໖. ອາກາຣນ຺ຕປຸລ຺ລິງ຺ຄນາມິກປທມາລາ

ອຖ ປຸພ຺ພາຈຣິຍມຕໍ ປຸເຣຈຣໍ ກຕ຺ວາ ອາກາຣນ຺ຕປຸລ຺ລິງ຺ຄານໍ ປກຕິຣູເປສຸ ອຠິຠວິຕຸ ອິຈ຺ເຈຕສ຺ສ ປກຕິຣູປສ຺ສ ນາມິກປທມາລໍ ວກ຺ຂາມ – ສຕ຺ຖາ, ສຕ຺ຖາ, ສຕ຺ຖາໂຣ. ສຕ຺ຖາຣໍ, ສຕ຺ຖາໂຣ. ສຕ຺ຖາຣາ, ສຕ຺ຖາເຣຫິ, ສຕ຺ຖາເຣຠິ. ສຕ຺ຖຸ, ສຕ຺ຖຸສ຺ສ, ສຕ຺ຖຸໂນ, ສຕ຺ຖານໍ, ສຕ຺ຖາຣານໍ. ສຕ຺ຖາຣາ, ສຕ຺ຖາເຣຫິ, ສຕ຺ຖາເຣຠິ. ສຕ຺ຖຸ, ສຕ຺ຖຸສ຺ສ, ສຕ຺ຖຸໂນ, ສຕ຺ຖານໍ, ສຕ຺ຖາຣານໍ. ສຕ຺ຖຣິ, ສຕ຺ຖາເຣສຸ. ໂຠ ສຕ຺ຖ, ໂຠ ສຕ຺ຖາ, ຠວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາໂຣ.

ອຍໍ ຍມກມຫາເຖເຣນ ກຕາຍ ຈູຬນິຣຸຕ຺ຕິຍາ ອາຄໂຕ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ຈ ກຈ຺ຈາຍເນ ຈ ‘‘ສຕ຺ຖຸນາ’’ຕິ ປທໍ ອນາຄຕມ຺ປິ ຄເຫຕພ຺ພເມວ ‘‘ຘມ຺ມຣາເຊນ ສຕ຺ຖຸນາ’’ຕິ ທສ຺ສນໂຕ. ‘‘ສຕ຺ຖາຣາ, ສຕ຺ຖຸນາ, ສຕ຺ຖາເຣຫິ, ສຕ຺ຖາເຣຠີ’’ຕິ ກໂມ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອສຕິປິ ອຕ຺ຖວິເສເສ ພ຺ຍຎ຺ຊນວິເສສວເສນ, ພ຺ຍຎ຺ຊນວິເສສາຠາເວປິ ອຕ຺ຖນານຕ຺ຖຕາວເສນ ສທ຺ທນ຺ຕຣສນ຺ທສ຺ສນໍ ນິຣຸຕ຺ຕິກ຺ກໂມຕິ ‘‘ສຕ຺ຖາ’’ຕິ ປທໍ ເອກວຈນພຫຸວຈນວເສນ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏກາທີສຸ ປນ ‘‘ສຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຐມາພຫຸວຈນໍ ນ ອາຄຕໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ນ ອາຄຕໍ, ຕຖາປິ ‘‘ອວິຕກ຺ກິຕາ ມຈ຺ຈຸມຸປພ຺ພຊນ຺ຕີ’’ຕິ ປາຬິຍໍ ‘‘ອວິຕກ຺ກິຕາ’’ຕິ ປຐມາພຫຸວຈນສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ ‘‘ສຕ຺ຖາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ປຐມາພຫຸວຈນຕ຺ຕໍ ອວສ຺ສມິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ຕຖາ ວຕ຺ຕາ, ຘາຕາ, ຄນ຺ຕາທີນມ຺ປິ ຕຄ຺ຄຕິກຕ຺ຕາ. ຕຖາ ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ‘‘ສຕ຺ຖາເຣ’’ຕິ ທຸຕິຍາພຫຸວຈນຎ຺ຈ ‘‘ສຕ຺ຖຸສ຺ສ, ສຕ຺ຖານ’’ນ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖີຉຏ຺ເຐກວຈນພຫຸວຈນານິ ຈ ອາຄຕານິ, ຈູຬນິຣຸຕ຺ຕິຍໍ ປນ ນ ອາຄຕານິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ມາຕາປິຕໂຣ ໂປເສຕິ. ຠາຕໂຣ ອຕິກ຺ກມຕີ’’ຕິ ທສ຺ສນໂຕ ‘‘ສຕ຺ຖາເຣ’’ຕິ ທຸຕິຍາພຫຸວຈນຣູປໍ ອຍຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ. ກຈ຺ຈາຍນາທີສຸ ‘‘ໂຠ ສຕ຺ຖ, ໂຠ ສຕ຺ຖາ’’ ອິຕິ ຣສ຺ສທີຆວເສນ ອາລປເນກວຈນທ຺ວຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ‘‘ໂຠ ສຕ຺ຖ’’ ອິຕິຣສ຺ສວເສນ ອາລປເນກວຈນໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ຠວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາໂຣ’’ຕິ ອາຣາເທສວເສນ ອາລປນພຫຸວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈູຬນິຣຸຕ຺ຕິຍໍ ‘‘ໂຠ ສຕ຺ຖ’’ ອິຕິ ຣສ຺ສວເສນ ອາລປເນກວຈນໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ໂຠ ສຕ຺ຖາ’’ ອິຕິ ທີຆວເສນ ອາລປນພຫຸວຈນໍ ລປິຕໍ. ສພ຺ພເມຕໍ ອາຄເມ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ຍຖາ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕຖາ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ອິທານິ ສຕ຺ຖຸສທ຺ທສ຺ສ ຍໍ ຣູປນ຺ຕຣໍ ອມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ຐໍ, ຕໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມ – ຕຖາ ຫິ ‘‘ອິເມສໍ ມຫານາມ ຕິຓ຺ຓໍ ສຕ຺ຖູນໍ ເອກາ ນິຏ຺ຐາ ອຸທາຫຸ ປຸຖຸ ນິຏ຺ຐາ’’ຕິ ປາຬິຍໍ ‘‘ສຕ຺ຖູນ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ທິຏ຺ຐໍ, ຕສ຺ມາ ອຍມ຺ປິ ກໂມ ເວທິຕພ຺ໂພ ‘‘ສຕ຺ຖຸ, ສຕ຺ຖຸສ຺ສ, ສຕ຺ຖຸໂນ, ສຕ຺ຖານໍ, ສຕ຺ຖາຣານໍ, ສຕ຺ຖູນ’’ນ຺ຕິ. ອຠິຠວິຕາ, ອຠິຠວິຕາ, ອຠິຠວິຕາໂຣ. ອຠິຠວິຕາຣໍ, ອຠິຠວິຕາໂຣ. ອຠິຠວິຕາຣາ, ອຠິຠວິຕຸນາ, ອຠິຠວິຕາເຣຫິ, ອຠິຠວິຕາເຣຠິ. ອຠິຠວິຕຸ, ອຠິຠວິຕຸສ຺ສ, ອຠິຠວິຕຸໂນ, ອຠິຠວິຕານໍ, ອຠິຠວິຕາຣານໍ, ອຠິຠວິຕູນໍ. ອຠິຠວິຕາຣາ, ອຠິຠວິຕາເຣຫິ, ອຠິຠວິຕາເຣຠິ. ອຠິຠວິຕຸ, ອຠິຠວິຕຸສ຺ສ, ອຠິຠວິຕຸໂນ, ອຠິຠວິຕານໍ, ອຠິຠວິຕາຣານໍ. ອຠິຠວິຕຣິ, ອຠິຠວິຕາເຣສຸ. ໂຠ ອຠິຠວິຕ, ໂຠ ອຠິຠວິຕາ, ຠວນ຺ໂຕ ອຠິຠວິຕາໂຣ. ຍຖາ ປເນຕ຺ຖ ອຠິຠວິຕຸ ອິຈ຺ເຈຕສ຺ສ ປກຕິຣູປສ຺ສ ນາມິກປທມາລາ ສຕ຺ຖຸນເຍນ ໂຍຊິຕາ, ເອວໍ ປຣິຠວິຕຸອາທີນຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ຕໍສທິສານໍ ນາມິກປທມາລາ ສຕ຺ຖຸນເຍນ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ເອຕ຺ຖຎ຺ຎານິ ຕໍສທິສານິ ນາມ ‘‘ວຕ຺ຕາ, ຘາຕາ’’ອິຈ຺ຈາທີນໍ ປທານໍ ວຕ຺ຕຸຘາຕຸ ອິຈ຺ຈາທີນິ ປກຕິຣູປານິ.

ວຕ຺ຕາ ຘາຕາ ຄນ຺ຕາ ເນຕາ,

ທາຕາ ກຕ຺ຕາ ເຈຕາ ຕາຕາ;

ເຉຕ຺ຕາ ເຠຕ຺ຕາ ຫນ຺ຕາ ເມຕາ,

ເຊຕາ ໂພທ຺ຘາ ຎາຕາ ໂສຕາ.

ຄຊ຺ຊິຕາ ວສ຺ສິຕາ ຠຕ຺ຕາ, ມຸຈ຺ຉິຕາ ປຏິເສຘິຕາ;

ຠາສິຕາ ປຸຈ຺ຉິຕາ ຂນ຺ຕາ, ອຸຏ຺ຐາໂຕກ຺ກມິຕາ ຕຕາ.

ນຕ຺ຕາ ປນຕ຺ຕາ ອກ຺ຂາຕາ, ສຫິຕາ ປຏິເສວິຕາ;

ເນຕາ ວິເນຕາ ອິຈ຺ຈາທີ, ວຕ຺ຕເຣ ສຸທ຺ຘກຕ຺ຕຣິ.

ອຸປ຺ປາເທຕາ ວິຎ຺ຎາເປຕາ, ສນ຺ທສ຺ເສຕາ ປພ຺ຣູເຫຕາ;

ໂພເຘຕາທີ ຈຎ຺ເຎ ສທ຺ທາ, ເຎຍ຺ຍາ ເຫຕຸສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖສ຺ມິໍ.

ກຕ຺ຕາ ຂຕ຺ຕາ ເນຕ຺ຕາ ຠຕ຺ຕາ, ປິຕາ ຠາຕາຕິເມ ປນ;

ກິຎ຺ຈິ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ, ຕໍ ປເຠທໍ ກເຖສ຺ສຫໍ.

ສຕ຺ຖາຕິອາທີສຸ ເກຈິ, ອຸປໂຍເຄນ ສາມິນາ;

ສເຫວ ນິຈ຺ຈໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເນວ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ເກຈິ ຕຸ.

ຕຕ຺ຣ ກຕ຺ຕຸສທ຺ທາທໂຍ ຣູປນ຺ຕຣວເສນ ສຕ຺ຖຸສທ຺ທໂຕ ກິຎ຺ຈິ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ອຸຏ຺ເຐຫິ ກຕ຺ເຕ ຕຣມາໂນ, ຄນ຺ຕ຺ວາ ເວສ຺ສນ຺ຕຣໍວທາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ກຕ຺ເຕ’’ຕິ ອິທໍ ອາລປເນກວຈນຣູປໍ, ເອວຎ຺ຫິ ‘‘ໂຠ ກຕ຺ຕາ’’ຕິ ຣູປໂຕ ຣູປນ຺ຕຣໍ ນາມ. ‘‘ເຕນ ຫິ ໂຠ ຂຕ຺ເຕ ເຍນ ຈມ຺ເປຍ຺ຍກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເຕນຸປສງ຺ກມາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຂຕ຺ເຕ’’ຕິ ອິທຎ຺ຈາລປເນກວຈນຣູປໍ. ເອວມ຺ປິ ‘‘ໂຠ ຂຕ຺ຕາ’’ຕິ ຣູປໂຕ ຣູປນ຺ຕຣໍ ນາມ. ‘‘ເນຕ຺ເຕ ອຸຊຸໍ ຄເຕ ສຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເນຕ຺ເຕ’’ຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຕມິຍາ ເອກວຈນຣູປໍ, ເອຕມ຺ປິ ‘‘ເນຕ຺ຕຣີ’’ຕິ ຣູປໂຕ ຣູປນ຺ຕຣໍ. ‘‘ອາຣາຘຍຕິ ຣາຊານໍ, ປູຊໍ ລຠຕິ ຠຕ຺ຕຸສູ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຠຕ຺ຕູສູ’’ຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຕມິຍາ ພຫຸວຈນຣູປໍ. ‘‘ຠຕ຺ຕາເຣສູ’’ຕິ ຣູປໂຕ ຣູປນ຺ຕຣໍ, ອຕ຺ຣ ‘‘ຠຕ຺ຕູສູ’’ຕິ ທສ຺ສນໂຕ, ‘‘ມາຕາປິຕູສຸ ປຓ຺ຑິຕາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ປິຕູສູ’’ຕິ ທສ຺ສນໂຕ ຈ ‘‘ວຕ຺ຕູສຸ ຘາຕູສຸ ຄນ຺ຕູສຸ ເນຕູສຸ ທາຕູສຸ ກຕ຺ຕູສູ’’ຕິ ເອວມາທິນໂຍປິ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອຍໍ ນໂຍ ສຕ຺ຖຸສທ຺ເທປິ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ວິຍ ອມ຺ເຫ ປຏິຠາຕິ.

ປິຕາ, ປິຕາ, ປິຕໂຣ. ປິຕຣໍ, ປິຕໂຣ. ປິຕຣາ, ປິຕຸນາ, ເປຕ຺ຍາ, ປິຕເຣຫິ, ປິຕເຣຠິ, ປິຕູຫິ, ປິຕູຠິ. ປິຕຸ, ປິຕຸສ຺ສ, ປິຕຸໂນ, ປິຕານໍ, ປິຕຣານໍ, ປິຕູນໍ. ປິຕຣາ, ເປຕ຺ຍາ, ປິຕເຣຫິ, ປິຕເຣຠິ, ປິຕູຫິ, ປິຕູຠິ. ປິຕຸ, ປິຕຸສ຺ສ, ປິຕຸໂນ, ປິຕານໍ, ປິຕຣານໍ, ປິຕູນໍ. ປິຕຣິ, ປິຕເຣສຸ, ປິຕູສຸ. ໂຠ ປິຕ, ໂຠ ປິຕາ, ຠວນ຺ໂຕ ປິຕໂຣ. ເອຕ຺ຖ ປນ ‘‘ເປຕ຺ຍາ, ປິຕູນ’’ນ຺ຕິ ອິມໍ ນຍທ຺ວຍໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຠາຕຸສທ຺ທສ຺ສ ຈ ປທມາລາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ມຕ຺ຍາ ຈ ເປຕ຺ຍາ ຈ ກຕໍ ສຸສາຘຸ, ອນຸຎ຺ຎາໂຕສິ ມາຕາປິຕູຫິ, ມາຕາປິຕູນໍ ອຈ຺ຈເຍນາ’’ຕິ ຈ ທສ຺ສນໂຕ ປິຕຸສທ຺ທສ຺ສ ‘‘ເປຕ຺ຍາ, ປິຕູຫິ, ປິຕູຠິ. ປິຕູນ’’ນ຺ຕິ ຣູປເຠໂທ ຈ, ‘‘ປິຕໂຣ’’ ອິຈ຺ຈາທີສຸ ຣສ຺ສຕ຺ຕຎ຺ຈ ສຕ຺ຖຸສທ຺ທໂຕ ວິເສໂສ. ຕຕ຺ຖ ຈ ‘‘ເປຕ຺ຍາ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ຊນ຺ຕຸໂຍ, ເຫຕຸໂຍ, ເຫຕຸຍາ, ອຘິປຕິຍາ’’ຕິ ປທານິ ວິຍ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍໍ ປຸລ຺ລິງ຺ຄຣູປນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ໂຈທນາ ໂສຘນາ ຈາຕ຺ຣ ຠວຕິ – ສຕ຺ຖາ ປິຕາ ອິຈ຺ເຈວມາທີນິ ນິປ຺ຜນ຺ນຕ຺ຕມຸປາທາຍ ອາກາຣນ຺ຕານີຕິ ຈ, ປຐມໍ ຐເປຕພ຺ພໍ ປກຕິຣູປມຸປາທາຍ ອຸກາຣນ຺ຕານີຕິ ຈ ຕຸມ຺ເຫ ຠຓຖ, ‘‘ເຫຕຸ ສຕ຺ຖາຣທສ຺ສນໍ. ອມາຕາປິຕຣສໍວຑ຺ໂຒ. ກຕ຺ຕາຣນິທ຺ເທໂສ’’ຕິອາທີສຸ ປນ ສຕ຺ຖາຣ ອິຈ຺ຈາທີນິ ກຖໍ ຕຸມ຺ເຫ ຠຓຖາຕິ? ເອຕານິປິ ມຍໍ ປກຕິຣູປມຸປາທາຍ ອຸກາຣນ຺ຕານີຕິ ຠຓາມາຕິ. ນນຸ ຈ ໂຠ ເອຕານິ ອກາຣນ຺ຕານີຕິ? ນ, ອຸກາຣນ຺ຕານິເຍວ ຕານິ. ນນຸ ຈ ໂຠ ໂຍ ອໍ ນາທີນິ ປຣຠູຕານິ ວຈນານິ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ເຍຫິ ອຸກາຣນ຺ຕສທ຺ທານມນ຺ຕສ຺ສ ອາຣາເທໂສ ສິຍາ, ຕສ຺ມາ ອກາຣນ຺ຕານີຕິ? ນ, ອີທິເສ ຐາເນ ປຣຠູຕານໍ ໂຍ ອໍ ນາທີນໍ ວຈນານມໂນກາສຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ສມາສວິສໂຍ ເອໂສ. ສມາສວິສຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍານິປິ ຣູປານິ ທິສ຺ສນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ໂຠ ‘‘ຄາມໂຕ ນິກ຺ຂມຕີ’’ຕິ ປໂຍຄສ຺ສ ວິຍ ອສມາສວິສເຍ ‘‘ສຕ຺ຖາຣໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ນິທ຺ເທສປາຬິທສ຺ສນໂຕ ‘‘ເຫຕຸ ສຕ຺ຖາຣທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ສຕ຺ຖາຣ ອິຈ຺ຈາທີນິ ອກາຣນ຺ຕານີຕິ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ພານີຕິ? ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ພານິ ‘‘ສຕ຺ຖາຣໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ອຸກາຣນ຺ຕຕ຺ຕາ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ອສມາສຕ຺ເຕປິ ໂຕປຈ຺ຈຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ສຕ຺ຖຸສທ຺ທສ຺ສ ອຸກາໂຣ ອາຣາເທສໍ ລຠຕິ. ຍານິ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອຸກາຣສ຺ສ ອາຣາເທສນິມິຕ຺ຕານິ ໂຍ ອໍນາທີນິ ວຈນານິ ອິຈ຺ຉຖ, ຕານິ ອີທິເສ ຐາເນ ວິຎ຺ຎູນໍ ປມາຓໍ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ການິ ປນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເຈ? ອສມາສວິສເຍ ໂຕປຈ຺ຈໂຍ ຈ ສມາສວິສເຍ ປຣປທານິ ຈ ປຣປທາຠາເວ ສ຺ຍາທິວິຠຕ຺ຕິໂຍ ຈາຕິ ອິມາເນວ ອີທິເສ ຐາເນ ເອກນ຺ເຕນ ປມາຓໍ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ຘມ຺ມປທຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຍາວເທວ ອນຕ຺ຖາຍ, ຎຕ຺ຕໍ ພາລສ຺ສ ຊາຍຕີ’’ຕິ ອິມິສ຺ສາ ປາຬິຍາ ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓນາຍໍ ‘‘ອຍໍ ນິມ຺ມາຕາປິຕໂຣຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປຫເຏ ທຓ຺ໂຑ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ນິມ຺ມາຕາປິຕໂຣຕິ ອິມສ຺ສ ສມາສວິສຍຕ຺ຕາ ສິມ຺ຫິ ປເຣ ອຸກາໂຣ ອາຣາເທສໍ ລຠຕິ, ຕໂຕ ສິສ຺ສ ໂອກາຣາເທໂສ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ປທໍ ປກຕິຣູປວເສນ ອຸກາຣນ຺ຕໍ ຠວຕິ. ນິປ຺ຜນ຺ນຕ຺ຕມຸປາທາຍ ‘‘ປຸຣິໂສ, ອຸຣໂຄ’’ຕິ ປທານິ ວິຍ ໂອກາຣນ຺ຕຎ຺ຈ ຠວຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສມາສວິຄ຺ຄໂຫ ‘‘ມາຕາ ຈ ປິຕາ ຈ ມາຕາປິຕໂຣ, ນຕ຺ຖິ ມາຕາປິຕໂຣ ເອຕສ຺ສາຕິ ນິມ຺ມາຕາປິຕໂຣ’’ຕິ. ປກຕິຣູປວເສນ ຫິ ‘‘ນິມ຺ມາຕາປິຕຸ’’ ອິຕິ ຐິເຕ ສິວຈນສ຺ມິໍ ປເຣ ອຸກາຣສ຺ສ ອາຣາເທໂສ ໂຫຕິ. ກຕ຺ຖຈິ ປນ ຘມ຺ມປທຏ຺ຐກຖາໂປຕ຺ຖເກ ‘‘ອຍໍ ນິມ຺ມາຕາປິຕິໂກ’’ຕິ ປາໂຐ ທິສ຺ສຕິ, ເອໂສ ປນ ‘‘ອຍໍ ນິມ຺ມາຕາປິຕໂຣ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຍຸຕ຺ຕຕໍ ມຎ຺ຎມາເນຫິ ຐປິໂຕຕິ ມຎ຺ຎາມ, ນ ໂສ ອຍຸຕ຺ໂຕ ອຏ຺ຐກຖາປາໂຐ. ໂສ ຫິ ອຸມງ຺ຄຊາຕກຏ຺ຐກຖາຍໍ ເອກປິຕໂຣຕິ ສິມ຺ຫິ ອາຣາເທສປໂຍເຄນ ສເມຕິ. ຕຖາ ຫິ –

‘‘ຍຖາປິ ນິຍໂກ ຠາຕາ,

ສອຸທຣິໂຍ ເອກມາຕຸໂກ;

ເອວໍ ປຎ຺ຈາລຈນ຺ໂທ ເຕ,

ທຍິຕພ຺ໂພ ຣເຖສຠາ’’ຕິ

ອິມິສ຺ສາ ປາຬິຍາ ອຕ຺ຖໍ ສໍວຓ຺ເຓນ຺ເຕຫິ ປາຬິນຍຎ຺ຎູຫິ ຄຣູຫິ ‘‘ນິຍໂກຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິໂກ ເອກປິຕໂຣ ເອກມາຕຸຍາ ຊາໂຕ’’ຕິ ສິມ຺ຫິ ອາຣາເທສປໂຍຄຣຈນາ ກຕາ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ສິມ຺ຫິ ອາຣາເທເສ ປຸລ຺ລິງ຺ຄປ຺ປໂຍໂຄເຍວມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ໂຐ, ອຖ ໂຂ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄປ຺ປໂຍໂຄປິ ສາສເນ ທິຏ຺ໂຐ. ຕຖາ ຫິ ວິນຍປິຏເກ ຈູຬວຄ຺ເຄ ‘‘ອສ຺ສມຓີ ໂຫຕິ ອສກ຺ຍຘີຕຣາ’’ຕິ ປທໍ ທິສ຺ສຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສມາສວິຄ຺ຄໂຫ ‘‘ສກ຺ຍກຸເລ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ສກ຺ຍສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຘີຕາ ສກ຺ຍຘີຕຣາ, ນ ສກ຺ຍຘີຕຣາ ອສກ຺ຍຘີຕຣາ’’ຕິ. ອິຘາປິ ສິມ຺ຫິ ປເຣ ອຸກາຣສ຺ສ ອາຣາເທໂສ ກໂຕ, ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄຠາວສ຺ສ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ອາປຈ຺ຈໂຍ, ຕໂຕ ສິໂລໂປ ຈ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເອວໍ ສມາສປທຕ຺ເຕ ສຕ຺ຖຸ ປິຕຸ ກຕ຺ຕຸສທ຺ທານໍ ນາມິກປທມາລາຍໍ ວຸຕ຺ຕຣູປໂຕ ໂກຈິ ໂກຈິ ຣູປວິເສໂສ ທິສ຺ສຕິ. ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ຣູປວິເສໂສ ນຍຎ຺ຎຸນາ ມຄ຺ຄິຕພ຺ໂພ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ. ໂກ ຫິ ນາມ ສມຕ຺ໂຖ ນິສ຺ເສສໂຕ ພຸທ຺ຘວຈນສາຄເຣ ສໍກິຓ຺ຓານິ ວິຈິຕ຺ຣານິ ປຓ຺ຑິຕຊນານໍ ຫທຍວິມ຺ຫາປນກຣານິ ປທຣູປຣຕນານິ ສມຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ອມ຺ເຫຫິ ອປ຺ປມຕ຺ຕການິເຍວ ທສ຺ສິຕານິ.

ອທນ຺ຘຊາຕິໂກ ວິຎ຺ຎຸ-ຊາຕິໂກ ສຕຕໍ ອິຘ;

ໂຍຄໍ ກໂຣຕິ ເຈ ສຕ຺ຖຸ, ປາຬິຍໍ ໂສ ນ ກງ຺ຂຕິ.

ເຍ ປນິຘ ອມ຺ເຫຫິ ‘‘ສຕ຺ຖາ, ອຠິຠວິຕາ, ວຕ຺ຕາ, ກຕ຺ຕາ’’ທໂຍ ສທ຺ທາ ປກາສິຕາ, ເຕສຸ ເກຈິ ອຸປໂຍຄວຈເນນ ສທ຺ຘິໍ ນິຈ຺ຈໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ປຸຈ຺ຉິຕາ, ໂອກ຺ກມິຕາ’’ອິຈ຺ຈາທໂຍ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ອຠິຊານາສິ ໂນ ຕ຺ວໍ ມຫາຣາຊ ອິມໍ ປຎ຺ຫໍ ອຎ຺ເຎ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປຸຈ຺ຉິຕາ. ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມິຕາ’’ຕິອາທິປໂຍຄາ ພຫູ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ເກຈິ ສາມິວຈເນນ ສທ຺ຘິໍ ນິຈ຺ຈໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ອຠິຠວິຕາ, ວຕ຺ຕາ’’ອິຈ຺ຈາທໂຍ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ປຈ຺ຈາມິຕ຺ຕານໍ ອຠິຠວິຕາ, ຕສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ວຕ຺ຕາໂຣ. ອມຕສ຺ສ ທາຕາ. ປຣິສ຺ສຍານໍ ສຫິຕາ. ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ, ອຸປ຺ປາເທຕາ ນຣຸຕ຺ຕໂມ’’ຕິອາທິປໂຍຄາ ພຫູ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ອຸປໂຍຄວຈເນນປິ ສທ຺ຘິໍ ເນວ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ນິໂຍຄາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ຕໍ ຍຖາ? ‘‘ສຕ຺ຖາ, ປິຕາ, ຠາຕາ, ນຕ຺ຕາ’’ອິຈ຺ຈາທໂຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ‘‘ອຸປໂຍຄວຈເນນ ສທ຺ຘິໍ ນິຈ຺ຈໍ ວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິອາທິວຈນໍ ກມ຺ມຠູຕໍ ອຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ກຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເອວໍ ອຸກາຣນ຺ຕຕາປກຕິການໍ ອາກາຣນ຺ຕປທານໍ ປວຕ຺ຕິໍ ວິທິຕ຺ວາ ສທ຺ເທສຸ ອຕ຺ເຖສຸ ຈ ໂກສລ຺ລມິຈ຺ຉນ຺ເຕຫິ ປຸນ ລິງ຺ຄອນ຺ຕວເສນ ‘‘ສຕ຺ຖາ, ສຕ຺ໂຖ, ສຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ຕິກໍ ກຕ຺ວາ ປທານມຕ຺ໂຖ ຈ ປກຕິຣູປສ຺ສ ນາມິກປທມາລາ ຈ ປທານໍ ສທິສາສທິສຕາ ຈ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຣ ຫິ ‘‘ສຕ຺ຖາ’’ຕິ ອິທໍ ປຐມໍ ອຸກາຣນ຺ຕຕາປກຕິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອາກາຣນ຺ຕຠູຕໍ ປຸລ຺ລິງ຺ຄໍ, ‘‘ສຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອິທໍ ປຐມໍ ອກາຣນ຺ຕຕາປກຕິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ໂອກາຣນ຺ຕຠູຕໍ ປຸລ຺ລິງ຺ຄໍ, ‘‘ສຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິທໍ ປນ ປຐມໍ ອກາຣນ຺ຕຕາປກຕິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ນິຄ຺ຄຫີຕນ຺ຕຠູຕໍ ນປຸໍສກລິງ຺ຄໍ. ຕຕ຺ຣ ສຕ຺ຖາຕິ ສເທວກໍ ໂລກໍ ສາສຕິ ອນຸສາສຕີຕິ ສຕ຺ຖາ, ໂກ ໂສ? ຠຄວາ. ສຕ຺ໂຖຕິ ສຫ ອຕ຺ເຖນາຕິ ສຕ຺ໂຖ, ຠຓ຺ຑມູລໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວາຓິຊ຺ຊາຍ ເທສນ຺ຕຣໍ ຄໂຕ ຊນສມູໂຫ. ສຕ຺ຖນ຺ຕິ ສາສຕິ ອາຈິກ຺ຂຕິ ອຕ຺ເຖ ເອເຕນາຕິ ສຕ຺ຖໍ, ພ຺ຍາກຣຓາທິຄນ຺ໂຖ, ອຖ ວາ ສສຕິ ຫິໍສຕິ ສຕ຺ເຕ ເອເຕນາຕິ ສຕ຺ຖໍ, ອສິອາທິ. ‘‘ສຕ຺ຖາ, ສຕ຺ຖາ, ສຕ຺ຖາໂຣ. ສຕ຺ຖາຣໍ, ສຕ຺ຖາໂຣ’’ຕິ ປຸເຣ ວິຍ ປທມາລາ. ‘‘ສຕ຺ໂຖ, ສຕ຺ຖາ. ສຕ຺ຖໍ, ສຕ຺ເຖ’’ຕິ ປຸຣິສນເຍນ ປທມາລາ. ‘‘ສຕ຺ຖໍ, ສຕ຺ຖານິ, ສຕ຺ຖາ. ສຕ຺ຖໍ, ສຕ຺ຖານິ, ສຕ຺ເຖ’’ຕິ ນປຸໍສເກ ວຕ຺ຕມານ ຈິຕ຺ຕນເຍນ ປທມາລາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ເອວໍ ຕິຘາ ຠິນ຺ນາສຸ ນາມິກປທມາລາສຸ ປທານໍ ສທິສາສທິສຕາ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ.

ສຕ຺ຖາ ຕິຏ຺ຐຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎູ, ສຕ຺ຖາ ຍນ຺ຕິ ຘນຕ຺ຖິກາ;

ສຕ຺ຖາ ອເປຕິ ປຸຣິໂສ, ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ທທາຖ ສໍ.

ເອວໍ ສຸຕິສາມຎ຺ຎວເສນ ສທິສຕາ ຠວຕິ.

ສຕ຺ຖໍ ຍໍ ຕິຂິຓໍ ເຕນ, ສຕ຺ໂຖ ກຕ຺ວານ ກປ຺ປິຍໍ;

ຜລໍ ສຕ຺ຖຸສ຺ສ ປາທາສິ, ສຕ຺ຖາ ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ.

