໙. ຕໍ ນປຸໍສກນ຺ຕິ

ນປຸໍສກລິງ຺ເຄ ຈ ‘‘ປຸພ຺ພສ຺ມາ+ມາທິໂຕ’’ຕິ ສພ຺ພວິຠຕ຺ຕີນໍ ໂລເປ ຈ ກເຕ ອຘິຕ຺ຖິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂຠ ອຘິຕ຺ຖິ, ອຘິຕ຺ຖິ ປສ຺ສ, ອຘິຕ຺ຖິ ກຕໍ, ອຘິຕ຺ຕິ ຈຣຕິ, ອຘິຕ຺ຖິ ເທຫິ, ອຘິຕ຺ຖິ ອເປຫິ, ອຘິຕ຺ຖິ ອາຍຕ຺ຕໍ, ອຘິຕ຺ຖິ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ. ເອວໍ ອຘິກຸມາຣິ, ອນ຺ຕຠູຕສ຺ສ ອປ຺ປຘານສ຺ສ ຆປສ຺ສ ‘‘ຆປສ຺ສ+ນ຺ຕສ຺ສາ+ປ຺ປຘານສ຺ສາ’’ຕິ ປສ຺ສ ຣສ຺ໂສ.

ສຫ=ສມ຺ປນ຺ນໍ ພ຺ຣຫ຺ມໍ ສພ຺ຣຫ຺ມໍ. ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເອຕ຺ຖ ຈ ອຸປຣິ ຈ ສມາສາທໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ເອຕ຺ຖ ‘‘ອກາເລ ສຕຕ຺ເຖ’’ຕິ ສຫສ຺ສ ສາເທໂສ. ສ຺ຍາທິມ຺ຫິ ກເຕ ‘‘ປຸພ຺ພສ຺ມາ+ມາທິໂຕ’’ຕິ ສ຺ຍາທີນໍ ໂລເປ ຈ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ‘‘ນາ+ໂຕ+ມປຎ຺ຈມິຍາ’’ຕິ ອປຎ຺ຈມິຍາ ປຏິເສໂຘ ຈ ອກາຣນ຺ຕອສໍຂ຺ຍສມາສໂຕ ປຣາສໍ ສພ຺ພວິຠຕ຺ຕີນໍ ອໍອາເທໂສ ຈ ໂຫຕິ. ເອວ+ມຸປຣິປິ.

ຠິກ຺ຂານໍ ສມິທ຺ຘິ ສຸຠິກ຺ຂໍ, ເອຕ຺ຖ ຆສ຺ສ ຣສ຺ໂສ. ສຸຠິກ຺ຂໍ ຕິຏ຺ຐຕິ ໂຠ ສຸຠິກ຺ຂໍ, ສຸຠິກ຺ຂໍ ປສ຺ສ. ນາ+ສ຺ມິໍສຸ ‘‘ວາ ຕຕິຍາ ສຕ຺ຕມີນໍ’’ຕິ ວິກປ຺ເປນ ອໍ, ສຸຠິກ຺ຂໍ ສຸຠິກ຺ເຂນ ວາ ກຕໍ, ສຸຠິກ຺ຂໍ ສຸຠິກ຺ເຂນ ວາ ຈຣຕິ, ສຸຠິກ຺ຂໍ ເທຫິ. ປຎ຺ຈມິຍໍ ອ+ມພ຺ຠາວາ ສຸຠິກ຺ຂາ ອປຄຈ຺ຉ, ສຸຠິກ຺ຂ+ມາຍຕ຺ຕໍ, ສຸຠິກ຺ຂໍ ສຸຠິກ຺ເຂ ວາ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ.

ສມີປຕ຺ເຖ-ກຸມ຺ຠສ຺ສ ສມີປໍ ອຸປກຸມ຺ຠໍ, ເອວໍ ອຸປນຄຣໍ, ໂຠ ອຸປກຸມ຺ຠໍ ອິຈ຺ຈາທິ.

ສາກລ຺ເຍ-ຕິຓມ຺ປິ ອເສເສຕ຺ວາຕິ ສຕິຓໍ, ຕິຓມ຺ປິ ອເສເສຕ຺ວາ ອຊ຺ໂຌຫຣຓີຍ+ມຊ຺ໂຌຫຣຕີຕ຺ຍຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ສພ຺ຣຫ຺ມສມໍ. ອຄ຺ຄິມ຺ປິ ອເສເສຕ຺ວາຕິ ສາຄ຺ຄິ, ອຄ຺ຄິຄນ຺ຖໍປິ ອເສເສຕ຺ວາ ອຘີເຕຕ຺ຍຕ຺ໂຖ. ວາຣຄ຺ຄຫຓໍ ອຘິຕ຺ຖິສມໍ.

ອຠາໂວ ສມ຺ພນ຺ຘີເຠທາ ພຫຸວິໂຘ, ຕຕ຺ຣ ອິທ຺ຘາຠາເວວິຄຕາ ອິທ຺ຘິ=ວິຠູຕິ ສທ຺ທິການນ຺ຕິ ທຸສ຺ສທ຺ທິກໍ. ອຕ຺ຖາຠາເວມກ຺ຂິການໍ ອຠາໂວ ນິມ຺ມກ຺ຂິກໍ, ນິທ຺ທຣຖໍ, ນິມ຺ມສກໍ. ອຕິກ຺ກມາຠາເວ-ອຕິຄຕານິ ຕິຓານິ ນິຕ຺ຕິຓໍ. ອຸປໂຠຄສມ຺ພນ຺ຘີວຕ຺ຕມານກາລສ຺ສ ອຠາເວ-ອຕິຄຕໍ ລຫຸປາວຸຣຓໍ ອຕິລຫຸປາວຸຣຓໍ, ລຫຸປາວຸຣຓສ຺ສ ນາ+ຍໍ ອຸປໂຠຄຕາ ໂລຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍຖາຕ຺ໂຖ+ເນກວິໂຘ, ຕຕ຺ຣ ໂຍຄ຺ຄຕາຍໍ-ໂຍຄ຺ຄໍ ຣູປ+ມນຸຣູປໍ. ວິຈ຺ຉາຍໍ-ອທ຺ຘມາສໍ ອທ຺ຘມາສໍ ອນຸ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ, ເອວໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖານຕິວຕ຺ຕິຍໍ-ສຕ຺ຕິໍ ອນຕິກ຺ກມ຺ມ ຍຖາສຕ຺ຕິ. ເອວໍ ຍຖາກ຺ກມໍ, ຍຖາພລໍ. ພຫຸລາຘິກາຣາ ຍາ ຍາ ປຣິສາ ຍຖາປຣິສາ. ສທິສຕ຺ເຖ-ກິຂິຍາ ກຓ຺ຫວິຈ຺ຉິຕເຘນຸຍາ ສທິໂສ ສກິຂິ, ສຫສ຺ສ ສາເທໂສ. ອານຸປຸພ຺ພິຍໍ-ເຊຏ຺ຐານຸກ຺ກເມນ ອນຸເຊຏ຺ຐໍ.

ປຈ຺ຉາອຕ຺ເຖ-ຣຖສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ອນຸຣຖໍ.

ຍຸຄປທຕ຺ເຖ-ຈກ຺ເກນ ສຫ=ເອກກາລໍ ສຈກ຺ກໍ, ຈກ຺ເກນ ເອກກ຺ຂເຓ ນິເຘຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.