໒. ກມ຺ເມ

ວຸຕ຺ຕິຍໍ ກຕ຺ຕຸກິຣິຍາຍາຕິ ກຕ຺ຕຸສາທ຺ຍຕາຍ ຕໍ ສມ຺ພນ຺ຘິນິຍາ ກຕ຺ຕຸກມ຺ມຏ຺ຐາຍປິ ທຸວິຘາຍ ກິຣິຍາຍ, ອເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຘາຕູນໍ ກໂຣຕິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ພນ຺ຘນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ-‘ກຣີຍຕິ ອຠິສມ຺ພນ຺ຘີຍຕີ’ຕິ, ຍໍກິຎ຺ຈິ ປທຕ຺ຖຣູປໍ ສມ຺ພຊ຺ຌຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອິມິນາ ຈານ຺ວຕ຺ຖວເສເນວາຍໍ ກມ຺ມໂວຫາໂຣ ສິທ຺ໂຘຕິ ທສ຺ເສຕິ, ສພ຺ພກາຣການມ຺ປິ ປນ ກິຣິຍາສມ຺ພນ຺ຘ ສພ຺ຠາເວປິ ກິຣິຍາຠິສມ຺ພນ຺ຘີຍມານຕ຺ເຕເນວ ຍໍ ວຕ຺ຕຸມິຈ຺ຉິຕໍ ຕເທວ ກມ຺ມໍ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ, ກຕ຺ຕາທິ ກຕ຺ຕຸ ກິຣິຍາຍາຠິສມ຺ພນ຺ຘີຍມານຕ຺ເຕປິ ກຕ຺ຕາທິຕ຺ຕວຈນິຈ຺ຉາເຍວ ກມ຺ມໍ ນ ໂຫຕິ… ຍສ຺ມາ ວຈນິຈ຺ຉາເຍວ ກາຣການິ ຠວນ຺ຕິ, ເອວໍ ສພ຺ພກາຣການມ຺ປິ ກາຣກນ຺ຕຣປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຕທຠາໂວ ຍຖາໂຍຄໍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ວາກ຺ເຍກເທເສເນຕ຺ຍເນນ ‘‘ທ຺ເວທ຺ເວກາ’’ທິໂນ ວາກ຺ຍສ຺ສ ‘‘ກມ຺ເມ ທຸຕິຍາ’’ອິຈ຺ຈາທິໂນ ຈ ເອກວາກ຺ຍຕ຺ຕໍ ສູເຈຕິ, ປກຣຓສ຺ສ ມຫາວາກ຺ຍຣູປຕ຺ຕາ ວິປ຺ປກຏ຺ຐານິປິ ວາກ຺ຍານິ ອາກງ຺ຂາທິສຠາເວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສມ຺ພນ຺ຘານຸຠວເນເນກວາກ຺ຍຠາວມ຺ປຏີປຊ຺ຊນ຺ເຕ, ວຸຕ຺ຕີ ຫິ–

‘‘ອາກງ຺ຂາໂຍຄ຺ຄຕາ ສຕ຺ຕາ, ພີຊໍ ສນ຺ນິຘິໂນ ຍໂຕ;

ວິປ຺ປກຏ຺ຐານິ ວາກ຺ຍານິ, ມຫາວາກ຺ຍໍ ກໂຣນ຺ຕ຺ຍໂຕຕິ.

ສາມຎ຺ເຎນາຕິ ກມ຺ມາທ຺ຍວິເສເສນ, ປຸພ຺ພາຈຣິຍສມຎ຺ຎາວເສນາຫ ‘ທຸຕິຍາທິກາ’ຕິ, ເຕນ ຍທ຺ຍປິ ຕ຺ຍາທິໂນປິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປູຣຓິຍາ ທຸຕິຍາຕິ ສກ຺ກາ ໂວຫຣິຕຸໍ, ຕຖາປິ ສ຺ຍາທີນໍ ທຸເກເຍວ ທຸຕິຍາຕຕິຍາ ຣຸຬ຺ຫີຕິ ນຕ຺ຍາທີນໍ ທຸການິ ທຸຕິຍາທິສທ຺ເທນ ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ, ວິສິຏ຺ເຐສູຕິ ກມ຺ມາທິນາ ວິເສສິເຕສຸ, ຕິວິຘໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ສກສມຍປ຺ປສິທ຺ຘິຍາ ກມ຺ມສ຺ສ ຕິວິຘຕ຺ຕມາຫ, ອຎ຺ເຎ ຕຸ ສຕ຺ຕວິຘມິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ກຖໍ–

ນິພ຺ພຕ຺ຕິວິກຕິປ຺ປຕ຺ຕິ, ເຠເທນ ຕິວິຘໍ ມຕໍ,

ຕຕ຺ເຖຈ຺ຉິຕຕມໍ ກມ຺ມໍ, ກມ຺ມໍຕ຺ວຎ຺ຎໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ;

ອິຈ຺ຉິຕຎ຺ຈານິຈ຺ຉິຕຎ຺ຈ, ເນວິຈ຺ຉິຕມນິຈ຺ຉິຕໍ,

ຕຖາຎ຺ຎປຸພ຺ພໍ ນາຎ຺ຎປຸພ຺ພນ຺ຕິ, ເອວມຎ຺ຎໍ ຈຕຸພ຺ພິຘນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອິຈ຺ຉິຕາທີນິ ອຸປຣິເຍວາປິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ເຣຈ຺ຈາທິນາ ຕິວິຘໍ ກມ຺ມໍ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕິ, ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກມ຺ມເມເກ-ເນກຘາ ປຣິກປ຺ເປນ຺ຕິ, ຕທິຫ ປກາສຍິສ຺ສາມ–

ສຕີ-ສຕີ ວາ ປກຕິ, ນ ຍຕ຺ຖ ປຣິຓາມິນີ,

ນິສ຺ສີຍເຕ ຕໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ກມ຺ມມຎ຺ເຎສມຎ຺ຎຖາ;

ອສນ຺ຕໍ ຊາຍເຕ ຍໍ ວາ, ຍໍ ສນ຺ຕມປ຺ປກາສຕິ,

ອຸປ຺ປຕ຺ຍາ-ຠິພ຺ຍຕ຺ຕິຍາ ວາ, ຕນ຺ນິພ຺ພຕ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ.

ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ‘‘ກຏວິກາຣສ຺ສ ກາສສງ຺ຂາຕາ ວິຊ຺ຊມານາ ປກຕິ ປຣິຓາມິນີ ກຏວິກາຣມ຺ປຕິ ປຣິຓມນ຺ຕີ ຍຕ຺ຖປ຺ປໂຍເຄ ນ ນິສ຺ສີຍເຕ… ກຏໍ ກໂຣຕີເຕຕ຺ຖ ເກວລມຕ຺ຖາວຄມມຕ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕຸມິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ກາເສຕິ ອສຸຍ຺ຍມານຕ຺ຕາ ຈ, ປກຕິຍາ ຕຸ ສຸຍ຺ຍ ມານຕ຺ເຕ ວິກາຣິຍໍ ສິຍາ, ເຕເນວ ກາເສ ກຏໍ ກໂຣຕິ, ຕຓ຺ຑຸເລ ໂອທນໍ ປຈຕີຕິ ທ຺ວຍຕ຺ໂຖ ກໂຣຕິ ປຈຕິ ຈ, ຕສ຺ມາ ກາເສ ກໂຣຕິ ຕຓ຺ຑຸເລ ປຈຕີຕິ ວິກາຣີຍຕິ, ກຏໍ ກໂຣຕິ ໂອທນມ຺ປຈຕີຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕີ ຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອສຕີ ວາ ປກຕິ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາເຍວ ຍຕ຺ຖ ນ ນິສ຺ສີຍເຕ… [(ຍຖາ) (ໂປຕ຺ຖເກ)] ( ) ສໍໂຍຄໍ ຊນຍຕິ ວິຠາຄມຸປ຺ປາທຍຕີຕິ ສໍໂຍຄວິຠາຄານໍ ກສ຺ສາປິ ປກຕິຍາ ອວິກາຣຕ຺ຕາ ສໍໂຍຄວິຠາຄວນ຺ເຕ ຫ຺ຍວິກເຕເຫວ ເຕສໍ ຊນນໂຕ, ຕເມວມ຺ຠູຕມນິສ຺ສິຕປກຕິກໍ ອວິຊ຺ຊມານ (ປກຕິ) ກໍ ວາ ກາຣິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກມ຺ມໍ ນາມາຕິ ເອໂກ, ອຎ຺ເຎສມຎ຺ຎຖາຕິ ວຕ຺ວາ ຕນ຺ທສ຺ເສຕິ ‘ອສນ຺ຕ’ມິຈ຺ຈາທິນາ, ຍໍ ອສນ຺ຕມວິຊ຺ຊມານໍ ຊາຍເຕ, ຕນ຺ນິພ຺ພຕ຺ຕິກມ຺ມໍ, ຍຖາ ສຸຂໍ ຊນຍຕິ ພຸທ຺ຘິມຸປ຺ປາທຍຕີຕິ, ສນ຺ຕໍ ວິຊ຺ຊມານເມວ ວາ ເກວລມປ຺ປກາສິຕປຸພ຺ພໍ ຍໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠິພ຺ຍຕ຺ຕິຍາ ວາ ປກາສຕິ, ຕມ຺ປິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກມ຺ມໍ, ຍຖາ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍຕິສາມຎ຺ຎມຠິພ຺ຍຎ຺ຊຍຕີ’’ຕິ, ຕເທວໍ ເກສຎ຺ຈິ ມເຕນ ອນິສ຺ສິຕປກຕິກໍ ອວິຊ຺ຊມານປກຕິກນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກມ຺ມມ຺ປິ ອຎ຺ເຎສມ຺ມເຕນ ອສນ຺ຕໍ ຊາຍມານໍ ສນ຺ຕມປ຺ປກາສມານນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກມ຺ມມ຺ປີຕິສພ຺ພມ຺ປິ ອຏ຺ຐິຕປຸພ຺ພເມວ ຊາຍຕີຕ຺ຍສໂຕ ຊານນາ ນ ພ຺ຍຕິຣິຈ຺ຈຕິຈ຺ຈາຫ-‘ອສໂຕ ຊນນໍ ກຣີຍຕີ’ຕິ, ອວຕ຺ຖນ຺ຕຣນ຺ຕິ ໂອທນາທິໂນ ກ຺ເລທນາທິລກ຺ຂຓມຎ຺ຎມວຕ຺ຖໍ.

ປກຕ຺ຍຸຈ຺ເຉທສມ຺ຠູຕໍ, ວິກາຣິຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກິຎ຺ຈິ ຕຸ;

ຄຸຓນ຺ຕຣສມຸປ຺ປຕ຺ຍາ, ເອວໍ ສາ ວິກຕິ ທ຺ວິຘາ.

ກິຎ຺ຈິ ວິກາຣິຍໍ ກມ຺ມໍ ປກຕິຍາ ກາຣຓສ຺ສ ອຸຈ຺ເຉເທນ ສມ຺ຠູຕໍ, ຍຖາ ກຏ຺ຐໍ ຠສ຺ມໍ ກໂຣຕີຕິ ກຏ຺ຐສ຺ສາຈ຺ຈນ຺ຕປຣາວຕ຺ຕິ [ປຣາວຕ຺ຕິຍາ (ໂປຕ຺ຖເກ)], ກິຎ຺ຈິ ປນ ຄຸຓນ຺ຕຣານມຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ, ຍຖາ ສຸວຓ຺ຓໍ ກຏກໍ ເກຍຸຣໍ ວາ ກໂຣຕີຕິ ເອວໍ ທ຺ວີຘາ ສາ ວິກຕິ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ວິຠາວີຍນ຺ເຕຕິ ນ ຄມ຺ຍນ຺ເຕ, ສາ ປຕ຺ຕິ‘ປາປີຍຕິ ວິສຍີກຣີຍຕີ’ຕິ ກຕ຺ວາ.

ຍຕ຺ຣ ກ຺ຣິຍາກໂຕ ໂກຈິ, ວິເສໂສ ນາວຄມ຺ຍເຕ;

ທສ຺ສນາ ວານຸມານາ ວາ, ສາ ປຕ຺ຕີຕິ ປກິຕ຺ຕິຕາ.

