ ນ ເຕ ທຸລ຺ລຠາເຍວ ໂຫນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ຕສ຺ມິໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອປ຺ປມຕ຺ຕກສ຺ສາປິ ກຕາກາຣສ຺ສ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍຜລາປິ ໂຫນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ ‘‘ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນານນ຺ທ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸໂນ ກາສາວກຓ຺ຐາ ທຸສ຺ສີລາ ປາປຘມ຺ມາ ເຕສຸ ທຸສ຺ສີເລສຸ ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ທານໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ຕທາ ປາຫໍ ອານນ຺ທ ສງ຺ຆຄຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ ອປ຺ປເມຍ຺ຍໍ ວທາມິ ນ ຕ຺ເວວາຫໍ ອານນ຺ທ ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ສງ຺ຆຄຕາ ທກ຺ຂິຓາ ປາຏິປຸຄ຺ຄລິກໍ ທກ຺ຂິຓໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ ວທາມີ’’ຕິ. ຕຖາ ຫິ ອຸປຣິປຓ຺ຓາສເກ ທກ຺ຂິຓວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາຍໍ ‘‘ກາສາວກຓ຺ຐານໍ ສງ຺ເຆ ທິນ຺ເນ ທກ຺ຂິຓາປິ ຄຸຓາສງ຺ຂ຺ຍາຍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສງ຺ຆຄຕທກ຺ຂິຓາ ຫິ ສງ຺ເຆ ຈິຕ຺ຕີກາຣໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ໂຫຕິ. ສງ຺ເຆ ປນ ຈິຕ຺ຕີກາໂຣ ທຸກ຺ກໂຣ ໂຍ ຫິ ‘‘ສງ຺ຆຄຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ປຏິຍາເທຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠນ຺ເຕ ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ເອກໍ ເຖຣໍ ເທຖາ’ຕິ ວທຕິ, ອຖ ສງ຺ຆໂຕ ສາມເຓຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ສາມເຓໂຣ ເມ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ທກ຺ຂິຓາ ສງ຺ຆຄຕາ ນ ໂຫຕິ. ມຫາເຖຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ປິ ‘‘ມຫາເຖໂຣ ເມ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສາປິ ນ ໂຫຕິເຍວ. ຕສ຺ສ ທກ຺ຂິຓາ ສງ຺ຆຄຕາ ນ ໂຫຕິ. ໂຍ ປນ ສາມເຓຣໍ ອຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ວາ ທຫຣໍ ວາ ເຖຣໍ ວາ ພາລໍ ວາ ປຓ຺ຑິຕໍ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ສງ຺ຆໂຕ ລຠິຕ຺ວາ ນິພ຺ເພມຕິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມີ’’ຕິ ສງ຺ເຆ ຈິຕ຺ຕີກາຣໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ສ ທກ຺ຂິຓາ ສງ຺ຆຄຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ປຣສມຸທ຺ທວາສິໂນ ກິຣ ເອວໍ ກໂຣນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ຫິ ເອໂກ ວິຫາຣສ຺ສາມິກຸຏຸມ຺ພິໂກ ‘‘ສງ຺ຆຄຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ສງ຺ຆໂຕ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘‘ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເທຖາ’’ຕິ ຍາຈິຕ຺ວາ ໂສ ເອກໍ ທຸສ຺ສີລຠິກ຺ຂຸໍ ລຠິຕ຺ວາ ນິສີທນຏ຺ຐານໍ ໂອປຸຎ຺ຊາເປຕ຺ວາ ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ອຸປຣິ ວິຕານໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຄນ຺ຘຘູມປຸປ຺ເຜຫິ ປູເຊຕ຺ວາ ປາເທ ໂຘວິຕ຺ວາ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ສງ຺ເຆ ຈິຕ຺ຕີກາເຣນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ອທາສິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ວິຫາຣໍ ຊຄ຺ຄນຕ຺ຖາຍ ‘‘ກຸທາລກໍ ເທຖາ’’ຕິ ຆຣທ຺ວາຣໍ ອາຄໂຕ ອຸປາສໂກ ນິສິນ຺ໂນວ ກຸທາລໍ ປາເທນ ຂິປິຕ຺ວາ ‘‘ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ ອທາສິ ຕເມນໍ ມນຸສ຺ສາ ອາຫໍສຸ ‘‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ປາໂຕວ ເອຕສ຺ສ ກຕສກ຺ກາໂຣ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ອິທານິ ອປຈຍມຕ຺ຕກມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ກິໍ ນາເມຕ’’ນ຺ຕິ. ອຸປາສໂກ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ໂສ ອຍ຺ໂຍ ຈິຕ຺ຕີກາໂຣ, ນ ເອຕສ຺ສາ’’ຕິ ອາຫ. ກາສາວກຓ຺ຐສງ຺ຆທິນ຺ນທກ຺ຂິຓໍ ປນ ໂກ ໂສເຘຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລານາທໂຍ ອສີຕິມຫາເຖຣາ ໂສເຘນ຺ຕິ ອປິ ຈ ເຖຣາ ຈິຣປຣິນິພ຺ພຸຕາ, ເຖເຣ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວຊ຺ຊຕນາ ຘຣມານຂີຓາສວາ ໂສເຘນ຺ຕິເຍວ, ຕຖາ ຫິ ທາຍກໂຕ ປຏິຄ຺ຄາຫໂຕປິ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ ທານໍ. ທາຍກໂຕ ເວສ຺ສນ຺ຕຣຊາຕກໍ ກເຖຕພ຺ພໍ ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ຫິ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ຊູຊກາພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ນຍນສທິເສ ທ຺ເວ ຊາລີກຓ຺ຫາຊິເນ ປຸຕ຺ເຕ ທຕ຺ວາ ປຖວິໍ ກມ຺ເປສິ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕເຈຕນາຍ ມຫນ຺ຕຠາເວນ ປຖວິໍ ກມ຺ເປສິ. ເອວໍ ທາຍກໂຕປິ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ. ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ ປນ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ທິນ຺ນໂຈຣຆາຕກວຕ຺ຖຸ ກເຖຕພ຺ພໍ ໂຈຣຆາຕໂກ ນາມ ຫິ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ເອໂກ ຊນປທປຸຣິໂສ ປຎ຺ຈວີສຕິ ວສ຺ສານິ ໂຈຣຆາຕກກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ມຫລ຺ລກກາເລປິ ຕິໍສ ວສ຺ສານິ ນາສິກວາເຕເນວ ກຓ຺ຓນາສາທີນິ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ໂຈຣຆາຕກກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ເສວ ປຎ຺ຈປຎ຺ຎາສ ວສ຺ສານິ ວີຕິວຕ຺ຕານິ. ໂສ ມຣຓ ມຎ຺ເຈ ນິປນ຺ໂນວ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມພເລນ ມຫານິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ວິຍ ມຫາສທ຺ທໍ ກຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂິໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ສທ຺ເທນ ຠີຕາ ມນຸສ຺ສາ ອຸຠໂຕ ປສ຺ເສ ເຄຫໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປລາຍິໍສຸ. ຕທາ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ນາ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ຕໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ອນຸກມ຺ປໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕສ຺ສ ເຄຫທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ນາສິກວາເຕນ ວິສ຺ສຊ຺ຊມາໂນປິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອຕິວິໂຣຈມານໍ ເຖຣໍ ທິສ຺ວາ ອຕິວິຍ ປສີທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖາຍ ສມ຺ປາທິຕໍ ປາຍາສໍ ອທາສິ. ເຖໂຣປິ ມງ຺ຄລໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ປກ຺ກມິ. ໂຈຣຆາຕໂກ ເຖຣສ຺ສ ທິນ຺ນທານໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ເອວໍ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕປິ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ. ອຸຠຍໂຕປິ ມຫປ຺ຜລໍ, ອນາຖປິຓ຺ຑິກວິສາຂາທໂຍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ທິນ຺ນທານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ.

