໓໙. ຉຏ຺ຐີ

ກິຣິຍາກາຣເກຈ຺ຈາທິວຸຕ຺ຕິຄນ຺ຖສ຺ສ ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓນໍ ກຕ຺ຕຸມາຣຠເຕ ‘ເອກາຍໍ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ນາເມ’ຈ຺ຈາທິ, ກິຣິຍາຍ ກາຣເກຫິ ຈ ນິປ຺ຜາທິໂຕຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສ ກິຣິຍາກາຣກສມ຺ພນ຺ຘ ປຸພ຺ພກຕ຺ຕມາຫ, ຕໂຕເຍວາຍໍ ນາກສ຺ມີໂກຕິ ນ ເຍສໍເກສຎ຺ຈິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຠວຕິ, ວິສິຏ຺ຐານໍເຍວ ຕຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຠວຕີຕ຺ຍຕິປ຺ປສງ຺ຄາຠາໂວ, ກິຣິຍາກາຣກສມ຺ພນ຺ຘປຸພ຺ພໂກ ຫິ ກາຣເກຫິ ອຎ຺ໂຎ ສສ຺ສາມິຠາວາທິໂກ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຕຖາ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ–

‘‘ສມ຺ພນ຺ໂຘ ກາຣເກຫຎ຺ໂຎ, ກ຺ຣິຍາກາຣກປຸພ຺ພໂກ;

ສຸຕາຍມສ຺ສຸຕາຍໍວາ, ກ຺ຣິຍາຍໍ ໂສ-ຠິຘີຍເຕຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອສ຺ສຸຕາຍໍ ກິຣິຍາຍໍ ‘ຣຎ຺ໂຎ ປຸຣິໂສ’ຈ຺ຈາໂທ ກິຣິຍາ ກາຣກສມ຺ພນ຺ຘປຸພ຺ພໂກ-ຎ຺ໂຎ ເອວ ສສ຺ສາມິຠາວາທິໂກ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ປຕີຍເຕຕິ, ‘ສຣຕິ ຣຊ຺ຊສ຺ສ’ຕ຺ຍາໂທ ຕຸ ສຸຍ຺ຍມາເນ ກິຣິຍາສທ຺ເທ, ເອຕ຺ຖ ປນ ສນ຺ຕມປິ ກມ຺ມໍ ວຕ຺ຕຸມນິຈ຺ຉິຕໍ, ວິເສສນຠາໂວເຍວ ສຣຓມ຺ປຕິ ຣຊ຺ຊສ຺ສ ປຏິປາທີຍເຕ’ຣຊ຺ຊສມ຺ພນ຺ຘິສຣຓ’ນ຺ຕິ, ກິຣິຍາກາຣກ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ຫິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸຏ຺ຐິຕິວເສເນວຕ຺ຖິ, ຕນ຺ນິມິຕ຺ໂຕ ຈ ສສ຺ສາມິ ຠາວາທິ, ຕຕ຺ຖ ສສ຺ສາມິຠາວວິວຈ຺ຉາຍໍ ວິຊ຺ຊມາໂນປິ ກິຣິຍາກາຣກ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ນ ວຕ຺ຕຸມິຈ຺ຉິໂຕ, ຍຖາ ‘ອນຸທຣາ ກຎ຺ຎາ’ຕິ, ໂສ ຈາຍໍ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ສສ຺ສາມິຠາວຊຎ຺ຎຊນກຠາວາ-ວຍວາວຍວວິຠາວາທິລກ຺ຂໂຓ ພຫຸວິໂຘຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຕຕ຺ຖ ສສ຺ສາມິສມ຺ພນ຺ເຘ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຣິໂສ, ຊຎ຺ຎຊນກສມ຺ພນ຺ເຘ ນິຄ຺ໂຣຘສ຺ສ ພີຊໍ, ອວຍວາວຍວິສມ຺ພນ຺ເຘ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສາຂາ, ອິທານິ ສມ຺ພນ຺ຘສ຺ເສຕສ຺ສ ກິຣິຍາກາຣກສມ຺ພນ຺ຘສຎ຺ຊາຕຕ຺ຕໍ ຍຖາໂຍຄມຎ຺ຎຕ຺ຣາປ຺ຍວຄມຍິຕຸໍ ກິຎ຺ຈິ ອຸທາຫຣຓມາຫ-‘ຕຖາ ຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ປຣິປາລນກິຣິຍາກໂຕ ເນສໍ ສມ຺ພນ຺ໂຘຕິ ອິມິນາ ປຣິປາລ຺ຍປຣິປາລນລກ຺ຂໂຓ-ຍໍ ສມ຺ພນ຺ໂຘຕິ ທສ຺ເສຕິ, ສາ ອຍມ຺ປຣິ ປາລນລກ຺ຂຓາ ກິຣິຍາ ສມ຺ພນ຺ຘມສ຺ເສທມ຺ຠາວເຫຕຸໍ ຊນຍິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕຕິ, ອຕ຺ຖປ຺ປກຣຓາທິນາ ຕ຺ວິມາຍ ກິຣິຍາຍາຍໍ ສມ຺ພນ຺ໂຘຕິ ວິເສໂສ ວສີຍເຕ, ນ ຉຏ຺ຐິຍາ ວິເສສາວຄມເນ ສາມຕ຺ຖິຍໍ… ຕສ຺ສາ ສພ຺ພຕ຺ເຖກຣູປຕ຺ຕາ, ສຸຍ຺ຍມາເນ ເອວ ວາ ກິຣິຍາສທ຺ເທ ກາຣກຠາວສ຺ສ ເຫຕຸໂນ ວຈນິຈ຺ຉາຍາຠາເວ ອສ຺ເສທມ຺ຠາຠາວສງ຺ຂາຕສ຺ເສວ ຜລສ຺ສ ວຕ຺ຕຸມິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ຕເຖວ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ຊາໂຕ ຉຏ຺ຐິຍາຠິຘີຍເຕ ‘ຣຊ຺ຊສ຺ສ ສຣຕີ’ຕິ, ວຸຕ຺ຕໍ ຫິ–

ຊນຍິຕ຺ວານ ສມ຺ພນ຺ຘໍ, ກ຺ຣິຍາ ກາຈິ ນິວຕ຺ຕຕິ;

ສຸຍ຺ຍມາເນ ກ຺ຣິຍາສທ຺ເທ, ສມ຺ພນ຺ໂຘ ຊາຍເຕ ກ຺ວຈີຕິ.

ປຣິປາລຍຕີຕິ ປຸຣິສມ຺ປຣິປາລຍຕິ, ຕໂຕ ປາລນາທິກາ ອຸປກາຣ ສຠາວາ ກິຣິຍາທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ເຕສໍ ສມ຺ພນ຺ຘິນີ ຠວຕິ, ຣຎ຺ຎາ ຫິ ກາຣິຍມານາ ຕໍສມ຺ພນ຺ຘິນີປຸຣິສວິສຍຕ຺ຕາວປຸຣິສໂຍຄິນີຕ຺ຍຸຠິນ຺ນມ຺ປິກິຣິຍາສມ຺ຠວຕິ, ຕໂຕເຍວຕສ຺ສາ ອຸຠຍສມ຺ພນ຺ຘິນິຍາ ກິຣິຍາຍ ສມ຺ຠເວອສ຺ເສທນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘິຍາ ເຫຕຸຠູຕສ຺ສ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎາເປກ຺ຂສຠາວສ຺ສ ສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສ ຠາວໂຕ ກິຣິຍາຊນິຕຕ຺ຕມສ຺ສ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎາເປກ຺ຂາລກ຺ຂໂຓ… ສພ຺ພຖາ ນິຣເປກ຺ຂຕ຺ເຕ ສມ຺ພນ຺ຘາຠາວາ, ສມ຺ພນ຺ຘິ ພຸທ຺ຘິສພ຺ຠວສ຺ສາຕິ ສມ຺ພນ຺ຘີສຸ ຣາຊປຸຣິສາທີສຸ ອສ຺ເສທນ຺ຕິ ເອວມ຺ປວຕ຺ຕາຍ ພຸທ຺ຘິຍາ ສພ຺ຠວສ຺ສ. ປເຣສໍ ວິຍ ‘‘ຄຸເຓ ຉຏ຺ຐີ’’ຕິ ວຈນນ຺ຕຣາຠາເວ ອຸຠຍຕ຺ຖປິ (ເຈຕ຺ຖ) [(ເຍວ) (ໂປຕ຺ຖເກ)] ຉຏ຺ຐິປ຺ປ- ສງ຺ໂຄຕິ ໂພເຘຕຸມາຫ-‘ນນຸ ເຈ’ຈ຺ຈາທິ, ສຈ຺ຈນ຺ຕິ ຍຖາ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຈທນມພ຺ຠຸປຄມ຺ມ ໂຈທກມ຺ປຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ສມ຺ພນ຺ຘຣູປໍ ຕໂຕ-ຎ຺ຎຕ຺ຣາປ຺ຍຸປສໍ ຫຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຉຏ຺ຐິປ຺ປສງ຺ຄໍ ໂຈເທຕຸມາຫ-‘ເທວທຕ຺ໂຕ’ຈ຺ຈາທິ, ອເຖວ ມິຈ຺ຈາທິນາສຕີປິອຎ຺ຎມຎ຺ຎາເປກ຺ຂາລກ຺ຂເຓ ສມ຺ພນ຺ເຘ ວຈນິຈ຺ຉາເຍເວຕ຺ຖ ກາຣຓນ຺ຕິ ໂຈທກາຘິປ຺ປາຍມຕ຺ໂຣປເນຕ຺ວາ ຕເທວ ວິເສສໂຕ ຉຏ຺ຐິຍາ ອຠາເວ ສມຸປເນຕຸໍ‘ຍຊ຺ເຊວມິຫາປິ’ຈ຺ຈາທິກມາຫ, ຕຕ຺ຖ ອຖາຕິ ໂຈທກາຘິປ຺ປາຍປ຺ປກາສນາຣມ຺ເຠ ນິປາໂຕ, ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອວໍ ຍທິປິຈ຺ຈາທິນາ ວກ຺ຂມານນເຍນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ປຏິປາເທຕພ຺ພຕາຍາຕ຺ຍາທິນາ ອິທນ຺ທີເປຕິ ‘‘ວິເສສ຺ສໍ ວິເຘຍຕາຍ ນ ປຣາຘີນນ຺ຕິ ອປ຺ປຘານຠາວໂຕ ພ຺ຍຕິຣິຈ຺ຈເຕ ຕໂຕ-ຕ຺ຕນິຏ຺ຐເມວ, ນ ຣູປນ຺ຕຣມ຺ຠຊຕິ‘ປຸຣິສສ຺ເສ’ຕິ, ວິເສສນນ຺ຕຸ ຣາຊາທິກໍ ຕທງ຺ຄຕາຍານຸວທິຍມານມປ຺ປຘານຕ຺ຕາ ກາຣກຣູປໂຕ ພ຺ຍຕິຣິຈ຺ຈເຕ, ຕໂຕ ຣູປນ຺ຕຣໍ ຠຊຕິ ‘ຣຎ຺ໂຎ’ຕິ, ຕໂຕ ພ຺ຍຕິເຣກ ລກ຺ຂໂຓ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ເອກສ຺ສ ສມ຺ພນ຺ຘິຕ຺ຕາສມ຺ຠວາ ວຕ຺ຖຸໂຕ ທ຺ວິຏ຺ໂຐ ວິເສສນຄຕຕ຺ເຕນ ປຕີຍເຕ ຕໂຕ ຉຏ຺ຐີ ວິເສສນເມວານຸຘາວຕິ ປຕີຕິວິສເຍ ສທ຺ທປ຺ປວຕ຺ຕີ’’ຕິ, ໂຍ ຫິ ວິກປ຺ປນໍ ວິສໂຍ ໂສ ສທ຺ທານນ຺ຕິ, ອໂຕເຍວ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ນິຍເມນ ວິເສສນເຠທມນຸວິທຘາຕິ… ວຕ຺ຖຸໂຕ ທ຺ວິຏ຺ຐສ຺ສາປິ ຕຄ຺ຄຕຕ຺ເຕນ ປຕີຕິຍາ ຍຖາ ຠາຕູນໍ ຘນນ຺ຕິ, ນາວສ຺ສມ຺ຠາຕູນໍ ຘນນ຺ຕິຈ຺ເຈວ ຠວຕິ, ຕຖາ ສຕ຺ຍປິ ວິເສສ຺ສ ເຠເທ ວິເສສນຄຕເມວ ເຠທມນຸ(ວິທຘາ)ຕິ ‘ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ອສ຺ສາ’ຕິ, ຕເທຕໍ ສພ຺ພໍ ວິເສສນຄຕຕ຺ເຕນ ສມ຺ພນ຺ຘປຕີຕິໂຕ-ວກປ຺ປີຍເຕ, ວິເສສ຺ສຄຕຕ຺ເຕນາປິ ຕປ຺ປຕີຕິຍໍ ນິຍເມນ ຕຄ຺ຄຕເຠທານຸວິຘານໍ ສິຍາ ວິເສສນຄຕເຠທານຸວິຘານມິວ, ທ຺ວິຏ຺ຐຕ຺ຕນ຺ຕຸ ວຕ຺ຖຸໂຕ [ຈຕ຺ຕຸໂນ] ນ ວິຣຸຊ຺ຌເຕ, ວຕ຺ຕຸປຏິພທ຺ຘເມວ ຈ ທ຺ວິຏ຺ຐຕ຺ຕໍ ມນສິກຕ຺ວາ ຕໍວາທີຫິ ທ຺ວິຏ຺ໂຐ ສມ຺ພນ຺ໂຘຠິຘີຍເຕ, ອໂຕເຍວາຍໍ ພ຺ຍຕິເຣກວິຠຕ຺ຕິ (ຍາຄມ຺ຍເຕ)… ພ຺ຍຕິຣິຈ຺ຈມານວິເສສນຠູຕສມ຺ພນ຺ຘິຄຕພ຺ຍຕິເຣກລກ຺ຂຓສມ຺ພນ຺ຘາຠິ- ຘານປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕຕິ, ນີລາທິວິເສສນນ຺ຕຸ ປຣຕ຺ຖຕ຺ເຕນາປ຺ປຘານມ຺ປິ ນ ກາຣກຠາວໂຕ ພ຺ຍຕິຣິຈ຺ຈຕິ… ນີລາທິສທ຺ເທນຸປ຺ປລາທິທພ຺ພາຠິຘານໂຕ, ຍຖາ ‘ນີລມຸປ຺ປລມ຺ປສ຺ສ, ນີເລນຸປ຺ປເລນ ຐິຕໍ, ນີລສ຺ສຸປ຺ປລສ຺ສ ຄນ຺ໂຘ’ຕິ, ຍທາ ຕຸ ນ ວິເສສ຺ສປວຕ຺ຕິ ຕທາ ພ຺ຍຕິຣິຈ຺ຈເຕວ ‘ນີລສ຺ສ ຄຸຓສ຺ສ ອຸປ຺ປລນ຺ນິສ຺ສໂຍ’ຕິ ກາຣກຠາວລກ຺ຂຓາ ປຘານຠາວາ ພ຺ຍຕິຣິຈ຺ຈເຕ ເອວ ນີລາທິ, ຕໂຕ ວິເສສນເມວາເນກປ຺ປກາຣຕາຍາວ ຕິຏ຺ຐເຕ, ຕໂຕ ວິເສ- ສນໍ ກິຎ຺ຈິເທວ ກາຣກຣູປໂຕ ປຘານຠາວາ ພ຺ຍຕິຣິຈ຺ຈເຕຕິ ວິເສສນ ມຕ຺ເຕນາປິ ເສສໍ ສພ຺ພໍ ຕຖາ ສິຍາຕິ ນາສງ຺ກນີຍນ຺ຕິ.