ຍຕ຺ຖ ກິຣິຍາກໂຕ ກິຣິຍາສມ຺ປາທິໂຕ ວິເສໂສ ອຕິສໂຍ ໂກຈິ ນາວຄມ຺ຍເຕ ນປ຺ປຕີຍເຕ ທສ຺ສນາ ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂປ຺ປມາເຓນ ອນຸມານປ຺ປມາເຓນ ວາ ຍຖາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິວິກຕີນມຕິສໂຍ ປຈ຺ຈກ຺ຂານຸມານາ ວຄມນີໂຍ, ຕຕ຺ຣ ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຍໍ ວິເສສສິທ຺ຘິຣຕິປສິທ຺ຘາ… ອຕ຺ຖລາຠາຂ຺ຍສ຺ສ ວິເສສສ຺ສາວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ກິຣິຍາກຕ຺ຕາ, ວິກາຣິເຍ ( ) [(ເອວ) (ໂປຕ຺ຖເກ)] ຕຸ ກ຺ວຈິ ປຈ຺ຈກ຺ຂວິສໂຍ… ກຏ຺ຐໍ ຑຫຕີຕິ ກຓ຺ຫຕ຺ຕາທິຠາວສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ເຂເນໂວປລພ຺ຠນໂຕ, ກ຺ວຈິທນຸມານຄມ຺ໂມ… ເທວທຕ຺ຕໍ ໂຣເສຕິ ປສາທຍຕິ ເວຕິ ວິສິຏ຺ຐມຸຂວຓ຺ຓາທິກາຣິຍານຸເມຍ຺ຍຕ຺ຕາ ໂຣສາທິໂນ, ເອວໍ ຍຕ຺ຖ ນ ວິເສສສິທ຺ຘິ ອປິ ຕຸ ປຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍ, ສາ ປຕ຺ຕີຕິ ປກິຕ຺ຕິຕາ ກຖິຕາ, ອາທິຈ຺ຈມ຺ປສ຺ສຕິ ຘມ຺ມມຊ຺ເຌຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ, ກຖຎ຺ຈຣຫິ ອສນ຺ຕສ຺ສ [ສນ຺ຕສ຺ສ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ປຕ຺ຕິກມ຺ມສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ (ອກໂຣນ຺ຕ)ສ຺ສ ກາຣກຕ຺ຕໍ, ນ ຫິ ກິຎ຺ຈິ ອກໂຣນ຺ຕໍ ກາຣກມ຺ຠວິຕຸມຣຫຕີຕິ ອຸຈ຺ຈເຕ-

ທສ຺ສນກ຺ຂມຕາຠາໂສ, ປຄມພ຺ຍຕ຺ຕິອາທໂຍ;

ວິເສສາ ປຕ຺ຕິກມ຺ມສ຺ສ, ກ຺ຣິຍາສິທ຺ຘິຍມິຈ຺ຉິຕາ.

ອຕ຺ຣ ທຏ຺ຐຸໍ ສກ຺ກາ ອິຕິ ທສ຺ສເນ ຂມຕາ ອາຠາໂສປຄໂມ ວິສຍຕ຺ໂຕປຄໂມ ວິສຍຕ຺ໂຕປຄມນໍ ພ຺ຍຕ຺ຕິ ເຈຕິ ເອວມາທໂຍ ວິເສສາ ຍຖາໂຍຄໍ ປຕ຺ຕິກມ຺ມສ຺ສ ກິຣິຍານິປ຺ຜຕ຺ຕິຍໍ ອິຈ຺ຉິຕາ, ຕໂຕ ຕສ຺ສ ກາຣກຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອາທິຈ຺ຈໍ ປສ຺ສຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຫິ ອາທິຈ຺ໂຈ ທຏ຺ຐຸໍ ສກ຺ກາ, ຕໂຕວ ໂສ ທິສ຺ສຕິ ອຠິພ຺ຍຕ຺ຕິຎ຺ໂຈປຍາຕີຕິ ທສ຺ສນກິຣິຍານິປ຺ຜາທກຕ຺ເຖນາສ຺ສ ກາຣກຕ຺ຕມຸປປຊ຺ຊເຕ, ຕຖາ ຎ຺ຎຕ຺ຣາປ຺ຍາທິສທ຺ທຄຫິຕວິເສສວເສນ ກິຣິຍາສິທ຺ຘິໂຕ ກາຣກຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ, ນນຸ ວິກາຣິຍມ຺ປິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກມ຺ມເມວ… ເຕນ ຣູເປນາສໂຕເຍວ ຊນນໂຕ, ປຕ຺ຕິກມ຺ມມ຺ປິ ກິຣິຍາສມ຺ພນ຺ຘຣູເປນາສນ຺ຕເມວ ປຈ຺ຉາ ຕຖາ ຠວຕີຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິເຍວາຕິ ສຈ຺ຈໍ-

ອຕ຺ເຖສາ ວຕ຺ຖຸຏ຺ຐິຕິ, ສຸຂຸມພຸທ຺ຘິໂຄຈຣປຕີຕ຺ຍນຸໂຣເຘນ,

ຕຕ຺ຣ ຍມ຺ເປຕໍ ຆຏເຕ, ຍຖາ ປຕີຕິ ສທ຺ທຕ຺ຖາວຕ຺ຕານໂຕ.

ວິເສສານຸປາທານໂຕຕິ ‘‘ກມ຺ເມ ທຸຕິຍາ’’ຕິ ສາມຎ຺ເຎນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຣີຍຕິ ກໂຏ, ກໂຕ ກໂຏ ຈ຺ເຈວມາທີສຸ ຕ຺ຍາທິປ຺ປຠຸຕີຫິ ອຕິຫິຕກມ຺ມາທິນິສ຺ສເຍສຸປິ ເອກຕ຺ຕາທີສຸ ທຸຕິຍາທໂຍ ປປ຺ໂປນ຺ຕິ ນິຍມາຠາວາ, ຕຖາຫິ ປຎ຺ຈເກ ນາມຕ຺ເຖ ກຏາທິວຈນີຍສ຺ສ ສມ຺ພນ຺ຘີ ກມ຺ມາທ຺ຍຕ຺ໂຖ, ຕ຺ຍາທິປ຺ປຠຸຕີຕິ ອນຠິ ຫິຕສ຺ສ ສງ຺ຂ຺ຍາຂ຺ຍສ຺ສາປຣສ຺ສ ວິຠຕ຺ຍຕ຺ຖສ຺ສາຠິຘານາຍ ອຠິຫິເຕສຸປິ ກຏາທີສຸ ກມ຺ມາທີສຸ ທຸຕິຍາທໂຍ ສິຍຸນ຺ຕິ ປາຓິນິຍາ ‘‘ກມ຺ເມ ທຸຕິຍາ’’ຈ຺ຈາທີສຸ (໒-໓-໒) ‘‘ອນຠິຫິເຕ’’ຕິ (໒-໓-໑) ວຈນມຘິກໂຣນ຺ຕິ, ເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍາເຍວ ທຸຕິຍາທີນປ຺ປສງ຺ເຄປິ ຕນ຺ນິສ຺ສຍຠູເຕ-ກຕ຺ຕາທ຺ຍຕ຺ເຖ ໂຊຕນາຍາຠິຫິເຕສຸ ທຸຕິຍາທໂຍ ສິຍຸໍ, ຕິເກ ປນ ສງ຺ຂ຺ຍາກມ຺ມາທໂຍ ວິຠຕ຺ຕິ ວຈນີຍາ, ຕຕ຺ຖ ຍຊ຺ຊປິ ກມ຺ມາທິໂນ ປຈ຺ຈເຍນາຠິຘານໍ, ຕຖາປ຺ເຍກຕ຺ຕາທໂຍ ນາຠິຫິຕາຕິ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂ຺ຍາຂ຺ຍສ຺ສາປຣສ຺ສ ວິຠຕ຺ຍຕ຺ຖສ຺ສາຕິ ຘານາຍ ອຠິຫິເຕສຸປິ ກມ຺ມາທີສຸ ທຸຕິຍາທໂຍ ສິຍຸນ຺ຕິ ປາຓິນິຍາ ‘‘ກມ຺ເມ ທຸຕິຍາ’’ຕິ ‘‘ອນຠິຫິເຕ’’ຕິ ວຈນມຘິກໂຣນ຺ຕິ, ຕມຸປທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ-‘ຕຕ຺ຣິທໍ ສິຍາ’ຕິອາທິ, ຕຕ຺ຣ ຕສ຺ມິໍ ທຸຕິຍາທິ ວິຠຕ຺ຕິວິຘາເນ ອິທໍ ໂຈທ຺ຍໍ ສິຍາ, ກິນ຺ຕິ ອາຫ-‘ປຎ຺ຈເກ’ອິຈ຺ຈາທິ, ອນຠິຫິຕກມ຺ມາທິນິສ຺ສເຍສຸຕິ ອນຠິຫິຕາ ກມ຺ມາທໂຍ ນິສ຺ສຍາ ເຍສເມກຕ຺ຕາທີນໍ, ເຕສູຕ຺ຍຕ຺ໂຖ, ທຸຕິຍາທໂຍ ວິຠຕ຺ຕິໂຍ ຍຖາ ສິຍຸນ຺ຕິ ໂຊຕນາຍາຠິຘານາຍ ຈາຕິ ຍຸຊ຺ຊມານວເສນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ, ອຠິຫິຕກມ຺ມາທິນິສ຺ສເຍສຸປີຕິ ອປິສທ຺ເທນ ອນຠິຫິຕກມ຺ມາທິນິສ຺ສຍເມກຕ຺ຕາທິໍ ສມຸຈ຺ຈິໂນຕິ, ອາສງ຺ກິຍາຕິ ປຸພ຺ພກິຣິຍາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອປຣກິຣິຍາ ເວທິຕພ຺ພາ, ປຎ຺ຈເກ ຕິເກ ຈາ ຠິຫິຕກມ຺ມາທິນິສ຺ສເຍ ເສກຕ຺ຕາທີສຸ ທຸຕິຍາທິປ຺ປຕ຺ຕິມາສງ຺ກາວເສນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຈຕຸກ຺ກວາທີນມ຺ປິ ປກ຺ຂມຸພ຺ຠາວິຍ ປຣິຫຣິຕຸໍ ‘ຍທິຈ຺ຈາ’ທິມາຫ, ອຍນ຺ເຕສມຘິປ຺ປາໂຍ ‘‘ຍເທສາ ສງ຺ຂ຺ຍາ ປາຏິປທິກຕ຺ໂຖ ຕປ຺ປຏິປຊ຺ຊເນ ກມ຺ມາທໂຍ ວິຠຕ຺ຕິວຈນີຍາ, ຕທາ ‘ອນຠິຫິເຕ ກມ຺ເມ’ຕິອາທິນາ ອນຠິຫິຕຄ຺ຄຫຓໍ ກມ຺ມາທິວິເສສານມນຸຠວນ຺ຕມນຕ຺ຖກໍ… ອຠິຫິເຕ ວິຠຕ຺ຕິວາຈ຺ຈາຠາວໂຕ, ຍທາ ປນາຍໍ ປກ຺ໂຂ ‘ສງ຺ຂ຺ຍາ ວິຠຕ຺ຕິວຈນີຍາ’ຕິ ຕທາ ‘‘ກມ຺ເມ ທຸຕິຍາ’’ ຕ຺ເຍວມາທໂຍ ນິທ຺ເທສາ ວິສຍສນ຺ທສ຺ສນມຕ຺ຕາເຍວ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ, ສພ຺ພຖາຕິ ປຎ຺ຈກຕິກວາທີນໍ ຈຕຸກ຺ກວາທີນຎ຺ຈ ມຕວເສນ ສພ຺ພປ຺ປກາເຣນ, ສທ຺ທຕ຺ຖາພ຺ຍຕິຣິຕ຺ຕຕ຺ຖມຕ຺ໂຕເຍວາຕິ ພ຺ຍຕິເຣໂກ ພ຺ຍຕິຣິຕ຺ຕໍ, ນປຸໍສເກ ຠາເວ ກ຺ໂຕ, ນ ວິຊ຺ຊເຕ ພ຺ຍຕິຣິຕ຺ຕໍ ພ຺ຍຕິເຣໂກ ເຠໂທ ຍສ຺ສ ຕໍ ອພ຺ຍຕິຣິຕ຺ຕໍ, ອພ຺ຍຕິຠິນ຺ນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ສທ຺ທຕ຺ຖໂຕ ສກຕ຺ຖໂຕ ອພ຺ຍຕິຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖມຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖສາມຎ຺ຎໍ ຍສ຺ສ ໂອທນາທິສທ຺ທສ຺ສ ໂສ ຕຖາ ວຸຕ຺ໂຕ.