‘‘ຕຖາຄເຕ ຈ ສມ຺ພຸທ຺ເຘ, ອຖວາ ຕສ຺ສ ສາວເກ;

ນຕ຺ຖິ ຈິຕ຺ເຕ ປສນ຺ນມ຺ຫິ, ອປ຺ປກາ ນາມ ທກ຺ຂິຓາ.

ເອວໍ ອຈິນ຺ຕິຍາ ພຸທ຺ຘາ, ພຸທ຺ຘຘມ຺ມາ ອຈິນ຺ຕິຍາ;

ອຈິນ຺ຕິເຍ ປສນ຺ນານໍ, ວິປາໂກ ໂຫຕິ ອຈິນ຺ຕິໂຍ’’ຕິ.

ເອວໍ ອຸຠຍວເສນ ມຫປ຺ຜລຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ທາຍກໂຕປິ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕປິ ນິປ຺ຜລເມວ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ມກ຺ຂລິໂຄສາລຉສຕ຺ຖາຣາທີນໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປາສກມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີຫິ ປູຊາວິເສສາ ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ.

‘‘ມາເສ ມາເສ ກຸສຄ຺ເຄນ, ພາໂລ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ໂຠຊນໍ;

ນ ໂສ ສງ຺ຂຕຘມ຺ມານໍ, ກລໍ ນາຄ຺ຆຕິ ໂສຬສິ’’ນ຺ຕິ.

ເຕເນວາຫ ຠຄວາ ຈຕ຺ຕາຣິມານິ ອານນ຺ທ ທກ຺ຂິຓວິສຸທ຺ຘິໂຍ’’ຕິ. ອິມານິ ຕີຓິ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ຆຣຕນານິ ສາຘູນໍ ຣຕິຊນນຕ຺ເຖນ ຣຕນານິ ນາມ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ.

‘‘ຈິຕ຺ຕີກຕໍ ມຫຄ຺ຆຎ຺ຈ, ອຕຸລໍ ທຸລ຺ລຠທສ຺ສນໍ;

ອໂນມສຕ຺ຕປຣິໂຠຄໍ, ຣຕນໍ ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

ຣຕນຎ຺ຈ ນາມ ທຸວິຘໍ ສວິຎ຺ຎາຓກາວິຎ຺ຎາຓກວເສນ. ຕຕ຺ຖ ອວິຎ຺ຎາຓກໍ ຈກ຺ກຣຕນໍ, ມຓິຣຕນໍ ຍໍ ວາ ປນຎ຺ຎມ຺ປິ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທິ. ສວິຎ຺ຎາຓກໍ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຣຕນາທິປຣິຓາຍກຣຕນປຣິໂຍສານໍ, ຍໍ ວາ ປນຎ຺ຎມ຺ປິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘໍ. ເອວໍ ທຸວິເຘ ເຈຕ຺ຖ ສວິຎ຺ຎາຓກຣຕນໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ, ກສ຺ມາ ຍສ຺ມາ ອວິຎ຺ຎາຓກໍ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕມຓິມຸຕ຺ຕາທິຣຕນໍ ສວິຎ຺ຎາຓການໍ ຫຕ຺ຕິຣຕນາທີນໍ ອລງ຺ກາຣຕ຺ຖາຍ ອຸປນີຍຕິ. ສວິຎ຺ຎາຓກຣຕນມ຺ປິ ທຸວິຘໍ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕຣຕນໍ ມນຸສ຺ສຣຕນຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສຣຕນໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ກສ຺ມາ ຍສ຺ມາ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕຣຕນໍ ມນຸສ຺ສຣຕນສ຺ສ ໂອປວຍ຺ຫໍ ໂຫຕິ. ມນຸສ຺ສຣຕນມ຺ປິ ທຸວິຘໍ ອິຕ຺ຖິຣຕນໍ ປຸຣິສຣຕນຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິສຣຕນໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ກສ຺ມາ ຍສ຺ມາ ອິຕ຺ຖິຣຕນໍ ປຸຣິສຣຕນສ຺ສ ປຣິຈາຣິກຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ປຸຣິສຣຕນມ຺ປິ ທຸວິຘໍ ອຄາຣິກຣຕນໍ ອນຄາຣິກຣຕນຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ອນຄາຣິກຣຕນໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ກສ຺ມາ ຍສ຺ມາ ອຄາຣິກຣຕເນສຸ ອຄ຺ໂຄ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີປິ ສີລາທິຄຸຓຍຸຕ຺ຕໍ ອນຄາຣິກຣຕນໍ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ທິພ຺ພມານຸສ຺ສິກາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ອນ຺ເຕ ນິພ຺ພານສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປາປຸຓາຕິ. ອນຄາຣິກຣຕນມ຺ປິ ທຸວິຘໍ ອຣິຍປຸຖຸຊ຺ຊນວເສນ. ອຣິຍຣຕນມ຺ປິ ທຸວິຘໍ ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂວເສນ. ອເສກ຺ຂຣຕນມ຺ປິ ທຸວິຘໍ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກສມຖຍານິກວເສນ. ສມຖຍານິກຣຕນມ຺ປິ ທຸວິຘໍ ສາວກປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕມປຕ຺ຕຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ສາວກປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ກສ຺ມາ ຄຸຓມຫຕ຺ຕຕາຍ. ສາວກປາຣມິປ຺ປຕ຺ຕຣຕນໂຕປິ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘຣຕນໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ກສ຺ມາ ຄຸຓມຫຕ຺ຕຕາຍ. ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລານສທິສາປິ ຫິ ອເນກສຕາ ສາວກາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ຄຸຓານໍ ສຕຠາຄມ຺ປິ ນ ອຸປເນນ຺ຕິ. ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໂຕ ສມ຺ພຸທ຺ຘຣຕນໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ກສ຺ມາ ຄຸຓມຫຕ຺ຕຕາຍ ສກລມ຺ປິ ຊມ຺ພຸທີປໍ ປລ຺ລງ຺ເກ ນ ປລ຺ລງ຺ກໍ ຆຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ນິສິນ຺ນາ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ຘາ ເອກສ຺ສ ຄຸຓານໍ ເນວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ກລໍ ຄຓນຠາຄໍ ອຸປເນນ຺ຕິ, ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ ‘‘ຍາວຕາ ຠິກ຺ຂເວ ສຕ຺ຕາ ອປທາ ວາ…ເປ… ຕຖາຄໂຕ ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິ ອາທິ. ເອວໍ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ຈ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລເກ, ສທ຺ຘມ຺ມສວນມ຺ປິ ຈ, ສງ຺ໂຆ ຈ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລເກ’’ຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປທານໍ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣວເສນ ສພ຺ພໂສ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ ໂຫຕິ.