ທ຺ເວປີຕິ ຣາຊປຸຣິສາ ທ຺ເວປິ, ຕຕິເຍ ເຄຫສງ຺ຂາເຕ ສມ຺ພນ຺ຘິນີ. ສຫຍຸຕ຺ຕມ຺ປຏິຈ຺ຈ ເອວນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຸຣິສສ຺ສ ອປ຺ປຘານຕ຺ຕເມວ ທີເປຕິ, ອຠິມຕາຕິ ປາຓິນິຍານໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕເຣນ ອຠິມຕາ, ຍໂຕ ຉຏ຺ຐີຍ-ມຕ຺ຕໂນ ມເຕ ສມ຺ພນ຺ຘນິສ຺ສຍາ, ເຕນາຫ- ‘ສມ຺ພນ຺ຘເມວິ’ຈ຺ຈາທິ, ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເຈຕ຺ຖ ມາຕຸ ສຣຓານມວຏ຺ຐານາທິກິຣິຍານິມິຕ຺ໂຕຕິ ເກຈິ, ອຎ຺ເຎ ຕຸ ສຣຓສ຺ສ ກິຣິຍາຣູປຕ຺ຕາ ກິຣິຍນ຺ຕຣມນ຺ຕເຣເນວ ທພ຺ເພນ ສມ຺ພນ຺ໂຘປປຕ຺ຕິມາຫຸຍຖາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຊຕຸກໂຕ ສໍສິເລໂສ, ຊຕຸໂນ ຕຸ ກຏ຺ເຐນາຕ຺ຕນາເຍວ, ນ ຊຕ຺ວນ຺ຕຣກໂຕ ສໍສິເລໂສຕິ. ປເຣສໍ ຕຕິຍຕ຺ເຖ ທຸຕິຍຕ຺ເຖ ຈ ກິຕກປ຺ປໂຍເຄ ຎ຺ຎຕ຺ຣາປິ (ປຎ຺ຈມ຺ຍຕ຺ເຖ) ສຕ຺ຕມ຺ຍຕ຺ເຖ ຈ (‘‘ຉຏ຺ຐີ ຈາ’’) ຕິ (໒-໖-໒໐) ທຸຕິຍາ ປຎ຺ຈມີນຎ຺ຈາ’’ຕິ (໒-໖-໒໙) ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕເຣຫິ ຉຏ຺ຐີຕິມຕາ, ຕສ຺ສາປິ ວຕ຺ຕິຈ຺ຉາໂຕວ ສາຘິຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-ຍຖາເຈຕ຺ຖາຕິອາທິ, ເອຕ຺ຖາປ຺ຍາໂທ ອຸທາຫຣຓທ຺ວເຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຣມນ຺ຕເຣນ ສມ຺ປທານຕ຺ຕາຠາວາ ສມ຺ພນ຺ຘວຈນິຈ຺ຉາຍເມວ ປເຣສມ຺ປິ ຉຏ຺ຐີ, ເຕນາຫ-‘ເອຕ຺ຖາ’ຕິອາທິ, ພຫຸລນ຺ຕີມສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘ຍຖາ ທສ຺ສນ’ນ຺ຕິ, ອວິສໍວາທກາໂລກສ຺ສຕ຺ຍາທິກໍ ກມ຺ເມ ອຸທາຫຣຓໍ, ປຎ຺ຈມ຺ຍຕ຺ເຖ ປນ ວຕ຺ຕິຈ຺ຉາໂຕວ ສພ຺ເພ ຕສນ຺ຕິ ທຓ຺ຑສ຺ສາຕ຺ຍາທີນິ ອຸທາຫຣຓານິ ເວທິຕພ຺ພານິ.