ກິຎ຺ຈາປິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ຕພ຺ພາທິຓາທິສມາເສຫິ ອຠິຫິຕມວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາປິ ເຕຫິ ອຠິຫິເຕປ຺ເຍວເມວ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ນິທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ-‘ເອວ’ມິຈ຺ຈາທິ, ກຣ-ກຣເຓ ກຣີຍິຕ຺ຖາຕິ ກໂຕ‘ກ຺ໂຕ ຠາວກມ຺ເມສຸ’ຕິ (໕-໕໖) ກມ຺ເມ ກ຺ໂຕ, ສຕິໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ກີໂຕຕິ ກມ຺ມຕ຺ເຖ ‘‘ທິສ຺ສນ຺ຕຎ຺ເຎປິ ປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ (໔-໑໒໐) ອິໂກ, ກມ຺ມຕາຄມ຺ຍເຕ ກິຕປ຺ປຈ຺ຈຍາທີນໍ ກມ຺ເມ ວິຫິຕຕ຺ຕາ, ເອວຎ຺ຈ ຘຸຫິ ກິເມກມຸທາຫຣຓໍ ທຕ຺ຕມາຈຣິເຍເນ ຕ຺ຍໂຕ ອາຫ- ‘ອຸທາຫຣຓ’ອິຈ຺ຈາທິ, ອນຠິຫິເຕຕິ ວຈນໍ ວິນາປີຕິ ວຈນໍ ວິນາ ເອວາຕິ ອວຘາຣເຓ-ອປິສທ຺ໂທ, ສມ຺ຠາວເນວາ, ຍທ຺ຍຠິຫິເຕຫິ ວຈນໍ ວິນາປິ ທຸຕິຍາທີນມປ຺ປວຕ຺ຕິ ຠເວຍ຺ຍ, ວຈນສພ຺ຠາເວ ຕຸ ກຖາເຍວ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ເອວຎ຺ຈ ປເນຕ຺ຖ ທຸຕິຍາທີນມຠິຫິເຕ ປສງ຺ຄາຠາໂວ ຊານິຕພ຺ໂພ ‘‘ປຈ຺ຈເຕ ໂອທໂນ, ກໂຕ ກໂຏຈ຺ຈາໂທປິ ຍທິ ທຸຕິຍາທໂຍ ສິຍຸໍ ປຐມາວິຘານສ຺ສາວກາໂສ ນ ຠເວຍ຺ຍ ຕໂຕ ສາມຕ຺ຖິຍານຠິຫິເຕເຍວ ກມ຺ມາໂທ ທຸຕິຍາທໂຍ ສກິຣິຍາ (ຍໍ ຕທ)ຠິພ຺ຍຕ຺ຕິຍາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຐເມວຕ຺ວຠິຫິເຕ’’ຕິ, ນ ນຸຈ ປຐມາຍາກາຣກມວກາໂສ ຣຸກ຺ໂຂ ປິລກ຺ໂຂຕິ [ຣຸກ຺ໂຂ ປິລກ຺ໂຂຕິ ກ຺ຣິຍາປທໍ ນ ສູຍເຕຕິ ວິຠຕ຺ຍນ຺ຕຣສ຺ສປ຺ປຕ຺ຕິ ມຎ຺ຎເຕຠສ຺ສາປທີປ] ກິມິທມຸຈ຺ຈເຕ ອກາຣກນ຺ຕິ ຍທ຺ຍ ກາຣກໍ ເນທມ຺ປໂຍຄມຣຫຕິ ຕໂຕ ຍຕ຺ຖ ວິເສສກິຣິຍານ ມສ຺ສວນໍ ຕຕ຺ຖ ປທຕ຺ຖສຫຈຣິຕາຍ ສຕ຺ຕາຍ ປຕີຕິຍາ ‘ຣຸກ຺ໂຂ ອຕ຺ຖິ ປິລກ຺ໂຂ ອຕ຺ຖີ’ຕິ ອເປກ຺ຂີຍຕີຕິ ກາຣກຕ຺ຕໍ ຣຸກ຺ຂາທີນ ມຕ຺ເຖເວຕິ [ອຕ຺ເຖເວຕິ ຎ຺ຎຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ປຣໍ ປຕິປາທຍິຕຸໍ ສທ຺ໂທ ປຍຸຊ຺ຊເຕ ຎ຺ຎຓຎ຺ຈ ສໂຕອິຕິ ຍຕ຺ຣ ກ຺ຣິຍາປທນ຺ຕຣສ຺ສ ອປ຺ປໂຍໂຄ ຕຕ຺ຣ ອຸສ຺ສຄ຺ຄໂຕ ສຕ຺ຕາ ປຕີຕິຕຸຕ຺ຖີຕິ ກ຺ຣິຍາປທານຸສງ຺ຄຣ ກຕ຺ຕຣິ ຕຕິຍປ຺ປສງ຺ຄຣນວກາສາ ປຐມາ ຕ຺ຍຕ຺ໂຖ-ຠສ຺ສປທີປ], ນ ຈ ອຸຈ຺ຈໍ ນີຈໍຕ຺ຍຘິກຣຓວາຈິຕ຺ເຕ [ວາຈິກາ] ນິປາຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕ຺ຍເນນ ນຕ຺ຖິ ສມ຺ພນ຺ໂຘຕິ ອຸຈ຺ຈມຕ຺ຖີຕ຺ຍາເຘຍ຺ຍສ຺ເສວ ກຕ຺ຕຸຕ຺ຕໍ ນາຘາຣສ຺ສາຕ຺ຍ ກາຣກຕ຺ຕມາຘາຣສ຺ສາຕ຺ຍວກາໂສ-ຕ຺ຖິ ປຐມາຍາຕິ ‘‘ປຐມາວິຘາ ນສ຺ສາວກາໂສ ນ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ-ຍໍ ເຫຕຸ ອສິທ຺ໂຘຕິ ຈ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ອສງ຺ຂ຺ຍໂຕ ປຐມາຕ຺ຍວຕ຺ວາ ‘‘ປຐມາຕ຺ຖ ມຕ຺ເຕ’’ຕິ (໒.໓໙) ສາມຎ຺ຎວິຘານໂຕ ສິທ຺ໂຘເຍວ, ຍໍ ເຫຕຸຕ຺ຕານຠິຫິຕວຈນມນຕ຺ຖກມິຈ຺ເຈວ ຐິຕໍ.