ອິຕິ ສາຄຣພຸທ຺ຘິຕ຺ເຖຣວິຣຈິເຕ ສີມວິໂສຘເນ ສງ຺ຆວຓ຺ຓນາຍ

ສມສີສິກຓ຺ໂຑ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.

ປກິຓ຺ຓກກຓ຺ໂຑ

ອິທານິ ສປ຺ປຸຣິສາຕິ ທຸລ຺ລຠາຕິ ອິມສ຺ສ ສໍວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ ຕຖາ ຫິ ໂລເກ ສປ຺ປຸຣິສາປິ ອຕິທຸລ຺ລຠາເຍວ. ສປ຺ປຸຣິສາຕິ ກລ຺ຍາຓຄຸຓສມ຺ປນ຺ນາ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິສາ. ເຕ ນິສ຺ສາຍ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ, ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣຓໂຕ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ ‘‘ມມຎ຺ຫິ ອານນ຺ທ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ ອາທິ ວຈນໂຕ ປນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘເຍວ ສພ຺ພາກາຣສມ຺ປນ຺ໂນ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ນາມ. ຕໍ ອລຠນ຺ເຕນ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລານາທໂຍ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ວາ. ເຕປິ ອລຠນ຺ເຕນ ເອກນ຺ຕຊຫິຕໍ ສິວຏ຺ຐິກໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ລຠິຕພ຺ພໍ, ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ໂປຣາເຓຫິ.

‘‘ປິໂຍ ຄຣຸ ຠາວນີໂຍ, ວຕ຺ຕາ ຈ ວຈນກ຺ຂໂມ;

ຄມ຺ຠີຣຎ຺ຈ ກຖໍ ກຕ຺ຕາ, ໂນຈາຐາເນ ນິໂຍຊເຍ’’ຕິ.

ເອວມາທິຄຸຓສມນ຺ນາຄໂຕ ວຑ຺ຒິປກ຺ເຂ ຐິຕປຓ຺ຑິຕປຸຄ຺ຄໂລ ໂລເກ ທຸລ຺ລໂຠວ. ກຕໂມ ປຓ຺ຑິຕປຸຄ຺ຄໂລ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ອສີຕິ ຈ ມຫາສາວກາ ອຎ຺ເຎ ຈ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສາວກາ ສຸເນຕ຺ຕມຫາໂຄວິນ຺ທວິຘຸຣສຣຠງ຺ຄມໂຫສຘສຸຕໂສມນິມິຣາຊອໂຍຆຣກຸມາຣກ ອກຕ຺ຕິປຓ຺ຑິຕາທໂຍ ຈ ປຓ຺ຑິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕ ຠເຍ ວິຍ ຣກ຺ຂາ, ອນ຺ຘກາເຣ ວິຍ ປທີປາ, ຂຸປ຺ປິປາສາທິທຸກ຺ຂາຠິຠເວ ວິຍ ອນ຺ນປານາທິປຏິລາໂຠ, ອຕ຺ຕໂນ ວຈນກຣານໍ ສພ຺ພຠຍອຸປທ຺ທວູປສຄ຺ຄວິທ຺ຘໍສນສມຕ຺ຖາ ໂຫນ຺ຕິ ຕຖາ ຫິ ຕຖາຄຕໍ ອາຄມ຺ມ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍາ ອປຣິມາຓາ ເທວມນຸສ຺ສາ ອາສວກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ຕາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ປຕິຏ຺ຐິຕາ, ເທວໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖເຣ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ ຈຕູຫິ ຈ ປຈ຺ຈເຍຫິ ເຖຣໍ ອຸປຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອສີຕິ ກຸສລຫສ຺ສານິ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ, ຕຖາ ມຫາໂມຄ຺ຄລານມຫາກສ຺ສປປຠຸຕິ ສຸເນຕ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ ສາວກາ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອຸປປຊ຺ຊິໍສຸ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີນໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ…ເປ… ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ຄຫປຕິມຫາສາລກຸລານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊິໍສຸ, ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ນຕ຺ຖິ ຠິກ຺ຂເວ ປຓ຺ຑິຕໂຕ ຠຍໍ, ນຕ຺ຖິ ປຓ຺ຑິຕໂຕ ອຸປທ຺ທໂວ, ນຕ຺ຖິ ປຓ຺ຑິຕໂຕ ອຸປສຄ຺ໂຄ’’ຕິ. ອປິຈ ຕຄ຺ຄຣມາລາທິຄນ຺ຘຠຓ຺ຑສທິໂສ ປຓ຺ຑິໂຕ, ຕຄ຺ຄຣມາລາທິຄນ຺ຘຠຓ຺ຑປລິເວຐນປຕ຺ຕສທິໂສ ຕທຸປເສວີ ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ນາຣທຊາຕເກ.

‘‘ຕຄ຺ຄຣຎ຺ຈ ປລາເສນ, ໂຍ ນໂຣ ອຸປນຍ຺ຫຕິ;

ປຕ຺ຕາປິ ສຸຣຠິ ວາຍນ຺ຕິ, ເອວໍ ຘີຣູປເສວນາ’’ຕິ.

ອກິຕ຺ຕິປຓ຺ຑິໂຕ ສກ຺ເກນ ເທວານມິນ຺ເທນ ວເຣ ທິຍ຺ຍມາເນ ເອວມາຫ

‘‘ຘີຣໍ ປສ຺ເສ ສຸເຓ ຘີຣໍ, ຘີເຣນ ສຫ ສໍວເສ;

ຘີເຣນາ’ລາປສລ຺ລາປໍ, ຕໍ ກເຣ ຕຎ຺ຈ ໂຣຈເຍ.