ເອວໍ ອສຸຕິສາມຎ຺ຎວເສນ ອສທິສຕາ ຠວຕິ, ຕຖາ ລິງ຺ຄອນ຺ຕວເສນ. ‘‘ເຈຕາ ເຈໂຕ’’ຕິ ຈ ‘‘ຕາຕາ ຕາໂຕ’’ຕິ ຈ ທຸກໍ ກຕ຺ວາ ປທານມຕ຺ໂຖ ຈ ປກຕິຣູປສ຺ສ ນາມິກປທມາລາ ຈ ປທານໍ ສທິສາສທິສຕາ ຈ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣ ຫິ ‘‘ເຈຕາ’’ຕິ ປຐມໍ ອຸກາຣນ຺ຕຕາປກຕິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອາກາຣນ຺ຕຠູຕໍ ປຸລ຺ລິງ຺ຄໍ, ຕຖາ ‘‘ຕາຕາ’’ຕິ ປທມ຺ປິ. ‘‘ເຈໂຕ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ປຐມໍ ອກາຣນ຺ຕຕາປກຕິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ໂອກາຣນ຺ຕຠູຕໍ ປຸລ຺ລິງ຺ຄໍ, ຕຖາ ‘‘ຕາໂຕ’’ຕິ ປທມ຺ປິ. ຕຕ຺ຣ ເຈຕາຕິ ຈິໂນຕິ ຣາສິໍ ກໂຣຕີຕິ ເຈຕາ, ປາກາຣຈິນນໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ, ອິຏ຺ຐກວຑ຺ຒກີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຈໂຕຕິ ຈິຕ຺ຕໍ, ເອວໍນາມໂກ ວາ ລຸທ຺ໂທ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ‘‘ເຈຕຍຕິ ຈິນ຺ເຕຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຖວເສນ ເຈໂຕ, ລຸທ຺ໂທ ປນ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວເສນ. ຕາຕາຕິ ຕາຍຕີຕິ ຕາຕາ. ‘‘ອຆສ຺ສ ຕາຕາ ຫິຕສ຺ສ ວິຘາຕາ’’ຕິສ຺ສ ປໂຍໂຄ. ‘‘ຕາໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ຕາຍຕີຕິ ຕາໂຕ, ປຸຕ຺ຕານໍ ປິຕູສຸ, ປິຕຣານໍ ປຸຕ຺ເຕສຸ, ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎສຸ ປິຍປຸຄ຺ຄເລສຸ ວຕ຺ຕພ຺ພໂວຫາໂຣ ເອໂສ. ‘‘ໂສ ນູນ ກປໂຓ ຕາໂຕ, ຈິຣໍ ຣຸຈ຺ຈຕິ ອສ຺ສເມ. ກິຈ຺ເຉນາຘິຄຕາ ໂຠຄາ, ເຕ ຕາໂຕ ວິຘມໍ ຘມໍ. ເອຫິ ຕາຕາ’’ຕິອາທີສຸ ຈສ຺ສ ປໂຍໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ເຈຕາ, ເຈຕາ, ເຈຕາໂຣ. ເຈຕາຣໍ, ເຈຕາໂຣ’’ຕິ ສຕ຺ຖຸນເຍນ ປທມາລາ. ‘‘ເຈໂຕ, ເຈຕາ. ເຈຕໍ, ເຈເຕ. ເຈຕສາ, ເຈເຕນາ’’ຕິ ມໂນຄຓນເຍນ ເຎຍ຺ຍາ. ອຍໍ ຈິຕ຺ຕວາຈກສ຺ສ ເຈຕສທ຺ທສ຺ສ ນາມິກປທມາລາ. ‘‘ເຈໂຕ, ເຈຕາ. ເຈຕໍ, ເຈເຕ. ເຈເຕນາ’’ຕິ ປຸຣິສນເຍນ ເຎຍ຺ຍາ. ອຍໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາຈກສ຺ສ ເຈຕສທ຺ທສ຺ສ ນາມິກປທມາລາ. ‘‘ຕາຕາ, ຕາຕາ, ຕາຕາໂຣ. ຕາຕາຣ’’ນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸນເຍນ ເຎຍ຺ຍາ. ‘‘ຕາໂຕ, ຕາຕາ, ຕາຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຣິສນເຍນ ເຎຍ຺ຍາ. ເອວມິມາສຸປິ ນາມິກປທມາລາສຸ ປທານໍ ສທິສາສທິສຕາ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ, ຕຖາ ລິງ຺ຄອນ຺ຕວເສນ ‘‘ຎາຕາ, ຎາໂຕ, ຎາຕໍ, ຎາຕາ’’ຕິ ຈຕຸກ຺ກໍ ກຕ຺ວາ ປທານມຕ຺ໂຖ ຈ ປກຕິຣູປສ຺ສ ນາມິກປທມາລາ ຈ ປທານໍ ສທິສາສທິສຕາ ຈ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣ ຫິ ‘‘ຎາຕາ’’ຕິ ອິທໍ ປຐມໍ ອຸກາຣນ຺ຕຕາປກຕິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອາກາຣນ຺ຕຠູຕໍ ປຸລ຺ລິງ຺ຄໍ. ‘‘ຎາໂຕ ຎາຕ’’ນ຺ຕິ ອິມານິ ຍຖາກ຺ກມໍ ປຐມໍ ອກາຣນ຺ຕຕາປກຕິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຈ຺ໂຉກາຣນ຺ຕນິຄ຺ຄຫີຕນ຺ຕຠູຕານິ ວາຈ຺ຈລິງ຺ເຄສຸ ປຸນ຺ນປຸໍສກລິງ຺ຄານິ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ຎາໂຕ ອຕ຺ໂຖ ສຸຂາວໂຫ. ຎາຕເມຕໍ ກຸຣງ຺ຄສ຺ສາ’’ຕິ ເນສໍ ປໂຍຄາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ‘‘ຎາຕາ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ປຐມໍ ອາກາຣນ຺ຕຕາປກຕິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາປິ ອາກາຣນ຺ຕຠູຕໍ ວາຈ຺ຈລິງ຺ເຄສຸ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ເອສາ ອິຕ຺ຖິມຍາ ຎາຕາ’’ຕິ ປໂຍໂຄ. ຕຕ຺ຣ ປຸລ຺ລິງ຺ຄປກ຺ເຂ ‘‘ຊານາຕີຕິ ຎາຕາ’’ຕິ ກຕ຺ຕຸກາຣກວຕ຺ຕມານກາລວເສນ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄາທິປກ຺ເຂ ‘‘ຎາຍິຕ຺ຖາຕິ ຎາຕາ ຎາໂຕ ຎາຕ’’ນ຺ຕິ ກມ຺ມກາຣກາຕີຕກາລວເສນ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເອສ ນໂຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາປິ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ‘‘ຎາຕາ, ຎາຕາ, ຎາຕາໂຣ. ຎາຕາຣ’’ນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸນເຍນ ເຎຍ຺ຍາ. ‘‘ຎາໂຕ, ຎາຕາ. ຎາຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຣິສນເຍນ ເຎຍ຺ຍາ. ‘‘ຎາຕໍ, ຎາຕານິ, ຎາຕາ. ຎາຕໍ, ຎາຕານິ, ຎາເຕ’’ຕິ ວກ຺ຂມານຈິຕ຺ຕນເຍນ ເຎຍ຺ຍາ. ‘‘ຎາຕາ, ຎາຕາ, ຎາຕາໂຍ. ຎາຕໍ, ຎາຕາ, ຎາຕາໂຍ’’ຕິ ວກ຺ຂມານກຎ຺ຎານເຍນ ເຎຍ຺ຍາ. ເອວມິມາສຸປິ ນາມິກປທມາລາສຸ ປທານໍ ສທິສາສທິສຕາ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ. ອຎ຺ເຎສຸປິ ຐາເນສຸ ຍຖາຣຫໍ ອິມິນາ ນເຍນ ສທິສາສທິສຕາ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ພາ. ວຕ຺ຕາ ຘາຕາ ຄນ຺ຕາທີນມ຺ປິ ‘‘ວທຕີຕິ ວຕ຺ຕາ, ຘາເຣຕີຕິ ຘາຕາ, ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຄນ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ນິພ຺ພຈນານິ ເຎຍ຺ຍານິ.

ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອມ຺ເຫຫິ ປກິຓ຺ຓກວຈນໍ ກຖິຕໍ, ຕໍ ‘‘ອຏ຺ຐາເນ ອິທໍ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຍສ຺ມາ ອຍໍ ສທ຺ທນີຕິ ນາມ ສທ຺ທານມຕ຺ຖານຎ຺ຈ ຍຸຕ຺ຕາຍຸຕ຺ຕິປກາສນຕ຺ຖໍ ກຕາຣມ຺ຠຕ຺ຕາ ນານປ຺ປກາເຣນ ສພ຺ພໍ ມາຄຘໂວຫາຣໍ ສງ຺ໂຂເຠຕ຺ວາ ກຖິຕາເຍວ ໂສຠຕິ, ນ ອິຕຣຖາ, ຕສ຺ມາ ນານປ຺ປເຠເທນ ວຕ຺ຕຸມິຈ຺ຉາຍ ສມ຺ຠວໂຕ ‘‘ອຏ຺ຐາເນ ອິທໍ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ນານາອຸປາເຍຫິ ວິຎ຺ຎູນໍ ຎາປນຕ຺ຖໍ ກຕາຣມ຺ຠຕ຺ຕາ ຈ ປນ ປຸນຣຸຕ຺ຕິໂທໂສເປຕ຺ຖ ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ໂພ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ເນຫິ ກຸລປຸຕ຺ເຕຫິ ອຍໍ ສທ຺ທນີຕິ ປິຏກຕ຺ຕໂຍປກາຣາຍ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ປຣິຍາປຸຓິຕພ຺ພາ.

ອິຕິ ອຠິຠວິຕາປທສທິສານິ ວຕ຺ຕາ, ຘາຕາ, ຄນ຺ຕາທີນິ ປທານິ ທສ຺ສິຕານິ. ອິທານິ ອຕໍສທິສານິ ທສ຺ເສສ຺ສາມ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ –

ຄຸຓວາ ຄຓວາ ເຈວ, ພລວາ ຍສວາ ຕຖາ;

ຘນວາ ສຸຕວາ ວິທ຺ວາ, ຘຸຕວາ ກຕວາປິ ຈ.

ຫິຕວາ ຠຄວາ ເຈວ, ຘິຕວາ ຖາມວາ ຕຖາ;

ຍຕວາ ຈາຄວາ ຈາຖ, ຫິມວິຈ຺ຈາທໂຍ ຣວາ.

ປຸນ຺ນປຸໍສກລິງ຺ເຄຫິ, ອກາຣນ຺ເຕຫິ ປາຍໂຕ;

ວນ຺ຕຸສທ຺ໂທ ປໂຣ ໂຫຕິ, ຕທນ຺ຕາ ຄຸຓວາທໂຍ.

ສຎ຺ຎາວາ ຣສ຺ມິວາ ເຈວ, ມສ຺ສຸວາ ຈ ຍສສ຺ສິວາ;

ອິຈ຺ຈາທິທສ຺ສນາເປໂສ, ອາກາຣິວຓ຺ຓຸກາຣໂຕ;

ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄາທີສຸ ໂຫຕິ, ກຕ຺ຖຈີຕິ ປກາສເຍ.

ສຕິມາ ຄຕິມາ ອຕ຺ຖ-ທສ຺ສິມາ ຘິຕິມາ ຕຖາ;

ມຸຕິມາ ມຕິມາ ເຈວ, ຊຸຕິມາ ຫິຣິມາປິ ຈ.

ຖຸຕິມາ ຣຕິມາ ເຈວ, ຍຕິມາ ພລິມາ ຕຖາ;

ກສິມາ ສຸຈິມາ ຘີມາ, ຣຸຈິມາ ຈກ຺ຂຸມາປິ ຈ.

ພນ຺ຘຸມາ ເຫຕຸມາ’ຍສ຺ມາ, ເກຕຸມາ ຣາຫຸມາ ຕຖາ;

ຂາຓຸມາ ຠາຓຸມາ ໂຄມາ, ວິຊ຺ຊຸມາ ວສຸມາທໂຍ.

ປາປິມາ ປຸຕ຺ຕິມາ ເຈວ, ຈນ຺ທິມິຈ຺ຈາທໂຍປິ ຈ;

ອຕໍສທິສສທ຺ທາຕິ, ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ ວິຠາວິນາ.

ອິວຓ຺ຓຸກາໂຣກາເຣຫິ, ມນ຺ຕຸສທ຺ໂທ ປໂຣ ຠເວ;

ອາກາຣນ຺ຕາ ຈິກາຣນ຺ຕາ, ອິມນ຺ຕູຕິ ວິຠາວເຍ.

ຄຸຓວາ, ຄຸຓວາ, ຄຸຓວນ຺ໂຕ. ຄຸຓວນ຺ຕໍ, ຄຸຓວນ຺ເຕ. ຄຸຓວຕາ, ຄຸຓວນ຺ເຕນ, ຄຸຓວນ຺ເຕຫິ, ຄຸຓວນ຺ເຕຠິ. ຄຸຓວໂຕ, ຄຸຓວນ຺ຕສ຺ສ, ຄຸຓວຕໍ, ຄຸຓວນ຺ຕານໍ. ຄຸຓວຕາ, ຄຸຓວນ຺ຕາ, ຄຸຓວນ຺ຕສ຺ມາ, ຄຸຓວນ຺ຕມ຺ຫາ, ຄຸຓວນ຺ເຕຫິ, ຄຸຓວນ຺ເຕຠິ. ຄຸຓວໂຕ, ຄຸຓວນ຺ຕສ຺ສ, ຄຸຓວຕໍ, ຄຸຓວນ຺ຕານໍ. ຄຸຓວຕິ, ຄຸຓວນ຺ເຕ, ຄຸຓວນ຺ຕສ຺ມິໍ, ຄຸຓວນ຺ຕມ຺ຫິ, ຄຸຓວນ຺ເຕສຸ. ໂຠ ຄຸຓວາ, ຠວນ຺ໂຕ ຄຸຓວາ, ໂຠນ຺ໂຕ ຄຸຓວນ຺ໂຕ.

ເອຕ຺ຖ ປນ ‘‘ເອຖ ຕຸມ຺ເຫ ອາວຸໂສ ສີລວາໂຫຖາ’’ຕິ ຈ,

‘‘ພລວນ຺ໂຕ ທຸພ຺ພລາ ໂຫນ຺ຕິ, ຖາມວນ຺ໂຕປິ ຫາຍເຣ;

ຈກ຺ຂຸມາ ອນ຺ຘິກາ ໂຫນ຺ຕິ, ມາຕຸຄາມວສໍ ຄຕາ’’ຕິ ຈ

ປາຬິຍໍ ‘‘ສີລວາ, ຈກ຺ຂຸມາ’’ຕິ ປຐມາພຫຸວຈນສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ ‘‘ຄຸຓວາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕາລປນຏ຺ຐາເນ ພຫຸວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຄຸຓວາ ສຕິມາ’’ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຈູຬນິຣຸຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ຫິ ‘‘ຄຸຓວາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕາລປນພຫຸວຈນານິ ອາຄຕານິ, ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ປຈ຺ຈຕ຺ເຕກວຈນຠາເວເນວ ອາຄຕໍ, ຈູຬນິຣຸຕ຺ຕິຍໍ ປນ ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ຈ ‘‘ໂຠ ຄຸຓວ’’ອິຕິ ຣສ຺ສວເສນ ອາລປເນກວຈນໍ ອາຄຕໍ. ມຍໍ ປນ ‘‘ຕຄ຺ຆ ຠຄວາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ. ກຖໍ ນຸ ຠຄວາ ຕຸຍ຺ຫໍ ສາວໂກ ສາສເນ ຣໂຕ’’ຕິເອວມາທີສຸ ອເນກສເຕສຸ ປາເຐສຸ ‘‘ຠຄວາ’’ອິຕິ ອາລປເນກວຈນສ຺ສ ທີຆຠາວທສ຺ສນໂຕ ວນ຺ຕຸປຈ຺ຈຍຏ຺ຐາເນ ‘‘ໂຠ ຄຸຓວາ’’ອິຈ຺ຈາທິ ທີຆວເສນ ວຈນໍ ຍຸຕ຺ຕຕຣໍ ວິຍ ມຎ຺ຎາມ, ມນ຺ຕຸປຈ຺ຈຍຏ຺ຐາເນ ປນ ອິມນ຺ຕຸປຈ຺ຈຍຏ຺ຐາເນ ຈ ‘‘ສພ຺ພເວຣຠຍາຕີຕ, ປາເທ ວນ຺ທາມິ ຈກ຺ຂຸມ. ເອວໍ ຊານາຫິ ປາປິມ’’ອິຈ຺ຈາທີສຸ ປາຬິປເທເສສຸ ‘‘ຈກ຺ຂຸມ’’ອິຈ຺ຈາທິອາລປເນກວຈນສ຺ສ ຣສ຺ສຠາວທສ຺ສນໂຕ ‘‘ໂຠ ສຕິມ, ໂຠ ຄຕິມ’’ອິຈ຺ຈາທິ ຣສ຺ສວເສນ ວຈນໍ ຍຸຕ຺ຕຕຣໍ ວິຍ ມຎ຺ຎາມ, ອຖ ວາ ມຫາປຣິນິພ຺ພານສຸຕ຺ຕຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອາຍສ຺ມາ ຕິສ຺ສ’’ ອິຕິທີຆວເສນ ວຸຕ຺ຕາລປເນກວຈນສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ ‘‘ຠຄວາ, ອາຍສ຺ມາ’’ ອິຕິທີຆວເສນ ວຸຕ຺ຕປທມຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ວນ຺ຕຸປຈ຺ຈຍຏ຺ຐາເນປິ ມນ຺ຕຸປຈ຺ຈຍນໂຍ ເນຕພ຺ໂພ, ມນ຺ຕຸປຈ຺ຈຍຏ຺ຐາເນປິ ວນ຺ຕຸປຈ຺ຈຍນໂຍ ເນຕພ຺ໂພ. ຕຖາ ຫິ ກຈ຺ຈາຍນາທີສຸ ‘‘ໂຠ ຄຸຓວໍ, ໂຠ ຄຸຓວ, ໂຠ ຄຸຓວາ’’ອິຕິ ນິຄ຺ຄຫີຕຣສ຺ສທີຆວເສນ ຕີຓິ ອາລປເນກວຈນານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ອິມິນາ ‘‘ໂຠ ສຕິມໍ, ໂຠ ສຕິມ, ໂຠ ສຕິມາ’’ຕິ ເອວມາທິນໂຍປິ ທສ຺ສິໂຕ. ປຐມາພຫຸວຈນຏ຺ຐາເນ ປນ ‘‘ຄຸຓວນ຺ໂຕ, ຄຸຓວນ຺ຕາ, ຄຸຓວນ຺ຕີ’’ຕິ ຕີຓິ ປທານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ອິມິນາປິ ‘‘ສຕິມນ຺ໂຕ, ສຕິມນ຺ຕາ, ສຕິມນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວມາທິນໂຍປິ ທສ຺ສິໂຕ. ເຕສຸ ‘‘ໂຠ ຄຸຓວໍ ໂຠ ສຕິມໍ, ຄຸຓວນ຺ຕາ, ຄຸຓວນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມານິ ປທານິ ເອວໍຄຕິການິ ຈ ອຎ຺ຎານິ ປທານິ ປາຬິຍໍ ອປ຺ປສິທ຺ຘານິ ຍຖາ ‘‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ’’ຕິ ປທໍ ປສິທ຺ຘໍ, ຕສ຺ມາ ຍໍ ຈູຬນິຣຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຍຎ຺ຈ ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ, ຍຎ຺ຈ ກຈ຺ຈາຍນາທີສຸ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ປາຬິຍາ ອຏ຺ຐກຖາຫິ ຈ ສທ຺ຘິໍ ຍຖາ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຄງ຺ໂຄທເກນ ຍມຸໂນທກໍ ວິຍ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ສໍສນ຺ທຕິ ສເມຕິ, ຕຖາ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ອປິເຈຕ຺ຖ ອຍມ຺ປິ ວິເສໂສ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຕໍ ຍຖາ? ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ຘີຕາ ມຫາວີຣ, ປຎ຺ຎວນ຺ຕ ຊຸຕິນ຺ຘຣາ’’ຕິ ປາຬິຍໍ ‘‘ປຎ຺ຎວນ຺ຕ’’ອິຕິ ອາລປເນກວຈນສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ.

‘‘ສພ຺ພາ ກິເຣວໍ ປຣິນິຏ຺ຐິຕານິ,

ຍສສ຺ສິ ນໍ ປຎ຺ຎວນ຺ຕໍ ວິສຍ຺ຫ;

ຍໂສ ຈ ລທ຺ຘາ ປຸຣິມໍ ອຸຬາຣໍ,

ນປ຺ປຊ຺ຊເຫ ວຓ຺ຓພລໍ ປຸຣາຓ’’ນ຺ຕິ.

ອິມິສ຺ສາ ຊາຕກປາຬິຍາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ປຎ຺ຎວນ຺ຕ’’ອິຕິ ອາລປເນກວຈນສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ ຈ ‘‘ໂຠ ຄຸຓວນ຺ຕ, ໂຠ ຄຸຓວນ຺ຕາ, ໂຠ ສຕິມນ຺ຕ, ໂຠ ສຕິມນ຺ຕາ’’ຕິອາທີນິປິ ອາລປເນກວຈນານິ ອວສ຺ສມິຈ຺ຉິຕພ຺ພານິ. ຕຖາ ຫິ ຕິສ຺ສໍ ປາຬິຍໍ ‘‘ຍສສ຺ສິ ປຎ຺ຎວນ຺ຕ’’ ອິຈ຺ຈາລປນວຈນໍ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍາ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ນນ຺ຕິ ຫິ ປທປູຣເຓ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຎວນ຺ຕນ຺ຕິ ປນ ຉນ຺ທານຸຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ອນຸສາຣາຄມໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ປາວຈເນ ວນ຺ຕຸປຈ຺ຈຍາທິສຫິຕານໍ ສທ຺ທານໍ ‘‘ຠຄວາ, ອາຍສ຺ມາ, ປຎ຺ຎວນ຺ຕ, ຈກ຺ຂຸມ, ປາປິມ’’ອິຕິທສ຺ສິຕນເຍນ ອາລປນປ຺ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ຄງ຺ຄາຠາຄີຣຖີ ນາມ, ຫິມວນ຺ຕາ ປຠາວິຕາ’’ຕິ ຈ ‘‘ກຸໂຕ ອາຄຕຕ຺ຖ ຠນ຺ເຕຕິ, ຫິມວນ຺ຕາ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ຈ ທສ຺ສນໂຕ ‘‘ຄຸຓວນ຺ຕາ’’ຕິ ປຎ຺ຈມິຍາ ເອກວຈນໍ ກຖິຕໍ. ຍຖາ ຄຸຓວນ຺ຕຸ ສທ຺ທສ຺ສ ນາມິກປທມາລາ ໂຍຊິຕາ, ເອວໍ ຘນວນ຺ຕຸພລວນ຺ຕາທີນໍ ສຕິມນ຺ຕຸ ຄຕິມນ຺ຕາທີນຎ຺ຈ ນາມິກປທມາລາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ.

ອິທານິ ວິທ຺ວາທິປທານໍ ຄຸຓວາປເທນ ສມານຄຕິກຕ຺ຕມ຺ປິ ໂສຕູນໍ ປໂຍເຄສຸ ສມ຺ໂມຫາປຄມຕ຺ຖໍ ເອກເທສໂຕ ນິພ຺ພຈນາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິທ຺ວນ຺ຕຸອິຈ຺ຈາທິປກຕິຣູປສ຺ສ ນາມິກປທມາລາ ວຸຈ຺ຈເຕ – ຎາຓສງ຺ຂາໂຕ ເວໂທ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ວິທ຺ວາ, ປຓ຺ຑິໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວິທ຺ວາສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາເວ ‘‘ອິຕິ ວິທ຺ວາ ສມໍ ຈເຣ’’ຕິອາທິ ອາຫຈ຺ຈປາໂຐ ນິທສ຺ສນໍ. ອຕ຺ຣາຍໍ ປທມາລາ – ວິທ຺ວາ, ວິທ຺ວາ, ວິທ຺ວນ຺ໂຕ. ວິທ຺ວນ຺ຕໍ, ວິທ຺ວນ຺ເຕ. ວິທ຺ວຕາ, ວິທ຺ວນ຺ເຕນ. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ເນຍ຺ຍໍ. ເວທນາວາ, ເວທນາວາ, ເວທນາວນ຺ໂຕ. ເວທນາວນ຺ຕໍ, ເວທນາວນ຺ເຕ. ເວທນາວຕາ, ເວທນາວນ຺ເຕນ. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ເນຍ຺ຍໍ. ເອວໍ ‘‘ສຎ຺ຎາວາເຈຕນາວາ ສທ຺ຘາວາ ປຎ຺ຎວາ ສພ຺ພາວາ’’ອິຈ຺ຈາທີສຸປິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ເວທນາວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ນິທສ຺ສນປທານິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພາວນ຺ຕນ຺ຕິ ສພ຺ພສຕ຺ຕວນ຺ຕໍ, ສພ຺ພສຕ຺ຕຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຊ຺ເຌທີຆຎ຺ຫິ ອິທໍ ປທໍ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປນ ‘‘ປຎ຺ຎວາປຎ຺ຎວນ຺ໂຕ’’ຕິອາທີນິ ມຊ຺ເຌຣສ຺ສານິປິ ຠວນ຺ຕິ. ຍສສ຺ສິໂນ ປຣິວາຣຠູຕາ ຊນາ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຍສສ຺ສິວາ, ອຖ ວາ ຍສສ຺ສີ ຈ ຍສສ຺ສິວາ ຈາຕິ ຍສສ຺ສິວາ. ເອກເທສສຣູເປກເສໂສຍໍ. ‘‘ຍສສ຺ສິວາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ປນ ອຕ຺ຖິຠາເວ –

‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ຊາຕິສມ຺ປນ຺ໂນ, ອຠິຊາໂຕ ຍສສ຺ສິວາ;

ຘມ຺ມຣາຊາ ວິເທຫານໍ, ປຸຕ຺ໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊເຕ ຕວາ’’ຕິ

ອິທໍ ນິທສ຺ສນໍ. ‘‘ຍສສ຺ສິວາ, ຍສສ຺ສິວາ, ຍສສ຺ສິວນ຺ໂຕ. ຍສສ຺ສິວນ຺ຕໍ’’ ອິຈ຺ຈາທິ ເນຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ເຖ ທສ຺ສນສີລໍ ອຕ຺ຖທສ຺ສິ, ກິໍ ຕໍ? ຎາຓໍ. ອຕ຺ຖທສ຺ສິ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ຖທສ຺ສິມາ, ເອຕ຺ຖ ຈ –

‘‘ຕໍ ຕຕ຺ຖ ຄຕິມາ ຘິຕິມາ, ມຸຕິມາ ອຕ຺ຖທສ຺ສິມາ;

ສງ຺ຂາຕາ ສພ຺ພຘມ຺ມານໍ, ວິຘຸໂຣ ເອຕທພ຺ຣວີ’’ຕິ

ອິທເມຕສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ສາຘກໍ ວຈນໍ. ‘‘ອຕ຺ຖທສ຺ສິມາ, ອຕ຺ຖທສ຺ສິມາ, ອຕ຺ຖທສ຺ສິມນ຺ໂຕ. ອຕ຺ຖທສ຺ສິມນ຺ຕໍ’’ ອິຈ຺ຈາທິ ເນຕພ຺ພໍ. ປາປໍ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ປາປິມາ, ອກຸສລຣາສິສມນ຺ນາຄໂຕ ມາໂຣ. ປຸຕ຺ຕາ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຕ຺ຕິມາ, ພຫຸປຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ໂສຈຕິ ປຸຕ຺ເຕຫິ ປຸຕ຺ຕິມາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຫິ ພຫຸປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ປຸຕ຺ຕິມາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຈນ຺ໂທ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຈນ຺ທິມາ. ຈນ຺ໂທຕິ ເຈຕ຺ຖ ຈນ຺ທວິມານມຘິປ຺ເປຕໍ, ຈນ຺ທວິມານວາສີ ປນ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ຈນ຺ທິມາ’’ຕິ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ຈນ຺ໂທ ອຸຄ຺ຄໂຕ, ປມາຓໂຕ ຈນ຺ໂທ ອາຍາມວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອຸພ຺ເພຘໂຕ ຈ ເອກູນປຎ຺ຎາສໂຍຊໂນ, ປຣິກ຺ເຂປໂຕ ຕີຫິ ໂຍຊເນຫິ ອູນທິຍຑ຺ຒສຕໂຍຊໂນ’’ຕິອາທີສຸ ຈນ຺ທວິມານໍ ‘‘ຈນ຺ໂທ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຕຖາຄຕໍ ອຣຫນ຺ຕໍ, ຈນ຺ທິມາ ສຣຓໍ ຄໂຕ’’ຕິອາທີສຸ ປນ ຈນ຺ທເທວປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ຈນ຺ທິມາ’’ຕິ. ອປໂຣ ນໂຍ – ຈນ຺ໂທ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຈນ຺ທິມາ. ຈນ຺ໂທຕິ ເຈຕ຺ຖ ຈນ຺ທເທວປຸຕ຺ໂຕ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ຕນ຺ນິວາສຏ຺ຐານຠູຕໍ ປນ ຈນ຺ທວິມານໍ ‘‘ຈນ຺ທິມາ’’ຕິ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ຣາຫຸ ຈນ຺ທໍ ປມຸຎ຺ຈສ຺ສຸ, ຈນ຺ໂທ ມຓິມຍວິມາເນ ວສຕີ’’ຕິອາທີສຸ ຈນ຺ທເທວປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ຈນ຺ໂທ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

‘‘ໂຍ ຫເວ ທຫໂຣ ຠິກ຺ຂຸ, ຍຸຎ຺ຊຕິ ພຸທ຺ຘສາສເນ;

ໂສມໍໂລກໍປຠາເສຕິ, ອພ຺ຠາ ມຸຕ຺ໂຕວ ຈນ຺ທິມາ’’ຕິ

ອາທີສຸ ປນ ຕນ຺ນິວາສຏ຺ຐານຠູຕໍ ຈນ຺ທວິມານໍ ‘‘ຈນ຺ທິມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕິ ‘‘ຈນ຺ໂທ’’ຕິ ຈ ‘‘ຈນ຺ທິມາ’’ຕິ ຈ ຈນ຺ທເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສປິ ຈນ຺ທວິມານສ຺ສປິ ນາມນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຣ ‘‘ປາປິມາ ປຸຕ຺ຕິມາ ຈນ຺ທິມາ’’ຕິ ອິມານິ ປາປສທ຺ທາທິໂຕ ‘‘ຕທສ຺ສຕ຺ຖິ’’ ອິຈ຺ເຈຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ອິມນ຺ຕຸປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວເສນ ສິທ຺ຘິມຸປາຄຕານີຕິ ຄເຫຕພ຺ພານິ.

ນນຸ ຈ ໂຠ ມນ຺ຕຸປຈ຺ຈຍວເສເນວ ສາເຘຕພ຺ພານີຕິ? ນ, ກຕ຺ຖຈິປິ ອກາຣນ຺ຕໂຕ ມນ຺ຕຸໂນ ອຠາວາ. ນນຸ ຈ ໂຠ ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ປາປ ປຸຕ຺ຕ ຈນ຺ທໂຕ ປຐມໍ ອິກາຣາຄມໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ມນ຺ຕຸປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ສກ຺ກາ ສາເຘຕຸນ຺ຕິ? ສກ຺ກາ ຣູປມຕ຺ຕສິຊ຺ຌນໂຕ, ນໂຍ ປນ ໂສຠໂນ ນ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ປາປ ປຸຕ຺ຕາທິໂຕ ອກາຣນ຺ຕໂຕ ອິກາຣາຄມໍ ກຕ຺ວາ ມນ຺ຕຸປຈ຺ຈເຍ ວິຘິຍມາເນ ອຎ຺ເຎຫິ ຄຸຓຍສາທີຫິ ອກາຣນ຺ເຕຫິ ອິກາຣາຄມໍ ກຕ຺ວາ ມນ຺ຕຸປຈ຺ຈຍສ຺ສ ກາຕພ຺ພຕາປສງ຺ໂຄ ສິຍາ. ນ ຫິ ອເນເກສຸ ປາຬິສຕສຫສ຺ເສສຸ ກຕ຺ຖຈິປິ ອກາຣນ຺ຕໂຕ ຄຸຓ ຍສາທິໂຕ ອິກາຣາຄເມນ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ຕຸປຈ຺ຈໂຍ ທິສ຺ສຕິ, ອຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ປນ ປາປ ປຸຕ຺ຕາທິໂຕ ອກາຣນ຺ຕໂຕ ອິກາຣາຄມໍ ອກຕ຺ວາ ອິມນ຺ຕຸປຈ຺ຈເຍ ກເຕເຍວ ‘‘ປາປິມາ ປຸຕ຺ຕິມາ’’ຕິອາທີນິ ສິຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ.

ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ໂຠ ກສ຺ມາ ກຈ຺ຈາຍນປ຺ປກຣເຓ ມນ຺ຕຸປຈ຺ຈໂຍວ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ອິມນ຺ຕຸປຈ຺ຈໂຍຕິ? ທ຺ວຍມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕເມວ. ກຖໍ ຎາຍຕີຕິ ເຈ? ຍສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕປາທິໂຕ ສີ, ທຓ຺ຑາທິໂຕ ອິກ ອີ, ມຘ຺ວາທິໂຕ ໂຣ, ຄຸຓາທິໂຕ ວນ຺ຕູ’’ຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຸຕ຺ຕານິ ສນ຺ນິຫິຕໂຕທນ຺ຕສທ຺ທຠາເວນ ວຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ‘‘ສຕ຺ຍາທີຫິ ມນ຺ຕູ’’ຕິ ອຎ຺ຎຖາ ສຸຕ຺ຕໍ ວຕ຺ວາ ຕໂຕ ສນ຺ນິຫິຕໂຕທນ຺ຕວເສນ ‘‘ສທ຺ຘາທິໂຕ ຓາ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຕ຺ຍາທີຫິມນ຺ຕູ’’ຕິ ວິສທິສໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ອິມນ຺ຕຸ ປຈ຺ຈໂຍ ຈ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ປກຕິ ເຫສາຈຣິຍານໍ ເຍນ ເກນຈິ ອາກາເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາຍວິຎ຺ຎາປນໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ທຸຕິໂຍ ອຕ຺ໂຖ ສຣສນ຺ຘິວເສນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ‘‘ສຕ຺ຍາທີຫິ ມນ຺ຕູ’’ຕິ ປຐໂມ ອຕ຺ໂຖ, ‘‘ສຕ຺ຍາທີຫິ ອິມນ຺ຕູ’’ຕິ ທຸຕິໂຍ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ‘‘ເສໂຕ ຘາວຕີ’’ຕິ ປໂຍເຄ ວິຍ ‘‘ສຕ຺ຍາທີຫິ ມນ຺ຕູ’’ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ຠິນ຺ນສຕ຺ຕິສມເວຕວເສນ ອຕ຺ຖທ຺ວຍປຏິປຕ຺ຕິ ຠວຕິ, ຕສ຺ມາ ປຣມສຸຂຸມສຸຄມ຺ຠີຣຕ຺ຖວຕາ ອເນນ ສຸຕ຺ເຕນ ກຕ຺ຖຈິ ສຕິ ຄຕິ ເສຕຸ ໂຄອິຈ຺ຈາທິໂຕ ມນ຺ຕຸປຈ຺ຈໂຍ ອິຈ຺ຉິໂຕ. ກຕ຺ຖຈິ ສຕິ ປາປ ປຸຕ຺ຕອິຈ຺ຈາທິໂຕ ອິມນ຺ຕຸປຈ຺ຈໂຍ ອິຈ຺ຉິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຍສ຺ມາ ປນ ສຕິສທ຺ໂທ ມນ຺ຕຸວເສນ ຄຕິຘີເສຖຸໂຄ ອິຈ຺ຈາທີຫິ, ອິມນ຺ຕຸວເສນ ປາປປຸຕ຺ຕາທີຫິ ຈ ສມານຄຕິກຕ຺ຕາ ເຕສໍ ປກາຣຠາເວນ ຄຫິໂຕ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ສຸຕ຺ຕຕ຺ໂຖ ຠວຕິ ‘‘ສຕ຺ຍາທີຫິ ມນ຺ຕຸ ສຕິປ຺ປກາເຣຫິ ສທ຺ເທຫິ ມນ຺ຕຸປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ ອິມນ຺ຕຸປຈ຺ຈໂຍ ຈ ຍຖາຣຫໍ ‘ຕທສ຺ສຕ຺ຖິ’ ອິຈ຺ເຈຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ’’ຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຍຖາ ‘‘ສຕິມາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຕີຕິ ອິກາຣນ຺ຕໂຕ ມນ຺ຕຸປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ‘‘ຄຕິມາ, ຘີມາ, ເສຕຸມາ, ໂຄມາ’’ຕິອາທີສຸ ອິກາຣນ຺ຕ ອີກາຣນ຺ຕ ອຸກາຣນ຺ຕນິຈ຺ໂຈກາຣນ຺ຕໂຕ ມນ຺ຕຸປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຈ ‘‘ສຕິມາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ສຕີ’’ຕິ ອິກາຣນ຺ຕໂຕ ອິມນ຺ຕຸປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ‘‘ຄຕິມາ, ປາປິມາ, ປຸຕ຺ຕິມາ’’ຕິອາທີສຸ ອິກາຣນ຺ຕ ອກາຣນ຺ຕໂຕ ອິມນ຺ຕຸປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສຕິປ຺ປກາເຣຫິ ສທ຺ເທຫິ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ມນ຺ຕຸ ອິມນ຺ຕຸປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

ຍຊ຺ເຊວໍ ປຈ຺ຈຍທ຺ວຍວິຘາຍກໍ ‘‘ທຓ຺ຑາທິໂຕ ອິກ ອີ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ‘‘ສຕ຺ຍາທິໂຕ ອິມນ຺ຕຸ ມນ຺ຕູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ກສ຺ມາ ນາໂວຈາຕິ? ຕຖາ ອວຈເນ ກາຣຓມຕ຺ຖິ. ຍທິ ຫິ ‘‘ທຓ຺ຑາທິໂຕ ອິກ ອີ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ‘‘ສຕ຺ຍາທິໂຕ ອິມນ຺ຕຸ ມນ຺ຕູ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ, ເອກກ຺ຂເຓເຍວ ອິມນ຺ຕຸ ມນ຺ຕູນໍ ວຈເນນ ທຓ຺ຑສທ຺ທໂຕ ສມ຺ຠູຕໍ ‘‘ທຓ຺ຑິໂກ ທຓ຺ຑີ’’ຕິ ຣູປທ຺ວຍມິວ ສຕິຄຕິອາທິໂຕປິ ວິສທິສຣູປທ຺ວຍມິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕຎ຺ຈ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສຕ຺ຍາທິໂຕ ອິມນ຺ຕຸ ມນ຺ຕູ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປິຈ ຕຖາ ວຸຕ຺ເຕ ພວ຺ຫກ຺ຂຣຕາຍ ຄນ຺ຖຄຣຸຕາ ສິຍາ. ຍສ຺ມາ ຈ ສຸຕ຺ເຕນ ນາມ ອປ຺ປກ຺ຂເຣນ ອສນ຺ທິທ຺ເຘນ ສາຣວນ຺ເຕນ ຄູຬ຺ຫນິນ຺ນເຍນ ສພ຺ພໂຕມຸເຂນ ອນວຊ຺ເຊນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ກຈ຺ຈາຍເນ ຈ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຕາທິສານິ ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຖານິ ສຸວິສທຎາຓວິສຍຠູຕານິ ສຸຕ຺ຕານິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ ‘‘ອຸປາຌຘິກິສ຺ສຣວຈເນ, ສຣາ ສເຣ ໂລປ’’ນ຺ຕິອາທີນິ, ອິທມ຺ປິ ເຕສມຎ຺ຎຕຣໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສຕ຺ຍາທິໂຕ ອິມນ຺ຕຸ ມນ຺ຕູ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສຸຕ຺ໂຕປເທເສ ອກເຕປິ ອິມນ຺ຕຸໂນປິ ຄຫຓຕ຺ຖໍ ຠິນ຺ນສຕ຺ຕິສມເວຕວເສນ ‘‘ສຕ຺ຍາທີຫິ ມນ຺ຕູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ‘‘ຕປາທິໂຕ ສີ’’ຕິອາທີສຸ ໂຕທນ຺ຕສທ຺ທສ຺ສ ພຫຸວຈນນ຺ຕຕາ ນ ສຸຏ຺ຐຸ ປາກຏາ ໂຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ເອກຕ຺ຖພວ຺ຫຕ຺ເຖສຸ ວຕ຺ຕນໂຕ, ‘‘ສຕ຺ຍາທີຫິ ມນ຺ຕູ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ຫິສທ຺ທສ຺ສ ພຫຸວຈນຕ຺ຖຕາ ອຕີວ ປາກຏາ, ຕສ຺ມາ ພຫຸວຈນຄ຺ຄຫເຓນ ອິມນ຺ຕຸ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິປິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນນຸ ຈ ໂຠ ວິນາປິ ອິມນ຺ຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປາປມສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ປາປີ, ປາປີ ເອວ ປາປິມາຕິ ສກຕ຺ເຖ ມາປຈ຺ຈເຍ ກເຕເຍວ ‘‘ປາປິມາ ປຸຕ຺ຕິມາ’’ຕິອາທີນິ ສິຊ຺ຌນ຺ຕິ ‘‘ຉຏ຺ຐໂມ ໂສ ປຣາຠໂວ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ມປຈ຺ຈເຍນ ‘‘ຉຏ຺ຐໂມ’’ຕິ ປທໍ ວິຍາຕິ? ອຕິນຍຎ຺ຎູ ຠວໍ, ອຕິນຍຎ຺ຎູ ນາມາຕິ ຠວໍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ນ ປນ ຠວໍ ສທ຺ທຄຕິໍ ຊານາຕິ, ສທ຺ທຄຕິໂຍ ຈ ນາມ ພຫຸວິຘາ. ຕຖາ ຫິ ຉຏ຺ໂຐເຍວ ຉຏ຺ຐໂມ, ‘‘ສຸຕ຺ຕເມວ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕ’’ຕິອາທີສຸ ປຸຣິສນເຍນ ໂຍເຊຕພ຺ພາ ສທ຺ທຄຕິ, ‘‘ເທໂວເຍວ ເທວຕາ’’ຕິອາທີສຸ ກຎ຺ຎານເຍນ ໂຍເຊຕພ຺ພາ ສທ຺ທຄຕິ, ‘‘ທິຏ຺ຐິ ເອວ ທິຏ຺ຐິຄຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ຈິຕ຺ຕນເຍນ ໂຍເຊຕພ຺ພາ ສທ຺ທຄຕິ. ເອວໍວິຘາສຸ ສທ຺ທຄຕີສຸ ‘‘ປາປີ ເອວ ປາປິມາ’’ຕິອາທິກໍ ກຕຣໍ ສທ຺ທຄຕິໍ ວເທສິ? ‘‘ສຕ຺ຖາ ຣາຊາ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຂາ ອຕ຺ຕາ ສາ ປຸມາ’’ຕິອາທີສຸ ຈ ກຕຣໍ ສທ຺ທຄຕິໍ ວເທສິ? ກຕຣສທ຺ທນ຺ໂຕຄຘໍ ກຕຣາຍ ຈ ນາມິກປທມາລາຍໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎສີຕິ? ໂສ ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອທ຺ຘາ ອຸຕ຺ຕຣິ ກິຎ຺ຈິ ອທິສ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ຕາທິໂສ ນໂຍ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຕາທິສສ຺ມິຎ຺ຫິ ນເຍ ‘‘ປາປິມຕາ ປາປິມໂຕ’’ຕິອາທີນິ ຣູປານິ ນ ສິຊ຺ຌນ຺ຕິ, ອິມນ຺ຕຸປຈ຺ຈຍນເຍນ ປນ ສິຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອຍເມວ ນໂຍ ປສຕ຺ຖຕໂຣ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕຫິ ສມ຺ມາ ຈິຕ຺ເຕ ຐເປຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຣິທໍ ນິທສ຺ສນໍ –

‘‘ຊໂຍ ຫິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສິຣີມໂຕ ອຍໍ,

ມາຣສ຺ສ ຈ ປາປິມໂຕ ປຣາຊໂຍ;

ອຸຄ຺ໂຆສຍຸໍ ໂພຘິມຓ຺ເຑ ປໂມທິຕາ,

ຊຍໍ ຕທາ ເທວຄຓາ ມເຫສິໂນ’’ຕິ ຈ,

‘‘ສາຂາປຕ຺ຕຜລູເປໂຕ, ຂນ຺ຘິມາວມຫາທຸໂມ’’ຕິ ຈ.

ປາປິມາ, ປາປິມາ, ປາປິມນ຺ໂຕ. ປາປິມນ຺ຕໍ. ເສສໍ ເນຍ຺ຍໍ, ເອສ ນໂຍ ‘‘ຂນ຺ຘິມາ, ປຸຕ຺ຕິມາ’’ຕິອາທີສຸປິ.

ອິທານິ ຍຖາປາວຈນໍ ກິຎ຺ຈິເທວ ຫິມວນ຺ຕຸ ສຕິມນ຺ຕາທີນໍ ວິເສສໍ ພ຺ຣູມ. ຫິມວນ຺ໂຕວ ປພ຺ພໂຕ. ສຕິມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ. ພນ຺ຘຸມໍ ຣາຊານໍ. ຈນ຺ທິມໍ ເທວປຸຕ຺ຕໍ. ສຕິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ພນ຺ຘຸມສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ. ອິທ຺ຘິມສ຺ສ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ ເອກກ຺ຂເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິຈ຺ຈາທິ ວິເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປິເຈຕ຺ຖ ‘‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ’’ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວຕ຺ຕພ຺ພວຈນໍ, ‘‘ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ’’ຕິ ພຫູນໍ ວຕ຺ຕພ຺ພວຈນນ຺ຕິ ອຍມ຺ປິ ວິເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ ຘາເຣນ຺ຕູ’ຕິ, ຕິຓ຺ຓໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ‘ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຘາເຣນ຺ຕູ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຕິຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ ເຈຕ຺ຖ ກຖາສີສມຕ຺ຕໍ, ເຕນ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ອຕິເຣກສຕານມ຺ປີຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ. ພຫໂວຫິ ອຸປາທາຍ ‘‘ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາຣາຊິກາ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທິກາ ປາຬິໂຍ ຐປິຕາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອາຍສ຺ມນ຺ຕາ’’ຕິທໍ ວິນຍໂວຫາຣວເສນ ທ຺ເວເຍວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນ ສພ຺ພສາຘາຣຓໍ. ວິນຍໂວຫາຣຎ຺ຫິ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ໂວຫາເຣ ນ ປວຕ຺ຕຕິ. ‘‘ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ’’ຕິທໍ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣ ‘‘ຫິມວນ຺ໂຕ’’ຕິ ອິທໍ ເຍຠຸຍ຺ເຍເນກວຈນໍ ຠວຕິ, ກຕ຺ຖຈິ ພຫຸວຈນມ຺ປິ, ເຕນາຫ ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ເຖໂຣ ‘‘ຫິມວາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຫິມວນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ຫິມວນ຺ໂຕວ ປພ຺ພໂຕ’’ຕິ ອຍໍ ເອກວຈນນໂຍ ຍຖາຣຸຕປາຬິວເສນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຍຖາຣຸຕປາຬິ ຈ ນາມ –

‘‘ທູເຣ ສນ຺ໂຕ ປກາສນ຺ຕິ, ຫິມວນ຺ໂຕວ ປພ຺ພໂຕ;

ອສນ຺ເຕຕ຺ຖ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຣຕ຺ຕິໍ ຂິຕ຺ຕາ ຍຖາ ສຣາ.

ອຫໍ ເຕນ ສມເຍນ, ນາຄຣາຊາ ມຫິທ຺ຘິໂກ;

ອຕຸໂລ ນາມ ນາເມນ, ປຸຎ຺ຎວນ຺ໂຕ ຊຸຕິນ຺ຘໂຣ.

ຄຕິມນ຺ໂຕ ສຕິມນ຺ໂຕ, ຘິຕິມນ຺ໂຕ ຈ ໂສ ອິສິ;

ສທ຺ຘມ຺ມຘາຣໂກ ເຖໂຣ, ອານນ຺ໂທ ຣຕນາກໂຣ’’

ອິຈ຺ຈາທິ. ເອຕ຺ຖ ‘‘ປຸຎ຺ຎວນ຺ໂຕ’’ຕິອາທີນິ ອເນເກສຸ ຐາເນສຸ ພຫຸວຈນຠາເວນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວທນ຺ຕານິປິ ກຕ຺ຖຈິ ເອກວຈນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເອກວຈນຠາໂວ ຈ ເນສໍ ຄາຖາວິສເຍ ທິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ຕານິ ຍຖາປາວຈນໍ ຄເຫຕພ຺ພານິ.

ເອວໍ ຫິມວນ຺ຕຸສຕິມນ຺ຕຸສທ຺ທາທີນໍ ວິເສສໍ ຎຕ຺ວາ ປຸນ ລິງ຺ຄນ຺ຕວເສນ ທ຺ວິລິງ຺ຄກປທານມຕ຺ໂຖ ຈ ປກຕິຣູປສ຺ສ ນາມິກປທມາລາ ຈ ປທານໍ ສທິສາສທິສຕາ ຈ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣ ຫິ ‘‘ສິຣິມາ’’ຕິ ປທໍ ສຸຕິສາມຎ຺ຎວເສນ ລິງ຺ຄທ຺ວເຍ ວຕ຺ຕນໂຕ ທ຺ວິຘາ ຠິຊ຺ຊຕິ. ‘‘ສິຣິມາ ປຸຣິໂສ’’ຕິ ຫິ ອຕ຺ເຖ ອາກາຣນ຺ຕໍ ປຸລ຺ລິງ຺ຄໍ, ‘‘ສິຣິມາ ນາມ ເທວີ’’ຕິ ອຕ຺ເຖ ອາກາຣນ຺ຕໍ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ, ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ອຸກາຣນ຺ຕຕາປກຕິກາ. ອຖ ວາ ປນ ປຈ຺ຉິມໍ ອາກາຣນ຺ຕຕາປກຕິກໍ, ສິຣີ ຍສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ໂສ ສິຣິມາຕິ ປຸລ຺ລິງ຺ຄວເສນ ນິພ຺ພຈນໍ, ສິຣີ ຍສ຺ສາ ອຕ຺ຖິ ສາ ສິຣິມາຕິ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄວເສນ ນິພ຺ພຈນໍ. ອຕ຺ຣິມານິ ກິຎ຺ຈາປິ ສຸຕິວເສນ ນິພ຺ພຈນຕ຺ຖວເສນ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມານຕ຺ຖານິ, ຕຖາປິ ປຸຣິສປທຕ຺ຖອິຕ຺ຖິປທຕ຺ຖວາຈກຕ຺ຕາ ຠິນ຺ນຕ຺ຖານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອສ ນໂຍ ອຎ຺ເຎສຸປິ ອີທິເສສຸ ຐາເນສຸ ເນຕພ຺ໂພ. ສິຣິມາ, ສິຣິມາ, ສິຣິມນ຺ໂຕ. ສິຣິມນ຺ຕໍ, ສິຣິມນ຺ເຕ. ສິຣິມຕາ, ສິຣິມນ຺ເຕນ. ຄຸຓວນ຺ຕຸສທ຺ທສ຺ເສວ ນາມິກປທມາລາ. ສິຣິມາ, ສິຣິມາ, ສິຣິມາໂຍ. ສິຣິມໍ, ສິຣິມາ, ສິຣິມາໂຍ. ສິຣິມາຍ. ວກ຺ຂມານກຎ຺ຎານເຍນ ເຎຍ຺ຍາ. ເອວໍ ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ນານໍ ສມານສຸຕິກສທ຺ທານໍ ນາມິກປທມາລາສຸ ປທານໍ ສທິສາສທິສຕາ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ. ສມານນິພ຺ພຈນຕ຺ຖສ຺ສປິ ຫິ ອສມານສຸຕິກສ຺ສ ‘‘ສິຣິມາ’’ຕິ ສທ຺ທສ຺ສ ນາມິກປທມາລາຍໍ ປທານໍ ອິເມຫິ ປເທຫິ ກາຈິປິ ສມານຕາ ນ ລພ຺ຠຕິ. ອຕ຺ຣິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ສິຣິມາ’’ຕິ ປທໍ ທ຺ເວຘາ, ປຸມິຕ຺ຖີສຸ ປວຕ຺ຕິໂຕ;

ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ວິຠາເວຍ຺ຍ, ເອຕ຺ຖ ປຸລ຺ລິງ຺ຄມິຈ຺ຉິຕໍ.

