໒໖. ອິຕ຺ຖິ

ອິຕ຺ຖິວິຘີສຸ ‘‘ປຸຖຸສ຺ສ ປຖວປຸຖວາ’’ຕິ (໓-໓໙) ສຸຕ຺ຕປຣິຍນ຺ເຕສຸ. ອິຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ອິທໍ ນາມວິເສສນໍ ວາ ສິຍາ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຖວິເສສນໍ ວາ, ຕຕ຺ຖ ນາມວິເສສນເມວິທໍ ນ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຖວິເສສນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ- ‘ນາເມ’ຈ຺ຈາທິ. ອກາຣນ຺ຕໂຕ ນາມສ຺ມາຕິ ເອກຕ຺ຕາທິມຫນ຺ຕຕ຺ຖວາຈິໂຕ ອກາຣນ຺ຕໂຕ ນາມສ຺ມາ. ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕ຺ຖີຕິ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕ຺ຖິເຍວ ຫິ ເອສາຕິ ລິງ຺ຄີຍຕິ ສງ຺ເກຕີຍຕີຕິ ລິງ຺ຄໍ. ອິຕ຺ຖິຍາ ເອສາຕິ ປສິທ຺ຘິມໂຕ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຠາໂວ ສາມຎ຺ຎໍ ພາລຍຸວຕ຺ຕາທິ ລກ຺ຂຓໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ. ກິເມຕ຺ຖ ລິງ຺ຄໍ ນາມ–

ເອເສໂສ ເອຕມິຕິ ຈ,

ປສິທ຺ຘິ ອຕ຺ເຖສຸ ເຍສຸ ໂລກສ຺ສ;

ຖີປຸໍ ນປຸໍສການີຕິ,

ວຸຈ຺ຈນ຺ເຕ ຕານິ ນາມານິ.

ອຕ຺ເຖສຸ ເຍສຸ ເອສາ ເອໂສ ເອຕນ຺ຕິ ປສິທ຺ຘິ ໂລກສ຺ສ ໂຫຕິ ເອຕານິ ຍຖາກ຺ກມໍ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສນປຸໍສກລິງ຺ຄານີຕິ ໂລເກນ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວຎ຺ຈກຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈເຕ ‘‘ລິງ຺ຄໍ ນານຸສາສນີຍໍ ໂລກນິສ຺ສ ຍຕ຺ຕາ ລິງ຺ຄສ຺ສາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຄອິຈ຺ຈາທີສ຺ເວສາ ເອໂສຕິ ປສິທ຺ຘິຍາ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄຕ຺ຕໍ, ອຈ຺ຈິອາທີສ຺ເວສາ ເອຕນ຺ຕິ ປສິທ຺ຘິຍາ ອິຕ຺ຖິນປຸໍສກຕ຺ຕໍ, ຕໂຏຠຏີ ຕຏມິຈ຺ຈາທີສ຺ເວໂສ ເອສາເອຕນ຺ຕິ ປສິທ຺ຘິຍາ ປຸມິຕ຺ຖິນປຸໍສກຕ຺ຕໍ, ມາລາອິຈ຺ຈາທີສ຺ເວສາຕິ ປສິທ຺ຘິຍາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ, ຣຸກ຺ໂຂຈ຺ຈາທີສ຺ເວໂສຕິ ປສິທ຺ຘິຍາ ປຸລ຺ລິງ຺ຄຕ຺ຕໍ, ກຸລມິຈ຺ຈາໂທ ເອຕນ຺ຕິ ປສິທ຺ຘິຍາ ນປຸໍສກຕ຺ຕໍ. ສມາສສ຺ສາປ຺ເຍວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ໂຊຕກາຕິ ທສ຺ເສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂຊຕກາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕສ຺ເສຕິ ປກຣຓໂຕ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ຕໂຕ ເວຈ຺ຈາທິນາ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຖຠາວິໂນ ເຍ ໂທສາ ເຕສເມຕ຺ຖນາວກາໂສຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສມານາຘິກຣຓຕ຺ຕໍ ພຫຸວຈນມ຺ປິ ໂຫຕີຕິສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິມິນາ ອິທໍ ທີເປຕິ ‘‘ອິຕ຺ຖຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຖຕ຺ເຕ ສຕິ ປຘານຕ຺ຕາສ຺ສ ພ຺ຍຕິເຣກລກ຺ຂຓາຍ ຉຏ຺ຐິຍາ ‘ກຸມາຣິຕ຺ຕໍ (ເທວທຕ຺ຕາຍາ’ຕິຠວິຕພ຺ພໍ, ຕໂຕ ຈ ນ ສິຍາ ກຸມາຣີ) ເທວທຕ຺ຕາ’ຕິ ສມານາຘິກຣຓຕ຺ຕໍ, ຕຖາ ກຸມາຣິໂຍຕິ ພຫຸວຈນມ຺ປິ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕສ຺ເສກຕ຺ຕາ. ປກຕິຍຕ຺ຖ ວິເສສນປກ຺ເຂ ຕຸ ປກຕິຍາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕວິສິຏ຺ຐໍ ທພ຺ພເມໂວຈ຺ຈເຕ, ອາອາທໂຍ ຕຸ ໂຊຕກຕາຕິ ຕຕ຺ຖ ພ຺ຍຕິເຣກາຠາວາ ຉຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປສງ຺ໂຄ ຈ ພຫຸວຈນມ຺ປິ ອເນກຕ຺ຕາວ ທພ຺ພສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂທສາວສຣາຠາວາ ອິຏ຺ຐຕ຺ຖສິທ຺ຘີ’’ຕິ. ອຎ຺ເຎຕິ ຊຍາທິຈ຺ຈ ຊິນິນ຺ທພຸທ຺ຘ຺ຍາຈຣິຍາທໂຍ ທສ຺ເສຕິ.