ກິໍ ນຸ ເຕ ອກຣໍ ຘີໂຣ, ວທ ກສ຺ສປ ກາຣຓໍ;

ເກນ ກສ຺ສປ ຘີຣສ຺ສ, ທສ຺ສນໍ ອຠິກງ຺ຂສິ.

ນຍໍ ນຍຕິ ເມຘາວີ, ອທຸຣາຍໍ ນ ຍຸຎ຺ຊຕິ;

ສນໂຣ ເສຍ຺ຍໂສ ໂຫຕິ, ສມ຺ມາ ວຸຕ຺ໂຕ ນ ກຸປ຺ປຕິ;

ວິນຍໍ ໂສ ປຊານາຕິ, ສາຘຸ ເຕນ ສມາຄໂມ’’ຕິ.

ອປິຈ ເຕປິ ສປ຺ປຸຣິເສ ສງ຺ຄມ຺ມ ອສ຺ສຸຕປຸພ຺ພມ຺ປິ ອຸຠຍໂລກຫິຕາວຫໍ ວາຈໍ ສຸຍ຺ຍເຕວ, ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ.

‘‘ສຸຠາສິຕໍ ອຸຕ຺ຕມມາຫຸ ສນ຺ໂຕ, ຘມ຺ມໍ ຠເຓ ນາຘມ຺ມໍ ຕໍ ທຸຕິຍໍ;

ປິຍໍ ຠເຓ ນາປ຺ປິຍໍ ຕໍ ຕຕິຍໍ, ສຈ຺ຈໍ ຠເຓ ນາລີກໍ ຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ຈ.

‘‘ຍໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠາສຕິ ວາຈໍ, ເຂມໍ ນິພ຺ພານປຕ຺ຕິຍາ;

ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກິຣິຍາຍ, ສາ ເວ ວາຈານມຸຕ຺ຕມາ’’ຕິ.

ສປ຺ປຸຣິສູປນິສ຺ສຍເສວນປຈ຺ຈຍາເຍວ ທານາທິກຸສລສມາໂຍເຄນ ອປາຍທຸກ຺ຂໂຕ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ອປິຈ ເນຣຍິກາທິທຸກ຺ຂປຣິຕ຺ຕາຓໂຕ ປຸຎ຺ຎານິ ເອວ ປາຓີນໍ ພຫູປກາຣານິ, ຍໂຕ ເຕສມ຺ປິ ອຸປກາຣານຸສ຺ສຣຓຕາ ກຕຎ຺ຎຸຕາ ສປ຺ປຸຣິເສຫິ ປສໍສນີຍາທິນານປ຺ປກາຣວິເສສາຘິຄມເຫຕູຈ ໂຫນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ, ‘‘ທ຺ເວ ເມ ຠິກ຺ຂເວ ປຸຄ຺ຄລາ ທຸລ຺ລຠາ ໂລກສ຺ມິໍ, ກຕເມ ທ຺ເວ, ໂຍ ຈ ປຸພ຺ພກາຣີ, ໂຍ ຈ ກຕຎ຺ຎຸ ກຕເວທີ’’ຕິ. ອປິຈ ວິຘຸຣມໂຫສຘຊາຕກາທິກາເລປິ ອິຘໂລກປຣໂລກສມ຺ປຕ຺ຕິອຕ຺ຖເມວ ອຕ຺ຕໂນ ວຈນກເຣ ສມ຺ມາ ໂຍເຊນ຺ຕິ. ອນາກຸລກມ຺ມນ຺ຕາຘິຏ຺ຐາເນນ ກາລຎ຺ຎຸຕາຍ ປຕິຣູປກາຣິຕາຍ ອນລສຕາຍ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍສມຕາຍ ອພ຺ຍສນິຍຕາຈ ກາລານຕິກ຺ກມນອປ຺ປຕິຣູປກຣຓອກຣຓສິຖິລກຣຓາຫິ ອກຸສລາທີຫິ ຣຫິຕກສິໂຄຣກ຺ຂວາຓິຊ຺ຊາທໂຍ ກມ຺ມນ຺ຕາ, ເອເຕ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ປຸຕ຺ຕທາຣສ຺ສ ວາ ທາສກມ຺ມກຣານໍ ວາ ພ຺ຍຕ຺ຕຕາຍ ເອວໍ ປໂຍຊິຕາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ຘນຘຎ຺ຎວິຕ຺ຕິ ປຏິລາຠເຫຕູ ໂຫນ຺ຕິ, ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ.

ປຕິຣູປກາຣີຣິ ຘຸຣວາ, ອຸຏ຺ຐານຕາ ວິນ຺ທເຕ ຘນນ຺ຕິ ຈ;

ນ ທິວາ ໂສປ຺ປສີເລ, ຣຕ຺ຕິໍ ອຸຏ຺ຐານທສ຺ສິນາ;

ນິຈ຺ຈປ຺ປມຕ຺ເຕນ ໂສຓ຺ເຑນ, ສກ຺ກາ ອາວສິຕຸໍ ຆຣໍ.

ອຕີສິຕໍ ອຕິອຸຓ຺ຫໍ, ອຕິສາຣມິທໍ ອຫຸ;

ອິຕິ ວິສ຺ສຏ຺ຐກມ຺ມນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖາ ອຈ຺ເຈນ຺ຕິ ມາຓເວ.

ໂຍ ຈ ສີຕຎ຺ຈ ອຸຓ຺ຫຎ຺ຈ; ຕິຓານິ ໂຍ ນ ມຎ຺ຎຕິ;

ສປ຺ປຸຣິສກິຈ຺ຈານິ, ໂສ ສຸຂໍ ນ ວິຫາຍຕີ’’ຕິ ຈ.

ໂຠເຄ ສໍຫຣມານສ຺ສ, ປຣສ຺ເສວ ອິຣຍໂຕ;

ໂຠຄາ ສນ຺ນິຈຍໍ ຍນ຺ຕິ, ວມ຺ມິໂກວູປຈີຍຕີຕິ.