ຍຎ຺ຈາຕິ ຈສທ຺ໂທ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕຣສມຸຈ຺ຈເຍ ອປຣມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຍຎ຺ຈ ຜລໍ ມຎ຺ຎເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຍເທຕ຺ຖານ ຠິຫິຕາຘິກາໂຣ ນຕ຺ຖິ ຕທາ ຍຖາ ‘ກໂຕ ກໂຏ’ຈ຺ຈຕ຺ຣຕ຺ເຕນ ກມ຺ມສ຺ສາຠິຫິຕຕ຺ຕາ ທຸຕິຍາ ນ ໂຫຕິ ຕຖາ ‘ກຏໍ ກໂຣຕິ ວິປຸລໍ ທສ຺ສນີຍ’ນ຺ຕິ ກຏສທ຺ທໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ທຸຕິຍາຍ (ວິປຸລາທິຄຕສ຺ສ) ກມ຺ມສ຺ສາ ຠິຫິຕຕ຺ຕາ ວິປຸລາທີຫິ ວິເສສເນຫິ ທຸຕິຍາ ນ ສິຍາ, ຕໂຕ ຕ຺ຍາທິ ຕພ຺ພາທິຓາທິສມາເສຫິ ກມ຺ມສ຺ສານ ຠິຫິຕຕ຺ຕມຕ຺ເຕວາຕິ ວິປຸລາທີຫິປິ ທຸຕິຍາວິຘານສງ຺ຂາຕໍ ອນຠິຫິເຕ’’ຕິ (໒-໓-໑) ອນຠິຫິຕ ວຈນສ຺ສ ອຘິກາເຣ ຍຎ຺ຈ ຜລໍ ຈິນ຺ຕຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຍຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິມສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສາຕິ, ປຈ຺ເຈກໍ ກໂຣຕ຺ຍຠິສມ຺ພນ຺ຘຕາຍາຕິ ‘ກຏໍ ກໂຣຕິ ວິປຸລໍ ກໂຣຕິ ທສ຺ສນີຍໍ ກໂຣຕິ’ຈ຺ເຈວໍ ປຈ຺ເຈກໍ ປຈ຺ເຈກໍ ກໂຣຕິສ຺ສາຠິສມ຺ພນ຺ຘຕາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ກມ຺ມຕາ ອຕ຺ຖີຕິ ເສໂສ, ເອວໍ ມຎ຺ຎເຕ-‘‘ກຏໍ ກໂຣມີຕິ ປວຕ຺ໂຕ ວິປຸລໍ ກໂຣມີ ທສ຺ສນິຍໍ ກໂຣມີຕິ ຈ ປວຕ຺ໂຕວາຕິ ວິປຸລາທີນມ຺ປິ ປຈ຺ເຈກໍ ກມ຺ມຕາ ອຕ຺ເຖວ, ຕຕ຺ເຖກສ຺ສາຠິຘາເນ ປເຣກສ຺ສ ສຸຂມວໂລກຍນ຺ຕີຕິ ຕທຠິຘານາຍປິ ທຸຕິຍາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ, ປກາຣນ຺ຕຣາວຕາໂຣ ນາຈຣິເຍ ໂນປໂຣຘິໂຕຕິ ຕມ຺ປິ ປເນຕ຺ຖ ທສ຺ສຍິສ຺ສາມ-‘‘ກຏສທ຺ທາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ທຸຕິຍາ ກຏຊາຕິ ກມ຺ມມຠິຫິຕວຕີ, ນ ວິປຸລາທິຄຸຓກມ຺ມໍ, ຕໂຕ ຕທຠິຘານາຍ ຈ ທຸຕິຍາເຍວ ຠວຕິ, ອຖວາ ກໂຏວ ກມ຺ມໍ, ຕໍ ສາມານາຘິກຣຓ຺ເຍນ ວິປຸລາທີຫິປິ ທຸຕິຍາ ຠວິສ຺ສຕິ, ກຏໍ ກໂຣຕິ ວິປຸໂລ ທສ຺ສນີໂຍຕິ ຫິ ວຸຈ຺ຈມາເນ ວິປຸລາທໂຍ ກຕ຺ຕຸສມານາຘິກຣຓຕາເຍວ ປຕີເຍຍ຺ຍຸໍ ຕສ຺ມາ ກຏສທ຺ທສາມານາຘິກຣຓ຺ຍມ຺ປຏິປາທຍຕາ ວສ຺ສເມຕ຺ຖ ທຸຕິຍາ ກຣຓີຍາ’’ຕິ. ນນ຺ເວມິຈ຺ຈາທິໂຈທ຺ຍໍ, ເອວນ຺ຕິ ເອວໍ ຄຸຓຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມຕາຍ ສຕິ, ປປ຺ໂປຕີຕິ ກຏ ກມ຺ເມ-ຠິຘານິເຍ (ກໂຕ) ຕິ ກ຺ຕປ຺ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຸທາຣາທິໂຕ ກໂຣຕ຺ຍຠິສມ຺ພນ຺ຘາ ທຸຕິຍາ ປປ຺ໂປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ເອວໍ ມຎ຺ຎເຕຈ຺ຈາທິ ປຣິຫາໂຣ, ອວຍເວນ ກມ຺ມໍ ນ ວທຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອວຍເວນາຕິ ວິສຸໍວິສຸໍ, ກິຎ຺ຈຣຫີຕິ ອາຫ-‘ສຠາວໂຕ ສພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ ວທຕີ’ຕິ. ໂຫຕຸ ກາມໍ ອຸທາຣາທິໂຕປິ ວຸຕ຺ເຕນ ວິຘິນາ ປຐມາ, ກຕສທ຺ທໂຕ ກາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອາຫ-‘ກຕສທ຺ທໂຕ ປິ’ຈ຺ຈາທິ, ອນ຺ໂຕຠູໂຕ ອນ຺ໂຕຄໂຘ ນາມສ຺ສ ສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ຍສ຺ມິໍ ກມ຺ມລກ຺ຂຓຕ຺ເຖໂສ ອຕ຺ໂຖ ກມ຺ມລກ຺ຂໂຓ ອຠິຫິໂຕ ກຖິໂຕ ສມ຺ປນ຺ໂນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນນຸ ‘ກໂຕ ກໂຏ’ຈ຺ຈາໂທ ສຠາວໂຕ ສພ຺ພກມ຺ມວຸຕ຺ຕິຍາ ອນ຺ໂຕຠູຕນາມຕ຺ຖວຸຕ຺ຕິຍາ ຈາຕ຺ຖມຕ຺ເຕ ໂຫຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຐມາຕິ ‘ກຏໍ ກໂຣຕິ ອຸຬາຣໍ ໂສຠນໍ ທສ຺ສນີຍ’ນ຺ຕິ ກຏາທິໂຕປິ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ທຸຕິຍາຍ ກມ຺ມສ຺ສາຠິຫິຕຕ຺ຕາ ອຸຬາຣາທີຫິ ປຐມາປ຺ປສງ຺ໂຄ ສິຍາຕິ ອຠິຫິຕາຠິຘານປ຺ປສງ຺ໂຄປຄຕໍ ໂຈທນໍ ມນສິ ນິຘາຍາຫ-‘ກຏາທິສທ຺ໂທ ຕ຺ວິ’ຈ຺ຈາທິ, ສາມຎ຺ເຎນາຕິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ກຏາທິສາມຎ຺ເຎນ.