ອິຕ຺ຖິຍມຠິເຘຍ຺ຍາຍນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄສງ຺ຂາເຕ ອິຕ຺ຖຕ຺ເຕ ອຕ຺ຖຠູເຕ, ຍເຖວຫີຕິອາທິນາ ອຸປມາວເສນ ຍຖາວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕິ. ຕຕ຺ຖ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕມິຈ຺ຈາທິນາ ປໂຣປວຓ຺ຓິຕປກ຺ຂສ຺ສາຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕນ຺ນິຈ຺ຉິນ຺ເທຕິ, ໂນ ປປຊ຺ຊເຕ [ໂນປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ (ປຎ຺ຈິກາ)] ເທວທຕ຺ຕາສທ຺ທວຈນີຍສ຺ສາປິ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໂຕ ອພ຺ຍຕິຣິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ ເທວທຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ຠິນ຺ນາຘິກຣຓຕາ ນ ຍຸຊ຺ຊເຕ, ອນຸປປຕ຺ຕິເມວ ສມຕ຺ເຖຕິ ‘ເທວທຕ຺ຕາຍາຕິ’ຈ຺ຈາທິນາ. ສມານາຘິກຣຓຕ຺ຕເມວ ສິຍາ ອິຕ຺ຖິສທ຺ທວຈນີຍໂຕ ອນຎ຺ຎຕ຺ຕາ ເທວທຕ຺ຕາ ສທ຺ທວຈນີຍສ຺ສ ອິຕ຺ຖີ ເທວທຕ຺ຕາຕິ.