ເອວມາທິປ຺ປເຠທາ ສປ຺ປຸຣິສາ ໂລເກ ອຕິທຸລ຺ລຠາວ. ຕພ຺ພິຄເມນ ທຸປ຺ປຸຣິສາ ພາລຊນາ ອຄເວສນ຺ໂຕປິ ລພ຺ຠນ຺ເຕວ ເຕ ພາລາ ອຕ຺ຕານໍ ເສວມາເນ ປຣຊເນ ສໍສາຣທຸກ຺ເຂເຍວ ໂອສີເທນ຺ຕິ ຠວໂຕ ວຸຏ຺ຐານໍ ນ ເທນ຺ຕິ ຕຖາ ຫິ ປູຣຓກສ຺ສປາທໂຍ ຉສຕ຺ຖາຣາ ເທວທຕ຺ຕໂກກາລິກ-ໂມທກຕິສ຺ສ ຂຓ຺ຑເທວິຍາປຸຕ຺ຕສມຸທ຺ທທຕ຺ຕຈິຎ຺ຈມາຓວິກາທໂຍ ອຕີຕກາເລ ຈ ທີຆທຸກ຺ຂສ຺ສ ລາຠາຕິ ອິເມ ອຎ຺ເຎ ຈ ເອວຣູປາ ສຕ຺ຕາ ພາລາ ອຄ຺ຄິປທິຕ຺ຕມິວ ອຄາຣໍ ອຕ຺ຕນາ ທຸຄ຺ຄຫິເຕນ ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອຕ຺ຕໂນ ວຈນກາຣເກ ຈ ວິນາເສນ຺ຕິ ຕຖາ ຫິ ເທວທຕ຺ຕມາຄມ຺ມ ຣາຊາ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ-ໂກກາລິກາທໂຍ ຕທຎ຺ເຎປິ ປຸຄ຺ຄລາ ອປາເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຣາຊາ ອຊາຕສຕ຺ຕຸ ສາມຎ຺ຎຜລສຸຕ຺ຕນ຺ຕສວນກາເລ ຍທິ ປິຕຣໍ ອຆາເຕຍ຺ຍ, ໂສຕາປນ຺ໂນ ຠເວຍ຺ຍ ປິຕຣໍ ຆາຕິຕຕ຺ຕາ ມຄ຺ຄຜລມ຺ປິ ອປ຺ປຕ຺ວາ ໂລຫກຸມ຺ຠິຍໍ ສຏ຺ຐິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕິ ອນາຄເຕປິ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕິ. ໂກກາລິໂກປິ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລານຕ຺ເຖເຣ ອນປຈາຍິຕ຺ວາ ມຫານິຣເຍ ປທຸມຄຓນາຍ ປຈ຺ຈໂນກາເສ ນິຣຍປເທເສ ປທຸມນິຣເຍ…ເປ… ປທຸມໍ ໂຂ ປນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ນິຣຍໍ ໂກກາລິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປປນ຺ໂນ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລາເນສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຆາເຕຕ຺ວາ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂູຕິ ນາມໂຄຕ຺ເຕນ ອປາກຏໍ ‘‘ກິໍ ວ ທີຆໍ ນຸໂຂ ຠນ຺ເຕ ປທຸເມ ນິຣເຍ ອາຍຸປ຺ປມາຓ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອວມາຫ ‘‘ທີຆໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸ ນິຣເຍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ, ຕໍ ນ ສຸກຣໍ ສງ຺ຂາຕຸໍ ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສານີຕິ ວາ ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕານີຕິ ວາ ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານີຕິ ວາ ເອຕ຺ຕການິ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານີ’’ຕິ ວາ ສກ຺ກາ ປນ ຠນ຺ເຕ ອຸປມໍ ກາຕຸນ຺ຕິ. ‘‘ສກ຺ກາ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ຠິກ຺ຂຸ ວີສຕິຂາຣິໂກ ໂກສລໂກ ຕິລວາໂຫ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຸຣິໂສ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ວສ຺ສສຫສ຺ສສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ເອກເມກໍ ຕິລໍ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ, ຂິປ຺ປຕຣໍ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ວີສຕິຂາຣິໂກ ໂກສລໂກ ຕິລວາໂຫ ອິມິນາ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິກ຺ຂຍໍ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ນ ຕ຺ເວວ ເອໂກ ອພ຺ພຸໂທ ນິຣໂຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ຠິກ຺ຂຸ ວີສ ອພ຺ພຸໂທ ນິຣໂຍ, ເອວເມໂກ ນິຣພ຺ພຸໂທ ນິຣໂຍ’’ຕິ ອາທິ. ວີສຕິຂາຣິໂກ ຕິ ມາຄຘິເກນ ປຕ຺ເຖນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຕ຺ຖາ ໂກສລຣຏ຺ເຐ ເອໂກ ປຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ເຕນ ປຕ຺ເຖນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຕ຺ຖາ ອາຬ຺ຫກໍ. ຈຕ຺ຕາຣິ ອາຬ຺ຫການິ ໂທຓໍ. ຈຕຸໂທຓາ ມານິກາ. ຈຕຸມານິກາ ຂາຣີ. ຕາຍຂາຣິຍາ ວີສຕິຂາຣິໂກ ຕິລວາໂຫ. ຕິລວາໂຫຕິ ຕິລສກຏໍ. ອພ຺ພຸໂທ ນິຣໂຍຕິ ອພ຺ພຸໂທ ນາມ ເອໂກ ປຈ຺ເຈກນິຣໂຍ ນຕ຺ຖິ, ອວີຈິມ຺ຫິ ເອວ ປນ ອພ຺ພຸທຄຓນາຍ ປຈ຺ຈໂນກາໂສ ‘‘ອພ຺ພຸໂທ ນິຣໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອສ ນໂຍ ນິຣພ຺ພຸທາທີສຸປິ. ຕຕ຺ຖ ວສ຺ສຄຓນາປິ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພາ ຍຖາຫ ‘‘ສຕໍສຕສຫສ຺ສານິ ໂກຏິ ໂຫຕິ ເອວໍ ສຕໍສຫສ຺ສໂກຏິໂຍ ປໂກຏິ ນາມ. ສຕໍສຕສຫສ຺ສປໂກຏິໂຍ ໂກຏິປໂກຏິ ນາມ. ສຕໍ ສຕສຫສ຺ສໂກຏິປໂກຏິໂຍ ນຫຸຕໍ. ສຕໍສຕສຫສ຺ສນຫຸຕານິ ນິນ຺ນຫຸຕໍ. ສຕໍສຕສຫສ຺ສນິນ຺ນຫຸຕານິ ເອໂກ ອພ຺ພຸໂທ. ຕໂຕ ວີສຕິຄຸໂຓ ນິຣພ຺ພຸໂທ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຍຎ຺ຈ ຄຓນາ ອປຣິຈິຕານໍ ທຸກ຺ກຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຕໍ ນ ສຸກຣໍ ສງ຺ຂາຕຸ’ນ຺ຕິ ເກຈິ ປນ ຕຕ຺ຖ ປຣິເທວນານຕ຺ເຕນປິ ກມ຺ມກຣຓນານຕ຺ເຕນປິ ອິມານິ ນາມານິ ລທ຺ຘານີຕິ ວທນ຺ຕິ. ອປເຣປິ ວານກາຣເຓຫີຕິ ຏີກາເນຕ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ທີຆວິທສ຺ສອາຆາຕາ ຈ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ສຏ຺ຐິໂຍຊນມຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ອຸຕ຺ຕາໂນ ປຕິໂຕ ມຫານິຣເຍ ປຈ຺ຈຕິ ຍຖາ ຈ, ຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐິອຠິຣຸຈິຕານິ ປຎ຺ຈ ກຸລສຕານິ ຕສ຺ເສວ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ມຫານິຣເຍ ປຈ຺ຈນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ ຠຄວຕາ ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ຠິກ຺ຂເວ ນຬາຄາຣໍ ວາ ຕິຓາຄາຣໍ ວາ ອຄ຺ຄິຜຸຏ຺ໂຐ ກູຏາຄາຣານິ ທຫຕິ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕານິ ນິວາຕານິ ຜຸສິຕຄ຺ຄຬານິ ປິຫິຕ ວາຕປານານິ ເອວເມວ ໂຂ ຠິກ຺ຂເວ ຍານິການິຈິ ຠຍານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສພ຺ພານິ ພາລໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂນ ປຓ຺ຑິຕໂຕ ເຍເກຈິ ອຸປທ຺ທວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂນ ປຓ຺ຑິຕໂຕ, ເຍເກຈິ ອຸປສຄ຺ຄາ…ເປ… ໂນ ປຓ຺ຑິຕໂຕ. ອິຕິ ໂຂ ຠິກ຺ຂເວ ສປ຺ປຏິຠໂຍ ພາໂລ ອປ຺ປຏິຠໂຍ ປຓ຺ຑິໂຕ ສອຸປທ຺ທໂວ ພາໂລ ອນຸປທ຺ທໂວ ປຓ຺ຑິໂຕ, ສອຸປສຄ຺ໂຄ ພາໂລ ອນຸປສຄ຺ໂຄ ປຓ຺ຑິໂຕຕິ. ອປິ ຈ ປູຕິມຈ຺ຉສທິໂສ ພາໂລ, ປູຕິມຈ຺ຉພທ຺ຘປຕ຺ຕ ປຸຕິສທິໂສ ໂຫຕິ ຕທຸປເສວີ. ຉຑ຺ຑນີຍຕໍ ຊິຄຸຈ຺ຉນີຍຕຎ຺ຈ ອາປຊ຺ຊຕິ ວິຎ຺ຎູນໍ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ນາຣທຊາຕເກ.