ອິຕິ ອຠິຠວິຕາ ປເທນ ວິສທິສານິ ຄຸຓວາສຕິມາທີນິ ປທານິ ທສ຺ສິຕານິ ສທ຺ຘິໍ ນາມິກປທມາລາຫິ. ອິທານິ ອປຣານິປິ ຕພ຺ພິສທິສານິ ປທານິ ທສ຺ເສສ຺ສາມ ສທ຺ຘິໍ ນາມິກປທມາລາຫິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ?

ຣາຊາ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຂາ ອຕ຺ຕາ, ອາຕຸມາ ສາ ປຸມາ ຣຫາ;

ທຬ຺ຫຘມ຺ມາ ຈ ປຈ຺ຈກ຺ຂ-ຘມ຺ມາ ຈ ວິວຏຈ຺ຉທາ.

ວຕ຺ຕຫາ ຈ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕ-ສິຣາ ເຈວ ຍຸວາປິ ຈ;

ມຆວ ອທ຺ຘ ມຸທ຺ຘາທິ, ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ ວິຠາວິນາ.

ເອຕ຺ຖ ‘‘ສາ’’ຕິ ປທເມວ ອາກາຣນ຺ຕຕາປກຕິກມາກາຣນ຺ຕໍ, ເສສານິ ປນ ອກາຣນ຺ຕຕາປກຕິການິ ອາກາຣນ຺ຕານິ.

ຣາຊາ, ຣາຊາ, ຣາຊາໂນ. ຣາຊານໍ, ຣາຊໍ, ຣາຊາໂນ. ຣຎ຺ຎາ, ຣາຊິນາ, ຣາຊູຫິ, ຣາຊູຠິ. ຣຎ຺ໂຎ, ຣາຊິໂນ, ຣຎ຺ຎໍ, ຣາຊູນໍ, ຣາຊານໍ. ຣຎ຺ຎາ, ຣາຊູຫິ, ຣາຊູຠິ. ຣຎ຺ໂຎ, ຣາຊິໂນ, ຣຎ຺ຎໍ, ຣາຊູນໍ, ຣາຊານໍ. ຣຎ຺ເຎ, ຣາຊິນິ, ຣາຊູສຸ. ໂຠ ຣາຊ, ຠວນ຺ໂຕ ຣາຊາໂນ, ຠວນ຺ໂຕ ຣາຊາ ອິຕິ ວາ, ອຍມມ຺ຫາກໍ ຣຸຈິ.

ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏກາທີສຸ ‘‘ຣາຊາ’’ຕິ ພຫຸວຈນໍ ນ ອາຄຕໍ, ຈູຬນິຣຸຕ຺ຕິຍໍ ປນ ອາຄຕໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏກາທີສຸ ນ ອາຄຕໍ, ຕຖາປິ ‘‘ເນຕາທິສາ ສຂາ ໂຫນ຺ຕິ, ລພ຺ຠາ ເມ ຊີວໂຕ ສຂາ’’ຕິ ປາຬິຍໍ ພຫຸວຈເນກວຈນວເສນ ‘‘ສຂາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ ‘‘ຣາຊາ’’ຕິ ພຫຸວຈນໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພເມວ. ຕຖາ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມາ, ອຕ຺ຕາ’’ອິຈ຺ຈາທີນິປິ ພຫຸວຈນານິ ຕຄ຺ຄຕິກຕ຺ຕາ ວິນາ ເກນຈິ ຣູປວິເສເສນ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ຄຫປຕິໂກ ນາມ ຐເປຕ຺ວາ ຣາຊໍ ຣາຊໂຠຄໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອວເສໂສ ຄຫປຕິໂກ ນາມາ’’ຕິ ທສ຺ສນໂຕ ຣາຊນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ປນ ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ນ ອາຄຕໍ. ‘‘ສພ຺ພທຕ຺ເຕນ ຣາຊິນາ’’ຕິ ທສ຺ສນໂຕ ‘‘ຣາຊິນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອາຣາຘຍຕິ ຣາຊານໍ, ປູຊໍ ລຠຕິ ຠຕ຺ຕຸສູ’’ຕິ ທສ຺ສນໂຕ ຈຕຸຕ຺ຖີຉຏ຺ຐີວເສນ ‘‘ຣາຊານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຈ຺ຈາຍນຣູປສິທ຺ຘິຄນ຺ເຖສຸ ປນ ‘‘ຣາເຊນ, ຣາເຊຫິ, ຣາເຊຠິ. ຣາເຊສູ’’ຕິ ປທານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ຈູຬນິຣຸຕ຺ຕິນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກສຸ ຕານິ ນາຄຕານິ, ອນາຄຕຠາໂວເຍວ ເຕສໍ ຍຸຕ຺ຕຕໂຣ ປາຬິຍໍ ອທສ຺ສນໂຕ, ຕສ຺ມາ ເອຕ຺ເຖຕານິ ອມ຺ເຫຫິ ນ ວຸຕ຺ຕານິ. ປາຬິນເຍ ຫິ ອຸປປຣິກ຺ຂິຍມາເນ ອີທິສານິ ປທານິ ສມາເສເຍວ ປສ຺ສາມ, ນ ປນາຎ຺ຎຕ຺ຣ, ອຕ຺ຣິເມ ປໂຍຄາ – ‘‘ອາວຸຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມຣາເຊນາ’’ຕິ ຈ, ‘‘ສິວິຣາເຊນ ເປສິໂຕ’’ຕິ ຈ, ‘‘ປຊາປຕິສ຺ສ ເທວຣາຊສ຺ສ ຘຊຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ຈ, ‘‘ນິກ຺ຂມນ຺ເຕ ມຫາຣາເຊ, ສິວີນໍ ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒເນ’’ຕິ ຈ, ເອວໍ ປາຬິນເຍ ອຸປປຣິກ຺ຂິຍມາເນ ‘‘ຣາເຊນາ’’ຕິອາທີນິ ສມາເສເຍວ ປສ຺ສາມ, ນ ເກວລໍ ປາຬິນເຍ ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖານເຍປິ ອຸປປຣິກ຺ຂິຍມາເນ ສມາເສເຍວ ປສ຺ສາມ, ນ ປນາຎ຺ຎຕ຺ຣ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕພ຺ພມິທໍ ຐານໍ. ໂກ ຫິ ນາມ ສາຏ຺ຐກເຖ ເຕປິຏເກ ພຸທ຺ຘວຈເນ ສພ຺ພໂສ ນຍໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຠິນ຺ນປຏິສມ຺ຠິເທຫິ ຂີຓາສເວຫິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ສມາສນ຺ຕຄຕຣາຊ-ສທ຺ທສ຺ສ ນາມິກປທມາລາໂຍ ທ຺ວິຘາ ວຸຈ຺ຈນ຺ເຕ ໂອກາຣນ຺ຕາກາຣນ຺ຕວເສນ. ຕຕ຺ໂຣກາຣນ຺ຕາ ‘‘ມຫາຣາໂຊ ຍຸວຣາໂຊ ສິວິຣາໂຊ ຘມ຺ມຣາໂຊ’’ອິຈ຺ເຈວມາທໂຍ ຠວນ຺ຕິ. ອາກາຣນ຺ຕາ ປນ ‘‘ມຫາຣາຊາ ຍຸວຣາຊາ ສິວິຣາຊາ ຘມ຺ມຣາຊາ’’ອິຈ຺ເຈວມາທໂຍ. ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ປາຬິຍໍ ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖາສຸ ຈ ‘‘ມຫາຣາໂຊ’’ຕິອາທີນິ ນ ສນ຺ຕິ, ຕຖາປິ ‘‘ສພ຺ພມິຕ຺ໂຕ ສພ຺ພສໂຂ, ສພ຺ພຠູຕານຸກມ຺ປໂກ’’ຕິ ປາຬິຍໍ ‘‘ສພ຺ພສໂຂ’’ຕິ ທສ຺ສນໂຕ ‘‘ມຫາຣາໂຊ’’ຕິອາທີນິປິ ອວສ຺ສມິຈ຺ຉິຕພ຺ພານິ. ຕຖາ ຫິ ສມາເສສຸ ‘‘ຘມ຺ມຣາເຊນ, ຘມ຺ມຣາຊສ຺ສາ’’ຕິອາທີນິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ເອຕານິ ໂອກາຣນ຺ຕຣູປານິ ເອວ, ນາກາຣນ຺ຕຣູປານິ. ມຫາຣາໂຊ, ມຫາຣາຊາ. ມຫາຣາຊໍ, ມຫາຣາເຊ. ມຫາຣາເຊນ, ມຫາຣາເຊຫິ, ມຫາຣາເຊຠິ. ມຫາຣາຊສ຺ສ, ມຫາຣາຊານໍ. ມຫາຣາຊາ, ມຫາຣາຊສ຺ມາ, ມຫາຣາຊມ຺ຫາ, ມຫາຣາເຊຫິ, ມຫາຣາເຊຠິ. ມຫາຣາຊສ຺ສ, ມຫາຣາຊານໍ. ມຫາຣາເຊ, ມຫາຣາຊສ຺ມິໍ, ມຫາຣາຊມ຺ຫິ, ມຫາຣາເຊສຸ. ໂຠ ມຫາຣາຊ, ຠວນ຺ໂຕ ມຫາຣາຊາ. ກຈ຺ຈາຍນຈູຬນິຣຸຕ຺ຕິນເຍຫິ ປນ ‘‘ໂຠ ມຫາຣາຊາ’’ອິຕິ ເອກວຈນພຫຸວຈນານິປິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ຍຖາ ‘‘ມຫາຣາໂຊ’’ຕິ ໂອກາຣນ຺ຕປທສ຺ສ ວເສນ, ເອວໍ ‘‘ສິວິຣາໂຊ ຘມ຺ມຣາໂຊ ເທວຣາໂຊ’’ຕິອາທີນມ຺ປິ ໂອກາຣນ຺ຕປທານໍ ວເສນ ປກຕິຣູປສ຺ສ ນາມິກປທມາລາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ.

ອຍໍ ປນາກາຣນ຺ຕວເສນ ນາມິກປທມາລາ –

ມຫາຣາຊາ, ມຫາຣາຊາ, ມຫາຣາຊາໂນ. ມຫາຣາຊານໍ, ມຫາຣາຊໍ, ມຫາຣາຊາໂນ. ມຫາຣຎ຺ຎາ, ມຫາຣາຊິນາ, ມຫາຣາຊູຫິ, ມຫາຣາຊູຠິ. ມຫາຣຎ຺ໂຎ, ມຫາຣາຊິໂນ, ມຫາຣຎ຺ຎໍ, ມຫາຣາຊູນໍ. ມຫາຣຎ຺ຎາ, ມຫາຣາຊູຫິ, ມຫາຣາຊູຠິ. ມຫາຣຎ຺ໂຎ, ມຫາຣາຊິໂນ, ມຫາຣຎ຺ຎໍ, ມຫາຣາຊູນໍ. ມຫາຣຎ຺ເຎ, ມຫາຣາຊິນິ, ມຫາຣາຊູສຸ. ໂຠ ມຫາຣາຊ, ຠວນ຺ໂຕ ມຫາຣາຊາໂນ.

ອິຘາປິ ປກຣຓທ຺ວຍນເຍນ ‘‘ໂຠ ມຫາຣາຊາ’’ ອິຕິ ເອກວຈນພຫຸວຈນານິປິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ຍຖາ ຈ ‘‘ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ອາກາຣນ຺ຕປທສ຺ສ ວເສນ, ເອວໍ ‘‘ສິວິຣາຊາ, ຘມ຺ມຣາຊາ, ເທວຣາຊາ’’ຕິອາທີນມ຺ປິ ອາກາຣນ຺ຕປທານໍ ວເສນ ປກຕິຣູປສ຺ສ ນາມິກປທມາລາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ.

ອິຘ ອປຣາປິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປາກຏີກຣຓຕ຺ຖໍ ກ຺ຣິຍາປເທຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອາກາຣນ຺ໂຕກາຣນ຺ຕານໍ ມິສ຺ສກວເສນ ນາມິກປທມາລາ ວຸຈ຺ຈເຕ –

ມຫາຣາຊາ, ມຫາຣາໂຊ ຕິຏ຺ຐຕິ, ມຫາຣາຊາໂນ, ມຫາຣາຊາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ມຫາຣາຊານໍ, ມຫາຣາຊໍ ປສ຺ສຕິ, ມຫາຣາຊາໂນ, ມຫາຣາເຊ ປສ຺ສຕິ. ມຫາຣຎ຺ຎາ, ມຫາຣາຊິນາ, ມຫາຣາເຊນ ກຕໍ, ມຫາຣາຊູຫິ, ມຫາຣາຊູຠິ, ມຫາຣາເຊຫິ, ມຫາຣາເຊຠິ ກຕໍ. ມຫາຣຎ຺ໂຎ, ມຫາຣາຊິໂນ, ມຫາຣາຊສ຺ສ ທີຍເຕ, ມຫາຣຎ຺ຎາ, ມຫາຣາຊາ, ມຫາຣາຊສ຺ມາ, ມຫາຣາຊມ຺ຫາ ນິສ຺ສຏໍ, ມຫາຣາຊູຫິ, ມຫາຣາຊູຠິ, ມຫາຣາເຊຫິ, ມຫາຣາເຊຠິ ນິສ຺ສຏໍ. ມຫາຣຎ຺ໂຎ, ມຫາຣາຊິໂນ, ມຫາຣາຊສ຺ສ ປຣິຄ຺ຄໂຫ, ມຫາຣຎ຺ຎໍ, ມຫາຣາຊູນໍ, ມຫາຣາຊານໍ ປຣິຄ຺ຄໂຫ. ມຫາຣຎ຺ເຎ, ມຫາຣາຊິນິ, ມຫາຣາເຊ, ມຫາຣາຊສ຺ມິໍ, ມຫາຣາຊມ຺ຫິ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ, ມຫາຣາຊູສຸ, ມຫາຣາເຊສຸ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ. ໂຠ ມຫາຣາຊ ຕ຺ວໍ ຕິຏ຺ຐ, ໂຠນ຺ໂຕ ມຫາຣາຊາໂນ, ມຫາຣາຊາ ຕຸມ຺ເຫ ຕິຏ຺ຐຖາຕິ. ເອວໍ ‘‘ຍຸວຣາຊາ, ຍຸວຣາໂຊ’’ຕິອາທີສຸປິ.