‘‘ກຕ຺ຕຸຣິຈ຺ຉິຕຕມ’’ນ຺ຕ຺ຍເນນ (໑-໔-໔໙) ກຕ຺ຕຸໂນ ກິຣິຍາຍ ສມ຺ພນ຺ຘິ ຕຸມິຏ຺ຐຕມໍ ຕສ຺ມິໍ ອິຈ຺ຉິຕຕເມ ກມ຺ມສຎ຺ຎໍ ວິຘາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຍາທິເກສຸຕີສຸ ກມ຺ເມສຸ ທຸຕິຍາ ວິຘີຍເຕ ປາຓິນີເຍຫິ, ອິຈ຺ຉິຕຕມຕ຺ຕຎ຺ຈ ຕທຕ຺ຖຕ຺ຕາ ກິຣິຍາຍ, ໂອທນໍ ປຈຕິ ຄາວຸມ຺ປໂຍ ໂທຫຕິຕ຺ຍາໂທ(ຫິ) ໂອທນາທ຺ຍຕ຺ຖາ ປຈນາທິກິຣິຍາຣພ຺ຠເຕຕິ ໂອທນປຍາທີນມິຈ຺ຉິຕຕມຕ຺ຕໍ, ຕທຸປທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ-‘ຍໍ ກຕ຺ຕຸ’ຈ຺ຈາທິ, ວິຠຕ຺ຕິໍ ວິຘາຍ ທຸຕິຍາຠິມຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ປຸນ ປຍາທິນິປ຺ຜຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ໂທຫນາທິກິຣິຍາ ຍຸຕ຺ຕໍ ກຣຓາທິຣູເປນ ອກຖິຕໍ ຄວາທິກມິຈ຺ຉິຕໍ ກາຣກໍ, ຕຕ຺ຖາປິ ‘‘ອກຖິຕຎ຺ຈາ’’ຕິ (໑-໔-໕໑) ກມ຺ມສຎ຺ຎໍ ວິຘາຍ ເຕເນວ ທຸຕິຍາ ວິຘີຍເຕ, ຕທຸປທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ອຸປຍຸຊ຺ຊມາເນ’ຈ຺ຈາທິ, ອຕ຺ຣ ເຈວມກຖິຕນິຍໂມ ກໂຕ ວາຕ຺ຕິກກາເຣນ-

ປຸຈ຺ຉິຈິຠິກ຺ຂີນໍ ທຸຫິ,ຍາຈີນໍ ນິມິຕ຺ຕມຸປໂຍເຄ;

ປຸພ຺ພວິຘິມ຺ຫິ-ກຖິຕໍ, ພ຺ຣູສາສີນຎ຺ຈ ຄຸຓາສຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ອຸປຍຸຊ຺ຊເຕ ອິຏ຺ຐຕ຺ຖສິທ຺ຘິຍໍ ພ຺ຍາປາຣີຍຕີຕ຺ຍຸປໂຍໂຄ-ປໂຍປ຺ປຠຸຕິ, ຕສ຺ມິໍ, ນິມິຕ຺ຕໍ ຄວາທິ, ອປຸພ຺ພວິຘິມ຺ຫິ ອປາທານາຘິກຣຓາທິ ປຸພ຺ພສຎ຺ຎາ ວິຘານາຠາເວ, ວິຘາເນ ຫິ ມາຓວກາ ມຄ຺ຄໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ຣຸກ຺ຂາ ຜລານ຺ຍວຈິນາຕ຺ຍາທິ ຍຖາຣຫໍ ຠວຕິ, ຄຸຓາສຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄຸເຓນ ສຕ຺ຕໍ ສມ຺ພນ຺ຘີ, ຄຸຓສທ຺ເທເນຕ຺ຖ ປຘານສາຘນໍ ຘມ຺ມາທິກໍ ວຕ຺ຕຸມິຈ຺ຉິຕໍ ປຘານສາຘນຎ຺ຫິ ກິຣິຍາໂຍປກາຣກມຸປກາຣິຍໍ ປຘານຠູຕໍ ກິຣິຍມເປກ຺ຂິຍ ຄຸໂຓ ຠວຕິ, ໂຈ-ນຸຕ຺ຕສມຸຈ຺ຈເຍ, ປຘານນ຺ຕຸ ຘມ຺ມາທິໂນ ປວຕ຺ຕິຍາ ຕທຕ຺ຖຕ຺ຕາ, ອຸປຍຸຊ຺ຊມານຎ຺ຈ ຕໍ ປໂຍປຠຸຕິເຈຕິ ວິເສສນສມາສໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຍຸຊ຺ຊມານປໂຍປ຺ປຠຸຕິໂນ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຉຏ຺ຐີສມາໂສ, ປຠຸຕິ ສທ຺ເທນ ຄວາທິໂນ ຄຫຓໍ, ອາທິສທ຺ເທນ ໂຄມນ຺ຕາທິໂນ, ທຸຕິເຍນາທິ ສທ຺ເທນ ອຘິກຣຓາທິໂນ, ຈຕຸຕ຺ເຖນ ວິນຍາທິໂນ, ວິຘານນ຺ຕິ ທຸຕິຍາ ວິຘານໍ, ທຸຕິຍາວິຘານມຠິມຕນ຺ຕິ ໂຍຊນີຍໍ. ປາຓິນິເຍຫິ ‘‘ຕຖາ ຍຸຕ຺ຕຎ຺ຈານິຈ຺ຉິຕໍ’’ (໑-໔-໕໐) ອິຈ຺ຈເນນ ກມ຺ມສຎ຺ຎໍ ວິຘາຍ ‘‘ກມ຺ເມ ທຸຕິຍາ’’ (໒-໓-໒) ຕ຺ຍເນເນວ ທຸຕິຍາ ວິຘີຍເຕ, ຕນ຺ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ເຍເນ’ຈ຺ຈາທິ, ‘‘ຕຖາ ຍຸຕ຺ຕຎ຺ຈານິຈ຺ຉິຕ’’ນ຺ຕີມສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ເຍເນເວຈ຺ຈາທິປຎ຺ຈິກາປາຐານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຍຸຊ຺ຊເຕຕິ ກິຣິຍາຠິສມ຺ພຊ຺ຌເຕ, ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ກິຣິຍາຠິສມ຺ພນ຺ຘໍ, ອຕ຺ຣ ຕຸ–

ຍທ຺ຍພຸທ຺ຘ຺ຍາຫິລງ຺ຆາທິ, ຕທາຫ຺ຍາທິມນິຈ຺ຉິຕໍ;

ຍທາ ລຊ຺ຊາຠຍາທີຫິ, ຕເທຈ຺ຉິ ຕຕມໍ ມຕໍ.