‘‘ປູຕິມຈ຺ຉໍ ກຸສຄ຺ເຄນ, ໂຍ ນໂຣ ອຸປນຍ຺ຫຕິ;

ກຸສາປິ ປູຕິ ວາຍນ຺ຕິ, ເອວໍ ພາລູປເສວນາ’’ຕິ.

ອກຕ຺ຕິປຓ຺ຑິໂຕຈາປິ ສກ຺ເກນ ເທວານມິນ຺ເທນ ວເຣ ທິຍ຺ຍມາເນ ເອວມາຫ

‘‘ພາລໍ ນ ປສ຺ເສ ນ ສຸເຓ, ນ ຈ ພາເລນ ສໍວເສ;

ພາເລນາ’ລ຺ລາປສລ຺ລາປໍ, ນ ກເຣ ນ ຈ ໂຣຈເຍ.

ກິໍນຸ ເຕ ອກຣໍ ພາໂລ, ວທ ກສ຺ສປ ກາຣຓໍ;

ເກນ ກສ຺ສປ ພາລສ຺ສ, ທສ຺ສນໍ ນາຠິກງ຺ຂສິ.

ອນຍໍ ນຍຕິ ທຸມ຺ເມໂຘ, ອຘຸຣາຍໍ ນິຍຸຎ຺ຊຕິ;

ທຸນ຺ນໂຍ ເສຍ຺ຍໂສ ໂຫຕິ, ສມ຺ມາ ວຸຕ຺ໂຕ ປກຸປ຺ປຕິ;

ວິນຍໍ ໂສ ນ ຊານາຕິ, ສາຘຸ ຕສ຺ສ ອທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ພາລທຸຊ຺ຊນສໍສຄ຺ຄວເສເນວ ສພ຺ພານິ ຠຍຸປທ຺ທວານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂນ ປຓ຺ຑິຕເສວນວເສນາຕິສພ຺ພໂສ ສປ຺ປຸຣິສາ ອຕິທຸລ຺ລຠາວ.

ອິທານິ.

‘‘ທຸລ຺ລຠຎ຺ຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ, ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາໂທ ຈ ທຸລ຺ລໂຠ;

ທຸລ຺ລຠາ ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕິ, ສທ຺ຘມ຺ໂມ ປຣມທຸລ຺ລໂຠ’’ຕິ.