ເກເຈຕ຺ຖ ວເທຍ຺ຍຸໍ ‘‘ກສ຺ມາ ປກຣຓກຕ຺ຕຸນາ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ມຫນ຺ໂຕ ວາຍາໂມ ຈ ມຫນ຺ໂຕ ຈ ປຣກ຺ກໂມ ກໂຕ, ນນ຺ເວເຕສຸປິ ປເທສຸ ການິຈິ ພຸທ຺ຘວຈເນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ການິຈິ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ? ວິຎ຺ຎູຫິ ເຕ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ‘‘ປກຣຓກຕ຺ຕາເຣເນຕ຺ຖ ໂສ ຈ ມຫນ຺ໂຕ ວາຍາໂມ ໂສ ຈ ມຫນ຺ໂຕ ປຣກ຺ກໂມ ສາຏ຺ຐກເຖ ນວງ຺ເຄ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ສທ຺ເທສຸ ຈ ອຕ຺ເຖສຸ ຈ ໂສຕາຣານໍ ສຸຏ຺ຐຸ ໂກສລ຺ລຸປ຺ປາທເນນ ສາສນສ຺ໂສປກາຣຕ຺ຖໍ ກໂຕ, ຍານິ ເຈຕານິ ເຕນ ປທານິ ທສ຺ສິຕານິ, ເອເຕສຸ ການິຈິ ພຸທ຺ຘວຈເນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ການິຈິ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຍານິ ພຸທ຺ຘວຈເນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕານິ ວິຊ຺ຊມານວເສນ ຄຫິຕານິ. ຍານິ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕານິ ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖາທີສຸ ວິຊ຺ຊມານວເສນ ປາຬິນຍວເສນ ຈ ຄຫິຕານີ’’ຕິ. ອຕ຺ຣາຍໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ອຘິປ຺ປາຍວິຠາວນາ –

‘‘ອິທໍ ວຕ຺ວາ ມຫາຣາຊາ, ກໍໂສ ພາຣາຓສິຄ຺ຄໂຫ;

ຘນຸໍ ຕູຓິຎ຺ຈ ນິກ຺ຂິປ຺ປ, ສໍຍມໍ ອຊ຺ຌຸປາຄມີ’’ຕິ

ອິທໍ ອາກາຣນ຺ຕສ຺ສ ມຫາຣາຊສທ຺ທສ຺ສ ນິທສ຺ສນໍ. ຍສ຺ມາ ‘‘ສພ຺ພສໂຂ’’ຕິ ປາຬິ ວິຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕນ ນເຍນ ‘‘ມຫາຣາໂຊ’’ຕິປິ ໂອກາຣນ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ ນາມ ໂຫຕິ ປຸຣິສນເຍນ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ ຈ. ເຕເນວ ຈ ‘‘ຕມພ຺ຣວິ ມຫາຣາຊາ. ນິກ຺ຂມນ຺ເຕ ມຫາຣາເຊ’’ຕິອາທີນິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ.

ເອວໍ ມຫາຣາຊສທ຺ທສ຺ສ ໂອກາຣນ຺ຕຕ຺ເຕ ສິທ຺ເຘ ‘‘ມຫາຣາຊາ, ມຫາຣາຊສ຺ມາ, ມຫາຣາຊມ຺ຫາ’’ຕິ ປຎ຺ຈມິຍາ ເອກວຈນຎ຺ຈ ‘‘ມຫາຣາເຊ, ມຫາຣາຊສ຺ມິໍ, ມຫາຣາຊມ຺ຫີ’’ຕິ ສຕ຺ຕມິຍາ ເອກວຈນຎ຺ຈ ສິທ຺ຘານິ ເອວ ໂຫນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ອວິຊ຺ຊມານານມ຺ປິ ນຍວເສນ ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ‘‘ຣາເຊນ, ຣາຊສ຺ສາ’’ຕິອາທີນິ ປນ ນຍວເສນ ຄເຫຕພ຺ພານິ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ຍສ຺ມາ ‘‘ຣາຊາ ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຂາ ອຕ຺ຕາ’’ອິຈ຺ເຈວມາທີນິ ‘‘ປຸຣິໂສ ອຸຣໂຄ’’ຕິອາທີນິ ວິຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສພ຺ພຖາ ສທິສານິ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ເນສໍ ‘‘ຣຎ຺ຎາ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ສຂິນາ ອຕ຺ຕນາ ອຕ຺ເຕນ ສານາ ປຸມຸນາ’’ຕິອາທີນິ ວິສທິສານິປິ ຣູປານິ ຠວນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕານິ ນ ສກ຺ກາ ນຍວເສນ ຊານິຕຸໍ. ເອວໍ ທຸຊ຺ຊານຕ຺ຕາ ປນ ປາຬິຍໍ ໂປຣາຓຏ຺ຐກຖາສຸ ຈ ຍຖາຣຸຕປທາເນວ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ມຫາຣາຊສທ຺ທາທີນໍ ປນ ໂອກາຣນ຺ຕຠາເວ ສິທ຺ເຘເຍວ ‘‘ປຸຣິສນໂຍຄຘາ ອິເມ ສທ຺ທາ’’ຕິ ນຍຄ຺ຄຫຓໍ ທິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ອມ຺ເຫຫິ ນຍວເສນ ‘‘ມຫາຣາຊາ, ມຫາຣາຊສ຺ມາ’’ຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕານິ. ຍຖາ ຫິ –

‘‘ເອຕຎ຺ຫິ ເຕ ທຸຣາຊານໍ, ຍໍ ເສສິ ມຕສາຍິກໍ;

ຍສ຺ສ ເຕ ກຑ຺ຒມານສ຺ສ, ຫຕ຺ຖາ ທຓ຺ໂຑນ ມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ

ເອຕ຺ຖ ‘‘ຫຕ຺ຖາ’’ຕິ, ‘‘ອຕ຺ຕທຓ຺ຑາ ຠຍໍ ຊາຕ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ‘‘ທຓ຺ຑາ’’ຕິ ຈ ໂອກາຣນ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈມິເຍກວຈນສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ ‘‘ອຸຣຄາ, ປຏງ຺ຄາ, ວິຫຄາ’’ຕິອາທີນິປິ ໂອກາຣນ຺ຕານິ ປຎ຺ຈມິເຍກວຈນານິ ຄເຫຕພ຺ພານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ‘‘ທາຐິນິ ມາຕິມຎ຺ຎວ຺ໂຫ, ສິງ຺ຄາໂລ ມມ ປາຓໂທ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ມຎ຺ຎວ຺ໂຫ’’ຕິ, ‘‘ສຸທ຺ຘາ ສຸທ຺ເຘຫິ ສໍວາສໍ, ກປ຺ປຍວ຺ໂຫ ປຕິສ຺ສຕາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ‘‘ກປ຺ປຍວ຺ໂຫ’’ຕິ ຈ ກ຺ຣິຍາປທສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ ‘‘ຄຈ຺ຉວ຺ໂຫ, ຠຸຎ຺ຊວ຺ໂຫ, ສຍວ຺ໂຫ’’ຕິອາທີນິປິ ຄເຫຕພ຺ພານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ຈ ຕາທິສານິ ປທຣູປານິ ສາສເນ ສຸກຸສລາ ກຸສລາ, ຕສ຺ມາ ອມ຺ເຫຫິປິ ນຍຄ຺ຄາຫວເສນ ‘‘ມຫາຣາຊາ, ມຫາຣາຊສ຺ມາ’’ຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕານິ. ນຍຄ຺ຄາຫວເສນ ປນ ຄຫເຓ ອສຕິ ກຖໍ ນາມິກປທມາລາ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ສຕິເຍວ ຕສ຺ມິໍ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ຠວນ຺ຕິ.

ຕຖາ ຫິ ພຸທ຺ຘວຈເນ ອເນກສຕສຫສ຺ສານິ ນາມິກປທານິ ກ຺ຣິຍາປທານິ ຈ ປາຏິເອກ຺ກໍ ປາຏິເອກ຺ກໍ ເອກວຈນພຫຸວຈນກາຫິ ສຕ຺ຕຫິ ອຏ຺ຐຫິ ວາ ນາມວິຠຕ຺ຕີຫິ ຉນ຺ນວຸຕິຍາ ຈ ອາຂ຺ຍາຕິກວຈເນຫິ ໂຍຊິຕານິ ນ ສນ຺ຕິ, ນຍວເສນ ປນ ສນ຺ຕິເຍວ, ອິຕິ ນຍວເສນ ‘‘ມຫາຣາຊາ, ມຫາຣາຊສ຺ມາ’’ຕິອາທີນິ ອມ຺ເຫຫິ ຐປິຕານິ. ‘‘ມຫາຣາຊາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ມຫາຣາຊາ ຕຸມ຺ເຫ ຕິຏ຺ຐຖາ’’ຕິ ອິມານິ ປນ ‘‘ອຖ ໂຂ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຣາຊາ ມຫຕິຍາ ຈ ຍກ຺ຂເສນາຍ ມຫຕິຍາ ຈ ກຸມ຺ຠຓ຺ຑເສນາຍາ’’ຕິ ທສ຺ສນໂຕ,

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ເຕ ມຫາຣາຊາ, ສມນ຺ຕາ ຈຕຸໂຣ ທິສາ;

ທທ຺ທຬ຺ຫມານາ ອຏ຺ຐໍສຸ, ວເນ ກາປິລວຕ຺ຖເວ’’ຕິ

ທສ຺ສນໂຕ ຈ ວຸຕ຺ຕານິ. ‘‘ມຫາຣາຊ’’ນ຺ຕິອາທີນິປິ ປາຬິຎ຺ຈ ປາຬິນຍຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ເອວ ວຸຕ຺ຕານິ. ອສມາເສ ‘‘ຣາຊໍ, ຣາເຊນາ’’ຕິອາທີນິ ນ ປສ຺ສາມ, ຕສ຺ມາ ສຸຏ຺ຐຸ ວິຈາເຣຕພ຺ພມິທໍ ຐານໍ. ອິທຎ຺ຫິ ທຸທ຺ທສໍ ວີຣຊາຕິນາ ຊານິຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ. ສເຈ ປນາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘວຈເນ ວາ ໂປຣາຓິກາສຸ ວາ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ອສມາເສ ‘‘ຣາຊໍ, ຣາເຊນາ’’ຕິອາທີນິ ປສ຺ເສຍ຺ຍາຖ, ຕທາ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ. ໂກ ຫິ ນາມ ສພ຺ພປ຺ປກາເຣນ ພຸທ຺ຘວຈເນ ໂວຫາຣປ຺ປເຠທໍ ຊານິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຠິນ຺ນປຏິສມ຺ຠິເທຫິ ມຫາຂີຓາສເວຫິ.

ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ວີຕຕຓ຺ໂຫ ອນາທາໂນ, ນິຣຸຕ຺ຕິປທໂກວິໂທ;

ອກ຺ຂຣານໍ ສນ຺ນິປາຕໍ, ຊຎ຺ຎາ ປຸພ຺ພາປຣານິ ຈາ’’ຕິ.

ພ຺ຣຫ຺ມາ, ພ຺ຣຫ຺ມາ, ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ. ພ຺ຣຫ຺ມານໍ, ພ຺ຣຫ຺ມໍ, ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ. ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ, ພ຺ຣຫ຺ເມຫິ, ພ຺ຣຫ຺ເມຠິ, ພ຺ຣຫ຺ມູຫິ, ພ຺ຣຫ຺ມູຠິ. ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສ, ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ, ພ຺ຣຫ຺ມານໍ, ພ຺ຣຫ຺ມູນໍ. ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ, ພ຺ຣຫ຺ເມຫິ, ພ຺ຣຫ຺ເມຠິ, ພ຺ຣຫ຺ມູຫິ, ພ຺ຣຫ຺ມູຠິ. ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສ, ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ, ພ຺ຣຫ຺ມານໍ, ພ຺ຣຫ຺ມູນໍ. ພ຺ຣຫ຺ມນິ, ພ຺ຣຫ຺ເມສຸ, ໂຠ ພ຺ຣຫ຺ມ, ໂຠ ພ຺ຣຫ຺ເມ, ຠວນ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ.

ຍມກມຫາເຖຣຣຸຈິຍາ ‘‘ໂຠ ພ຺ຣຫ຺ມາ’’ອິຕິ ພຫຸວຈນໍ ວາ. ເອຕ຺ຖ ປນ ‘‘ປຓ຺ຑິຕປຸຣິເສຫິ ເທເວຫິ ພ຺ຣຫ຺ມູຫີ’’ຕິ ຏີກາວຈນສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ, ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມູນໍ ວຈີໂຆໂສ ໂຫຕີ’’ຕິ ຈ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມູນໍ ວິມານາທີສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ ກາມາສໂວ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ຈ ອຏ຺ຐກຖາວຈນສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ, ‘‘ວິຫິໍສສຎ຺ຎີ ປຄຸຓໍ ນ ຠາສິໍ, ຘມ຺ມໍ ປຓີຕໍ ມນຸເຊສຸ ພ຺ຣຫ຺ເມ’’ຕິ ອາຫຈ຺ຈຠາສິຕສ຺ສ ຈ ທສ຺ສນໂຕ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມູຫິ, ພ຺ຣຫ຺ມູຠິ, ພ຺ຣຫ຺ມູນໍ, ພ຺ຣຫ຺ເມ’’ຕິ ປທານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ເອຕານິ ຈູຬນິຣຸຕ຺ຕິນິຣຸຕ຺ຕິປິຏກກຈ຺ຈາຍເນສຸ ນ ອາຄຕານິ.

ສຂາ, ສຂາ, ສຂິໂນ, ສຂາໂນ, ສຂາໂຍ. ສຂໍ, ສຂາຣໍ, ສຂານໍ, ສຂິໂນ, ສຂາໂນ, ສຂາໂຍ. ສຂິນາ, ສຂາເຣຫິ, ສຂາເຣຠິ, ສເຂຫິ, ສເຂຠິ. ສຂິສ຺ສ, ສຂິໂນ, ສຂີນໍ, ສຂາຣານໍ, ສຂານໍ. ສຂາຣສ຺ມາ, ສຂິນາ, ສຂາເຣຫິ, ສຂາເຣຠິ, ສເຂຫິ, ສເຂຠິ. ສຂິສ຺ສ, ສຂິໂນ, ສຂີນໍ, ສຂາຣານໍ, ສຂານໍ. ສເຂ, ສເຂສຸ, ສຂາເຣສຸ. ໂຠ ສຂ, ໂຠ ສຂາ, ໂຠ ສຂິ, ໂຠ ສຂີ, ໂຠ ສເຂ, ຠວນ຺ໂຕ ສຂິໂນ, ສຂາໂນ, ສຂາໂຍ.

ຍມກມຫາເຖຣມເຕນ ‘‘ໂຠ ສຂາ’’ອິຕິ ພຫຸວຈນໍ ວາ. ປາຬິຍໍ ປນ ສຸວຓ຺ຓກກ຺ກຏຊາຕເກ ‘‘ຫເຣ ສຂາ ກິສ຺ສ ນຸ ມໍ ຊຫາສີ’’ຕິ ທີຆວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ ສຂາສທ຺ໂທ ອາລປເນກວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ຍມກມຫາເຖຣນໂຍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ເຈ? ໂນ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຍສ຺ມາ ‘‘ເນຕາທິສາ ສຂາ ໂຫນ຺ຕິ, ລພ຺ຠາ ເມ ຊີວໂຕ ສຂາ’’ຕິ ມໂນຊຊາຕເກ ສຂາສທ຺ໂທ ເອກວຈນມ຺ປິ ໂຫຕິ ພຫຸວຈນມ຺ປິ. ຕຖາ ຫິ ຕຕ຺ຖ ປຐມປາເທ ພຫຸວຈນໍ, ທຸຕິຍປາເທ ປເນກວຈນໍ, ຕສ຺ມາ ຍມກມຫາເຖເຣນ ປຈ຺ຈຕ຺ຕາລປນພຫຸວຈນຏ຺ຐາເນ ສຂາສທ຺ໂທ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ສພ຺ພມິຕ຺ໂຕ ສພ຺ພສໂຂ, ສພ຺ພຠູຕານຸກມ຺ປໂກ’’ຕິ ປາຐານຸໂລເມນ ສມາເສ ລພ຺ຠມານສ຺ສ ສຂສທ຺ທສ຺ສ ນາມິກປທມາລາ ຠວຕິ ‘‘ສພ຺ພສໂຂ, ສພ຺ພສຂາ, ສພ຺ພສຂໍ, ສພ຺ພສເຂ’’ຕິອາທິນາ ປຸຣິສນເຍນ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສມາສວິຄ຺ຄໂຫ – ສພ຺ເພສໍ ຊນານໍ ສຂາ, ສພ຺ເພ ວາ ຊນາ ສຂິໂນ ເອຕສ຺ສາຕິ ສພ຺ພສໂຂ, ຍຖາ ສພ຺ພເວຣີຕິ.

ອຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຕາໂນ. ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຕາໂນ. ອຕ຺ຕນາ, ອຕ຺ເຕນ, ອຕ຺ຕເນຫິ, ອຕ຺ຕເນຠິ. ອຕ຺ຕໂນ, ອຕ຺ຕານໍ. ອຕ຺ຕນາ, ອຕ຺ຕເນຫິ, ອຕ຺ຕເນຠິ. ອຕ຺ຕໂນ, ອຕ຺ຕານໍ. ອຕ຺ຕນິ, ອຕ຺ຕເນສຸ. ໂຠ ອຕ຺ຕ, ຠວນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕາ, ໂຠນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕາໂນ.

ເອຕ຺ຖ ປນ ອຕ຺ຕໍ ນິຣງ຺ກຕ຺ວານ ປິຍານິ ເສວຕິ.