‘‘ຕຖາ ຍຸຕ຺ຕຎ຺ຈານິຈ຺ຉິຕ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ເຕນສ຺ສ ປຣິຍຸທາສວຸຕ຺ຕິໂຕ ອິຈ຺ຉິຕາ ອຎ຺ຎມນິຈ຺ຉິຕມນຠິມຕມິຕຣຎ຺ຈ, ຕໂຕເຍວ‘ຄາມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຣຸກ຺ຂມູລມຸປສປ຺ປຕີ’ຕ຺ຍຕ຺ຣ ເນວິຈ຺ຉິຕນານິຈ຺ຉິຕສ຺ສປິ ຣຸກ຺ຂມູລສ຺ສ ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາ ສິທ຺ຘາຕິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ກມ຺ເມ ທຸຕິຍາ’’ຕິ ທຸຕິຍາ ວິຘີຍເຕ, ຕນ຺ທສ຺ເສຕິ’ເນວິຈ຺ຉິຕນານິຈ຺ຉິຕສ຺ມາ’ອິຈ຺ຈາທິ, ຣຸກ຺ຂມູລໍ ເນວິຈ຺ຉິຕໍ ປຸພ຺ພມນຠິມຕຕ຺ຕາ, ນາປ຺ຍນິຈ຺ຉິຕໍ ອປ຺ປຏິກູລຕ຺ຕາ, ຄາມຄເມນ ຫ຺ຍສ຺ສ ຕປ຺ປຣຕາ, ຣຸກ຺ຂມູໂລປສປ຺ປນນ຺ຕຸ ປສງ຺ຄາຄຕນ຺ຕິ ຣຸກ຺ຂມູລານມ຺ປິ ກິຣິຍາຠິສມ຺ພນ຺ໂຘ ອຕ຺ເຖວ, ອຕ຺ຣາປິ-

ເນວິຈ຺ຉິຕານິຈ຺ຉິຕນ຺ຕຸ, ມພຸທ຺ຘິຍຸປສປ຺ປເນ;

ມູລໍ ວິສ຺ສມນຕ຺ຖນ຺ຕຸ, ຕມິຈ຺ຉິຕຕມໍ ສິຍາ.

ພ຺ຣູສາສິນຎ຺ຈາຕິ ຈສທ຺ໂທປສງ຺ຄຫິເຕ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ເອວ’ມິຈ຺ຈາທິ, ເອຕ຺ຖ ຄາມເທວທຕ຺ຕຄຄ຺ຄານມກຖິຕສຎ຺ຎາ, ອຊາທໂຍ ຕ຺ວິຈ຺ຉິຕຕມາ, ອາທິສທ຺ເທນ ‘ປຕ຺ເຖຕິ ຄາວຸໍ ປຸຣິສໍ ທ຺ວິໂຊ’ຕ຺ຍາທໂຍ ສງ຺ຄຫິຕາ, ນຍຕິນີ=ປາປຸຓເນ, ວຫຕິ ວຫ=ປາປຸຓເນ, ຫຣຕິ ຫຣ=ຫຣເຓ, ຊຍຕິຊິ=ຊເຍ, ສພ຺ພຕ຺ຖເລຈ ເອຕ຺ເຕ ອຍາເທເສ ຈ ຣູປໍ, ທຓ຺ຑ=ທຓ຺ຑເນ ຈຸຣາທິຕ຺ຕາ ຓິມ຺ຫິ ຣູປໍ, ອຖ ‘‘ອຘິສີຏ຺ຐາສານໍ ກມ຺ມໍ’’ຕ຺ຍາທິນາ (໑-໔-໔໖) ເຕນ ເຕນ ກມ຺ມສຎ຺ຎໍ ວິຘາຍ ‘ປຐວິໍ ອຘິເສສ຺ສຕີ’ຕິ ອາໂທ (ຕຕ຺ຖ) ຕຕ຺ຖ ‘‘ກມ຺ເມ ທຸຕິຍາ’’ຕິ (໒-໓-໒) ທຸຕິຍາ ວິຘີຍເຕ ເຕຫິ ເຕຫິ ສຕ຺ຖ ກາເຣຫິ, ສພ຺ພຕ຺ເຖເວຕ຺ຖ ໂລກສ຺ສ ກມ຺ມວຈນິຈ຺ຉາຕິ ກເມເນຕໍຎ຺ຎສຎ຺ຎາປຸພ຺ພກໍ ກມ຺ມມຸປທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ-‘ອຘິປຸພ຺ພ’ອິຈ຺ຈາທິ, ຍາຍ ວຕ຺ຕິຈ຺ຉາຍ ທຸຕິຍາ ສິຍາ ຕາຍ ວຕ຺ຕິຈ຺ຉາຍ ກມ຺ມຕາ ກຖໍຫິນາມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ເນວ ອຸປລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ກທາຈິກສ຺ສຈິ ສິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ປຍຕິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຣມາຣພ຺ຠນີຍໍ, ຕຕ຺ເຖວໍ ກິໍ ຠວໂຕ ມນສິ ໂທສຘິຊມ຺ຠເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຘມ຺ເມຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອວໍ ສທ຺ທໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ, ຍຖາ ອາຘາເຣ ກມ຺ມວຈນິຈ຺ຉາ, ຕເຖຫາປິ ອາຘາຣວຈນິຈ຺ຉາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ເຕເນວາຫ-‘ຘມ຺ເມຕິ ອາຘາຣວຈນິຈ຺ຉາ’ຕິ, ຘມ຺ເມ ອຠິນິວິສເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ເອວໍສທ຺ທສມານຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຕຖາ ສທ຺ທສ຺ສ ຕທຕ຺ຖານຸສາເຣເນວ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ຕຖາສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ວິສຸໍ ນ ວຸຕ຺ໂຕ, ປານຎ຺ຈ ອາຈາໂຣຈ ປານາຈາຣໍ, ຕໍປານາຈາຣມສ຺ສ ອາຘາຣສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ຕປ຺ປານາຈາເຣ, ປານຕ຺ຖາຈາຣຕ຺ຖຘາຕຸສມ຺ພນ຺ຘີ ໂຍ ນທ຺ຍາທິ ໂກ ອາຘາໂຣ ໂສ ປານາຈາຣວາເຍວາຕິ ອາຫ- ‘ປານຕ຺ຖາຈາຣຕ຺ຖານໍ ຘາຕູນມາຘາເຣ’ຕິ, ເກສຎ຺ຈີຕິ ອນິຍເມນ ເກສຎ຺ຈິ ສທ຺ທສຕ຺ຖກາຣານໍ, ເອຕ຺ຖາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອາຘາຣວຈນິຈ຺ຉາປກ຺ເຂ, ປຕິປຣີຫິ ຠາເຄເຈຕ຺ຍວສິທ຺ຘາຕິ ອິມິນາ ປຕິສທ຺ທສ຺ສ ຘາຕຸນາ ອຍຸຕ຺ຕຕໍ ທສ຺ເສຕິ… ຍທິ ຍຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຉຏ຺ຐິຍາຠາວາ, ເຕນາຫ-‘ຍທາຕ຺ວິ’ຈ຺ຈາທິ, ວຸຕ຺ຕິຍໍ ເຕນາຕິ ຕສທ຺ເທນ, ອປິສທ຺ໂທປສງ຺ຄຫິຕໍ ຕຕິຍມ຺ປິ ຄເຫຕ຺ວາ ວາຈາຕິ ພຫຸວຈນນິທ຺ເທໂສ.