ອິມິສ຺ສາ ຄາຖາຍ ວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ທຸລ຺ລຠຎ຺ຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສຠາໂວປິ ທຸລ຺ລໂຠເຍວ ມນຸສ຺ສສ຺ສ ທຸລ຺ລຠຠາໂວ ກາຓກຈ຺ຉໂປປມາທີຫິ ເວທິຕພ຺ໂພ ເອໂກ ກິຣ ກສ຺ສໂກ ຄງ຺ຄາຕີເຣ ຕີຓິ ສໍວຈ຺ຉຣານິ ກສິຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິມຕ຺ຕມ຺ປິ ອລຠິຕ຺ວາ ນງ຺ຄລຜາລໍ ທ຺ເວຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄງ຺ຄາຍໍ ຂິປິ ເຕນ ຄງ຺ຄານທິຍາ ວາເຫນ ເອໂກ ອຸທ຺ຘໍ ເອໂກ ເຫຏ຺ຐາຕິ ເອວໍ ທ຺ເວ ນງ຺ຄລຜາລກາ ຄງ຺ຄາຍໍ ວຸຍ຺ຫນ຺ຕາ ຈິເຣນ ເອໂກ ອຸທ຺ຘໍ ເອໂກ ເຫຏ຺ຐາຕິ ທ຺ເວ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປາກຕິກາ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ວສ຺ສສຕວສ຺ສສຫສ຺ສຈ຺ຈເຍນ ເອກວາຣໍ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊມາໂນ ກາຓກຈ຺ຉໂປ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊມານກ຺ຂເຓ ຕສ຺ສ ຄີວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ນງ຺ຄລຜາລານມນ຺ຕເຣ ໂຫຕິ ອຍໍ ກາໂລ ທຸລ຺ລໂຠວ ເອວເມວ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາໂວປິ ທຸລ຺ລໂຠເຍວ ຕຖາຫິ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາວໍ ອລຠິຕ຺ວາວ ນິຣຍເປຕອສຸຣກາຍຕິຣຈ຺ຉານຠູມີສຸເຍວ ສໍສຣິຕ຺ວາ ສີສມ຺ປິ ອຸກ຺ຂິປິຕຸໍ ອລຠນ຺ຕາ ເອກພຸທ຺ຘນ຺ຕຣາ ທ຺ເວ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣາ ຕໂຍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣາ ເອກາສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍວເສນ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈນກສຕ຺ຕານໍ ຄຓນປຖໍ ວີຕິວຕ຺ຕາ, ຕຖາ ເປຕອສຸຣກາຍຕິຣຈ຺ຉານຠູມີສຸປິ ອຕິຂຸທ຺ທເກນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ຕິລພີຊສາສປພີຊສ຺ສ ຈຕຸປຎ຺ຈຉສຕ຺ຕອຏ຺ຐກລຠາຄມຕ຺ເຕເນວ ອງ຺ຄຸລິຍາ ປຕິຏ຺ຐິຕຏ຺ຐານມຕ຺ເຕເຍວ ຠູມິປເທເສ ນິສິນ຺ນານໍ ອຕິຂຸທ຺ທກສຕ຺ຕານໍ ຄຓນປຖມ຺ປິ ວີຕິວຕ຺ຕາ ເຕ ຫິ ຄຓິຕຸໍ ອິທ຺ຘິມນ຺ຕປຸຄ຺ຄເລ ຐເປຕ຺ວາ ອຎ຺ໂຎ ໂກ ນາມ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ ເຕຫິ ໂມຫນ຺ຘຠາເວນ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກປກ຺ຂມ຺ປິ ອຊານນ຺ຕາ ອເນເກສຸ ພຸທ຺ຘສເຕສຸ ວາ ພຸທ຺ຘສຫສ຺ເສສຸ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນສຸປິ ພຸທ຺ໂຘຕິສທ຺ທໍ ອສຸຕ຺ວາ ວີຕິວຕ຺ຕາ, ເອວໍ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາໂວປິ ທຸລ຺ລໂຠເຍວ. ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາເວ ລຠມາເນປິ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທກາໂລ ອຕິທຸລ຺ລໂຠວ. ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທກາເລປິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຫຸຕ຺ວາ ກຸສລູປປຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕາ ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕິ ທຸລ຺ລຠາວ, ສທ຺ຘມ຺ມເທສກສ຺ສາປິ ທຸລ຺ລຠຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ສຕິ ອງ຺ຄວິກລຠາເວນ ສທ຺ຘມ຺ມສວນສ຺ສາປິ ທຸລ຺ລຠຕ຺ຕາຕິ ເອວມາທິປ຺ປເຠທາ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາວາທິກາ ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ທຸລ຺ລຠາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ທຸລ຺ລຠາ ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕີຕິ ກຸສລູປປຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕາ ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕິ ທຸລ຺ລຠາເຍວ ຕຖາ ຫິ ປຈ຺ຈນ຺ຕວິສຍ ອຣູປອສຎ຺ຎສຕ຺ຕຕິຣຈ຺ຉານເປຕເນຣຍິກກາເລ ວາ ມຊ຺ຌິມເທເສປິ ຈກ຺ຂາທິອງ຺ຄວິກເລວາ ປຣິປຸຓ຺ຓອງ຺ຄຠາເວປິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຠູຕາ ວາ ກຸສລູປປຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕາ ຂຓາ ນ ໂຫນ຺ຕິ ປຈ຺ຈນ຺ຕວິສເຍ ຫິ ປວຕ຺ຕາ ຊນາ ປາຓາຕິປາຕາທິທສອກຸສລກມ຺ມປເຖເຍວ ຣມນ຺ຕິ ອຠິຣມນ຺ຕິ, ຈຓ຺ຑສຠາວາ ຈ ເຕ ໂຫນ຺ຕິ, ຣຕນຕ຺ຕຍຄຸຓມ຺ປິ ນ ຊານນ຺ຕິ. ອຣູປິໂນປິ ປຸຄ຺ຄລາ ປຣໂຕໂຆສວິຣຫິຕຕ຺ຕາ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄປຏິລາໂຠປິ ເຕສໍ ນຕ຺ຖິ, ພຸທ຺ຘທສ຺ສນາທີນິປິ ນ ລຠນ຺ຕິ. ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕຕິຣຈ຺ຉານເປຕເນຣຍິກກາເລສຸ ປນ ປເຄວ ປູຣິຕປາຣມີນໍ ສຕ຺ຕານໍ ປວຕ຺ຕນມ຺ປິ ອພ຺ໂພຫາຣິກໍ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກຸເລ ຊາຍມານາປິ ຈກ຺ຂຸວິກເລນ ພຸທ຺ຘສງ຺ຆຣຕນານໍ ອທສ຺ສນໍ, ໂສຕວິກເລນ ຘມ຺ມສວນໂຕປິ ຫາຍຕິ ເອຬມູຄາທິຠາເວນ ກຸສລສມາທານາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອງ຺ຄສມ຺ປນ຺ເນປິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຠາເວນ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓອສີຕິອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນພ຺ຍາມປ຺ປຠາປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ສພ຺ພຊນານໍ ນຍນຣສາຍຕນຠູຕໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ປສາທໂສມ຺ເມນ ຈກ຺ຂຸນາ ໂອໂລເກຕພ຺ພມ຺ປິ ນ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ມໂນປໂທສວເສເນວ ຍຸຄຄ຺ຄາຫາ ຫຸຕ຺ວາ ຍມກປາຏິຫາຣິຍກາລາທີສຸ ອເນເກປິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂນ ມຫານິຣເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອວໍ ກຸສລູປປຕ຺ຕິຂຓສມ຺ປຕ຺ຕິປິ ທຸລ຺ລຠາເຍວ.

‘‘ທຸລ຺ລຠຎ຺ຈ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ, ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາໂທ ຈ ທຸລ຺ລໂຠ;

ທຸລ຺ລຠາ ຂຓສມ຺ປຕ຺ຕິ, ສທ຺ຘມ຺ໂມ ປຣມທຸລ຺ລໂຠ’’ຕິ.

ອິມິສ຺ສາ ຄາຖາຍ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ.

ອິຕິ ສາຄຣພຸທ຺ຘິຕ຺ເຖຣວິຣຈິເຕ ສີມວິໂສຘເນ

ປກິຓ຺ຓກກຓ຺ໂຑ ນາມ ປຎ຺ຈໂມ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.