ອໂຕເອວາຕິ ອິຕ຺ຖຕ຺ເຕ ອາວິຘານໂຕເຍວ. ຕພ຺ພໂຕຕ຺ຖສ຺ສາຕິ ອິທໍ ຊຍາທິຈ຺ຈາທິມຕານຸຄາມິນາ [ນຸຄາມີ ປນ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາ ຫິ ເຕ ເອວໍ ລິງ຺ຄລກ຺ຂຓ ມາຫຸ (ປາ, ໔-໑-໓ ກາສິກາຍໍ) ‘‘ສາມຎ຺ຎວິເສສາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາທໂຍ ໂຄຕ຺ຕາທໂຍ ວິຍ ພຫຸປ຺ປກາຣພ຺ຍຕ຺ຕິໂຍຕິ [ສາມຎ຺ຎານິ ຈ ຕຸລ຺ຍຊາຕິຍປທຕ຺ຖສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ຕານິ ວິເສສາ ຈ ອຎ຺ຎ ມຎ຺ເຎຫິ ວິຊາຕິເຍຕິ ຈ ວິສິສ຺ສນ຺ເຕ ພ຺ຍາວຕ຺ຕນ຺ເຕຕິ ສາມຎ຺ຎວິເສສາ. ພ຺ຍຎ຺ຊີຍນ຺ຕິອາ ເອເຕຫີຕິ ພ຺ຍຕ຺ຕິໂຍ ສາມຎ຺ຎວິເສສານໍ ນິສ຺ສຍາ, ພຫຸປ຺ປກາຣາ ພ຺ຍຕ຺ຕິ ໂຍ ເຍສໍ ສາມຎ຺ຎວິເສສານໍ ເຕ ຕຖາວຸຕ຺ຕາຕິ– (ກາສິກາວິວຣຓ ປຎ຺ຊິກາ.)] ເຕ ຫ຺ເຍວໍ ມຎ຺ຎນ຺ເຕ ‘‘ຍຖາ ໂຄຕ຺ຕາທໂຍ ສມານຊາຕິເຍສຸ ສພ຺ເພສ຺ວນຸວຕ຺ຕນ຺ເຕ, ວິຊາຕິເຍຫິ ປນ ນິວຕ຺ຕນ຺ເຕ, ຕຖາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາທໂຍປິ. ວິຈິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປນ ສາມຎ຺ຎວິເສສນິສ຺ສຍານໍ ພ຺ຍຎ຺ຊການໍ ໂກຈິເຍວ ສາມຎ຺ຎວິເສໂສ ເກນຈິເທວ ນິສ຺ສເຍນ ພ຺ຍຎ຺ຊເຕ, ນ ສພ຺ໂພ ສພ຺ເພນ (ປຕິ) ນິຍຕວິສຍຕ຺ຕາ ຠາວສຕ຺ຕີນໍ, ຕຕ຺ຖ ເຍນຕ຺ເຖນ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕເມວ ພ຺ຍຎ຺ຊເຕ ນ ປຸມຕ຺ຕໍ ນາປິ ນປຸໍສກຕ຺ຕໍ, ສາ ອິຕ຺ຖິເຍວ ຠວຕິ ນ ປຸມາ ນາປິ ນປຸໍສກໍ. ເຍນ ປຸມຕ຺ຕເມວ ພ຺ຍຎ຺ຊເຕ, ໂສ ປຸມາເຍວ. ເຍນ ຕຸ ນປຸໍສກຕ຺ຕໍ ຕໍ ນປຸໍສກເມວ. ໂຍ ຕຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຕິຓ຺ຓໍ (ວາ) ພ຺ຍຎ຺ຊໂກ, ໂສ ທ຺ວິລິງ຺ໂຄ ຕິລິງ຺ໂຄ ເວ’’ຕິ (ປາ, ໔-໑-໓ ກາສິກາວິວຣຓປຎ຺ຊິກາ) ຕສ຺ມາ ປພ຺ພໂຕ ຍຖາ ວຸຕ຺ຕອິຕ຺ຖຕ຺ຕວໂຕ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຠິເຘຍ຺ຍສ຺ສາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ອເຖຈ຺ຈາທິນາ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂທສປຣິຫາຣາຍ ຊິນິນ຺ທພຸທ຺ຘິນາ ຍທຸປວຓ຺ຓິ ຕໍ ຕໍ ປຣິກປ຺ເປຕິ. ໂສ ເອວ ຈຣຫິຈ຺ຈາທິນາ ອຸປຫາສປຸພ຺ພກມຸຕ຺ຕຣ ມາຈິກ຺ຂເຕ. ມສິມກ຺ຂິຕກຸກ຺ກຸໂຏວິຍາຕິ ຍທາ ໂກຈິ ອຎ຺ຎກຸກ຺ກຸໂຏ ອຎ຺ຎສ຺ມາ ຠີໂຕ ສິຍາ, ຕທາ ວິຊຍິໂນ ກຸກ຺ກຸຏສ຺ສ ມຸຂໍ ມສິຍາ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ອຸປເນນ຺ຕິ ໂສ ປຐມໍ ຕໂຕ ຠີໂຕປິ ປຸນ ອຎ຺ໂຎຕິ ມນ຺ຕ຺ວາ ຍຸຊ຺ຌິຕຸມຸສ຺ສຫເຕ. ຍຖາຕ຺ຣ ໂສວ ກຸກ຺ກຸໂຏ ພ຺ຍາເຊ ໂນປທສ຺ສິໂຕ, ຕຖາ ຕ຺ຣາມີຕ຺ຍຕ຺ໂຖ.