‘‘ສເຈ ຄຈ຺ຉສິ ປຎ຺ຈາລໍ, ຂິປ຺ປ’ມຕ຺ຕໍ ຊຫິສ຺ສສິ;

ມິຄໍ ປນ຺ຖານຸປນ຺ນໍວ, ມຫນ຺ຕໍ ຠຍເມສ຺ສຕີ’’ຕິ

ປາຬີສຸ ‘‘ອຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ສນໂຕ ‘‘ອຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິຘ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຕ຺ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕນິເຍນ ວາ’’ຕິ ປາຬິທສ຺ສນໂຕ ປນ ‘‘ອຕ຺ເຕນາ’’ຕິ. ຈູຬນິຣຸຕ຺ຕິຍໍ ປນ ‘‘ອຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖີຉຏ຺ຐີນເມກວຈນໍ ອາຄຕໍ, ເອຕໍ ກຈ຺ຈາຍເນ ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ຈ ນ ທິສ຺ສຕິ. ກຕ຺ຖຈິ ປນ ‘‘ອຕ຺ເຕສູ’’ຕິ ອາຄຕໍ. ສພ຺ພາເນຕານິ ສາຏ຺ຐກຖໍ ຊິນຕນ຺ຕິໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພານິ.

‘‘ອາຕຸມາ, ອາຕຸມາ, ອາຕຸມາໂນ. ອາຕຸມານໍ, ອາຕຸມໍ, ອາຕຸມາໂນ. ອາຕຸເມນ, ອາຕຸເມຫິ, ອາຕຸເມຠີ’’ຕິອາທິນາ ປຸຣິສນເຍນ ວຕ຺ວາ ‘‘ໂຠ ອາຕຸມ, ຠວນ຺ໂຕ ອາຕຸມາ, ອາຕຸມາໂນ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຣ ອຕ຺ຕສທ຺ທສ຺ສ ສມາເສ ‘‘ຠາວິຕຕ຺ໂຕ, ຠາວິຕຕ຺ຕາ. ຠາວິຕຕ຺ຕໍ, ຠາວິຕຕ຺ເຕ. ຠາວິຕຕ຺ເຕນ, ຠາວິຕຕ຺ເຕຫິ, ຠາວິຕຕ຺ເຕຠີ’’ຕິ ປຸຣິສນເຍເນວ ນາມິກປທມາລາ ໂຍເຊຕພ຺ພາ.

ສາ, ສາ, ສາໂນ. ສານໍ, ສາເນ. ສານາ, ສາເນຫິ, ສາເນຠິ. ສາສ຺ສ, ສານໍ. ສານາ, ສາເນຫິ, ສາເນຠິ. ສາສ຺ສ, ສານໍ. ສາເນ, ສາເນສຸ. ໂຠ ສາ, ຠວນ຺ໂຕ ສາໂນ. ສາ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຸນໂຂ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ນ ຍຕ຺ຖ ສາ ອຸປຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ສາວ ວາເຣນ຺ຕິ ສູກຣ’’ນ຺ຕິ ນິທສ຺ສນປທານິ. ເກຈິ ປນ ສາສທ຺ທສ຺ສ ທຸຕິຍາຕຕິຍາທີສຸ ‘‘ສໍ, ເສ. ເສນາ’’ຕິອາທີນິ ຣູປານິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ຕານິ ‘‘ສໍ, ເສ. ເສນາ’’ຕິອາທີນິ ຣູປານິ ພຸທ຺ຘວຈເນ ເຈວ ອຏ຺ຐກຖາທີສຸ ຈ ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ຈ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ເອວໍ ປນ ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສາໂນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ສານໍ ປສ຺ສຕິ, ສາເນ ປສ຺ສຕິ. ສານາ ກຕໍ, ສາເນຫິ ກຕໍ, ສາເນຠິ ກຕໍ. ສາສ຺ສ ທີຍເຕ, ສານໍ ທີຍເຕ. ສານາ ນິສ຺ສຏໍ, ສາເນຫິ ນິສ຺ສຏໍ, ສາເນຠິ ນິສ຺ສຏໍ. ສາສ຺ສ ປຣິຄ຺ຄໂຫ, ສານໍ ປຣິຄ຺ຄໂຫ. ສາເນ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ, ສາເນສຸ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ. ໂຠ ສາ, ຠວນ຺ໂຕ ສາໂນ’’ຕິ, ຕສ຺ມາ ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ນາມິກປທມາລາ ຄເຫຕພ຺ພາ.

ອຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ຍຖາ ‘‘ເສຫິ ທາເຣຫິ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ’’ຕິອາທີສຸ ປຸລ຺ລິງ຺ເຄ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ ‘‘ສໂກ’’ອິຕິ ອຕ຺ຖວາຈກສ຺ສ ສສທ຺ທສ຺ສ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ອຍນ຺ຕິ ໂສ’’ຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ‘‘ໂສ, ສາ. ສໍ, ເສ. ເສນ, ເສຫິ, ເສຠິ. ສສ຺ສ, ສານໍ. ສາ, ສສ຺ມາ, ສມ຺ຫາ, ເສຫິ, ເສຠິ. ສສ຺ສ, ສານໍ. ເສ, ສສ຺ມິໍ, ສມ຺ຫິ, ເສສູ’’ຕິ ປຸຣິສນເຍນ ຣູປານິ ຠວນ຺ຕິ, ນ ຕຖາ ສຸນຂວາຈກສ຺ສ ສາສທ຺ທສ຺ສ ຣູປານິ ຠວນ຺ຕິ. ຍຖາ ວາ ‘‘ຫິໍສນ຺ຕິ ອຕ຺ຕສມ຺ຠູຕາ, ຕຈສາຣໍວ ສໍ ຜລໍ. ສານິ ກມ຺ມານິ ຕປ຺ເປນ຺ຕິ, ໂກສລໍ ເສນ’ສນ຺ຕຸຏ຺ຐໍ, ຊີວຄ຺ຄາຫໍ ອຄາຫຍີ’’ຕິອາທີສຸ ນປຸໍສກລິງ຺ເຄ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ ສກມິຈ຺ຈຕ຺ຖວາຈກສ຺ສ ສສທ຺ທສ຺ສ ‘‘ສໍ, ສານິ, ສາ. ສໍ, ສານິ, ເສ. ເສນ, ເສຫິ, ເສຠິ. ສສ຺ສ, ສານໍ. ສາ, ສສ຺ມາ, ສມ຺ຫາ, ເສຫິ, ເສຠິ. ສສ຺ສ, ສານໍ. ເສ, ສສ຺ມິໍ, ສມ຺ຫິ, ເສສູ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕນເຍນ ຣູປານິ ຠວນ຺ຕິ, ນ ຕຖາ ສຸນຂວາຈກສ຺ສ ສາສທ຺ທສ຺ສ ຣູປານິ ຠວນ຺ຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ກສ຺ມາ ເຕຫິ ອາຈຣິເຍຫິ ທຸຕິຍາຕຕິຍາຐາເນ ‘‘ສໍ, ເສ. ເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກສ຺ມາ ຈ ປຎ຺ຈມີຐາເນ ‘‘ສາ, ສສ຺ມາ, ສມ຺ຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ສຕ຺ຕມີຐາເນ ຈ ‘‘ເສ, ສສ຺ມິໍ, ສມ຺ຫີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ສພ຺ພເມຕໍ ອກາຣຓໍ, ຕກ຺ກຄາຫມຕ຺ເຕນ ຄຫິຕໍ ອກາຣຓໍ. ສຸນຂວາຈໂກ ຫິ ສາສທ຺ໂທ ອາກາຣນ຺ຕຕາປກຕິໂກ, ນ ປຸຣິສ ຈິຕ຺ຕສທ຺ທາທໂຍ ວິຍ ອກາຣນ຺ຕຕາປກຕິໂກ. ຍາຍ ອິມສ຺ສ ອີທິສານິ ຣູປານິ ສິຍຸໍ, ສາ ຈ ປກຕິ ນຕ຺ຖິ. ນ ເຈໂສ ‘‘ຣາຊາ, ພ຺ຣຫ຺ມາ, ສຂາ, ອຕ຺ຕາ’’ ອິຈ຺ເຈວມາທໂຍ ວິຍ ປຐມໍ ອກາຣນ຺ຕຠາເວ ຐຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ປຏິລທ຺ຘອາກາຣນ຺ຕຕາ, ອຖ ໂຂ ນິຈ຺ຈໂມກາຣນ຺ຕຕາປກຕິໂກ ໂຄສທ຺ໂທ ວິຍ ນິຈ຺ຈມາກາຣນ຺ຕຕາປກຕິໂກ. ນິຈ຺ຈມາກາຣນ຺ຕຕາປກຕິກສ຺ສ ຈ ເອວຣູປານິ ຣູປານິ ນ ຠວນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ປຠິນ຺ນປຏິສມ຺ຠິເທນ ອາຍສ຺ມຕາ ມຫາກຈ຺ຈາຍເນນ ນ ວຸຕ຺ຕານິ. ສເຈປິ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍຸໍ ‘‘ອຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ເຕນາ’ຕິ ຈ ທສ຺ສນໂຕ ‘ສໍ, ເສນາ’ຕິ ອິມານິ ປນ ຄເຫຕພ຺ພານີ’’ຕິ. ນ ຄເຫຕພ຺ພານິ ‘‘ຣາຊາ, ພ຺ຣຫ຺ມາ, ສຂາ, ອຕ຺ຕາ, ສາ, ປຸມາ’’ອິຈ຺ເຈວມາທີນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປທມາລາວເສນ ວິສທິສຕ຺ຕາ ນຍວເສນ ຄເຫຕພ຺ພາກາຣສ຺ສ ອສມ຺ຠວໂຕ. ອີທິເສ ຫິ ຐາເນ ນຍຄ຺ຄາຫວເສນ ຄຫຓໍ ນາມ ສໂທສໍເຍວ ສິຍາ, ຕສ຺ມາ ນຍຄ຺ຄາຫວເສນປິ ນ ຄເຫຕພ຺ພານິ.

ອປຣມ຺ປິ ອຕ຺ຣ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ຍຖາ ຫິ ‘‘ສາຫິ ນາຣີຫິ ເຕ ຍນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ນາຣີ’’ຕິ, ‘‘ສາ ນາຣີ’’ຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຖວໂຕ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄສ຺ສ ກຎ຺ຎາສທ຺ເທນ ສທິສສ຺ສ ສາສທ຺ທສ຺ສ ‘‘ສາ, ສາ, ສາໂຍ. ສໍ, ສາ, ສາໂຍ. ສາຍ, ສາຫິ, ສາຠິ. ສາຍ, ສານໍ. ສາຍ, ສາຫິ, ສາຠິ. ສາຍ, ສານໍ. ສາຍ, ສາຍໍ, ສາສູ’’ຕິ ກຎ຺ຎານເຍນ ຣູປານິ ຠວນ຺ຕິ, ນ ຕຖາ ອິມສ຺ສ ສຸນຂວາຈກສ຺ສ ສາສທ຺ທສ຺ສ ຣູປານິ ຠວນ຺ຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ກສ຺ມາ ເຕ ອາຈຣິຍາ ຕຕິຍາພຫຸວຈນຏ຺ຐາເນ ຈ ‘‘ສາຫິ, ສາຠີ’’ຕິ ຣູປານິ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ກສ຺ມາ ຈ ສຕ຺ຕມີພຫຸວຈນຏ຺ຐາເນ ‘‘ສາສູ’’ຕິ? ອິທມ຺ປິ ອກາຣຓໍ ອາກາຣນ຺ຕປຸລ຺ລິງ຺ຄຕ຺ຕາ. ກສ຺ມາ ຈ ປນ ຈຕຸຕ຺ຖີຉຏ຺ເຐກວຈນຏ຺ຐາເນ ປຸພ຺ພກ຺ຂຣສ຺ສ ຣສ຺ສວເສນ ‘‘ສສ຺ສ’’ອິຕິ ຣູປໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ? ອິທມ຺ປິ ອກາຣຓໍ ສຸນຂວາຈກສ຺ສ ສາສທ຺ທສ຺ສ ອາກາຣນ຺ຕຕາປກຕິກຕ຺ຕາ. ອາກາຣນ຺ຕຕາປກຕິກສ຺ສ ຈ ສາສທ຺ທສ຺ສ ຍຖາ ອກາຣນ຺ຕຕາປກຕິກສ຺ສ ປຸຣິສສທ຺ທສ຺ສ ‘‘ປຸຣິສສ຺ສາ’’ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖີຉຏ຺ເຐກວຈນຣູປໍ ຠວຕິ ເອວຣູປສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ເຕເນວ ອາຍສ຺ມາ ກຈ຺ຈາໂນ ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ສຸນຂວາຈກສ຺ສ ສາສທ຺ທສ຺ສ ຣູປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຈຕຸຕ຺ຖີຉຏ຺ເຐກວຈນຏ຺ຐາເນ ປຸພ຺ພກ຺ຂຣສ຺ສ ທີຆວເສນ ‘‘ສາສ຺ສ’’ອິຕິ ຣູປມາຫ. ກສ຺ມາ ຈ ປນ ເຕ ອາຈຣິຍາ ຈຕຸຕ຺ເຖກວຈນຏ຺ຐາເນ ‘‘ສາຍ’’ອິຕິ ຣູປໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ? ອິທມ຺ປິ ອກາຣຓໍ, ຐເປຕ຺ວາ ຫິ ອາກາຣນ຺ຕິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄ ຆສຎ຺ຎໂຕ ອາກາຣໂຕ ປເຣສໍ ນາທີນໍ ອາຍາເທສຎ຺ຈ ອກາຣນ຺ຕໂຕ ປຸນ຺ນປຸໍສກລິງ຺ຄໂຕ ປຣສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ເຖກວຈນສ຺ສ ອາຍາເທສຎ຺ຈ ອາກາຣນ຺ຕປຸລ຺ລິງ຺ເຄ ອຆໂຕ ອາກາຣນ຺ຕໂຕ ປຣສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ເຖກວຈນສ຺ສ ກຕ຺ຖຈິປິ ອາຍາເທໂສ ນ ທິສ຺ສຕິ. ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏເກ ຈ ຕາທິສໍ ຣູປໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອວຈນໍເຍວ ຍຸຕ຺ຕຕຣໍ ພຸທ຺ຘວຈເນ ອຏ຺ຐກຖາທີສຸ ຈ ອນາຄມນໂຕ. ຍາ ປນມ຺ເຫຫິ ນິຣຸຕ຺ຕິປິຏກໍ ນິສ຺ສາຍ ພຸທ຺ຘວຈນຎ຺ຈ ສຸນຂວາຈກສ຺ສ ສາສທ຺ທສ຺ສ ນາມິກປທມາລາ ວຸຕ຺ຕາ, ສາເຍວ ສາຣໂຕ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພາ. ເອຕ຺ຖາປິ ນານາອຕ຺ເຖສຸ ວຕ຺ຕມານານໍ ລິງ຺ຄຕ຺ຕຍປຣິຍາປນ຺ນານໍ ສາ ໂສ ສໍອິຈ຺ເຈເຕສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປທານໍ ປກຕິຣູປສ຺ສ ນາມິກປທມາລາສຸ ປທານໍ ສທິສາສທິສຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ເອຕ຺ຖ ສິຍາ – ໂຍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສາສທ຺ໂທ ‘‘ຕໍສທ຺ທຕ຺ເຖ ຈ ສຸນເຂ ຈ ສກມິຈ຺ຈຕ຺ເຖ ຈ ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ອິຈ຺ຉິໂຕ, ກຖໍ ຕໍ ‘‘ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕເຍວ ‘‘ອິມສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວາຈໂກ’’ຕິ ຊານນ຺ຕີຕິ? ນ ຊານນ຺ຕິ, ປໂຍຄວເສນ ປນ ຊານນ຺ຕິ ໂລກິຍຊນາ ເຈວ ປຓ຺ຑິຕາ ຈ. ປໂຍຄວເສນ ຫິ ‘‘ສາ ມທ຺ທີ ນາຄມາຣຸຫິ, ນາຕິພທ຺ຘໍວ ກຸຎ຺ຊຣ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ສາສທ຺ທສ຺ສ ຕໍສທ຺ທຕ຺ຖຕາ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ເອວໍ ສາສທ຺ໂທ ຕໍສທ຺ທຕ຺ເຖ ຈ ວຕ຺ຕຕິ. ‘‘ນ ຍຕ຺ຖ ສາ ອຸປຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ຠຄວໂຕ ສາຊາຕິມ຺ປິ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາ ອມຕຣສຠາຄິໂນ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິອາທີສຸ ສາສທ຺ທສ຺ສ ສຸນຂວາຈກຕາ ວິຎ຺ຎາຍຕິ.