ເອວໍ ສຕ຺ຖຸປຣິນິພ຺ພານໂຕ ວສ຺ສສຕຈ຺ຈເຍນ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ອິສິນາ ກາຣິຕຕ຺ຕາ’ ອິສິນຄຣ’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາເມ ທ຺ວຕ຺ຕປາທິຠູປາລານໍ ນິວາສຏ຺ຐານຠູເຕ ສີຣິເຂຕ຺ຕນຄເຣ ເອຣາວຕິຍາ ນທິຍາ ປາຣິມຕີຣຠູເຕ ປພ຺ພຕສານຸມ຺ຫິ ປຕິຏ຺ຐິຕສ຺ສ ກຎ຺ຈນວຣມຫາຖູປສ຺ສ ທາຍກສ຺ສ ສຕ຺ວິວມຫາຘມ຺ມຣຎ຺ໂຎ ກາເລ ສາສນສ຺ສ ທ຺ວິສຫສ຺ສສຕາຘິກເອກຕິໍສຕິເມ ວສ຺ເສ ສາສເນ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ຘານໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ມຫາຊານິກຣຓວເສນ ວິມຕິວິໂນທນິຍາ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ສທ຺ທຍຸຕ຺ຕິອຕ຺ຖຍຸຕ຺ຕິວເສນ ສາຘຸກໍ ອວິຈິນິຕ຺ວາ ນທິຍາ ອຸທກຸກ຺ເຂປໍ ອກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປທາ ກມ຺ມສ຺ສ ກາຣິຕຕ຺ຕາ ສາສເນ ປຣາຊຍມາປນ຺ເນ ກຸລປຸຕ຺ເຕ ອຸປາຣມ຺ຠກຣຓວເສນ ສີມວິປຕ຺ຕິຫາຣໂກ ສີມສມ຺ປຕ຺ຕິປ຺ປກາສໂກ ຄນ຺ໂຖ ປວຕ຺ຕຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ສິຣິເຂຕ຺ຕນຄຣໂຄຈຣຄາເມນ ສຕ຺ວິວມຫາຘມ຺ມຣາຊຄຸຣຸຠູເຕນ ມຫາເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ຕິປິຏກຘເຣນ’ສທ຺ຘມ຺ມໂກວິໂທ’ຕິ ປາກຏ ນາມເຘຍ຺ເຍນ ມຫາເຖເຣນ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາຘິປຕີນໍ ນິວາສຠູເຕ ປຈ຺ຉິມຊິນຈກ຺ກສາສນວເຣ ວາສິຄຓາຈຣິເຍນ ຄຓວາຈເກນ ວິນຍຘເຣນ ມຫາສາມິນາ ຈ, ຣາຊຄຸຣຸນາ ຕິປິຏກນາຄຕ຺ເຖເຣນ ຈ ອາຈຣິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ເວຊ຺ຊກມ຺ມຊງ຺ຆເປສນກມ຺ມາທິວເສນ ອເນສນໍ ປຫາຍ ສມ຺ມາ ອາຊີເວນ ວິສຸທ຺ຘາຊີເວຫິ ສງ຺ຆຄເຓຫິ ກາຣກສງ຺ຆາ ຫຸຕ຺ວາ ສິຣິເຂຕ຺ຕນຄຣສ຺ສ ທກ຺ຂິຓທິສາຠາເຄ ທີຆປພ຺ພຕສານຸມ຺ຫິ ເອຣາວຕິຍາ ນທິຍາ ຕີເຣ ວາລິກປຸຬິເນ ສີມາເປກ຺ຂາຍ ສຫ ອຸທກຸກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕາຍ ອຸທກຸກ຺ເຂປສີມາຍ ທສຘາ ພ຺ຍຎ຺ຊນວິປຕ຺ຕິໍ ອກຕ຺ວາ ຐານາຣເຫນ ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ເຖນ ກມ຺ເມນ ອຸປສມ຺ປທາຍ ວີສຕິວສ຺ເສນ ສາຄຣພຸທ຺ຘີຕິ ຄຣູຫິ ຄຫິຕນາມເຘຍ຺ເຍນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຣຈິໂຕ ສາສນວິປຕ຺ຕິຫາຣໂກ ສີມວິໂສຘນີ ນາມ ຄນ຺ໂຖ ສມຕ຺ໂຕ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ວິຠຕ຺ຕາ ຫິ, ສປ຺ປເຠທປ຺ປວຕ຺ຕິກາ;

ສີມວິໂສຘນີເຫສາ, ນິປຸຓາ ສາຘຸຈິນ຺ຕິຕາ.

ສິຣິເຂຕ຺ຕາຕິ ປຎ຺ຎາເຕ, ປຸເຣ ອປຣນາມເກ;

ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍທິສາຠາເຄ, ອຸຈ຺ຈເນນ ກຕາລເຍ.

ວສນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ນາເມນ, ສາຄຣພຸທ຺ຘີຕິ ວິສ຺ສຸໂຕ;

ປຸຓ຺ເຓ ວີສຕິວສ຺ສມ຺ຫິ, ຄນ຺ໂຖຍໍ ສາຘຸຈິນ຺ຕິໂຕ.

ມຍາຍໍ ຣຈິໂຕ ຄນ຺ໂຖ, ນິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ໂຕ ອນາກຸໂລ;

ເອວໍ ປາຓິນໍ ສພ຺ເພ, ສີຆໍ ສິຊ຺ຌນ຺ຕຸ ສງ຺ກປ຺ປາ.

ຍາວ ພຸທ຺ໂຘຕິນາມມ຺ປິ ໂລກເຊຏ຺ຐສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ຕາວ ຕິຏ຺ຐຕຸ ຍໍ ຄນ຺ໂຖ, ສາສເນ ຫາຣຍໍ ຕມໍ.

ອຸທ຺ຘໍ ຍາວ ຠວຄ຺ຄາ ຈ, ອໂຘ ຍາວ ອວີຈິໂຕ;

ສມນ຺ຕາ ຈກ຺ກວາເຬສຸ, ເຍ ສຕ຺ຕາ ປຖວີຈຣາ.

ເຕປິ ສພ຺ເພ ມຍາ ໂຫນ຺ຕຸ, ສມສມວິປາກິໂນ;

ຈິຣໍ ຊີວຕຸ ໂນ ຣາຊາ, ສາສນສ຺ສ ອຸຊ຺ໂຊຕໂກ.

ທິພ຺ພນ຺ໂຕ ຣາຊຘມ຺ເມນ, ອໂຣໂຄ ສຫ ຎາຕິຠິ;

ອເນນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ, ຠເວຍ຺ຍໍ ຊາຕິຊາຕິຍໍ.

ສາສນໍ ໂຊຕຍນ຺ໂຕວ, ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສາສເນ;

ຍທາ ນສ຺ສຕິ ສທ຺ຘມ຺ໂມ, ອນ຺ຘີຠູໂຕ ມຫີຕເລ;

ເທວໂລເກ ຕທາ ເຫສ຺ສໍ, ຕຸສິເຕ ຐານມຸຕ຺ຕເມຕິ.

ສີມວິໂສຘນີ ນິຏ຺ຐິຕາ.